💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Thần Tướng Toàn Biên (58): Móng, chân, tứ chi và lông 爪・足・四肢・毛

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Thần Tướng Toàn Biên (58): Móng, chân, tứ chi và lông 爪・足・四肢・毛

Thần Tướng Toàn Biên · Quyển 10
神相全編 卷十 (論爪 · 論足 · 相足 · 許負相足篇 · 論四肢 · 相毛)
Tác giả: đề Trần Đoàn (陳摶, hiệu Hi Di) truyền · Viên Trung Triệt (袁忠徹, đời Minh) biên
Bản gốc: Cổ Kim Đồ Thư Tập Thành (古今圖書集成), Nghệ thuật điển, Tướng thuật bộ; đối chiếu bản khắc đời Minh 12 quyển.

Bài cuối của Quyển 10 Thần Tướng Toàn Biên đi từ đầu ngón tay xuống tận gót chân. Luận trảo (論爪) bàn về móng tay: dáng, độ cứng và sắc móng. Luận túc, Tướng túc và Hứa Phụ tướng túc thiên (論足 · 相足 · 許負相足篇) bàn về bàn chân: chân là "đất" của thân người, phải vuông rộng, ngay dài, có gót, có vân. Luận tứ chi (論四肢) ví tay chân với bốn mùa và cành cây. Tướng mao (相毛) nói ngắn về lông chân. Bài gồm nguyên văn chữ Hán đã chấm câu lại, bản dịch, phần giảng và phần luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa.

Trả lời nhanh: Về móng: "mảnh mà dài thì thông minh, chắc mà dày thì sống lâu; sắc vàng sáng chủ quý, sắc xanh sáng là tính trung lương"; móng như nửa vầng trăng thì vui vẻ. Về chân: "chân trên chở một thân, dưới vận trăm thể, là hình tượng của đất; tuy ở thấp nhất mà công dụng lớn"; chân muốn vuông mà rộng, ngay mà dài, mịn mà mềm, có gót, có vân. Về tứ chi: "tay chân gọi là tứ chi, ứng bốn mùa; thêm đầu là ngũ thể, ứng ngũ hành; bốn mùa không điều hoà thì vạn vật chết yểu, tứ chi không ngay thì một thân khốn khổ".

Thầy Vũ Giới giảng: "Sách nói chân là 'tướng của đất' (足者,相地也). Nhà cũng vậy, móng nhà là chân nhà: ở thấp nhất, không ai thấy, mà đỡ cả ngôi nhà. Xem người phải xem đến chân, xem nhà phải xem đến nền móng."

Tranh cuộn đời Minh: Du tiên đồ, các vị tiên trong núi
Du tiên đồ (khuyết danh, đời Minh): núi có chân mới vững, người có chân mới đi xa. Ảnh: Wikimedia Commons, CC0.

Luận móng tay – 論爪

Nguyên văn – 原文

爪之為相,亦可詳其善惡,見其賢否也。纖而長者聰明,堅而厚者老壽,禿而粗者愚鈍,缺而落者病弱。色黃而瑩者主貴,色黑而薄者主賤。色青瑩者,忠良之性;色白淨者,閒逸之情。如銅葉者榮華,如半月者快樂,如銅瓦者伎巧,如板尾者惇重,如尖鋒者聰俊,如皺石者愚下。

Dịch: Móng làm tướng cũng có thể xét kỹ thiện ác, thấy được hiền hay không. Móng mảnh mà dài thì thông minh; chắc mà dày thì sống lâu; cụt mà thô thì chậm chạp; sứt mà dễ rụng thì yếu bệnh. Sắc vàng mà trong sáng chủ quý; sắc đen mà mỏng chủ hèn. Sắc xanh trong sáng là tính trung lương; sắc trắng sạch là tình nhàn tản. Móng như lá đồng thì vinh hoa; như nửa vầng trăng thì vui vẻ; như ngói đồng (cong khum) thì khéo tay nghề; như đuôi tấm ván (bằng phẳng) thì đôn hậu trầm trọng; như mũi nhọn thì thông minh tuấn tú; như đá nhăn thì kém cỏi.

