Quy trình thẩm định quy hoạch theo phong thuỷ là chuỗi bước đi từ hồ sơ đến thực địa, từ đại cục xuống tiểu cục, để xét một đồ án khu dân cư hay khu đô thị có lập được cục tốt hay không và cần điều chỉnh ở đâu. Chủ đầu tư thường chỉ mời người làm phong thuỷ "xem giúp cái cổng", trong khi những quyết định quan trọng nhất đã nằm ở mặt bằng tổng thể.
Trả lời nhanh: Thẩm định quy hoạch theo phong thuỷ nên đi qua các bước: thu hồ sơ địa hình, thuỷ văn, đồ án; đọc đại cục quanh dự án; khảo sát thực địa bằng nhãn pháp; định tâm và trục khí của trung cục; xét từng phân khu và tiểu cục; rồi đề xuất điều chỉnh theo thứ tự ưu tiên. Theo Phong Thuỷ Liên Hoa, nên mời thẩm định ngay từ giai đoạn ý tưởng, khi còn quyết được trục nước và trục xanh.
"Sình lầy không có chủ mạch, đúng – nhưng lập cục là phép tái tạo mạch, chứ không phải tìm mạch."
Câu của Thầy Vũ Giới (Phong Thuỷ Liên Hoa) giải thích vì sao phong thuỷ quy hoạch không chỉ là "chọn đất tốt" mà là "làm cho đất tốt". Đa số dự án đô thị hiện nay nằm trên đất bằng, đất ven sông, đất nông nghiệp chuyển đổi, nơi long mạch không rõ. Thẩm định quy hoạch vì vậy là xét xem đồ án đã tái tạo mạch đúng cách hay chưa. Bài này trình bày quy trình, hồ sơ cần chuẩn bị và các lỗi thường gặp.
Thẩm định quy hoạch theo phong thuỷ gồm những gì?
Thẩm định quy hoạch theo phong thuỷ là xem xét toàn bộ đồ án dưới góc độ lập cục: cuộc đất nằm trong đại cục nào, trung cục được tổ chức ra sao, tiểu cục từng lô có hưởng được khí của toàn khu không. Kết quả là một danh sách vấn đề và đề xuất điều chỉnh, không phải một lời phán "tốt" hay "xấu".
Thầy Vũ Giới phân bộ môn Hình Pháp Liên Hoa dùng cho thiết kế thành bốn mục, có thể dùng làm khung kiểm tra cho một đồ án:
- Hình tướng công trình: hình dáng tổng thể, kiến trúc bên ngoài của các công trình chính.
- Hình thể nội cục: bố cục, hình dạng không gian bên trong mỗi công trình, mỗi lô.
- Cảnh quan tiểu cục: cảnh quan cận kề công trình: sân vườn, lối đi, tiểu cảnh.
- Cảnh quan trung và đại cục: môi trường xung quanh rộng lớn: địa hình, sông núi, đường xá, công trình lân cận.
Thầy cũng nhắc rằng thời xưa, bộ môn này là cơ sở để xây dựng thành trì, dinh thự, lăng tẩm, và đặc biệt là quy hoạch đô thị. Thẩm định quy hoạch hôm nay là đưa bộ môn ấy trở về đúng chỗ của nó.
Chủ đầu tư cần chuẩn bị hồ sơ gì?
Chủ đầu tư cần chuẩn bị hồ sơ đủ để người thẩm định đọc được địa hình, nước, hiện trạng và ý đồ quy hoạch. Hồ sơ càng đầy đủ thì buổi khảo sát thực địa càng có trọng tâm.
| Nhóm hồ sơ | Nội dung cần có | Dùng để |
|---|---|---|
| Địa hình | Bản đồ cao độ, đường đồng mức, hiện trạng gò, trũng | Đọc thế đất, nơi khí tụ, nơi khí tán |
| Thuỷ văn | Sông, kênh, rạch, hướng chảy, vùng ngập | Đọc thuỷ long, thuỷ khẩu, khả năng làm dòng nước |
| Bối cảnh vùng | Quy hoạch chung khu vực, đường lớn, đô thị lân cận | Đọc đại cục quanh dự án |
| Đồ án dự kiến | Mặt bằng tổng thể, phân khu, giao thông, cây xanh, mặt nước | Xét trung cục và tiểu cục |
| Mục tiêu dự án | Loại hình (ở, nghỉ dưỡng, thương mại), đối tượng cư dân | Xác định khí cần thu phù hợp công năng |
Với dự án đã có sa bàn, nên mời người thẩm định xem cả sa bàn, vì sa bàn cho thấy quan hệ cao thấp và khối tích mà mặt bằng hai chiều không thể hiện được.
