Thần Tướng Toàn Biên · Quyển 5
神相全編 卷五 (相行論 · 相行篇 · 相坐 · 論臥 · 相臥 · 論食)
Tác giả: đề Trần Đoàn (陳摶, hiệu Hi Di) truyền · Viên Trung Triệt (袁忠徹, đời Minh) biên
Bản gốc: Cổ Kim Đồ Thư Tập Thành (古今圖書集成), Nghệ thuật điển, Tướng thuật bộ; đối chiếu bản khắc đời Minh 12 quyển.
Bài đầu Quyển 5 Thần Tướng Toàn Biên trên Kho sách vugioi.com rời gương mặt để xem cử chỉ: dáng đi (行), dáng ngồi (坐), dáng nằm ngủ (臥) và cách ăn (食). Đây là phần "động tướng", khác với "tĩnh tướng" của các bộ vị trên mặt. Người xưa cho rằng mặt mũi có thể đẹp xấu do trời sinh, còn đi đứng ngồi nằm ăn uống là do cái thần, cái tâm điều khiển hằng ngày, nên nhìn vào là thấy được người ấy có "tiết độ" hay không. Bài gồm nguyên văn chữ Hán (đã chấm câu lại), bản dịch, phần giảng và phần luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa.
Trả lời nhanh: Theo Thần Tướng Toàn Biên, dáng đi quý như nước chảy xuống mà thân không lắc; kém như lửa bốc lên, thân nhẹ chân nặng; không nên ngẩng đầu chồm tới, nghiêng người, quá nhanh hay quá chậm. Dáng ngồi quý như núi, như đinh đóng vào đá; rung đùi thì của tán ("cây lay lá rụng, người lay của tan"). Dáng nằm quý khi yên tĩnh, hơi thở đều, nằm nghiêng cuộn như rồng; ngủ ít mà thần thanh là quý. Cách ăn quý khi gắp thong thả có thứ tự, nhai rộng rãi, ngồi ngay, ăn không ra tiếng; "nhai như trâu thì phúc lộc". Tổng quy: "Ngồi muốn như núi, đi muốn như nước; thân muốn nặng, bước muốn thư thái."
Thầy Vũ Giới giảng: "Nhà có thế đứng của nhà, người có thế đứng của người. Nhà đứng vững thì gió bão không lay; người ngồi vững như núi thì việc đến không loạn. Cử chỉ hằng ngày là phong thuỷ của chính thân mình."
Luận dáng đi – 相行論
Nguyên văn – 原文
夫行者為進退之節,所以見貴賤之分也。人之善行,如舟之遇水,無所往而不利也;不善行者,如舟之失水,必有漂泊沒溺之患也。貴人之行,如水之流下而體不搖;小人之行,如火炎上,身輕腳重。行不欲昂首而攫,不欲側身,不欲折腳。高則亢,太卑則曲,太急則暴,太緩則遲。周旋不失其節,進退各中其度者,至貴之相也。腳跟不至地者,貧而夭;發足如奔,散走他鄉。大抵腳不欲折,頭不欲低,發足欲急,進身欲直,起步欲闊,俯然而往不礙滯者,貴相也。
龍行虎步至貴,鵝行鴨步豪富,鶴行聰明,鼠行多疑慮,牛行巨富,蛇行性毒夭,雀行食不足,鵲行孤獨,龜行壽相,馬行辛苦。行如流水,貴人行步沉重,榮貴;行步輕驟,貧賤;行步趨越,聰明;行步跳躍,孤獨;行不低昂,富貴雙全。
詩曰:「虎驟龍奔定貴榮,腰身端厚福來臨,累財積福家肥盛,看取牛龜鵝鴨行。行如驟馬獲如猿,終日區區不可言,步狹腰斜人最賤,趨蹡中度富田園。」

Dịch: Đi là tiết độ của tiến lui, nên thấy được phần sang hèn. Người đi khéo như thuyền gặp nước, đi đâu cũng thuận; người đi không khéo như thuyền mất nước, ắt có nạn trôi dạt chìm đắm. Người quý đi như nước chảy xuống mà thân không lắc; kẻ thấp đi như lửa bốc lên, thân nhẹ chân nặng. Đi không nên ngẩng đầu chồm tới, không nên nghiêng người, không nên gãy gối. Cao quá thì kiêu, thấp quá thì khom, nhanh quá thì bạo, chậm quá thì trì trệ. Quay trở không mất tiết độ, tiến lui đều đúng mực, là tướng chí quý. Gót chân không chạm đất thì nghèo và yểu; cất bước như chạy thì tản mát nơi xa. Đại để: chân không nên gãy, đầu không nên cúi, cất bước nên nhanh, thân tiến nên thẳng, bước nên rộng, hơi cúi mà đi không vướng víu, là tướng quý.