Bản vẽ nghiên cứu bàn tay người phụ nữ của Leonardo da Vinci
Leonardo da Vinci, bản vẽ nghiên cứu bàn tay người phụ nữ: móng và ngón là phần cuối của khí huyết. Ảnh: Wikimedia Commons, phạm vi công cộng.

Giảng: Bài trước đã nói "móng là phần dư của gân, do gan sinh". Ở đây tác giả liệt kê dáng và sắc móng. Phần đáng tin nhất về mặt quan sát là độ chắc, dày, trong sáng: móng khoẻ, hồng hào, có ánh là dấu hiệu khí huyết tốt, ăn uống đủ; móng sứt, dễ gãy, thô thường đi cùng cơ thể thiếu chất hoặc lao động nặng lâu ngày. "Như nửa vầng trăng" có thể chỉ hình móng tròn đẹp, hoặc vầng trắng ở gốc móng. Các ví von khác (lá đồng, ngói đồng, đuôi ván) là cách gọi hình dạng để dễ nhớ.

Luận chân: chân là hình tượng của đất – 論足

Nguyên văn – 原文

足者,上載一身,下運百體,為足之量焉,為地之體象。故雖至下而其用大,是可別其妍醜而審其貴賤也。欲得方而廣,正而長,膩而軟,富貴之相也。不可側而薄,橫而短,粗而硬,乃貧賤之質也。腳下無紋理者下賤;足下有黑子者食祿;雖大而薄者下賤;雖厚而橫者貧苦。腳下成跟者,福及子孫;腳下旋紋者,令譽千載;腳下平如板者貧愚;腳下可容龜者富貴。足指纖長者,忠良之貴;足指端齊者,豪邁之賢。足厚四方者,巨萬之富。……大抵貴人之足小而厚,賤人之足薄而大。

Dịch: Chân, trên chở một thân, dưới vận trăm thể, là cái lượng của chân, là hình tượng của đất. Cho nên tuy ở chỗ thấp nhất mà công dụng lớn, có thể phân đẹp xấu, xét sang hèn. Chân muốn vuông mà rộng, ngay mà dài, mịn mà mềm: đó là tướng giàu sang. Không nên nghiêng mà mỏng, ngang mà ngắn, thô mà cứng: đó là chất nghèo hèn. Dưới bàn chân không có vân là thấp kém; dưới chân có nốt ruồi đen thì được ăn lộc; dẫu lớn mà mỏng là thấp kém; dẫu dày mà ngang bè là nghèo khổ. Dưới chân có gót rõ thì phúc đến con cháu; dưới chân có vân xoáy thì tiếng thơm nghìn năm; dưới chân bằng phẳng như tấm ván thì nghèo, chậm; lòng bàn chân lõm sâu như chứa được con rùa thì giàu sang. Ngón chân mảnh dài là bậc quý trung lương; ngón chân ngay ngắn đều đặn là bậc hiền hào sảng. Chân dày và vuông bốn phía là giàu bạc vạn. Đại để chân người quý nhỏ mà dày, chân người hèn mỏng mà to.

Đôi bàn chân trần của người đàn ông trẻ
Chân dày và vuông bốn phía: sách xem chân như nền móng của cả thân. Ảnh minh hoạ: Circumcisedcanadian, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Giảng: Câu mở là câu quan trọng nhất: chân là hình tượng của đất. Đầu tròn như trời, chân vuông như đất, đây là quan niệm "đầu tròn chân vuông" (圓顱方趾) của người xưa. Chân chở cả thân, nên phải vững: vuông, rộng, ngay, có gót. "Lòng bàn chân lõm sâu như chứa được con rùa" chỉ vòm bàn chân cao, là bàn chân khoẻ, đi lâu không mỏi; "bằng như tấm ván" là bàn chân bẹt. Câu kết "chân người quý nhỏ mà dày, chân người hèn mỏng mà to" là lối nói khái quát, nên hiểu là chân chắc, gọn, đầy thịt là tốt.

