💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Thần Tướng Toàn Biên quyển 1: Hứa Phụ xem đức khí, phúc như nước đức như bình

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Thần Tướng Toàn Biên quyển 1: Hứa Phụ xem đức khí, phúc như nước đức như bình

Thần Tướng Toàn Biên · Quyển 1
神相全編 卷一 (許負相德器第五)
Tác giả: đề Trần Đoàn (陳摶, hiệu Hi Di) truyền · Viên Trung Triệt (袁忠徹, đời Minh) biên
Bản gốc: Cổ Kim Đồ Thư Tập Thành (古今圖書集成), Nghệ thuật điển, Tướng thuật bộ; đối chiếu bản khắc đời Minh 12 quyển.

Bài thứ tư của Thần Tướng Toàn Biên trên Kho sách vugioi.com giảng thiên Hứa Phụ tướng đức khí (許負相德器第五), phép xem đức và khí lượng của Hứa Phụ, nữ tướng sư đầu đời Tây Hán. Nếu thiên Đường Cử nói về thần khí trời cho, thì thiên này nói về cái người tự tu: đức là cái bình, phúc là nước; bình lớn chứa được nhiều nước, bình nông thì nước tràn. Thiên gồm hai mươi câu thơ bảy chữ, mỗi câu kèm lời chú và "Bí quyết", dẫn gương Hạng Vũ, Mạnh Tử, Quản Trọng, vua Thuấn, Tống Giao, Đổng Trác. Bài gồm nguyên văn chữ Hán, bản dịch, phần giảng và phần luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa.

Trả lời nhanh: Hứa Phụ dạy rằng tướng mạo do âm dương đúc nên, nhưng khí lượng (器識) mới phân người sâu cạn: người độ lượng mênh mông thì ở đài các, người khinh doanh tự mãn dù sớm vào triều cũng không bền. "Phúc như nước, đức như cái bình": đức có một phần thì lộc có một phần; bình nông thì nước tràn, tức người lượng hẹp gặp phúc lớn lại sinh hoạ. Tướng xấu mà đức dày vẫn thành người hiền (Tử Cao), tướng đẹp mà tàn bạo vẫn diệt vong (Hạng Vũ). Câu kết của thiên: "Tâm sinh tướng mạo", tâm là nền móng của tướng; bồi dưỡng tấc lòng thì tướng xấu không đổi mà phúc tự tăng.

Thầy Vũ Giới giảng: "Nhà đẹp mà người ở hẹp lòng thì phúc khí cũng không ở lâu. Xem tướng đất phải xem minh đường rộng hay hẹp, xem tướng người phải xem lòng rộng hay hẹp. Minh đường của người là cái độ lượng."

Hứa Phụ là ai, đức khí là gì? – 許負其人 · 德器

Hứa Phụ (許負) là nữ tướng sư người Hà Nội (nay thuộc Hà Nam) đầu đời Tây Hán, được Sử Ký chép đã xem tướng cho Bạc Cơ (mẹ Hán Văn Đế), Chu Á Phu và Đặng Thông, đoán trúng cả việc làm thiên tử, phong hầu lẫn chết đói. Hán Cao Tổ phong bà là Minh Từ Đình hầu. Lời chú tiêu đề ghi "người đời Tây Hán" (西漢時人). Như thiên Đường Cử, các câu thơ mang tên bà là lời truyền đời sau soạn lại, nhưng ý thì nhất quán: xem tướng phải xem đức.

Người phụ nữ trung niên, nét mặt phúc hậu – Hứa Phụ xem đức khí
Hứa Phụ là nữ tướng sư đời Hán; thiên mang tên bà dạy xem đức khí trước, hình tướng sau, như nét phúc hậu trên gương mặt này. Ảnh minh hoạ: Basile Morin, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

"Đức khí" (德器) gồm hai chữ: đức là phẩm hạnh, khí ở đây là cái đồ chứa, tức độ lượng, sức chứa của một con người. Câu nổi tiếng của Bùi Hành Kiệm đời Đường được dẫn ngay đầu: "Kẻ sĩ trước phải có khí thức, sau mới đến văn nghệ." Toàn thiên đi theo một mạch: âm dương đúc nên người, khí lượng phân sâu cạn, gương người xưa, ví dụ bình và nước, rồi kết ở tâm.