Đi như rồng, bước như hổ là chí quý; đi như ngỗng, bước như vịt là giàu lớn; đi như hạc là thông minh; đi như chuột là đa nghi; đi như trâu là rất giàu; đi như rắn là tính độc, yểu; đi như sẻ là ăn không đủ; đi như chim khách là cô độc; đi như rùa là tướng thọ; đi như ngựa là vất vả. Đi như nước chảy; bước nặng chắc là vinh quý; bước nhẹ vội là nghèo hèn; bước rảo là thông minh; bước nhảy nhót là cô độc; đi không nhấp nhô là giàu sang đủ cả. Thơ: "Hổ phi rồng chạy ắt vinh quý; lưng thân ngay dày thì phúc đến; muốn biết người tích của chứa phúc, nhà giàu thịnh, hãy xem dáng đi như trâu, rùa, ngỗng, vịt. Đi như ngựa phi, như vượn chuyền, cả ngày lăng xăng chẳng nói được; bước hẹp lưng lệch là kém nhất; rảo bước đúng mực thì giàu ruộng vườn."

Giảng: Hình ảnh trung tâm là nước và lửa. Nước chảy xuống, êm, liên tục, thân không lắc; lửa bốc lên, nhảy, chập chờn. Người đi như nước là người có trọng tâm thấp, khí trầm xuống đan điền, nên bước vững mà không nặng nề. Người đi như lửa là khí nổi lên trên, đầu đi trước chân, nên "thân nhẹ chân nặng". Các câu "đi như rồng, hổ, ngỗng, vịt, rùa, trâu" là lối loại tượng để dễ nhớ; điểm chung của các dáng được khen là vững và đều. Bài thơ kết lại bằng câu "rảo bước đúng mực": không cần đi chậm hay đi nhanh, cần đi có tiết độ.
Hứa Phụ xem dáng đi – 相行篇
Nguyên văn – 原文
許負曰:「凡相行,須行十步,即喚迴頭,須看左轉,必有官職;右轉無官職,又無衣食。行則龜行,必主聰明。行作鹿行馬行,必主辛苦。行不低昂,富貴之相。行步兩踵相食,早衰。」又云:「凡相行,須令立定,即喚之舉足行,若先舉左足者貴,先舉右足者賤。行走低頭者,多思慮。行步自言自語者賤。行時一跬步而一俯一仰者,賤相也。」
Dịch: Hứa Phụ nói: "Xem dáng đi, cho người đi mười bước rồi gọi quay đầu lại; quay sang trái ắt có quan chức, quay sang phải thì không có quan chức, lại thiếu áo cơm. Đi như rùa ắt thông minh. Đi như hươu, như ngựa ắt vất vả. Đi không nhấp nhô là tướng giàu sang. Bước đi hai gót chân chạm nhau thì sớm suy." Lại nói: "Xem dáng đi, cho người đứng yên rồi gọi bước đi; cất chân trái trước là quý, chân phải trước là kém. Đi cúi đầu là nhiều suy nghĩ lo lắng. Vừa đi vừa nói một mình là kém. Đi mỗi nửa bước lại cúi một lần ngẩng một lần là tướng kém."
Giảng: Hai phép "gọi quay đầu" và "gọi bước đi" của Hứa Phụ là cách thử phản xạ tự nhiên của người, lúc họ không kịp làm dáng. Các chi tiết trái phải là quy ước riêng của tướng thuật xưa, nên giữ để biết sách nói gì; điều đáng học là ý "xem khi người không để ý", vì lúc đó thần thật mới hiện.
