Những năm gần đây, nghĩa trang công viên ngày càng phổ biến ở Việt Nam. Thay vì những bãi mộ tự phát, chen chúc, nghĩa trang công viên được quy hoạch bài bản, có cây xanh, hồ nước, lối đi, khu tâm linh, giống một khu vườn tưởng niệm. Với người Việt, mồ mả tổ tiên gắn liền với phúc đức của con cháu, nên quy hoạch nghĩa trang công viên không chỉ là bài toán kiến trúc cảnh quan mà còn là bài toán phong thủy âm trạch ở quy mô lớn. Bài viết này trình bày các nguyên tắc chính, dành cho cả chủ đầu tư, đơn vị thiết kế và các gia đình đang tìm phần mộ trong nghĩa trang công viên.
Nguyên tắc nền tảng có trong bài trụ cột phong thủy mộ phần âm trạch. Với nghĩa trang của một dòng họ, xem bài quy hoạch nghĩa trang dòng họ.
Nghĩa trang công viên khác nghĩa trang truyền thống thế nào
- Quy mô: từ vài héc-ta đến hàng chục, hàng trăm héc-ta, phục vụ nhiều gia đình, nhiều dòng họ.
- Quy hoạch: có trục chính, phân khu, lô mộ, hạ tầng giao thông, thoát nước, chiếu sáng.
- Cảnh quan: cây xanh, thảm cỏ, hồ nước, tượng, đài tưởng niệm.
- Dịch vụ: chăm sóc mộ, tổ chức tang lễ, cải táng, lưu tro cốt.
Vì quy mô lớn, phong thủy của nghĩa trang công viên được xét ở hai tầng: tầng tổng thể (thế đất của cả khu) và tầng từng phần mộ (vị trí, tọa hướng của mỗi ngôi mộ).
Chọn khu đất theo phong thủy
Long mạch và thế đất
Theo địa lý phong thủy, đất tốt cho âm trạch là đất có long mạch đi tới, có điểm dừng tụ khí. Với nghĩa trang công viên, khu đất lý tưởng thường là sườn đồi thoải, phía sau có núi hoặc đồi cao làm chỗ dựa, hai bên có gò đồi bao bọc, phía trước mở ra khoảng thoáng.
Tứ linh: Huyền Vũ, Chu Tước, Thanh Long, Bạch Hổ
- Huyền Vũ (phía sau): đồi núi cao, vững chãi.
- Chu Tước (phía trước): khoảng minh đường thoáng, xa xa có đồi thấp làm án.
- Thanh Long (bên trái): dãy đồi hoặc địa hình cao, uốn lượn.
- Bạch Hổ (bên phải): thấp hơn Thanh Long, thuận, không hung dữ.
Phần sa thủy, long hổ có trong bài sa, thủy, long, hổ, minh đường.
Thủy
Nước là yếu tố giữ khí. Khu đất có sông, suối, hồ uốn quanh phía trước là thế tốt. Khi không có nước tự nhiên, quy hoạch có thể tạo hồ cảnh quan ở phía trước khu mộ, vừa đẹp vừa có tác dụng tụ khí.
Điều kiện địa chất và môi trường
- Đất khô ráo, mực nước ngầm thấp, không ngập úng.
- Không sạt lở, không nằm trên vùng địa chất yếu.
- Có khoảng cách an toàn với khu dân cư, nguồn nước sinh hoạt theo quy định.
Các điều kiện pháp lý, khoảng cách ly, môi trường phải tuân thủ quy định của Nhà nước; phong thủy chỉ được xét trên nền khu đất đã hợp pháp.
Trục chính và cổng nghĩa trang
- Cổng chính nên đặt ở vị trí đón khí, có quảng trường hoặc sân rộng phía trước.
- Trục chính từ cổng dẫn tới khu tâm linh trung tâm (đài tưởng niệm, nhà tưởng niệm, tượng Phật, Quán Âm tùy định hướng).
- Trục chính nên có độ dốc lên dần, tạo cảm giác trang nghiêm khi đi vào.
- Không để đường giao thông bên ngoài đâm thẳng vào khu mộ.
Phân khu và lô mộ
Phân khu theo địa hình
Khu đất được chia thành các phân khu theo đường đồng mức, mỗi phân khu có tọa hướng thống nhất. Cách làm này vừa thuận cho thi công, thoát nước, vừa giúp các ngôi mộ trong khu có cùng thế dựa.
Phân loại lô mộ
- Mộ đơn, mộ đôi.
- Khu mộ gia đình, khu mộ dòng họ có tường bao, cổng riêng.
- Khu lưu giữ tro cốt, nhà lưu tro.
- Khu cải táng, khu hung táng nếu có.
Tọa hướng mộ
Tọa hướng của từng khu cần được tính theo thế đất và theo các phương pháp lập hướng như Tam Hợp, Huyền Không. Trong cùng một phân khu, có thể xác định một số hướng phù hợp để gia đình lựa chọn theo tuổi người mất. Xem bài tọa hướng mộ phần.
Lối đi, thoát nước và cây xanh
- Lối đi nội bộ nên uốn mềm theo địa hình, tránh đường thẳng dài đâm vào khu mộ.
- Hệ thống thoát nước tốt, không để nước đọng quanh mộ; nước mưa nên được dẫn về hồ cảnh quan phía trước.
- Cây xanh trồng thành hàng bao quanh khu mộ, tạo thế tàng phong; tránh cây có rễ ăn sâu, ăn rộng trồng sát mộ.
- Thảm cỏ, cây bụi thấp giữa các hàng mộ giúp khu nghĩa trang mềm mại, dễ chăm sóc.
Khu tâm linh và công trình phụ trợ
- Nhà tưởng niệm, đài tưởng niệm đặt ở vị trí trung tâm hoặc cao nhất, là điểm hội tụ của các trục.