Ngoài ra, nên có ảnh hiện trạng, ảnh chụp từ trên cao nếu được, và thông tin về các công trình tâm linh hiện có trong khu đất (miếu, đình, mộ phần) vì đây là những điểm cần xử lý cẩn trọng.
Các bước thẩm định một đồ án quy hoạch
Các bước thẩm định một đồ án quy hoạch đi từ lớn đến nhỏ, từ giấy ra thực địa rồi quay lại giấy. Trình tự dưới đây là trình tự chung; mỗi dự án có thể thêm bớt tuỳ quy mô.
- Đọc hồ sơ và đại cục: xác định dự án nằm trong quần thể sơn long hay thuỷ long, nhận ra hướng chảy của nước và hướng vận động của địa hình trong vùng.
- Khảo sát thực địa: đi bộ khu đất, quan sát bằng nhãn pháp: gió, nước, cao độ, các công trình lân cận, cảm nhận nơi khí tụ, nơi khí tán.
- Định tâm trung cục: xác định tâm của khu, trục khí chính, vị trí thuỷ khẩu (nơi nước vào và ra).
- Xét phân khu: vị trí khu ở, khu thương mại, công trình công cộng, công trình tâm linh, cổng khu có đặt đúng chỗ trong cục không.
- Xét tiểu cục: hình dạng lô, hướng dãy nhà, khoảng lùi, các lô góc, lô cuối đường cụt.
- Tổng hợp và đề xuất: liệt kê vấn đề theo mức độ, đề xuất điều chỉnh theo thứ tự ưu tiên.
- Theo dõi khi thi công: kiểm tra các hạng mục quan trọng như trục nước, cổng, công trình tâm linh; chọn thời điểm động thổ.
Bước 2 không thể bỏ. Thầy Vũ Giới vẫn nói "Xem phong thuỷ mà không nhìn ra HÌNH, thì la bàn cũng chỉ là cái đĩa." Một đồ án quy hoạch xem trên bản vẽ mà không ra thực địa thì cũng giống như vậy.
Định tâm và kiếp mạch thủ khí trong quy hoạch là gì?
Định tâm trong quy hoạch là xác định "thái cực" của trung cục, tức điểm mà toàn khu xoay quanh; kiếp mạch thủ khí là phép tạo huyệt trường nhân tạo, gom các mạch khí tản mát về để lập nơi khí tụ. Đây là hai khái niệm lõi của lập cục pháp áp dụng cho quy hoạch.
Thầy Vũ Giới phân biệt tâm biểu kiến (tâm hình học của khu đất) với tâm thực (tâm vận khí). Hai điểm này nhiều khi không trùng nhau. Một đồ án đặt quảng trường trung tâm đúng tâm hình học, nhưng tâm thực lại lệch về phía có nước, thì trục chính của khu đã lệch khí ngay từ đầu.
Về kiếp mạch thủ khí, Thầy viết: "Ở nơi không đủ cơ duyên để tự tụ huyệt khí, ta dùng pháp để gom mạch tản mát về, lập nên huyệt tụ khí." Thầy giải thích thêm rằng mạch thì ở đâu cũng có, "nhưng chỉ là bàn long, long mạch phân tán – không cục thế, thì khí không thể tụ". Khi đó phải dùng lập cục pháp để tạo thành một đại huyệt trường. Thầy gọi đây là "đỉnh cao nhất của lập cục pháp", và cũng là công trình nghiên cứu nhiều năm của mình.
Trong thẩm định, câu hỏi cần đặt ra là: đồ án đã có ý đồ gom khí về một nơi tụ chưa, hay để khí chạy tản theo mạng đường bàn cờ? Phần thủ pháp lập huyệt nhân tạo thuộc chuyên môn sâu, không công bố công khai.
Những điểm thường phải điều chỉnh sau thẩm định
Những điểm thường phải điều chỉnh sau thẩm định là trục nước, vị trí cổng khu, vị trí công trình tâm linh, các lô bị thế sát và mạng cây xanh. Đây là các hạng mục ảnh hưởng đến khí của cả khu, nên càng sửa sớm càng ít tốn kém.
- Trục nước: đổi kênh thẳng thành kênh uốn, nối hồ tù thành hệ có dòng vào dòng ra.
- Cổng khu: dời cổng khỏi vị trí đường lớn đâm thẳng, tạo khoảng đệm, quảng trường trước cổng.
- Công trình tâm linh: miếu Thổ Thần, đình, chùa đặt ở chỗ tĩnh, có thế dựa, không làm điểm kết thúc của đường đâm.
- Lô bị sát: lô cuối đường cụt, lô góc nhọn, lô bị đường đâm được đổi công năng thành cây xanh, công trình công cộng phù hợp.
- Cây xanh: nối các mảng xanh rời rạc thành hành lang liên tục.