Tướng chân và Hứa Phụ tướng túc – 相足 · 許負相足篇

Nguyên văn – 原文

足者,相地也。要有跟,宜厚而正,閒樂官榮;橫窄小薄,辛苦惡弱;足下無紋,愚賤之相;闊大而薄,亦主貧下也。……腳下龜理紋,主二千石祿位,君子之相。腳下容龜,三公封侯。腳下理長,位至公王(有相理紋者好)。通心達理,三公刺史之位。……腳下三紋理,公王將相位。腳下無紋,法主寒貧。……足蹈齊短,為人安穩。……足厚四寸,必主大祿富貴人也。

Dịch: Chân là tướng của đất. Phải có gót, nên dày mà ngay thì nhàn vui, quan vinh; ngang, hẹp, nhỏ, mỏng thì vất vả, yếu đuối; dưới chân không có vân là tướng ngu hèn; rộng to mà mỏng cũng chủ nghèo thấp. (Hứa Phụ nói:) Dưới chân có vân hình mai rùa, chủ lộc vị hai nghìn thạch, là tướng quân tử. Lòng chân chứa được rùa thì tam công phong hầu. Dưới chân vân dài thì địa vị đến công vương (có vân tương ứng là tốt). Vân thông qua giữa lòng chân thì ở ngôi tam công thứ sử. Dưới chân có ba vân thì ngôi công vương tướng tướng. Dưới chân không có vân theo phép chủ nghèo lạnh. Bước chân đều mà ngắn thì là người an ổn. Chân dày bốn tấc ắt là người lộc lớn giàu sang.

Sơ đồ bàn chân như hình tượng của đất
Bàn chân là nền của thân, như đất là nền của nhà: dày, vuông, đều bước thì vững. Sơ đồ: Phong Thuỷ Liên Hoa – vugioi.com.

Giảng: Hứa Phụ là nhà tướng thuật đời Hán, các câu ở đây mang giọng sử sách cổ (lộc hai nghìn thạch là bổng của quan quận thú đời Hán). Hai tiêu chí lặp lại là gót và vân: có gót là chân có nền; có vân (nhất là vân thông qua lòng chân) là chân có mạch. Câu "bước chân đều mà ngắn thì là người an ổn" một lần nữa cho thấy tướng học xem cả cách dùng, không chỉ hình: bước đều, vững là tâm yên.

Vân dưới lòng bàn chân – 足下紋

Nguyên văn – 原文

足下軟細而多紋者,貴相;足下粗硬而無紋者,貧賤。足下有龜紋者,二千石祿;足下有禽紋者,八位之職。……足下有紋如錦繡者,食祿萬鍾;足下有紋如花樹者,積財無數;……足下有紋如人形者,貴壓千官。有三策紋者,福而祿;有螺紋者,富而貴。……足下有紋,大旺子孫;足下龜紋,一世清名;足下黑痣,富貴賢士。

Dịch: Lòng bàn chân mềm mịn mà nhiều vân là tướng quý; thô cứng mà không có vân là nghèo hèn. Dưới chân có vân hình mai rùa thì lộc hai nghìn thạch; có vân hình chim thì chức tám vị. Dưới chân có vân như gấm thêu thì ăn lộc vạn chung; vân như cây hoa thì chứa của vô số. Dưới chân có vân hình người thì quý vượt nghìn quan. Có ba vân "sách" (vân thẳng như roi) thì có phúc có lộc; có vân xoáy ốc thì giàu và quý. Dưới chân có vân thì con cháu vượng lớn; dưới chân có vân mai rùa thì một đời danh trong sạch; dưới chân có nốt ruồi đen là kẻ sĩ hiền giàu sang.

