💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Thần Tướng Toàn Biên quyển 1: Đường Cử xem thần khí, khí như dầu thần như đèn

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Thần Tướng Toàn Biên quyển 1: Đường Cử xem thần khí, khí như dầu thần như đèn

Thần Tướng Toàn Biên · Quyển 1
神相全編 卷一 (唐舉相神氣第四)
Tác giả: đề Trần Đoàn (陳摶, hiệu Hi Di) truyền · Viên Trung Triệt (袁忠徹, đời Minh) biên
Bản gốc: Cổ Kim Đồ Thư Tập Thành (古今圖書集成), Nghệ thuật điển, Tướng thuật bộ; đối chiếu bản khắc đời Minh 12 quyển.

Bài thứ ba của Thần Tướng Toàn Biên trên Kho sách vugioi.com giảng thiên Đường Cử tướng thần khí (唐舉相神氣第四), tức phép xem thần và khí của Đường Cử, tướng sư nổi tiếng thời Chiến Quốc. Thiên chỉ có tám câu thơ bảy chữ, nhưng mỗi câu đều kèm lời chú của nhiều đời: Thanh Giám, Liễu Trang, Trần Đồ Nam, Phong Giám, Lai Hoà Tử, Trửu Hậu Kinh và lời "Bí quyết" của người biên. Hình ảnh xuyên suốt là ngọn đèn và dầu: thần như ngọn đèn, khí như dầu, dầu cạn thì đèn tắt. Bài gồm nguyên văn chữ Hán, bản dịch từng đoạn, phần giảng và phần luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa.

Trả lời nhanh: Đường Cử dạy rằng xem người trước hết là xem thần và khí, không phải xem thịt da. "Khí như dầu, thần như đèn": dầu đầy thì đèn sáng, dầu cạn thì đèn tắt. Thần phải có "nhà để giữ": người thần trong lặng như nước sâu, kinh không sợ, bẻ không cong, là người có gốc rễ; người lạc lõng thất thường là thần đã rời nhà. Dù thân hình đầy đặn, mà khí tán thần khô thì chỉ là "cái vỏ rỗng" (虛殼子). Lời chú nói rõ: hình nuôi huyết, huyết nuôi khí, khí nuôi thần; khí có ba loại là khí tự nhiên, khí do nuôi dưỡng và khí bạo lệ; muốn yên thần thì trước phải dưỡng khí, giữ tâm không lo nghĩ hao tổn.

Thầy Vũ Giới giảng: "Đất có long mạch thì mới có huyệt; người có khí thì mới có thần. Thầy địa lý xem đất không bằng mắt thường mà xem khí đến hay khí tán; xem người cũng vậy, thịt da chỉ là cái nhà, thần khí mới là người ở trong nhà."

Đường Cử là ai, và vì sao xem thần khí? – 唐舉其人

Đường Cử (唐舉) là tướng sư nước Lương thời Chiến Quốc, được Sử Ký của Tư Mã Thiên chép trong truyện Thái Trạch: ông từng xem tướng cho Lý Đoái và Thái Trạch, đoán việc thăng trầm của họ, nên đời sau coi ông là một trong những ông tổ của tướng pháp, cùng với Cô Bố Tử Khanh và Hứa Phụ. Lời chú trong tiêu đề ghi "người thời Chiến Quốc" (戰國時人). Tám câu thơ mang tên ông chắc chắn được người đời sau soạn lại theo truyền thuyết, nhưng tư tưởng thì rất cổ: xem tướng phải lấy thần khí làm gốc.

Cận cảnh đôi mắt – xem thần ở mắt
Người xưa soi gương để thấy hình; tướng sư nhìn vào mắt để thấy thần: mắt là cửa ngõ của thần. Ảnh minh hoạ: Aravind Sivaraj, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Hai thiên trước của Thần Tướng Toàn Biên đã nói tướng thuyết, thập quan và khí sắc. Đến thiên này, sách đi vào cái lõi: thần (神) là cái sáng, cái linh toát ra từ mắt và cả con người; khí (氣) là sức sống nuôi cái sáng ấy, thấy được qua hơi thở, giọng nói, sự vững vàng. Hai thiên kế tiếp nối nhau thành bộ: Đường Cử xem thần khí, Hứa Phụ xem đức khí. Thần khí là cái gốc trời cho và nuôi dưỡng; đức khí là cái gốc do người tự tu.

