Phòng thờ tầng thượng nhà phố là lựa chọn phổ biến của các gia đình ở đô thị, vì tầng trên cùng yên tĩnh, ít người qua lại và tách khỏi sinh hoạt hằng ngày. Nhưng chính vì nằm sát mái, phòng thờ trên tầng thượng gặp những vấn đề riêng mà phòng thờ tầng giữa không có: nắng nóng, thấm dột, trần thấp, cửa sổ hắt nắng, lối lên chật và phần mái phía trên bị dùng làm chỗ phơi đồ hay đặt bồn nước.
Trả lời nhanh: Phòng thờ tầng thượng nhà phố cần đạt bốn điều: trần kín, chắc, không thấm và chống nóng tốt; phía trên bàn thờ không đặt bồn nước, máy móc hay chỗ phơi đồ; cửa sổ được che để tránh nắng gắt chiếu thẳng lên bàn thờ; lối lên sạch, sáng, không đi xuyên qua khu giặt phơi. Đồng thời, phòng thờ không nằm ngay trên nhà vệ sinh hay bếp của tầng dưới.
Nhiều gia đình xây nhà ống bốn, năm tầng, để dành tầng trên cùng cho phòng thờ và sân phơi. Phòng thờ một nửa, sân phơi một nửa, bồn nước đặt ngay trên trần phòng thờ. Mùa nắng, phòng thờ như cái lò. Mùa mưa, trần loang vết thấm. Đó là một phòng thờ ở vị trí cao nhưng không "thông thiên".
"Trong một ngôi nhà, địa khí thấp nhất chính là mặt nền, còn thiên khí cao nhất là trần nhà."
— Thầy Vũ Giới
Vì sao nhà phố hay đặt phòng thờ ở tầng thượng?
Nhà phố hay đặt phòng thờ ở tầng thượng vì đây là tầng yên tĩnh nhất, cao nhất, ít bị đi lại và có thể dành trọn một phòng cho việc thờ. Với nhà ống mặt tiền hẹp, tầng trệt thường dành cho để xe, kinh doanh; các tầng giữa dành cho phòng ngủ; tầng trên cùng là nơi còn lại để có một không gian trang nghiêm riêng.
Đặt phòng thờ trên cao cũng hợp với quan niệm phổ biến rằng tổ tiên, thần Phật được tôn ở vị trí cao. Tuy vậy, cao nhất về vị trí chưa chắc là tốt nhất về khí. Phong Thuỷ Liên Hoa xét phòng thờ theo cả hình thể căn phòng, những gì ở trên và ở dưới căn phòng, chứ không chỉ theo độ cao.
Bài đã có trong chuyên mục nói về tủ thờ gỗ cho chung cư: kích thước, vị trí và chất liệu. Bài này dành cho căn phòng thờ trên tầng thượng nhà phố, tập trung vào trần, mái, cửa, ánh sáng và lối lên.
Lưu ý: bài viết nói về bàn thờ gia tiên và thần Phật. Bàn thờ Thổ Địa thờ khí sát đất nên theo Thầy Vũ Giới phải đặt ở tầng trệt, sát nền, không đặt trên tầng thượng.
Trần và mái phòng thờ tầng thượng cần đạt những gì?
Trần và mái phòng thờ tầng thượng cần kín, chắc, không thấm, chống nóng tốt và không bị đè bởi các vật nặng hay máy móc. Trần là phần "thiên" của phòng thờ, nơi khí trời tiếp với căn phòng; trần hỏng thì phần thiên của phòng thờ hỏng theo.
Thầy Vũ Giới (Phong Thuỷ Liên Hoa) giảng khẩu quyết "Thông thiên thấu địa": phía trên thông với trời, phía dưới tiếp với đất. Với phòng thờ tầng thượng, phần "thông thiên" rất gần, nên chất lượng trần và mái càng quan trọng.