Đôi chân trần đứng trên tảng đá
Bước đứng vững trên đá: chân bằng phẳng, đều đặn là dấu của người an ổn. Ảnh minh hoạ: người dùng Wikimedia Commons, Wikimedia Commons, CC0.

Giảng: Các tên vân (mai rùa, chim, gấm, cây hoa, hình người) là cách gọi hình ảnh để nhớ, mang nhiều tính truyền khẩu. Điểm chung có thể giữ là: lòng chân mềm, mịn, có vân rõ là chân được chăm sóc, khí huyết đến đều; thô cứng, chai sạn không vân thường là chân lao động nặng, đi chân trần lâu năm. Sách xưa gắn chân thô cứng với "nghèo hèn" là phản ánh xã hội cũ; người đọc hôm nay nên hiểu đó là dấu vết của sự vất vả, không phải định mệnh.

Luận tứ chi: tay chân ứng bốn mùa – 論四肢

Nguyên văn – 原文

夫手足者,謂之四肢,以相四時;加之以首,謂之五體,以相五行。故四時不調則萬物夭閼,四肢不端則一身困苦;五行不利則萬物不生,五體不稱則一世貧窮。是以手足亦象木之枝榦也,多節者名為不材之木。然手足欲得軟而滑、淨而筋不露,其白如玉,其直如榦,其滑如苔,其軟如綿者,富貴之人也。其或硬而粗大,筋纏骨出,其粗如土,其硬如石,其曲如柴,其肉如腫者,貧下之徒也。

Dịch: Tay chân gọi là tứ chi, ứng với bốn mùa; thêm cái đầu gọi là ngũ thể, ứng với ngũ hành. Cho nên bốn mùa không điều hoà thì vạn vật chết yểu, tứ chi không ngay thì một thân khốn khổ; ngũ hành không thuận thì vạn vật không sinh, ngũ thể không cân xứng thì một đời nghèo túng. Vì thế tay chân cũng giống cành và thân cây; nhiều mấu đốt thì gọi là gỗ không thành tài. Tay chân muốn mềm mà trơn, sạch mà gân không lộ; trắng như ngọc, thẳng như thân cây, trơn như rêu, mềm như bông: đó là người giàu sang. Nếu cứng mà thô to, gân quấn xương lồi, thô như đất, cứng như đá, cong như củi, thịt như sưng phù: đó là kẻ nghèo thấp.

Đôi chân người nông dân lội bùn ở Nebraska
Đôi chân làm lụng trên đồng: sách nói chân hèn sang ở dày mỏng, còn lao động thì làm chân khoẻ. Ảnh minh hoạ: Charles O'Rear, Wikimedia Commons, phạm vi công cộng.

Giảng: Đây là đoạn triết lý nhất của bài. Thân người được đặt vào khung thiên nhân tương ứng: tứ chi ứng bốn mùa, ngũ thể ứng ngũ hành. Bốn mùa phải điều hoà thì vạn vật mới sống; tứ chi phải ngay ngắn, cân đối thì thân mới khoẻ. Hình ảnh tay chân như cành cây, "nhiều mấu đốt là gỗ không thành tài" mượn từ Trang Tử (cây vô dụng). Ý chính: tay chân thẳng, mềm, gân không lộ là thân điều hoà; cong, cứng, sưng là thân mất điều hoà. Nhiều điều trong đó (sưng phù, gân nổi) là dấu hiệu sức khoẻ cần chăm sóc, không phải để phán người.

Tướng lông chân – 相毛

Nguyên văn – 原文

腳上多毛者好,柔細者貴而祿,粗大者賤而貧。詩曰:腳上毛多好,貴榮必是柔;不宜粗與大,貧賤定須憂。

Dịch: Trên chân nhiều lông là tốt; mềm mịn thì quý mà có lộc, thô to thì hèn mà nghèo. Thơ rằng: Trên chân lông nhiều là tốt, vinh quý ắt là mềm; không nên thô và to, nghèo hèn ắt phải lo.