Âm dương đúc người, khí lượng phân sâu cạn – 陰陽陶鑄 · 器識深淺

Nguyên văn – 原文

陰陽陶鑄幾般人。〈陰陽二氣生成,分智愚賢不肖幾般〉

陳圖南云:「夫人之生,為萬物之貴,懷天地五常之性,抱陰陽二氣之靈,雖秉彝之本同,肖容貌之非一。」《祕訣》云:「陰陽二氣之化生也,陽先而陰後,陽施而陰受。陽者乾道,陰者坤道;乾道成男,坤道成女。稟其氣之清者,為聖為賢;稟其氣之濁者,為愚為不肖。所以稟氣則同,清濁有異,而人品殊矣。」

器識緣何分淺深。〈器者德器,識者識量〉

裴行儉云:「士先器識而後文藝。」李靖云:「淺淺器識庸人耳,福薄難與成功名。」《風鑑》云:「形者人之材也,德者人之器也。有材矣而付之以德,猶如雕琢而成器也。」《祕訣》云:「德在形先,形在德後。」即如項羽目有重瞳,形則善矣,然而咸陽三月火,骸骨亂如麻,哭聲慘怛天地,非羽殘暴之器致之乎?竟而艤舟不渡,刎首烏江,形何足恃哉!

Dịch: Âm dương nung đúc ra mấy hạng người (chú: hai khí âm dương sinh thành, chia ra trí, ngu, hiền, bất tiếu mấy bậc).

Trần Đồ Nam nói: "Người sinh ra là quý nhất trong muôn vật, mang tính ngũ thường của trời đất, ôm cái linh của hai khí âm dương; tuy cái gốc bẩm thụ giống nhau mà dung mạo không ai giống ai." Bí quyết nói: "Hai khí âm dương hoá sinh: dương trước âm sau, dương cho âm nhận. Dương là đạo Càn, âm là đạo Khôn; đạo Càn thành nam, đạo Khôn thành nữ. Bẩm khí trong thì thành thánh thành hiền, bẩm khí đục thì thành ngu thành bất tiếu. Cho nên bẩm khí thì như nhau, mà trong đục khác nhau, nên phẩm cách con người khác nhau."

Khí thức vì sao chia sâu cạn (chú: khí là đức khí, thức là thức lượng).

Bùi Hành Kiệm nói: "Kẻ sĩ trước khí thức sau văn nghệ." Lý Tĩnh nói: "Khí thức nông cạn là người tầm thường, phúc mỏng khó thành công danh." Phong Giám nói: "Hình là cái tài của người, đức là cái khí (đồ chứa) của người. Có tài mà thêm đức, như gỗ ngọc được chạm mài thành đồ quý." Bí quyết nói: "Đức ở trước hình, hình ở sau đức." Như Hạng Vũ mắt có hai con ngươi, hình thì tốt; vậy mà lửa đốt Hàm Dương ba tháng, xương cốt ngổn ngang như gai, tiếng khóc thảm thiết trời đất, chẳng phải do cái khí lượng tàn bạo của Vũ gây ra sao? Rốt cuộc thuyền đợi mà không qua sông, tự đâm cổ ở Ô Giang; hình nào có đủ để cậy!

Giảng: Câu đầu giải thích vì sao người khác nhau: cùng bẩm khí âm dương, nhưng khí trong hay đục thì phẩm cách khác. Câu thứ hai đặt ra chữ then chốt: khí thức, tức sức chứa và tầm nhìn. Phong Giám nói rất gọn: hình là tài, đức là khí (đồ chứa); tài mà không có đức như gỗ quý chưa được chạm. Gương Hạng Vũ là lời cảnh tỉnh mạnh nhất: mắt trùng đồng là tướng bậc đế vương, nhưng khí lượng tàn bạo thì tướng đẹp cũng không cứu được. "Đức ở trước hình" là tinh thần của cả thiên.