Dáng ngồi như núi – 相坐
Nguyên văn – 原文
凡行則屬陽,坐則屬陰;陽主動,陰主靜,凝然不動者,坐之德也。搖膝動者,財散之人。反身轉首,入坐如狗,不端不正,貪薄之相。其貌不恭,其體不謹,謂之筋緩肉流,非壽相也。坐欲如山,行欲如水,體欲重,步欲舒,乃行坐之相法也。坐如釘石,貴;坐如山據,貴。坐常搖膝,木搖葉落,人搖財散。
詩曰:「坐如釘石起浮雲,情厚情寬說與君,端重謹言多食祿,須知榮貴四方聞。相人坐貌不須偏,擺膝搖身未是賢。為事一身多妄語,必無珍寶住居邊。」

Dịch: Đi thuộc dương, ngồi thuộc âm; dương chủ động, âm chủ tĩnh; ngồi đọng lại không động là đức của dáng ngồi. Rung đùi là người tán của. Xoay người quay đầu, vào chỗ ngồi như chó, không ngay không chính, là tướng tham mỏng. Dáng mạo không cung kính, thân thể không cẩn trọng, gọi là "gân chùng thịt chảy", không phải tướng thọ. Ngồi muốn như núi, đi muốn như nước; thân muốn nặng, bước muốn thư thái: đó là phép xem đi và ngồi. Ngồi như đinh đóng vào đá là quý; ngồi như núi chiếm chỗ là quý. Ngồi mà hay rung đùi thì "cây lay lá rụng, người lay của tan". Thơ: "Ngồi như đinh đá, đứng dậy như mây nổi, tình dày lòng rộng, nói cùng anh nghe: ngay nặng, cẩn ngôn thì nhiều lộc ăn, nên biết vinh quý bốn phương nghe. Xem dáng ngồi không nên lệch; lắc gối lay thân chưa phải người hiền; làm việc mà miệng nhiều lời càn, ắt không có của báu ở bên nhà."
Giảng: Câu "ngồi muốn như núi, đi muốn như nước" là câu nên thuộc lòng. Ngồi thuộc âm nên quý ở tĩnh; đi thuộc dương nên quý ở trôi chảy. Người ngồi vững, lưng thẳng, không rung chân là người tâm định; người rung đùi, lắc người thường là tâm đang động, lo lắng hay nôn nóng. Câu "cây lay lá rụng, người lay của tan" là lối nói dân gian ai cũng nhớ, nhưng ý sâu hơn là: cái gì động không ngừng thì không tụ được.
Dáng nằm và giấc ngủ – 論臥 · 相臥
Nguyên văn – 原文
論臥:臥者,休息之期也。欲得安然而靜,怡然不動,福壽之人也。如狗之蟠者上相,如龍之曲者貴人。睡而開口者,短命。夢中咬牙者,兵死。睡中開眼者,惡死道路。睡中亂語,賤;仰形如屍者,貧苦短命。臥中氣吼者,愚而易死。合面覆臥者,餓死。就床便困者,頑賤。愛側臥者,吉壽;多展轉者,性亂。少睡者,神清而貴;多睡者,神濁而賤。臥易覺者聰敏,臥難醒者愚頑。喘息調勻者命長。出氣多而入氣少者短命。若睡臥輕搖,未嘗安席者,下相也。
相臥:睡常龜息,氣出於耳,主貴。睡輕易醒者,聰明。睡如獖豬,氣相吼者,貧。身如仰屍,氣粗如吼,睡不安席,展轉搖動者,皆下相也。
詩曰:「貴人臥起氣調勻,喘息恬然似不聞,連睡一宵君不覺,手如攀物福神尊。臥似獖豬氣不和,貧窮乏食走奔波。更於夢裡多狂語,每向人前妄語多。」

Dịch: Nằm là lúc nghỉ ngơi, muốn yên ổn mà tĩnh, an nhiên không động, là người phúc thọ. Nằm cuộn như chó là tướng trên; nằm cong như rồng là người quý. Ngủ há miệng thì mệnh ngắn. Trong mộng nghiến răng, ngủ mở mắt, ngủ nói mê, nằm ngửa thẳng đơ như xác, ngủ thở khò khè, nằm úp mặt, vừa lên giường đã mệt lả: sách đều xếp vào tướng kém. Thích nằm nghiêng là tốt, thọ; trằn trọc nhiều là tính loạn. Ngủ ít là thần thanh mà quý; ngủ nhiều là thần đục mà kém. Nằm dễ tỉnh là lanh lợi; nằm khó dậy là chậm chạp. Hơi thở đều là sống lâu; thở ra nhiều hít vào ít là mệnh ngắn. Nằm hay lay động, chưa từng yên chỗ là tướng thấp. Tướng nằm: ngủ thường thở như rùa, hơi như ra từ tai (êm không nghe thấy) là quý; ngủ nhẹ dễ tỉnh là thông minh; ngủ như lợn, hơi thở khò khè là nghèo. Thơ: "Người quý nằm dậy hơi thở đều, thở êm như không nghe; ngủ suốt đêm anh không hay biết, tay như vịn vật, phúc thần tôn. Nằm như lợn, hơi không hoà, nghèo thiếu ăn, bôn ba; lại trong mộng nhiều lời cuồng, trước mặt người hay nói càn."

Giảng: Phần dáng nằm nối với thiên Luận thần ở Quyển 3: "thức thì thần ở mắt, ngủ thì thần ở tim". Giấc ngủ yên, hơi thở đều là dấu hiệu thần yên ở tim; ngủ trằn trọc, nói mê, nghiến răng là thần không yên. Nhiều câu ở đây ngày nay được y học giải thích theo cách khác (ngủ ngáy, ngủ há miệng có thể do đường thở), nên Phong Thuỷ Liên Hoa giữ nguyên văn nhưng khuyên đọc như lời nhắc giữ sức khoẻ, không dùng để đoán vận người khác. "Quy tức", hơi thở rùa êm không tiếng, là điều dưỡng sinh nào cũng hướng tới.
Cách ăn – 論食
Nguyên văn – 原文
氣血資之以壯,性命繫之以存者,飲食也。飲食失節,則性暴不和矣。是故舉物欲徐而有序,嚼物欲寬而有容,下手欲緩,發口欲急,坐欲端莊,首欲平正,急而不暴,遲而不緩,應節者,相之貴也。含物不欲語,嚼物不欲怒。食急者易肥,食遲者易瘦。食少而肥者性寬,食多而瘦者性亂。食急而性暴,食緩性和。仰首含物者寒賤,如食而啄者貧窮,斂口食者純和,哆口食者不義,食而齒出者辛苦短命,食而淋落者餓死路岐,食如鼠者餓夫,食如馬者貧賤,嚼似牛者福祿,食如羊者尊榮,食如虎者將帥之權,食如猴者使相之位。嚼在舌頭,一生寒苦;邊食遷顏,終身窮餓。食欲快而不欲留,欲詳而不欲暴,啜不欲聲,吞不欲鳴。
詩曰:「虎食狼餐貴不同,逡巡不覺一盤空,端詳遲緩宜相應,牛嚼羊吞福自豐。鳥啄豬餐最賤庸,相他衣祿必無終,咽粗急者人多躁,鼠食從來飲食空。」又曰:「相食看詳緩,慌忙豈合宜,更嫌如鳥啄,又忌食淋漓。性暴吞須急,心寬下著遲,問君榮貴處,牛哺福相隨。」

Dịch: Cái làm khí huyết mạnh, giữ tính mệnh còn, là ăn uống. Ăn uống mất tiết độ thì tính bạo không hoà. Cho nên gắp thức ăn nên thong thả có thứ tự, nhai nên rộng rãi bao dung, xuống tay nên chậm, mở miệng nên nhanh, ngồi nên đoan trang, đầu nên ngay, nhanh mà không bạo, chậm mà không trễ, đúng tiết độ là tướng quý. Ngậm thức ăn thì không nên nói, nhai thì không nên giận. Ăn nhanh dễ béo, ăn chậm dễ gầy; ăn ít mà béo là tính rộng, ăn nhiều mà gầy là tính loạn; ăn vội thì tính bạo, ăn thong thả thì tính hoà. Ngửa đầu ngậm thức ăn là nghèo hèn; ăn như mổ là nghèo; khép miệng mà ăn là thuần hoà; há miệng to mà ăn là bất nghĩa; ăn mà lộ răng là vất vả; ăn rơi vãi là kém. Ăn như chuột là đói; ăn như ngựa là nghèo hèn; nhai như trâu là phúc lộc; ăn như dê là tôn vinh; ăn như hổ là quyền tướng soái; ăn