Đôi chân trần người phụ nữ đứng trên mặt đường
Lông chân mềm và thưa, da nhuận: sách nói mềm thì quý, thô to thì vất vả. Ảnh minh hoạ: Sarah Buckley, Wikimedia Commons, CC BY 2.0.

Giảng: Mục này rất ngắn, chỉ nhắc lại nguyên tắc chung của tướng học: cái gì cũng muốn mềm, mịn, thanh hơn là thô, cứng. Cùng ý với tóc ở các bài trước ("tóc thưa mịn đen như sơn"). Đây là mục kết thúc phép xem thân thể từ đầu xuống chân trong Thần Tướng Toàn Biên; Quyển 11 sẽ chuyển sang tướng phụ nữ, trẻ thơ và các hình cầm thú.

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Phong Thuỷ Liên Hoa đọc phần này với ba ý. Thứ nhất, chân là đất, móng nhà là chân nhà. Sách nói "chân là tướng của đất", "ở thấp nhất mà công dụng lớn", phải vuông rộng, ngay, có gót. Phong thuỷ dương trạch cũng đặt nền móng lên đầu: nền phải vững, phẳng, khô ráo, không lún, không ngập; nhà có nền tốt mới "có gót". Một ngôi nhà đẹp mà móng yếu như người đẹp mà chân bẹt, đi không xa được.

Thứ hai, thân người và thiên nhiên cùng một khung. Tứ chi ứng bốn mùa, ngũ thể ứng ngũ hành, tay chân như cành và thân cây. Đây là nguyên lý gốc mà phong thuỷ dựa vào: con người là một tiểu vũ trụ, nhà là "thân thứ hai", đất là "thân thứ ba". Bốn mùa điều hoà thì vạn vật sống; nhà điều hoà (ấm đông mát hạ, sáng mà không chói, thoáng mà không lùa) thì người ở khoẻ. Cây nhiều mấu là gỗ không thành tài; nhà nhiều góc chéo, lối đi gấp khúc cũng làm khí khó lưu thông.

Bước chân đi dạo trên bãi cát
Đi lại thong thả, ở khoẻ: tứ chi thông thì khí lưu thông, như nhà có lối đi thẳng. Ảnh minh hoạ: Dani Vázquez, Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0.

Thứ ba, tướng do tâm sinh, và thân cũng do cách sống sinh. Móng chắc sáng, chân có vòm, tay chân mềm thẳng, phần lớn là kết quả của ăn uống, đi đứng, nghỉ ngơi đúng cách. Những gì sách gọi là "hèn" (chân chai, tay thô, móng sứt) thường là dấu vết của lao động vất vả, đáng trân trọng chứ không đáng chê. Phong Thuỷ Liên Hoa nhắc: nhà ở có lối đi bằng phẳng, sàn không trơn, chỗ nghỉ chân thoải mái là cách chăm "chân" cho cả gia đình. Phần thủ pháp xem tay chân người thật cần thầy hướng dẫn trực tiếp; lý pháp thì chia sẻ để hiểu nguyên lý gốc, không dùng để phán đoán ai.

Sơ đồ tứ chi ứng bốn mùa và móng tay
Tứ chi ứng bốn mùa; móng là phần thừa của gân, xem móng để biết khí huyết. Sơ đồ: Phong Thuỷ Liên Hoa – vugioi.com.