Độ lượng mênh mông và khinh doanh tự mãn – 汪洋 · 輕盈

Nguyên văn – 原文

也有汪洋居臺閣,〈汪洋喻德量之寬宏,臺閣三公元宰之位也〉

呂尚云:「器宇汪洋有容納,志氣深遠有機謀。」《鬼箭》云:「器宇軒昂好丰標,必居臺閣佐明朝。」《祕訣》云:「形體美惡,本自生成;器識卑瑣,學問可以充拓。昔柴羔貌惡未學,性至愚鹵,一見孔子之後,啟蟄不殺,方長不折,不徑不竇,居喪泣血,三年未嘗見齒,卒成大賢。學問之變化如此。」

也有輕盈處廟廷。〈氣驕則輕,志滿則盈,廟廷,朝廷也〉

《神機》云:「骨格精神志氣盈,早年佩玉立朝廷。春花必定春時發,過卻春時花謝傾。」《祕訣》云:「德器者,蒼海之波瀾,注之不見泛,掬之不見涸,虛而能受,動而愈出,此其所以異於輕盈者乎。」

輕盈薄識非遐福,〈輕盈薄識,不見於其身而見於其後〉

管輅云:「處崇宦而自視巍巍然,非遐福之器也。」《祕訣》云:「大舜微時,耕稼陶漁,艱苦無不履歷。及身為天子,玉食萬國,自視不以為欿,無異耕稼陶漁之時,祿位名壽,兼而有之,福流子孫。真遐福之器哉!」

汪洋大度可延齡。〈絕而能續曰延齡〉

白閣道者云:「腹內能容三萬斛,齡如一縷亦須延。」陸賈云:「漢高豁達大度。」《祕訣》云:《書》曰:「有容,德乃大。」德者,天爵也。《孟子》云:「修其天爵,而人爵從之。」即宋郊以竹渡蟻,遇胡僧相之曰:「公神彩不凡,曾活數萬性命,後日當魁天下。」夫以數萬蟻命,尤獲報之速,使活天下蒼生之命,又當何如耶?延齡之說,誠非迂也。

Dịch: Cũng có người độ lượng mênh mông ở chốn đài các (chú: "uông dương" ví đức lượng rộng lớn; đài các là ngôi tam công, tể tướng).

Lã Thượng nói: "Khí vũ mênh mông thì dung nạp được, chí khí sâu xa thì có mưu lược." Quỷ Tiễn nói: "Khí vũ hiên ngang, phong thái đẹp, ắt ở đài các giúp triều sáng." Bí quyết nói: "Hình thể đẹp xấu vốn do trời sinh; khí thức hèn mọn thì học vấn có thể mở rộng. Xưa Sài Cao (Tử Cao) mặt xấu, chưa học, tính rất ngu vụng, sau khi gặp Khổng Tử thì côn trùng mới nở không giết, cây đang lớn không bẻ, không đi đường tắt, không chui lỗ hổng; cư tang khóc ra máu, ba năm chưa từng cười hở răng, rốt cuộc thành bậc đại hiền. Học vấn biến hoá con người như thế."

Cũng có người khinh doanh mà ở chốn triều đình (chú: khí kiêu thì nhẹ, chí đầy thì tràn).

Thần Cơ nói: "Cốt cách tinh thần chí khí đầy, sớm đeo ngọc đứng chốn triều đình; hoa xuân ắt nở vào mùa xuân, qua mùa xuân thì hoa tàn rụng." Bí quyết nói: "Đức khí như sóng biển xanh, đổ vào không thấy tràn, vốc ra không thấy cạn, rỗng mà nhận được, động mà càng ra; đó là chỗ khác với kẻ khinh doanh."

Khinh doanh thức mỏng không phải phúc lâu dài (chú: cái khinh doanh thức mỏng không thấy ở thân mà thấy ở đời sau).

Quản Lộ nói: "Ở chức cao mà tự coi mình chót vót, không phải cái khí lượng của phúc lâu dài." Bí quyết nói: "Vua Thuấn lúc hàn vi cày ruộng, nặn gốm, đánh cá, gian khổ nào cũng trải. Đến khi làm thiên tử, hưởng cơm ngọc của vạn nước, tự xem mình chẳng hơn gì, không khác lúc cày ruộng nặn gốm; lộc, vị, danh, thọ đều có, phúc chảy đến con cháu. Thật là khí lượng của phúc lâu dài!"

Độ lượng lớn có thể kéo dài tuổi thọ (chú: đứt mà nối lại được gọi là diên linh).