Thần như đèn, khí như dầu – 氣似油兮神似燈

Nguyên văn – 原文

賦形天地超萬靈,〈天地生人性靈異於萬物〉氣似油兮神似燈。〈形資氣以養之〉

《無形歌》云:「道為貌,天為形,默受陰陽稟性情。」《靈樞經》云:「人稟天地之氣,肖清濁之形,為萬物至靈也。」王元君云:大道無形而生有形,舒之彌六合,捲之不盈握,包絡天地,稟受群生者也。《祕訣》云:人生之道,真精融合,二五凝成,賦其形即賦其理,雖萬物皆具生成之道,蠢然而已,未有如人最靈也。

《清鑒》云:「大都神氣賦於人,有若油兮又似燈。神平卻自精之實,油清然後燈方明。」柳莊云:「古者方伎之妙,有聞人之謦欬而知其必貴者,得之於神也。有察人之喜怒而知其必貴者,得之於氣也。」陳圖南云:「形以養血,血以養氣,氣以養神,故形全則氣全,氣全則神全。」又云:「神完則氣寬,神安則氣靜。得失不足以暴其氣,喜怒不足以驚其神,其為君子乎,福祿永其終矣。」

Dịch: Nhận hình từ trời đất mà linh hơn muôn loài (chú: trời đất sinh ra người, tính linh khác hẳn vạn vật); khí như dầu, thần như ngọn đèn (chú: hình nhờ khí mà được nuôi).

Vô Hình Ca nói: "Đạo làm nên dung mạo, trời làm nên hình thể, lặng lẽ nhận âm dương mà thành tính tình." Linh Khu Kinh nói: "Người nhận khí của trời đất, mang hình thanh hay trọc, là loài linh nhất trong muôn vật." Vương Nguyên Quân nói: Đạo lớn không hình mà sinh ra cái có hình; mở ra thì đầy khắp sáu cõi, cuộn lại thì không đầy một nắm tay, bao bọc trời đất, ban cho muôn loài. Bí quyết nói: Đạo sinh ra người là chân tinh hoà hợp, âm dương ngũ hành ngưng kết; ban cho hình tức là ban cho lý. Muôn vật đều có đạo sinh thành, nhưng chỉ ngây ngô mà thôi, không loài nào linh bằng người.

Thanh Giám nói: "Đại để thần khí phú cho người, giống như dầu lại giống như đèn. Thần yên là nhờ tinh đầy; dầu trong thì đèn mới sáng." Liễu Trang nói: "Cái giỏi của phương kỹ đời xưa, có người nghe tiếng ho khẽ của ai mà biết người ấy ắt quý, là nhờ xem thần; có người xét lúc mừng giận của ai mà biết người ấy ắt quý, là nhờ xem khí." Trần Đồ Nam (tức Trần Đoàn) nói: "Hình để nuôi huyết, huyết để nuôi khí, khí để nuôi thần; cho nên hình toàn thì khí toàn, khí toàn thì thần toàn." Lại nói: "Thần đầy đủ thì khí khoan thai, thần yên thì khí tĩnh. Được mất không đủ làm khí bạo lên, mừng giận không đủ làm thần kinh động; người như thế là quân tử chăng, phúc lộc bền đến cuối đời."

Đôi mắt và sống mũi – khí như dầu, thần như đèn
"Khí như dầu, thần như đèn": ánh mắt là ngọn đèn, sống mũi và khí sắc quanh mắt cho biết dầu còn đầy hay đã vơi. Ảnh minh hoạ: Biswarup Ganguly, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Giảng: Câu mở đầu đặt con người vào trời đất: người nhận hình từ khí âm dương, nên trong hình có lý, có tính linh. Câu thứ hai đưa ra hình ảnh làm nên cả thiên: khí là dầu, thần là ngọn lửa. Ta không nhìn thấy dầu trong đèn, chỉ thấy ngọn lửa; nhưng ngọn lửa cao hay thấp, trong hay khói, bền hay chập chờn đều do dầu. Xem người cũng vậy: cái mắt thấy là thần (ánh mắt, vẻ tỉnh táo, phong thái), còn cái nuôi thần là khí (sức sống, hơi thở, tiếng nói, sự điềm tĩnh).

Lời Trần Đoàn cho một chuỗi rất rõ: hình → huyết → khí → thần. Đây cũng là chuỗi "tinh, khí, thần" của Đạo gia, ba báu của người. Lời Liễu Trang thì cho thấy cái tinh tế của tướng pháp xưa: nghe một tiếng ho mà biết người quý, là nhờ nghe được thần; nhìn cách người ta mừng giận mà biết người quý, là nhờ thấy được khí. Đến câu cuối của Trần Đoàn là chuẩn mực của người quân tử: được mất không làm khí bùng lên, mừng giận không làm thần xao động. Tướng tốt nhất vì thế không nằm ở mũi cao hay mắt đẹp, mà ở cái tĩnh của thần và cái khoan của khí.