- Kết cấu chắc, đồng nhất: sàn mái, trần phòng thờ nên đổ bê tông đặc chắc. Theo nguyên lý Liên Hoa, sàn đổ giả, không đặc chắc thì khó tụ thần khí cục.
- Chống thấm triệt để: vết thấm, mốc trên trần ngay trên bàn thờ là điều cần sửa trước mọi việc trang trí.
- Chống nóng: lớp cách nhiệt, mái che, hoặc trần hai lớp giúp phòng thờ không bị hầm nóng, đồ thờ gỗ không nứt nẻ.
- Không đặt bồn nước ngay trên bàn thờ: bồn nước là khối nặng và là thuỷ đè lên vị trí thờ.
- Không đặt cục nóng điều hoà, máy bơm, pin năng lượng mặt trời ngay trên bàn thờ: rung, nóng và ồn.
- Không dùng phần mái ngay trên bàn thờ làm sân phơi: người đi lại, quần áo phơi trên đầu bàn thờ là bất kính và làm động khí.
Trần phòng thờ không nhất thiết phải cao vút. Trần vừa phải, phẳng, sạch, sơn màu nhẹ giúp căn phòng ấm và tụ. Trần quá thấp làm phòng ngột ngạt; trần quá cao trong một phòng nhỏ làm khí tán.
Phía dưới phòng thờ tầng thượng nên là gì?
Phía dưới phòng thờ tầng thượng nên là phòng ngủ, phòng sinh hoạt chung hoặc không gian sạch, yên; không nên là nhà vệ sinh, bếp hay kho chứa đồ bẩn. Phòng thờ ở tầng trên vẫn chịu khí của tầng ngay bên dưới.
| Không gian ngay dưới bàn thờ | Nhận định | Gợi ý |
|---|---|---|
| Phòng ngủ, phòng làm việc | Phù hợp | Giữ yên tĩnh, sạch sẽ |
| Phòng sinh hoạt chung | Phù hợp | Tránh đặt loa lớn ngay dưới |
| Cầu thang, hành lang | Chấp nhận được | Không để bàn thờ nằm trên chiếu nghỉ đi lại liên tục |
| Bếp | Không nên | Dịch bàn thờ sang vị trí khác trên mặt bằng |
| Nhà vệ sinh | Tránh | Dịch bàn thờ hoặc đổi vị trí vệ sinh khi sửa nhà |
Với nhà phố, các tầng thường lặp lại cùng một mặt bằng, nên nhà vệ sinh hay nằm chồng thẳng hàng từ dưới lên. Khi bố trí phòng thờ tầng thượng, hãy kiểm tra trên bản vẽ xem vị trí bàn thờ có rơi vào phía trên khối vệ sinh không. Đây là lỗi dễ tránh ở giai đoạn thiết kế và khó sửa khi đã xây xong.
Cửa sổ, ánh sáng và thông gió cho phòng thờ trên cao
Phòng thờ tầng thượng cần ánh sáng dịu và thông gió nhẹ, nhưng phải tránh nắng gắt chiếu thẳng lên bàn thờ và gió lùa mạnh. Tầng thượng thường nhận nắng nhiều nhất trong nhà, nên cửa sổ là chỗ phải xử lý kỹ.
Cửa sổ
- Không mở cửa sổ lớn ngay sau lưng bàn thờ; phía sau thần vị cần chỗ dựa vững.
- Cửa sổ hai bên hoặc phía trước nên có rèm mỏng, lam che hoặc kính mờ để giảm nắng.
- Kích thước ô cửa, ô thoáng có thể tham khảo cung tốt thông thuỷ 52,2 cm trên Thước Lỗ Ban.
Ánh sáng
- Ánh sáng tự nhiên vừa phải, không để phòng tối hẳn gây ẩm mốc.
- Đèn thờ ấm, dịu, không nháy; đèn chiếu sáng chung không rọi thẳng vào ảnh thờ.
Thông gió
- Có lối thoát khói nhang nhẹ như ô thoáng cao hoặc quạt hút nhỏ đặt xa bàn thờ.