Bạch Các đạo giả nói: "Trong bụng chứa được ba vạn hộc, tuổi thọ dù chỉ còn như sợi chỉ cũng được kéo dài." Lục Giả nói: "Hán Cao Tổ khoáng đạt đại độ." Bí quyết nói: Kinh Thư nói "Có bao dung thì đức mới lớn." Đức là tước trời; Mạnh Tử nói "tu tước trời thì tước người theo đến." Như Tống Giao lấy cành tre cứu đàn kiến qua nước, gặp nhà sư Hồ xem tướng nói: "Thần thái ông khác thường, từng cứu mấy vạn mạng sống, ngày sau sẽ đỗ đầu thiên hạ." Cứu mấy vạn mạng kiến mà còn được báo nhanh như vậy, huống chi cứu mạng muôn dân thì sao? Thuyết kéo dài tuổi thọ quả không phải vu vơ.

Đôi tai dày dặn của người lớn tuổi – tướng độ lượng
"Uông dương" là độ lượng như biển; tướng pháp xem tai dày, dái tai đầy như một dấu của lòng rộng, chứa được người. Ảnh minh hoạ: heptc, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Giảng: Bốn câu này đặt hai hạng người cạnh nhau: uông dương (mênh mông như biển) và khinh doanh (nhẹ và đầy, tức kiêu và tự mãn). Cả hai đều có thể làm quan, nhưng một bên bền, một bên như hoa xuân qua mùa thì rụng. Hình ảnh đẹp nhất là lời Bí quyết: đức khí như biển, đổ vào không tràn, vốc ra không cạn. Gương Tử Cao cho thấy khí thức sửa được bằng học; gương vua Thuấn cho thấy phúc lâu dài là của người giàu sang mà vẫn giữ lòng như lúc hàn vi; chuyện Tống Giao cứu kiến cho thấy âm đức có thể đổi vận.

Câu "độ lượng lớn kéo dài tuổi thọ" nghe như lời khuyên đạo đức, nhưng cũng có lẽ thực: người rộng lòng ít giận, ít uất ức, khí huyết điều hoà. Nối với thiên trước, lòng rộng là cách giữ dầu cho ngọn đèn thần khí.

Sơ đồ so sánh độ lượng uông dương và khinh doanh
Sơ đồ: người độ lượng mênh mông (uông dương) và người khinh doanh tự mãn trong thiên Hứa Phụ; khí thức sửa được bằng học vấn. Phong Thuỷ Liên Hoa vẽ lại.
Tranh chân dung vua Thuấn trong tập Chân dung danh nhân
Chân dung vua Thuấn trong tập tranh danh nhân xưa: lúc hàn vi cày ruộng nặn gốm, làm thiên tử vẫn giữ lòng như cũ, "khí lượng của phúc lâu dài". Nguồn: Wikimedia Commons, thuộc công cộng.

Mạnh Tử, Quản Trọng và lằn ranh công tư – 子輿 · 夷吾 · 公私

Nguyên văn – 原文

子輿巉巖師百世,〈孟軻字子輿,巉巖,氣象巉巖也〉

《清鑒》云:「孟子巖巖泰山氣象,能賤齊宣之祿萬鍾。」《祕訣》云:夫有德者,其器宇恢廓,輕萬鍾一節,未足以窺其微,使務名者亦能之,畢竟於平時見義無難色方得之。古人謂觀其所忽是也。

夷吾卑狹佐姜齊。〈管仲字夷吾,相齊桓公,伯諸侯〉

孔子曰:「管仲之器小哉!」朱子註云:局量褊淺,規模卑狹。葆和子曰:「器者,吾身之德,發而為容。有其德便有其器,有其器便有其容。事功即德器之見於行也。故古人見其禮而知其政,聞其樂而知其德。」袁柳莊曰:「聞人之聲而知其素。」其意與此同。

此特公私毫髮間,〈用心有公私之別〉

《元談》云:「丰姿異,骨格奇,再觀才器設施為。才濟變,意有私,小人君子不同歸。」朱文達曰:「公道私情,此事間不容髮。」《祕訣》云:假如既有此才,器有奇形,且大公無我,不惟福庇於一身一家,大君赤子亦蒙其福矣。人之德器,顧不大乎?

出其下者無足評。〈德器不及夷吾者,無足論相矣〉

《祕訣》云:《麻衣》曰:「形骸局促作事猥,器宇軒昂一生快順。」夫軒昂者抱致遠之資,局促者顯卑瑣之態。人品已定,貴賤已殊,無足評論固宜。

Dịch: Mạnh Tử (Tử Dư) khí tượng chót vót, làm thầy trăm đời (chú: Mạnh Kha tự Tử Dư; "sàm nham" là khí tượng cao vút như núi đá).