Sơ đồ chuỗi hình, huyết, khí, thần: khí như dầu, thần như đèn
Sơ đồ: hình nuôi huyết, huyết nuôi khí, khí nuôi thần; khí là dầu, thần là ngọn đèn; thần giữ được khí, khí không giữ được thần. Phong Thuỷ Liên Hoa vẽ lại.
Gương mặt người phụ nữ điềm tĩnh – thần giữ được khí
Thần định thì nét mặt tĩnh, không xao động: Đường Cử dạy thần giữ được khí, còn khí không giữ được thần. Ảnh minh hoạ: Basile Morin, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Tinh là gốc của thần; ba loại khí – 神之元 · 氣有三

Nguyên văn – 原文

《祕訣》云:「今人論神必曰眼有精神,殊不知神之元,天一生水為精,地二生火為神,精合者然後神從之。內有充足之精,則外有澄徹之神,如行不動色,坐不隨語,睡易醒覺,作事始終皆精神也。論氣必曰神氣固是,殊不知氣有三焉,有自然之氣,有所養之氣,有暴戾之氣。自然之氣乃胎元,一呼一吸定生人之貴賤也;所養之氣乃浩然塞乎兩間,定人之賢愚也;暴戾之氣乃悻悻自好,定人之善惡也。要之,神氣之子,氣神之母,神能留氣,氣不能留神。」《定訣》曰:「妙相之法在何方,觀其神氣在學堂,氣者有之最是良,若人認得神與氣,富貴貧賤足審量。」

Dịch: Bí quyết nói: "Người nay bàn về thần thì ắt bảo mắt có tinh thần, nào biết cái gốc của thần là: trời một sinh thuỷ làm tinh, đất hai sinh hoả làm thần; tinh hợp rồi thần mới theo. Bên trong có tinh đầy đủ thì bên ngoài có thần trong suốt: như đi mà sắc mặt không đổi, ngồi mà không nói theo người, ngủ dễ tỉnh, làm việc trước sau như một, đều là tinh thần cả. Bàn về khí thì ắt bảo thần khí là một, nào biết khí có ba loại: khí tự nhiên, khí do nuôi dưỡng, và khí bạo lệ. Khí tự nhiên là nguyên khí từ trong thai, một hơi thở ra vào định sự sang hèn của người. Khí do nuôi dưỡng là khí hạo nhiên đầy khắp trời đất, định người hiền hay ngu. Khí bạo lệ là cái hằn học tự cho mình hay, định người thiện hay ác. Tóm lại, thần là con của khí, khí là mẹ của thần; thần giữ được khí, mà khí không giữ được thần." Định quyết nói: "Phép xem tướng tuyệt diệu ở đâu? Xem thần khí ở nơi học đường (mắt). Có khí là điều tốt nhất; ai nhận ra được thần và khí thì giàu sang nghèo hèn đủ để xét lường."

Ánh nhìn thẳng, vững – tinh đầy thì thần trong
Tinh đầy bên trong thì thần bên ngoài trong suốt: ánh nhìn vững, "đi không biến sắc, ngồi không nói theo người". Ảnh minh hoạ: Anthony Kelly, Wikimedia Commons, CC BY 2.0.

Giảng: Đoạn "Bí quyết" này là phần sâu nhất của thiên. Người xem tướng tầm thường chỉ biết "mắt sáng là có thần". Sách chỉ ra gốc của thần là tinh: theo Hà Đồ, trời một sinh thuỷ (tinh), đất hai sinh hoả (thần), thuỷ hoả giao nhau thì thần mới sáng. Thần thật không chỉ ở mắt mà ở cả cách sống: đi không biến sắc, ngồi không nói theo người khác, ngủ dễ tỉnh, làm việc có đầu có cuối. Đó là những dấu hiệu ai cũng tự xét được.

Cách chia ba loại khí cũng rất đáng ghi nhớ. Khí tự nhiên là phần trời cho từ lúc còn trong thai, ta không chọn được. Khí sở dưỡng là "khí hạo nhiên" mà Mạnh Tử nói, do mình nuôi bằng đạo nghĩa, quyết định hiền hay ngu. Khí bạo lệ là cái nóng nảy, hằn học, tự cao, quyết định thiện hay ác. Như vậy, trong ba thứ khí, có hai thứ nằm trong tay người. Câu cuối "thần giữ được khí, khí không giữ được thần" nghĩa là: người có thần định thì gom được khí, còn khí mạnh mà thần loạn thì khí cũng tán.