- Không đặt quạt trần ngay trên bàn thờ, không để cửa gió điều hoà thổi thẳng.
Thầy Vũ Giới mô tả khí trong lưu khí đồ "chạy như nước – xoắn như gió". Phòng thờ trên cao giống một chỗ nước lặng ở đầu nguồn: cần thông để không tù, nhưng không được để dòng chảy quét qua.
Lối lên và cách tổ chức tầng thượng có phòng thờ
Lối lên phòng thờ tầng thượng nên sạch, sáng, an toàn và không phải đi xuyên qua khu giặt phơi hay kho đồ. Người lên thắp hương mỗi ngày đi qua lối nào thì tâm thế khi đứng trước bàn thờ chịu ảnh hưởng của lối ấy.
- Tách phòng thờ khỏi sân phơi: nếu tầng thượng có cả hai, nên có vách hoặc cửa ngăn; lối vào phòng thờ không đi qua dây phơi.
- Đặt máy giặt, máy sấy xa vách phòng thờ: tránh rung và tiếng ồn sát bàn thờ.
- Không biến phòng thờ thành kho: không để thùng đồ, đồ cũ, đồ Tết cất tạm trong phòng thờ.
- Chiếu nghỉ cầu thang sáng, sạch: người già lên thắp hương cần lan can chắc, đèn đủ sáng, bậc không trơn.
- Cửa phòng thờ đóng mở nhẹ: cửa không đập vào bàn thờ, không mở thẳng đối diện nhà vệ sinh.
Đây là những điều chạm tới cả kỹ thuật xây dựng lẫn phong thuỷ. Thầy Vũ Giới nhắc rằng người làm phong thuỷ hiện đại phải hiểu kiến thức xây dựng và kiến trúc, vì phần lớn các lỗi phòng thờ tầng thượng là lỗi của thiết kế và thi công.
Bên trong phòng thờ: bàn thờ, khoảng đứng và đồ đạc
Bên trong phòng thờ tầng thượng nên giữ đơn giản: bàn thờ tựa vách đặc, phía trước có khoảng đứng khấn đủ rộng, đồ đạc chỉ gồm những gì phục vụ việc thờ. Một phòng thờ càng ít đồ thì càng dễ giữ sạch và giữ tĩnh.
- Bàn thờ tựa vách đặc: phía sau là tường xây chắc, không phải vách kính, không phải cửa sổ, không phải vách ngăn mỏng với nhà vệ sinh.
- Khoảng đứng khấn: phía trước bàn thờ để trống một khoảng đủ cho cả gia đình đứng hoặc quỳ khấn, không kê bàn ghế chắn lối.
- Kích thước bàn thờ: chọn theo cung tốt của thước Lỗ Ban dùng cho bàn thờ (38,8 cm) và cân với diện tích phòng; phòng nhỏ mà bàn thờ to thì chật, phòng lớn mà bàn thờ nhỏ thì trống.
- Tủ đựng đồ thờ: nếu cần, dùng tủ thấp đặt ở vách bên, đựng nhang, đèn, đồ lễ; không đựng đồ sinh hoạt.
- Sàn: sàn gỗ hoặc gạch màu ấm, dễ lau; trải thảm nhỏ trước bàn thờ để khấn nếu gia đình có thói quen quỳ.
Nhiều gia đình thờ cả Phật và gia tiên trong cùng phòng thờ tầng thượng. Việc sắp hai bàn thờ thế nào, tầng nào thờ gì trong nhà nhiều tầng là một câu hỏi riêng về phân tầng thờ cúng, cần được xem cùng với toàn bộ cục nhà. Nguyên tắc chung là mỗi bàn thờ có chỗ dựa vững riêng, không đặt chồng chéo lên nhau, và bàn thờ nào cũng có khoảng đứng khấn trang nghiêm.