Thanh Giám nói: "Mạnh Tử có khí tượng sừng sững như Thái Sơn, coi rẻ được bổng lộc vạn chung của Tề Tuyên vương." Bí quyết nói: Người có đức thì khí vũ rộng lớn; chỉ một việc coi nhẹ vạn chung chưa đủ thấy cái tinh vi, vì kẻ hám danh cũng làm được; phải xem lúc thường gặp việc nghĩa mà không ngần ngại mới thấy. Người xưa nói "xem chỗ người ta lơ là" là vậy.

Di Ngô (Quản Trọng) khí lượng hẹp mà giúp nước Tề (chú: Quản Trọng tự Di Ngô, làm tướng cho Tề Hoàn công, làm bá chư hầu).

Khổng Tử nói: "Khí lượng của Quản Trọng nhỏ thay!" Chu Tử chú: cục lượng hẹp nông, quy mô thấp hẹp. Bảo Hoà Tử nói: "Khí là đức của thân ta phát ra thành dung mạo. Có đức ấy thì có khí ấy, có khí ấy thì có dung mạo ấy; sự nghiệp chính là đức khí hiện ra nơi việc làm. Cho nên người xưa thấy lễ mà biết chính sự, nghe nhạc mà biết đức." Viên Liễu Trang nói: "Nghe tiếng người mà biết cái gốc của người." Ý cũng như vậy.

Chỗ khác nhau chỉ ở lằn ranh sợi tóc giữa công và tư (chú: dụng tâm có phân công tư).

Nguyên Đàm nói: "Phong tư lạ, cốt cách kỳ, lại xem tài khí thi thố ra sao. Tài giúp được việc mà ý có tư, thì tiểu nhân quân tử không cùng một đường." Chu Văn Đạt nói: "Công đạo và tư tình, cách nhau không lọt sợi tóc." Bí quyết nói: Nếu đã có tài ấy, khí lượng có hình kỳ, lại đại công vô ngã, thì không chỉ phúc che một thân một nhà, mà vua và dân cũng được nhờ phúc. Đức khí của người chẳng lớn lắm sao?

Kẻ dưới mức ấy thì không đáng bàn (chú: đức khí không bằng Di Ngô thì không đáng luận tướng).

Bí quyết nói: Ma Y nói: "Hình hài co rút thì làm việc hèn; khí vũ hiên ngang thì một đời thuận lợi." Người hiên ngang mang tư chất đi xa, kẻ co rút lộ dáng hèn mọn. Phẩm người đã định, sang hèn đã khác, không đáng bàn là phải.

Vùng mũi, nhân trung, miệng của người lớn tuổi – khí tượng vững vàng
Sống mũi thẳng, nhân trung sâu rõ, miệng ngay: khí tượng vững vàng như người quân tử "coi rẻ vạn chung". Ảnh minh hoạ: Genusfotografen (Tomas Gunnarsson) / Wik, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Giảng: Bốn câu này dùng hai người thật làm thước đo. Mạnh Tử có khí tượng "nham nham" như Thái Sơn, coi rẻ vạn chung bổng lộc; nhưng Bí quyết dặn xem kỹ hơn: kẻ hám danh cũng làm được việc lớn để lấy tiếng, cái thật phải xem ở chỗ người ta lơ là, lúc thường gặp việc nghĩa có ngần ngại không. Đây là một nguyên tắc xem người rất sâu. Quản Trọng thì tài lớn mà Khổng Tử chê "khí lượng nhỏ", vì làm bá chứ không làm vương, tức dùng tài cho cái tư của nước Tề.

Câu "chỉ ở lằn ranh sợi tóc giữa công và tư" là chìa khoá: cùng một tài, cùng một tướng, mà dụng tâm vì công hay vì tư thì một bên là quân tử, một bên là tiểu nhân. Lời Bảo Hoà Tử "đức phát ra thành dung mạo" nối tướng pháp với tâm: không có cái tướng nào đứng riêng ngoài cái đức.