Sơ đồ ba loại khí: tự nhiên, sở dưỡng, bạo lệ
Sơ đồ: ba loại khí trong lời chú thiên Đường Cử: khí tự nhiên định sang hèn, khí sở dưỡng định hiền ngu, khí bạo lệ định thiện ác; gốc của thần là tinh. Phong Thuỷ Liên Hoa vẽ lại.
Tranh khắc Công Tôn Sửu hỏi Mạnh Tử về khí hạo nhiên
Tranh khắc "Công Tôn Sửu vấn hạo nhiên" (公孫丑問浩然) trong bộ tranh sự tích Mạnh Tử: khí sở dưỡng chính là khí hạo nhiên Mạnh Tử dạy nuôi. Nguồn: Wikimedia Commons, thuộc công cộng.

Dầu cạn đèn tắt, đèn sáng nhờ dầu – 油竭燈熄 · 燈明油潤

Nguyên văn – 原文

油若竭兮燈焰熄。〈氣喪則神亡〉

《神解》云:「將全其形,先須其理。精實氣固則神安,血枯氣散則神亡。」《風鑑》云:「氣壯血和則安固,血枯氣散神失奔。」謝靈運云:「夭壽之人,神離睫,泛而不救,無所守也。」《圖南》云:「氣冷形衰壽豈宜。」又云:「氣短精神慢,那得有長年。」《祕訣》云:神氣乃相須者也。氣既喪,神安得獨存?《經》云:「神散氣聚,少孤破家。氣聚神散,作事不定。神與氣合,深遠主壽,清秀主貴。」

燈若明兮油潤之。〈神若秀發由氣助之〉

《風鑑》云:「神居形內,不可見氣,以養神為命根。」又云:「英標清秀心神爽,氣血調和神不昏。」白閣道者云:「神者,百骸之秀氣也。如陽氣舒而山川秀發,日月現而天地清明。」《祕訣》云:形能養神,托氣而安,氣不多,則神暴而不安。欲安其神,先養其氣。故孟子不顧萬鍾之祿,能養其氣者也。

Dịch: Dầu nếu cạn thì ngọn đèn tắt (chú: khí mất thì thần mất).

Thần Giải nói: "Muốn giữ trọn cái hình, trước phải có cái lý. Tinh đầy khí vững thì thần yên; huyết khô khí tán thì thần mất." Phong Giám nói: "Khí mạnh huyết hoà thì yên vững; huyết khô khí tán thì thần bỏ chạy." Tạ Linh Vận nói: "Người chết yểu, thần rời khỏi mi mắt, trôi nổi không cứu được, vì không có chỗ giữ." Đồ Nam nói: "Khí lạnh hình suy, sao có thể thọ?" Lại nói: "Hơi ngắn tinh thần chậm chạp, sao được sống lâu?" Bí quyết nói: Thần và khí phải nương nhau; khí đã mất thì thần sao còn một mình? Kinh nói: "Thần tán mà khí tụ thì nhỏ mồ côi, phá nhà; khí tụ mà thần tán thì làm việc không định. Thần với khí hợp nhau, sâu xa thì chủ thọ, thanh tú thì chủ quý."

Đèn nếu sáng là nhờ dầu thấm nhuần (chú: thần mà tươi tỏ là nhờ khí giúp).

Phong Giám nói: "Thần ở trong hình, không thể thấy khí; lấy việc nuôi thần làm gốc mạng." Lại nói: "Dáng vẻ anh tú thanh tao thì tâm thần sảng khoái; khí huyết điều hoà thì thần không mờ." Bạch Các đạo giả nói: "Thần là khí tú của trăm xương cốt. Như dương khí mở ra thì núi sông tươi đẹp, mặt trời mặt trăng hiện thì trời đất trong sáng." Bí quyết nói: Hình nuôi được thần, nhờ khí mà yên; khí không nhiều thì thần bạo động không yên. Muốn yên thần thì trước dưỡng khí. Cho nên Mạnh Tử không màng bổng lộc vạn chung, là người biết dưỡng khí vậy.

Cụ ông râu bạc cười sảng khoái – thần và khí nương nhau
Tuổi cao mà tiếng cười còn sảng khoái, mắt còn sáng: khí còn đủ nuôi thần, thần còn đủ giữ khí. Ảnh minh hoạ: Kris Krug, Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0.