như khỉ là ngôi sứ tướng. Nhai bằng đầu lưỡi thì cả đời nghèo lạnh; vừa ăn vừa đổi sắc mặt thì suốt đời đói khổ. Ăn muốn nhanh gọn mà không lưu cữu, muốn kỹ mà không bạo, húp không ra tiếng, nuốt không kêu. Thơ: "Ăn như hổ như sói, quý khác nhau; thong thả mà chẳng hay đã hết đĩa; kỹ càng chậm rãi cho hợp, nhai như trâu nuốt như dê thì phúc tự đầy. Mổ như chim, ăn như lợn là kém nhất; xem lộc áo cơm ắt không bền; nuốt thô vội là người nóng nảy; ăn như chuột thì xưa nay ăn uống rỗng." Lại nói: "Xem ăn thì xem kỹ và thong thả; vội vàng sao hợp; lại kỵ như chim mổ, kỵ ăn rơi vãi. Tính bạo thì nuốt vội; lòng rộng thì gắp đũa chậm; hỏi chỗ vinh quý của anh, nhai như trâu thì phúc theo."

Giảng: Thiên Luận thực là bài học về tiết độ trong ăn uống, rất gần với lời dạy dưỡng sinh và lễ nghi bàn ăn của người Á Đông: ngồi ngay, gắp có thứ tự, nhai kỹ, không vừa ăn vừa nói, không vừa ăn vừa giận, húp không ra tiếng. Câu "ăn nhanh dễ béo" ngày nay khoa học dinh dưỡng cũng nói tương tự. Ý quan trọng nhất là câu đầu: ăn uống mất tiết độ thì tính bạo không hoà; nghĩa là sửa cách ăn cũng là sửa tính.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Phong Thuỷ Liên Hoa đọc thiên Đi, Ngồi, Nằm, Ăn với ba ý. Thứ nhất, "ngồi như núi, đi như nước" là phong thuỷ của thân. Phong thuỷ lấy núi làm tĩnh, nước làm động; núi cần vững, nước cần uốn lượn êm. Người ngồi vững như núi, đi êm như nước là người tự có "sơn thuỷ hữu tình" trong thân. Bố trí nhà cũng theo lý ấy: chỗ ngồi chính (bàn làm việc, ghế chủ nhà) cần có tựa vững phía sau như núi; lối đi trong nhà cần uốn mềm như nước, không đâm thẳng.

Thứ hai, giấc ngủ và bữa ăn gắn với nhà ở. Phòng ngủ yên, giường đặt vững, không bị gió lùa, không đối cửa, thì giấc ngủ dễ "quy tức"; bàn ăn ngay ngắn, ngồi đoan trang thì ăn có tiết độ. Xem nhà theo Phong Thuỷ Liên Hoa luôn xét chỗ ngủ, chỗ ăn cùng với vận khí năm theo vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa mà Thầy Vũ Giới khôi phục.
Thứ ba, tướng do tâm sinh. Mặt mũi khó đổi, nhưng đi, ngồi, nằm, ăn thì đổi được từng ngày. Đây là phần tướng pháp gần với tu dưỡng nhất: tập ngồi thẳng, đi chậm rãi, ăn có tiết độ, ngủ đúng giờ là đang sửa tướng từ gốc. Phần thủ pháp quan sát cử chỉ trên người thật cần thầy hướng dẫn trực tiếp; lý pháp thì Phong Thuỷ Liên Hoa chia sẻ ở đây để người đọc hiểu nguyên lý gốc.