Sơ đồ lằn ranh công tư trong đức khí
Sơ đồ: cùng tài, cùng tướng, mà dụng tâm vì công hay vì tư thì phân quân tử, tiểu nhân; Mạnh Tử và Quản Trọng. Phong Thuỷ Liên Hoa vẽ lại.
Tranh chân dung Mạnh Kha trong tập Chí thánh tiên hiền bán thân tượng
Chân dung Mạnh Kha (孟軻) trong tập "Chí thánh tiên hiền bán thân tượng" (至聖先賢半身像): khí tượng "nham nham" coi rẻ vạn chung. Nguồn: Wikimedia Commons, thuộc công cộng.

Phúc như nước, đức như cái bình – 福若水兮德若器

Nguyên văn – 原文

福若水兮德若器,〈德隨器付〉

《玉管訣》云:「雖然論相而論福,尤必觀器而知德。」《度冥經》云:「人有一分德器,必有一分衣祿;十分德器,必有十分衣祿。」《祕訣》云:「福水德器」之喻,極善比方者也。吾嘗讀史,見古人作欹器者,中則正,滿則覆,限於其器也。始知得福少者,亦猶欹器之有限也。

器若淺兮水盈溢。〈器小福薄〉

《胡僧》云:「器淺志盈無遠識,直饒富貴也尋常。」《祕訣》云:嘗聞孔子臍深七李,董卓亦臍深七李。《經》云:「臍乃五臟之外表,惟喜深寬怕窄小。」仲尼是亙古一聖,賦此異質。董卓何乃驕於盧植曰:「吾與公同位方岳,公何尚居中郎?」植曰:「明公與我皆鴻鵠,不意明公變為鳳凰!」卓喜。夫卓使有孔子之德,又有其形,是亦孔子也;何乃戮身燃臍,德不稱形故也。

得志崢嶸泯德色,〈德色,驕矜之態,泯無跡也〉

謝靈運云:「得志之人輕可識,辨取崢嶸及德色。」《祕訣》云:「富貴得志之氣,三光五澤,此正本來之色也。」人若處此富貴之時,未嘗不以富貴驕人,其傲慢之氣,於處己待人之時,圭角發露,此德色也。學力到,涵養純,則無矣。

失時落魄絕狐媚。〈落魄猶言喪氣也,狐善媚,故曰狐媚〉

和子云:「落魄貧寒無媚態,相中唯有此人稀。」《祕訣》云:世間惟有貧賤,至易移人,饑寒迫於身,壯氣消磨,雄心頓挫,鮮不奴顏拽裾於王公。程子詩:「富貴不淫貧賤樂,男兒到此是豪雄。」此相之謂也。

Dịch: Phúc như nước, đức như cái bình (chú: đức theo sức chứa mà ban).

Ngọc Quản Quyết nói: "Tuy luận tướng mà luận phúc, càng phải xem khí lượng để biết đức." Độ Minh Kinh nói: "Người có một phần đức khí ắt có một phần áo cơm; mười phần đức khí ắt có mười phần áo cơm." Bí quyết nói: Ví "phúc là nước, đức là bình" là cách so sánh rất khéo. Ta đọc sử, thấy người xưa làm cái bình nghiêng (欹器): nước vừa thì đứng thẳng, nước đầy thì lật, vì bị giới hạn bởi sức chứa của nó. Mới biết người được phúc ít cũng như cái bình nghiêng có hạn.

Bình mà nông thì nước đầy tràn (chú: khí lượng nhỏ thì phúc mỏng).

Nhà sư Hồ nói: "Khí lượng nông, chí đầy, không có tầm nhìn xa, dù giàu sang cũng tầm thường." Bí quyết nói: Từng nghe Khổng Tử rốn sâu chứa được bảy quả mận, Đổng Trác cũng rốn sâu bảy quả mận. Kinh nói: "Rốn là cái biểu bên ngoài của năm tạng, chỉ ưa sâu rộng, sợ hẹp nhỏ." Trọng Ni là bậc thánh muôn đời, được tư chất lạ ấy. Vậy mà Đổng Trác kiêu với Lư Thực rằng: "Ta với ông cùng ngôi phương bá, sao ông còn làm trung lang?" Thực đáp: "Minh công với tôi đều là hồng hộc, không ngờ minh công lại hoá phượng hoàng!" Trác mừng. Nếu Trác có đức của Khổng Tử lại có hình ấy thì cũng là Khổng Tử; sao lại bị giết, bị đốt rốn? Ấy là đức không xứng với hình.

Đắc chí vẻ vang mà xoá được vẻ kiêu (chú: "đức sắc" là dáng kiêu căng; xoá không còn dấu).

Tạ Linh Vận nói: "Người đắc chí dễ nhận ra, xét ở vẻ vang và đức sắc." Bí quyết nói: "Khí đắc chí giàu sang, ba ánh sáng năm vẻ tươi, đó là sắc vốn có." Người ở lúc giàu sang chưa từng không lấy giàu sang mà kiêu với người; cái khí ngạo mạn ấy lúc xử mình đối người góc cạnh lộ ra, gọi là "đức sắc". Học lực đến nơi, hàm dưỡng thuần thì không còn.

Lỡ thời lạc phách mà không xu nịnh (chú: lạc phách là mất khí thế; cáo giỏi nịnh nên gọi là hồ mị).

Hoà Tử nói: "Lạc phách nghèo hàn mà không có dáng nịnh, trong tướng chỉ người này là hiếm." Bí quyết nói: Đời chỉ có nghèo hèn là dễ đổi người nhất; đói rét bức thân, khí mạnh mòn đi, lòng hùng nhụt lại, ít ai không khúm núm níu áo bậc vương công. Thơ Trình Tử: "Giàu sang không dâm, nghèo hèn vẫn vui, làm trai đến đó mới là hào hùng." Chính là nói tướng này.

Đôi bàn tay mở ra – đức như cái bình chứa phúc
"Phúc như nước, đức như cái bình": lòng bàn tay mở rộng như cái bình rộng sâu, chứa được nhiều mà không tràn. Ảnh minh hoạ: Basile Morin, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Giảng: Đây là đoạn hay nhất của thiên. Phúc như nước, đức như bình: người ta mong phúc, nhưng phúc vào nhiều hơn sức chứa thì tràn ra thành hoạ. Hình ảnh cái bình nghiêng (khí khí, 欹器) trong miếu Khổng Tử, vừa thì đứng, đầy thì lật, được Bí quyết dùng làm bằng chứng. Gương Đổng Trác thì mạnh: cùng tướng rốn sâu như Khổng Tử, mà đức không xứng với hình nên chết thảm. Đây là lý do sách dặn người xem tướng không được chỉ nhìn một nét đẹp mà phán.

Hai câu sau là hai phép thử của đức: lúc đắc chí có lộ vẻ kiêu không, lúc thất thời có xu nịnh không. Giàu sang không kiêu, nghèo hèn không nịnh, như thơ Trình Tử, là tướng hiếm nhất. Người học tướng nên dùng hai phép thử này để xét mình trước khi xét người.

Sơ đồ phúc như nước, đức như cái bình
Sơ đồ: phúc như nước, đức như bình; bình nông thì nước tràn, một phần đức một phần lộc; bình nghiêng vừa thì đứng, đầy thì lật. Phong Thuỷ Liên Hoa vẽ lại.

Tướng xấu khó chọn, tâm sinh tướng mạo – 不颺 · 心生相貌

Nguyên văn – 原文

任是不颺難錄取,〈不颺,貌惡寢小也〉

胡僧云:「休嫌貌不颺,白璧璞中藏。」裴中立《自題像》云:「爾聲不揚,爾貌不颺。一點靈臺,丹青莫狀。」《祕訣》云:「人形甚美,必有甚惡;人形甚惡,必有甚美。」誠能知美中有惡,惡中有美,相術不減於姑布子卿矣。

心生相貌立鎡基。〈鎡基,寓言心地也〉

《人倫賦》云:「借使修德於心,吉凶可易。」陳圖南云:「心發善端諸福集。」《麻衣》云:「未觀形貌,先相心田。」《祕訣》云:「心生相貌」,以理言也。夫人心雕琢太甚,生理盡矣,具有美形,未見有減,惟福自減耳。培養方寸,生理全矣,雖有惡形,未嘗有改,惟福自增耳。學術者,此不可不知。

右五條相法,精無不該,粗無不載,囊括諸相,法中之相。泛視之,其辭簡約;深玩之,其理無窮。

Dịch: Dù cho dung mạo không nở nang thì khó được chọn (chú: "bất dương" là mặt xấu, thân nhỏ).