Giảng: Hai câu này là hai mặt của cùng một lẽ. Mặt suy: dầu cạn thì đèn tắt, tức huyết khô khí tán thì thần rời đi. Lời Tạ Linh Vận "thần rời khỏi mi mắt" tả đúng ánh mắt người suy kiệt: ánh nhìn trôi, không đậu vào đâu. Câu kinh dẫn trong Bí quyết rất tinh: thần tán mà khí tụ là người khoẻ mà không định hướng; khí tụ mà thần tán là làm việc không thành; chỉ khi thần khí hợp nhau thì mới bền. Mặt thịnh: đèn sáng là nhờ dầu, tức thần tươi là nhờ khí đủ. Lời Bạch Các đạo giả so thần với cảnh núi sông khi dương khí mở ra, rất gần với cách nói của địa lý: núi có khí thì cây cỏ tươi, đá sáng, nước trong.

Lời khuyên thực hành của đoạn này nằm ở câu cuối: muốn yên thần, trước dưỡng khí, và dẫn gương Mạnh Tử không màng bổng lộc. Dưỡng khí ở đây không phải là thuật thở, mà trước hết là không để danh lợi, lo nghĩ làm hao khí. Đây là chỗ tướng pháp gặp Đạo gia và Nho gia: tướng không phải là số phận cố định, mà là ngọn đèn ta có thể giữ cho sáng.

Thần không nhà giữ, thần trong lặng có gốc – 落落無宅守 · 澄澄有根株

Nguyên văn – 原文

落落失常無宅守,〈落落不得志之意〉

《肘後經》云:「神衰血敗氣將凋,失志落落不支持。」《鬼箭》云:「荒唐失志神無宅,不到中途則夭亡。」來和子云:「綏綏失志,失志改常,神已去矣。」《祕訣》云:神氣欲散,福祿將艾,雖處得意之時,無異窘迫之際,此乃神已去舍。歌曰:「何知為官多災難,坐時眉攢口常嘆;何知其人必死亡,塵埃面色言失常。」正無守宅之謂也。

澄澄絕俗有根株。〈澄澄瑩靜無雜,絕俗出眾異常,根株苗裔有本也〉

陳圖南云:「精神澄徹,如止水之淵,驚之不懼,折之不回,君子之人也。」《神解》云:「虛化神,神化氣,氣為骨之苗裔,骨為神之根株矣。」《肘後經》云:「骨肉相滋不相返,清神湛粹壽康寧。」《祕訣》云:「峨峨怪石迷閑雲,崑山片玉已琢出。」此至精之寶,發於外而蘊於內,非天地之鍾毓,道德之涵養而能有此。

Dịch: Lạc lõng thất thường là thần không có nhà để giữ (chú: "lạc lạc" là ý không đắc chí).

Trửu Hậu Kinh nói: "Thần suy huyết bại khí sắp tàn, mất chí lạc lõng không chống đỡ nổi." Quỷ Tiễn nói: "Hoang đường mất chí, thần không có nhà, chưa đến nửa đường đã yểu." Lai Hoà Tử nói: "Rầu rĩ mất chí, mất chí thì đổi thường, thần đã đi rồi." Bí quyết nói: Thần khí sắp tán thì phúc lộc sắp hết; dù đang lúc đắc ý mà trông chẳng khác lúc khốn quẫn, ấy là thần đã rời nhà. Bài ca nói: "Làm sao biết làm quan nhiều tai nạn? Ngồi thì mày chau, miệng hay than. Làm sao biết người ấy sắp mất? Sắc mặt như bụi, lời nói thất thường." Chính là nói thần không giữ được nhà.

Trong lặng vượt tục là có gốc rễ (chú: "trừng trừng" là trong sáng yên lặng không tạp; vượt tục là hơn hẳn người thường; gốc rễ là chồi ngọn có gốc).

Trần Đồ Nam nói: "Tinh thần trong suốt như vực nước lặng, làm cho kinh mà không sợ, bẻ mà không quay, là người quân tử." Thần Giải nói: "Hư hoá thành thần, thần hoá thành khí; khí là chồi ngọn của xương, xương là gốc rễ của thần." Trửu Hậu Kinh nói: "Xương thịt nuôi nhau không trái nhau, thần trong thuần khiết thì thọ khang an." Bí quyết nói: "Đá lạ chót vót mây nhàn vương, ngọc Côn Sơn một mảnh đã mài ra." Đó là báu vật tinh tuý nhất, phát ra ngoài mà chứa ở trong; nếu không phải trời đất un đúc, đạo đức hàm dưỡng thì không thể có.