Tóm lại – 總結: Luận trảo dạy móng mảnh dài thì thông minh, chắc dày thì sống lâu, sắc vàng hay xanh trong sáng là tốt, móng như nửa vầng trăng thì vui. Luận túc và Hứa Phụ tướng túc dạy chân là hình tượng của đất, chở một thân, phải vuông rộng, ngay dài, mịn mềm, có gót, có vân, lòng chân lõm sâu là tốt, bước đều mà ngắn là người an ổn. Luận tứ chi ví tay chân với bốn mùa và cành cây, thêm đầu là ngũ thể ứng ngũ hành. Tướng mao nói lông chân mềm mịn là quý.

Bài trước: Quyển 10 (4) – Ngón tay, xương thịt, tam chủ tam tài, tài lộc, tâm tính, tử sinh 指掌・骨肉・心性・死生.

Bài sau: Quyển 11 (1) – Đạt Ma phụ nhân tướng; Ma Y, Thu Đàm Nguyệt luận nữ nhân 達摩婦人相・秋潭月論女人.

Nguồn: Thần Tướng Toàn Biên (神相全編) phần mười, các mục Luận trảo (論爪), Luận túc (論足, hai mục cùng tên), Tướng túc (相足), Hứa Phụ tướng túc thiên (許負相足篇), Luận tứ chi (論四肢) và Tướng mao (相毛), trong Cổ Kim Đồ Thư Tập Thành (古今圖書集成), Bác vật vựng biên, Nghệ thuật điển, quyển 640, Tướng thuật bộ (thuộc công cộng); đối chiếu bản khắc đời Minh 12 quyển. Hiệu đính: bỏ các ngoặc 「」 và 《》 đặt lệch (《足指纎長》, 《龜理紋》, 《貴人之足小而厚…》…); 纎 thống nhất là 纖; 間逸 đọc 閒逸; lời chú nhỏ 〈有相理紋者好〉 đặt trong ngoặc đơn; bản gốc có "Túc đồ" (足圖, hình bàn chân) không chép kèm, sơ đồ trong bài vẽ lại; vài câu Hứa Phụ đoán con cái, chết xa quê, và các câu vân chân ứng chức quan đời Tống được lược, đánh dấu ……. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Xem người phải xem đến chân, xem nhà phải xem đến nền móng. Muốn học cách nhìn "chân" của người và "móng" của nhà thì phải học cùng thầy, xem tận nơi. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

Móng tay thế nào là tướng tốt? – 論爪

Theo Luận trảo: móng mảnh mà dài thì thông minh, chắc mà dày thì sống lâu; sắc vàng hay xanh trong sáng là tốt; móng như nửa vầng trăng thì vui vẻ. Móng sứt, dễ rụng, thô cụt là kém.

Vì sao sách nói chân là hình tượng của đất? – 足為地之體象

Vì chân ở dưới cùng, chở cả thân và vận động trăm thể, như đất chở muôn vật. Người xưa nói đầu tròn như trời, chân vuông như đất; vì thế chân muốn vuông rộng, ngay, có gót.

Lòng bàn chân "chứa được con rùa" là gì? – 腳下可容龜

Là lòng bàn chân lõm sâu, vòm chân cao, đi lâu không mỏi. Sách coi đó là tướng giàu sang; ngược lại lòng chân bằng như tấm ván (bàn chân bẹt) là kém.

Tứ chi ứng bốn mùa nghĩa là gì? – 四肢相四時

Tay chân là tứ chi, ứng bốn mùa; thêm đầu là ngũ thể, ứng ngũ hành. Bốn mùa không điều hoà thì vạn vật chết yểu, tứ chi không ngay thì một thân khốn khổ.

Phần xem tay chân kết thúc ở đâu trong Thần Tướng Toàn Biên? – 手足相法

Kết thúc ở Quyển 10 với các mục móng, chân, tứ chi và lông. Quyển 11 chuyển sang tướng phụ nữ, trẻ thơ và các hình cầm thú.

Từ khoá: ["thần tướng toàn biên" · "xem tướng móng tay" · "論爪" · "xem tướng bàn chân" · "論足" · "tứ chi bốn mùa" · "hứa phụ tướng túc"]

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…