Tóm lại – 總結: Đi quý như nước chảy, thân không lắc, tiến lui đúng mực; ngồi quý như núi, như đinh đóng đá, không rung đùi; nằm quý yên tĩnh, thở đều, ngủ ít mà thần thanh; ăn quý thong thả, có thứ tự, nhai kỹ, không ra tiếng. "Ngồi muốn như núi, đi muốn như nước; thân muốn nặng, bước muốn thư thái."

Bài trước: Quyển 4 (1) – Ấn đường, sơn căn, mũi và hai mươi bốn dáng mũi 印堂 · 山根 · 二十四鼻.
Bài sau: Quyển 6 (1) – Thần Dị Phú (1): tam đình, ngũ nhạc, cốt cách, khí sắc 神異賦.
Nguồn: Thần Tướng Toàn Biên (神相全編) phần năm, các thiên Tướng hành luận (相行論), Tướng hành thiên (相行篇), Tướng toạ (相坐), Luận ngoạ (論臥), Tướng ngoạ (相臥), Luận thực (論食), trong Cổ Kim Đồ Thư Tập Thành (古今圖書集成), Bác vật vựng biên, Nghệ thuật điển, quyển 635, Tướng thuật bộ (thuộc công cộng); đối chiếu bản khắc đời Minh 12 quyển. Hiệu đính: bỏ các dấu ngoặc kép, ngoặc sách đặt lệch (「…」, 《下相》); 據貴 chấm lại thành 坐如山據,貴; chấm lại đoạn 行步沉重,榮貴;行步輕驟,貧賤;行步趨越,聰明;行步跳躍,孤獨; 賤中奴僕 chấm thành 賤;仰形如屍者; lược câu 氣出噓噓之聲者即死 trong bản dịch. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- Mục Lục Thần Tướng Toàn Biên: toàn bộ 14 quyển, theo dõi các bài đã đăng.
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo hướng giường, hướng bàn làm việc.
- Lập Cục Pháp: lập cục dương trạch theo nguyên lý Liên Hoa, xét chỗ ngủ, chỗ ngồi.
Bài liên quan – 相關文章
- Thần Tướng Toàn Biên: Ấn đường, sơn căn, mũi và 24 dáng mũi
- Thần Tướng Toàn Biên (3): Đường Cử xem thần khí
- Thần Tướng Toàn Biên (1): Tướng thuyết, thập quan, ngũ pháp
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Đi, ngồi, nằm, ăn là phong thuỷ của chính thân mình, gắn với chỗ ngủ, chỗ ngồi, chỗ ăn trong nhà. Đọc sách giúp hiểu nguyên lý; còn quan sát cử chỉ người thật và phối với bố trí nhà ở thì phải học cùng thầy. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Dáng đi thế nào là tướng tốt? – 相行
Đi như nước chảy xuống, thân không lắc, đầu không cúi, không ngẩng chồm tới, bước rộng mà vững, không quá nhanh không quá chậm. Sách khen dáng đi như rồng, hổ, rùa, trâu.
Vì sao ngồi rung đùi bị xem là không tốt? – 搖膝
Sách nói ngồi thuộc âm, quý ở tĩnh; rung đùi là động không ngừng, nên ví "cây lay lá rụng, người lay của tan". Ý chính là tâm không định thì khó tụ.
Giấc ngủ nói gì về tướng người? – 臥
Theo sách, ngủ yên, thở đều, êm như rùa, nằm nghiêng là tốt; ngủ ít mà thần thanh là quý. Phong Thuỷ Liên Hoa khuyên đọc phần này như lời nhắc giữ sức khoẻ và giấc ngủ.
Cách ăn thế nào là có tướng phúc? – 論食
Ngồi ngay, gắp thong thả có thứ tự, nhai kỹ "như trâu", không vừa ăn vừa nói, không giận khi ăn, húp và nuốt không ra tiếng.
"Ngồi như núi, đi như nước" nghĩa là gì? – 坐山行水
Ngồi thuộc âm, phải vững như núi; đi thuộc dương, phải êm như nước chảy. Thân muốn nặng (vững), bước muốn thư thái. Đó là phép tổng quát của sách về cử chỉ.