Con mắt trong và sáng – thần trong như vực nước lặng
"Tinh thần trong suốt như vực nước lặng": lòng đen rõ, lòng trắng trong, ánh mắt không lờ đờ, không láo liên. Ảnh minh hoạ: Big.N-GER, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Giảng: Hai câu này đặt hai loại người cạnh nhau. Loại thứ nhất "lạc lõng thất thường": thần không có nhà để ở. Dấu hiệu sách nêu rất đời thường: ngồi thì chau mày, miệng hay than; đang đắc ý mà trông như đang khốn quẫn; lời nói thất thường, sắc mặt như phủ bụi. Đây không phải là phán xét, mà là lời nhắc: khi thấy mình như thế, là lúc phải dừng lại dưỡng thần.

Loại thứ hai "trong lặng vượt tục": thần như vực nước lặng, kinh không sợ, bẻ không cong. Thần Giải cho một chuỗi ngược lại: xương là gốc của thần, khí là chồi ngọn của xương, tức thần có gốc thì mới bền. Hình ảnh "ngọc Côn Sơn đã mài ra" nói rằng cái quý ấy vừa do trời đất un đúc, vừa do đạo đức mài giũa. Câu kết "phát ra ngoài mà chứa ở trong" là định nghĩa đẹp nhất của chữ thần: thần thật thì không phô ra, mà người đối diện tự cảm thấy.

Sơ đồ so sánh thần trong lặng có gốc và thần không nhà giữ
Sơ đồ: thần "trừng trừng" trong lặng có gốc rễ và thần "lạc lạc" thất thường không nhà giữ; nguyên nhân hao thần là lo nghĩ toan tính. Phong Thuỷ Liên Hoa vẽ lại.
Người nông dân đội nón lá cười hiền – gầy mà có gốc
Người gầy, da sạm nắng mà mắt sáng, nụ cười vững: như lời xem tướng Gia Cát Lượng, gầy mà có gốc thì không lo. Ảnh minh hoạ: Basile Morin, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Thân đầy mà thần khô là cái vỏ rỗng – 氣散神枯虛殼子

Nguyên văn – 原文

縱然形肉充盈實,〈雖有形肉,不如神氣〉

來和子云:「形亦厚,肉亦充,無神無氣怨天公。」陳圖南云:「有肉而無氣,猶如蠹木,內已空虛,雖外有皮膚,暴風迅雨,鮮有不摧者也。」《祕訣》云:「有神氣無形肉者,有根蔕而無枝葉,非時不茂。」昔人有相諸葛孔明者曰:「外稟松柏枯槁之姿,內有文理根蔕之實,風雨不摧折,一日華秀,名滿天下。」

氣散神枯虛殼子。〈神氣俱亡,虛有軀殼〉

《無形》云:「神也無,氣也無,空空遺下這皮膚。殼子若值風霜殞,合神先已向秋枯。」《祕訣》云:「氣以血養而助神,氣散則神枯」,由心不能生血故也。心何為而不生血?由思慮勞傷,揣摩計較,斲喪心之虛靈,所以損耗神氣元神,元神耗則神氣亡,神氣亡,幻軀能久乎。

Dịch: Dù cho hình thịt đầy đặn chắc chắn (chú: có hình thịt cũng không bằng có thần khí),

Lai Hoà Tử nói: "Hình cũng dày, thịt cũng đầy, không thần không khí thì oán ông trời." Trần Đồ Nam nói: "Có thịt mà không khí như cây bị mọt, bên trong đã rỗng, tuy bên ngoài còn vỏ, gặp gió dữ mưa mau ít khi không gãy đổ." Bí quyết nói: "Có thần khí mà không có hình thịt là có gốc cuống mà chưa có cành lá; chưa đến thời thì chưa tươi tốt." Người xưa xem tướng Gia Cát Khổng Minh nói: "Bên ngoài mang dáng tùng bách khô gầy, bên trong có thực chất vân lý gốc rễ; gió mưa không bẻ gãy được, một ngày nở hoa thì danh đầy thiên hạ."

khí tán thần khô thì chỉ là cái vỏ rỗng (chú: thần khí đều mất, chỉ còn cái thân hình suông).