Ai nên ngồi cùng bàn khi điều chỉnh đồ án?
Điều chỉnh đồ án sau thẩm định cần người làm phong thuỷ và kiến trúc sư quy hoạch cùng làm việc, vì mỗi đề xuất về khí đều phải chuyển thành giải pháp kỹ thuật cụ thể: cao độ, thoát nước, giao thông, chỉ tiêu sử dụng đất. Thầy Vũ Giới nói "Phong thuỷ sư chính là Kiến Trúc Sư Cổ vậy"; người làm phong thuỷ quy hoạch cần hiểu ngôn ngữ của kiến trúc, và người làm quy hoạch cũng nên hiểu vì sao một trục nước, một khúc uốn lại quan trọng. Khi hai bên cùng ngồi từ đầu, phần lớn đề xuất phong thuỷ có thể đưa vào đồ án mà không làm tăng chi phí đáng kể.
Những sai lầm thường gặp trong thẩm định quy hoạch
Sai lầm thường gặp nhất trong thẩm định quy hoạch là mời thẩm định quá muộn, khi đồ án đã duyệt và các trục chính không còn thay đổi được. Lúc đó phong thuỷ chỉ còn làm được phần "trang trí" như chọn hướng cổng, đặt tượng.
- Mời muộn: chỉ còn chỉnh được chi tiết nhỏ.
- Chỉ gửi bản vẽ, không khảo sát: bỏ qua phần nhãn pháp tại chỗ.
- Coi đường là sông: lấy giao thông làm "thuỷ", như Thầy Vũ Giới đã cảnh báo trong bài "Con đường không phải là dòng sông".
- Xoay trục theo hướng đẹp: bóp méo thế đất để hợp một hướng, trái với nguyên tắc trung chính.
- Coi linh vật là phong thuỷ: đặt tượng lớn thay cho việc lập cục.
- Kỳ vọng kết quả tức thì: phong thuỷ quy hoạch tác động lâu dài lên chất lượng sống; không ai dám hứa trước một trăm phần trăm.
Giới hạn của bài viết: đây là quy trình khung. Mỗi dự án có quy mô, pháp lý và đặc điểm địa hình riêng, cần khảo sát và trao đổi trực tiếp. Tư vấn kiến trúc, quy hoạch khu vực phía Bắc có thể liên hệ KTS Vũ Minh (Hà Nội) 0917 798 886; khu vực phía Nam hẹn trước với Thầy Vũ Giới qua Zalo.
Tóm lại: thẩm định quy hoạch là đi từ đại cục xuống tiểu cục, từ giấy ra đất, và vào cuộc càng sớm càng tốt. Lập cục là tái tạo mạch, không chỉ là tìm mạch. Hiểu vậy là đủ!
— Vũ Giới —
Biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới – Phong Thuỷ Liên Hoa.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này
- Lập Cục Pháp: định tâm, phân cung cho từng phân khu.
- La Kinh Vệ Tinh: đo hướng trục, dòng nước trên bản đồ vệ tinh.
- La Kinh Liên Hoa: kiểm tra phương vị khi khảo sát thực địa.
- Trạch Cát: chọn ngày động thổ dự án.
Bài liên quan
- Kiếp mạch thủ khí
- Kiến trúc quy hoạch phong thuỷ
- Phong thuỷ dự án bất động sản: đọc sa bàn và chọn vị trí
- Phong thuỷ đại đô thị: lập cục quy hoạch
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới
Lập cục quy hoạch là chuyên môn của chương trình phong thuỷ sư Liên Hoa; người làm bất động sản có thể bắt đầu từ khoá ứng dụng.
Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp
Thẩm định quy hoạch có cần khảo sát thực địa không?
Có, bắt buộc. Bản vẽ không thể hiện được gió, cảm giác khí tụ – tán và quan hệ thật với công trình lân cận; phần nhãn pháp chỉ làm được tại chỗ.
Dự án nhỏ vài hecta có cần thẩm định không?
Nên có. Dự án nhỏ là trung cục nhỏ, càng cần nương đúng đại cục xung quanh; sai trục nước hay vị trí cổng ảnh hưởng đến mọi lô bên trong.
Trong khu đất có miếu, mộ cũ thì xử lý thế nào?
Đây là điểm cần xử lý cẩn trọng, có nghi lễ và chọn thời điểm phù hợp. Không nên tự ý san lấp; cần khảo sát và tham vấn người có chuyên môn cùng chính quyền địa phương.
Kết quả thẩm định gồm những gì?
Thường gồm danh sách vấn đề theo mức độ, sơ đồ đánh dấu các điểm cần điều chỉnh và đề xuất cụ thể cho trục nước, cổng, phân khu và lô đặc biệt. Hình thức cụ thể thống nhất khi trao đổi dự án.