- Nhà tang lễ, nhà điều hành đặt gần cổng, tách khỏi khu mộ.
- Bãi xe đặt ngoài khu mộ, có cây xanh che chắn.
- Khu vệ sinh, khu kỹ thuật đặt kín đáo, cuối hướng gió.
Gia đình chọn phần mộ trong nghĩa trang công viên
Với các gia đình, câu hỏi thường gặp là "mua lô nào cho tốt". Một số điểm nên xem:
- Thế đất của phân khu: phía sau có dựa, phía trước thoáng, không bị trũng.
- Vị trí lô mộ: không nằm ngay đầu đường đâm, không sát khu kỹ thuật, khu vệ sinh.
- Tọa hướng lô mộ có phù hợp với người mất, với con cháu hay không.
- Thoát nước quanh lô mộ, nhất là vào mùa mưa.
- Pháp lý lô mộ, quyền sử dụng, chi phí chăm sóc lâu dài.
Khi cần cải táng từ mộ cũ về nghĩa trang công viên, quy trình và ngày giờ có trong bài cải táng, sang cát. Gia đình cũng có thể mời thầy xem trực tiếp, xem bài thầy xem mộ, âm trạch.
Quy trình phong thủy khi lập quy hoạch nghĩa trang công viên
- Khảo sát địa hình: đi thực địa, xem núi đồi phía sau, hai bên, dòng nước, khoảng minh đường; đo hướng các sườn đồi.
- Xác định thế tổng thể: tìm điểm tụ khí chính của khu đất để đặt khu tâm linh trung tâm và trục chính.
- Phân khu theo sườn đồi: mỗi sườn có tọa hướng riêng; xác định các hướng khả dụng cho từng phân khu.
- Phối hợp với thiết kế hạ tầng: đường nội bộ, thoát nước, hồ cảnh quan được vạch sao cho vừa đúng kỹ thuật vừa thuận thế đất.
- Bố trí cây xanh: xác định các dải cây bao bọc, cây che chắn hướng gió mạnh, cây cách ly với khu dân cư.
- Rà soát mặt bằng chi tiết: điều chỉnh các lô nằm ở vị trí đường đâm, chỗ trũng, chỗ đất gãy.
- Chọn ngày khởi công: ngày động thổ, ngày khánh thành khu nghĩa trang được chọn theo tuổi chủ đầu tư.
Làm phong thủy từ giai đoạn quy hoạch giúp tránh được việc phải sửa chữa, chuyển đổi lô mộ về sau, vốn tốn kém và nhạy cảm với các gia đình đã an táng.
Nghĩa trang công viên và văn hóa tưởng niệm
Bên cạnh phong thủy, nghĩa trang công viên còn mang ý nghĩa văn hóa: là nơi con cháu về thăm viếng, thắp hương, sum họp vào dịp Thanh minh, giỗ chạp. Một nghĩa trang được quy hoạch tốt có lối đi thuận tiện cho người già, chỗ nghỉ chân, bóng mát, nơi thắp hương chung. Không khí trang nghiêm nhưng không u ám giúp con cháu muốn quay về, và theo quan niệm truyền thống, sự thăm viếng, chăm sóc thường xuyên của con cháu cũng là cách giữ gìn phúc đức của dòng họ.
Những lỗi thường gặp khi quy hoạch nghĩa trang
- Chia lô theo ô bàn cờ trên đất dốc, bỏ qua thế đất và đường đồng mức.
- Toàn bộ khu mộ cùng một hướng, không xét địa hình từng phân khu.
- Thoát nước kém, mộ bị ngập, sụt lún.
- Lối đi thẳng tắp, dài, đâm thẳng vào các hàng mộ.
- Thiếu cây xanh bao bọc, khu mộ trống trải, hứng gió.
Phong Thuỷ Liên Hoa tư vấn nghĩa trang
Phong Thuỷ Liên Hoa nhận khảo sát, tư vấn phong thủy cho nghĩa trang công viên, nghĩa trang dòng họ và xem phần mộ cho từng gia đình. Văn phòng Hà Nội ở Long Biên, điện thoại 0917 798 886; văn phòng TP.HCM liên hệ 0988 964 636. Quý vị cũng có thể gửi thông tin qua trang Liên hệ.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này
- La kinh web: đo tọa hướng khu đất, lô mộ ngay tại hiện trường.
- App Lập Cục Pháp: đặt la kinh lên bản đồ quy hoạch, xem hướng từng phân khu.
Câu hỏi thường gặp về quy hoạch nghĩa trang công viên
Nghĩa trang công viên có cần xem phong thủy không?
Có. Phong thủy cần xét ở cả tầng tổng thể khu đất và tầng từng phần mộ, vì mỗi lô mộ có vị trí, tọa hướng khác nhau.
Mua mộ trong nghĩa trang công viên nên chọn lô thế nào?
Ưu tiên lô có phía sau dựa vững, phía trước thoáng, không trũng, không bị đường đâm, tọa hướng phù hợp người mất.
Có tự chọn hướng mộ trong nghĩa trang công viên được không?
Tùy quy định từng nghĩa trang. Nhiều nơi cho phép điều chỉnh hướng trong một phạm vi nhất định theo yêu cầu gia đình.
Hồ nước trong nghĩa trang có ý nghĩa gì?
Hồ nước phía trước khu mộ có tác dụng tụ khí theo phong thủy, đồng thời điều hòa cảnh quan và thu nước mưa.
Cải táng về nghĩa trang công viên cần lưu ý gì?
Cần chọn ngày giờ cải táng, xem tọa hướng lô mộ mới và chuẩn bị thủ tục với nghĩa trang trước.