Vô Hình nói: "Thần cũng không, khí cũng không, trống trơn chỉ để lại lớp da này. Cái vỏ nếu gặp gió sương rụng, thì thần đã khô héo như mùa thu từ trước." Bí quyết nói: "Khí nhờ huyết nuôi mà giúp thần; khí tán thì thần khô", là do tâm không sinh được huyết. Vì sao tâm không sinh huyết? Vì lo nghĩ làm tổn thương, toan tính so đo, đẽo mòn cái hư linh của tâm, cho nên hao tổn thần khí, nguyên thần. Nguyên thần hao thì thần khí mất; thần khí mất thì cái thân huyễn sao lâu được?

Giảng: Hai câu kết khép lại thiên bằng một phép so sánh rất mạnh: thân thể đầy đặn mà không thần khí giống cây bị mọt, vỏ còn mà ruột rỗng, gió lớn là đổ. Ngược lại, người gầy mà có thần khí là cây có gốc chưa ra lá, đến thời thì tốt tươi, như lời xem tướng Gia Cát Lượng: dáng tùng bách khô gầy mà bên trong có gốc rễ, một ngày nở hoa thì danh đầy thiên hạ. Đây là lời dặn người xem tướng đừng bị vẻ ngoài đánh lừa, và lời an ủi người có dáng mảnh khảnh.

Đoạn Bí quyết cuối cùng chỉ ra nguyên nhân của "vỏ rỗng": không phải bệnh từ ngoài, mà từ tâm. Lo nghĩ quá độ, toan tính so đo làm mòn cái hư linh của tâm, tâm không sinh huyết, huyết không nuôi khí, khí không giúp thần. Chuỗi hình, huyết, khí, thần ở đầu thiên giờ được đọc theo chiều ngược: tâm hao thì cả chuỗi sụp. Như vậy thiên Đường Cử mở bằng trời đất và khép bằng tâm người, đúng tinh thần "tướng do tâm sinh" của cả bộ.

Câu thơÝ chínhDấu hiệu nhận ra
賦形天地超萬靈Người nhận hình từ trời đất, linh nhất muôn loàiTrong hình có lý, có tính linh
氣似油兮神似燈Khí là dầu, thần là đènHình nuôi huyết, huyết nuôi khí, khí nuôi thần
油若竭兮燈焰熄Khí mất thì thần mấtÁnh mắt trôi, hơi ngắn, tinh thần chậm
燈若明兮油潤之Thần tươi nhờ khí giúpKhí huyết điều hoà, thần không mờ
落落失常無宅守Thần không có nhà giữChau mày, hay than, lời thất thường
澄澄絕俗有根株Thần trong lặng có gốcKinh không sợ, bẻ không cong
縱然形肉充盈實Hình thịt không bằng thần khíCây mọt vỏ còn ruột rỗng
氣散神枯虛殼子Khí tán thần khô là vỏ rỗngDo lo nghĩ, toan tính làm hao tâm

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Phong Thuỷ Liên Hoa đọc thiên Đường Cử với ba ý. Thứ nhất, thần khí của người và sinh khí của đất cùng một lẽ. Táng Thư nói "khí thừa gió thì tán, gặp nước thì dừng"; tướng pháp nói "khí tán thì thần khô". Đất có khí thì cây cỏ tươi, đá sáng; người có khí thì mắt sáng, giọng vang. Thầy địa lý xem huyệt không bằng hình đất mà bằng khí tụ hay tán, xem người cũng không bằng thịt da mà bằng thần khí. Trong Phong Thuỷ Liên Hoa, xem nhà luôn đi cùng xem người ở, và phối với vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục để biết khí trời từng năm tác động lên cả nhà lẫn người.

Người phụ nữ trước nếp nhà gỗ – người an thì thần an
Theo phép Liên Hoa, xem người phải xem cả nơi ở: nhà sáng sủa, minh đường thoáng thì người ở an khí, an thần. Ảnh minh hoạ: Basile Morin, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Thứ hai, tướng do tâm sinh, thần do khí dưỡng. Thiên này không phán ai giàu ai nghèo, mà chỉ rõ điều gì làm hao thần khí: lo nghĩ, toan tính, khí bạo lệ, danh lợi. Học tướng theo Phong Thuỷ Liên Hoa là để biết giữ ngọn đèn của mình: ngủ đủ, ăn uống điều độ, giữ tâm không hằn học, làm việc có đầu có cuối. Nhà ở có minh đường sáng sủa, thông thoáng, ít góc tối, cũng là cách giữ cho khí người ở không bị bức bối. Thứ ba, xem tướng phải dè dặt: người gầy mà có thần như cây tùng chưa đến thời; người đầy đặn mà thiếu thần có thể chỉ đang mệt mỏi. Phần thủ pháp nhìn thần, nhìn khí trên người thật cần thầy hướng dẫn trực tiếp; lý pháp thì Phong Thuỷ Liên Hoa chia sẻ ở đây để người đọc hiểu nguyên lý gốc.