Những sai lầm thường gặp với phòng thờ tầng thượng
Sai lầm thường gặp nhất với phòng thờ tầng thượng là chỉ chú ý tới hướng bàn thờ mà bỏ qua trần, mái và những gì đè lên phòng thờ. Thầy Vũ Giới nhắc khẩu quyết "Nhất hình nhì khí": hình phải đúng trước, hướng tính sau.
- Đặt bồn nước inox, giàn pin mặt trời ngay trên bàn thờ.
- Trần thấm dột lâu năm không sửa, chỉ treo thêm tranh che vết loang.
- Một nửa phòng thờ làm sân phơi, quần áo bay ngang trước ảnh thờ.
- Cửa sổ kính lớn sau lưng bàn thờ, nắng chiều rọi thẳng vào gáy bài vị.
- Bàn thờ đặt trên khối vệ sinh của các tầng dưới.
- Xoay bàn thờ chéo góc để "hợp hướng" mà mất chỗ dựa vững phía sau.
- Đưa cả bàn thờ Thổ Địa lên tầng thượng cho "gọn".
Giới hạn cần nói rõ: bài viết trình bày nguyên tắc chung cho phòng thờ tầng thượng nhà phố. Vị trí cụ thể của bàn thờ trên mặt bằng, kích thước bàn thờ, cửa và cách phối với cục nhà phải do người thầy xem trên bản vẽ và tại hiện trường. Với các hạng mục kết cấu, chống thấm, cần ý kiến của kỹ sư và đơn vị thi công.
Tóm lại, phòng thờ tầng thượng là đặt tổ tiên ở chỗ cao nhất của nhà. Chỗ cao nhất ấy phải kín, mát, sạch và không bị đè. Hiểu vậy là đủ!
— Vũ Giới —
Biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới – Phong Thuỷ Liên Hoa.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ mặt bằng các tầng, kiểm tra vị trí bàn thờ so với khối vệ sinh bên dưới.
- Thước Lỗ Ban: tra cung tốt cho bàn thờ (38,8 cm) và cửa, ô thoáng (52,2 cm).
- La Kinh Liên Hoa: la kinh web miễn phí, xác định cung vị phòng thờ.
- Dự toán Liên Hoa: ước tính chi phí chống thấm, chống nóng, cải tạo tầng thượng.
Bài liên quan
- Phong thuỷ nhà phố: nền, mặt tiền và cách giữ khí tĩnh
- Kiến trúc phong thuỷ nhà phố
- Thờ cúng gia tiên đúng tinh thần hiếu kính
- Chuyên mục Nhà phố tĩnh lặng
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới
Bố trí phòng thờ, phòng khách, phòng ngủ, bếp, giếng trời theo Hình Pháp dương trạch được giảng trong các khoá ứng dụng và kiến trúc của Liên Hoa.
Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp
Phòng thờ tầng thượng có cần trần thạch cao không?
Không bắt buộc. Quan trọng là sàn mái phía trên đặc chắc, chống thấm, chống nóng tốt. Trần thạch cao có thể dùng để cách nhiệt và làm phẳng, nhưng không che giấu được mái dột.
Đặt bồn nước trên mái phòng thờ có được không?
Không nên đặt bồn nước ngay phía trên bàn thờ. Nếu mái chỉ có một chỗ đặt bồn, hãy bố trí bàn thờ lệch khỏi vị trí đó trên mặt bằng.
Tầng thượng vừa là phòng thờ vừa là sân phơi thì làm sao?
Nên tách bằng vách hoặc cửa, để lối vào phòng thờ không đi qua dây phơi, và máy giặt đặt xa vách bàn thờ. Quần áo không phơi trước cửa phòng thờ.
Có thể đặt bàn thờ Thổ Địa ở tầng thượng cùng gia tiên không?
Theo Thầy Vũ Giới, Thổ Địa là khí sát đất, bàn thờ phải đặt ở tầng trệt, sát nền và không cao quá rốn người lớn. Vì vậy không đưa bàn thờ Thổ Địa lên tầng thượng.