Tóm lại – 總結: Thiên Đường Cử xem thần khí gồm tám câu: người nhận hình trời đất mà linh nhất; khí như dầu, thần như đèn; dầu cạn đèn tắt; đèn sáng nhờ dầu; lạc lõng thất thường là thần không nhà giữ; trong lặng vượt tục là có gốc; thân đầy cũng không bằng thần khí; khí tán thần khô chỉ là vỏ rỗng. Lời chú dạy: tinh là gốc của thần, khí có ba loại (tự nhiên, sở dưỡng, bạo lệ), thần giữ được khí mà khí không giữ được thần, muốn yên thần trước phải dưỡng khí và giữ tâm.

Bài trước: Quyển 1 (2) – Luận khí sắc; tướng pháp của Thuần Dương, Quỷ Cốc Tử, Quách Lâm Tông 論氣色.

Bài sau: Quyển 1 (4) – Hứa Phụ xem đức khí 許負相德器.

Nguồn: Thần Tướng Toàn Biên (神相全編) phần một, thiên Đường Cử tướng thần khí đệ tứ (唐舉相神氣第四), trong Cổ Kim Đồ Thư Tập Thành (古今圖書集成), Bác vật vựng biên, Nghệ thuật điển, quyển 631, Tướng thuật bộ (thuộc công cộng); đối chiếu bản khắc đời Minh 12 quyển. Hiệu đính: bỏ dấu ngoặc tên sách đặt nhầm ở 落落失常, 澄澄, 虛殼子 (đây là lời thơ, không phải tên sách); 白。閣道者 đọc 白閣道者; 百閱之秀氣 đọc 百骸之秀氣 theo văn mạch; 虛有勾軀 đọc 虛有軀殼; chữ khó đọc trong 崑山片玉已□出 tạm đọc 琢 (mài); lược câu lặp "陰陽之氣天地造化出塵凡幾樣人" trong Vô Hình Ca; dấu câu chấm lại theo văn mạch. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Thiên Đường Cử dạy "khí như dầu, thần như đèn". Đọc sách giúp hiểu lý; còn nhìn ra thần, khí trên người thật thì phải học cùng thầy. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

Đường Cử là ai? – 唐舉是誰

Đường Cử là tướng sư nước Lương thời Chiến Quốc, được Sử Ký chép trong truyện Thái Trạch, người đời sau coi là một trong các ông tổ của tướng pháp. Tám câu thơ xem thần khí mang tên ông trong Thần Tướng Toàn Biên là lời truyền lại, có kèm chú của nhiều đời.

"Khí như dầu, thần như đèn" nghĩa là gì? – 氣似油神似燈

Thần là cái sáng ta thấy được nơi mắt và phong thái; khí là sức sống nuôi cái sáng ấy, như dầu nuôi ngọn đèn. Dầu đầy thì đèn sáng, dầu cạn thì đèn tắt; khí đủ thì thần tươi, khí tán thì thần khô.

Ba loại khí trong tướng pháp là gì? – 氣有三

Khí tự nhiên (nguyên khí từ trong thai, định sang hèn), khí sở dưỡng (khí hạo nhiên do tu dưỡng, định hiền ngu) và khí bạo lệ (nóng nảy hằn học, định thiện ác). Hai loại sau do con người tự quyết định.

"Cái vỏ rỗng" (虛殼子) trong tướng pháp là gì? – 虛殼子

Là người thân hình đầy đặn mà thần khí đã tán, như cây bị mọt còn vỏ mà ruột rỗng. Sách nói nguyên nhân là lo nghĩ, toan tính làm hao tâm, tâm không sinh huyết, huyết không nuôi khí, khí không giúp thần.

Làm sao giữ thần khí theo lời sách? – 養神氣

Sách dạy "muốn yên thần, trước dưỡng khí": không để được mất làm khí bạo lên, mừng giận làm thần kinh động; bớt lo nghĩ toan tính; sống có đầu có cuối. Phong Thuỷ Liên Hoa thêm: nhà ở sáng sủa thông thoáng cũng giúp khí người ở được an.

Từ khoá: ["đường cử xem thần khí" · "thần tướng toàn biên" · "神相全編" · "唐舉相神氣" · "thần khí tướng pháp" · "khí như dầu thần như đèn" · "tướng pháp phong thủy"]

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…