Nhà sư Hồ nói: "Đừng chê mặt không đẹp, ngọc trắng còn giấu trong đá thô." Bùi Trung Lập (Bùi Độ) tự đề tranh chân dung mình: "Tiếng ngươi không vang, mặt ngươi không đẹp; một điểm linh đài (tâm), thợ vẽ không tả nổi." Bí quyết nói: "Hình người rất đẹp ắt có chỗ rất xấu; hình người rất xấu ắt có chỗ rất đẹp." Nếu biết trong đẹp có xấu, trong xấu có đẹp thì tướng thuật không kém Cô Bố Tử Khanh.

Tâm sinh ra tướng mạo, là nền móng dựng nên (chú: "tư cơ" ngụ ý là tâm địa).

Nhân Luân Phú nói: "Nếu tu đức nơi tâm thì cát hung có thể đổi." Trần Đồ Nam nói: "Tâm phát mối thiện thì các phúc đều tụ." Ma Y nói: "Chưa xem hình mạo, trước xem tâm điền." Bí quyết nói: "Tâm sinh tướng mạo" là nói theo lý. Lòng người chạm khắc toan tính quá mức thì sinh lý cạn hết; dù có hình đẹp, hình chưa thấy giảm, chỉ phúc tự giảm mà thôi. Bồi dưỡng tấc lòng thì sinh lý vẹn toàn; dù có hình xấu, hình chưa từng đổi, chỉ phúc tự tăng mà thôi. Người học thuật này không thể không biết.

Năm thiên tướng pháp trên, tinh không gì không gồm, thô không gì không chở, bao trùm các tướng, là tướng ở trong pháp. Nhìn qua thì lời giản ước, ngẫm sâu thì lý vô cùng.

Nét mặt bình thường, hiền hoà – ngọc trắng giấu trong đá thô
"Đừng chê mặt không đẹp, ngọc trắng còn giấu trong đá thô": tướng pháp quý đức khí hơn nét đẹp bề ngoài. Ảnh minh hoạ: Genusfotografen (Tommas Gunnarsson) / Wi, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Giảng: Hai câu kết là kết luận của cả năm thiên đầu quyển một. Câu thứ nhất bênh vực người tướng xấu: ngọc trắng giấu trong đá thô; Bùi Độ đời Đường mặt mũi bình thường, tiếng không vang, mà làm tể tướng bốn triều, tự đề tranh rằng cái linh đài trong lòng thì thợ vẽ không vẽ nổi. Câu thứ hai là chân lý của tướng pháp: tâm sinh tướng mạo. Bí quyết giải rất rõ: tâm toan tính quá thì hình đẹp không giảm mà phúc giảm; bồi dưỡng tấc lòng thì hình xấu không đổi mà phúc tăng. Tức tướng là cái biểu, phúc là cái thật, và tâm là cái gốc quyết định phúc.

Lời tổng kết "năm thiên tướng pháp trên" cho biết người biên coi Tướng thuyết, Luận khí sắc, Quỷ Cốc Tử, Lâm Tông, Đường Cử, Hứa Phụ là phần "pháp" làm nền, các thiên bộ vị, cung, ngũ quan sau đó là phần "tướng" chi tiết.

Câu thơÝ chínhGương dẫn
陰陽陶鑄幾般人Bẩm khí trong đục khác nhauTrần Đồ Nam
器識緣何分淺深Đức ở trước hìnhHạng Vũ trùng đồng mà diệt vong
汪洋居臺閣 · 輕盈處廟廷Độ lượng bền, kiêu mãn mau tànTử Cao học thành hiền
輕盈非遐福 · 大度可延齡Lòng rộng phúc dài, thọ dàiVua Thuấn; Tống Giao cứu kiến
子輿巉巖 · 夷吾卑狹Xem chỗ người ta lơ là; công tưMạnh Tử; Quản Trọng
福若水兮德若器Một phần đức, một phần lộcBình nghiêng; Đổng Trác
泯德色 · 絕狐媚Giàu không kiêu, nghèo không nịnhThơ Trình Tử
不颺 · 心生相貌Tâm là nền của tướngBùi Độ tự đề tranh

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Phong Thuỷ Liên Hoa đọc thiên Hứa Phụ với ba ý. Thứ nhất, đức là minh đường của người. Trong địa lý, minh đường rộng thì tụ được thuỷ, tụ được khí; minh đường hẹp thì nước đến cũng tràn đi. Ví dụ "phúc như nước, đức như bình" của Hứa Phụ cùng một lẽ: nhà có phúc khí đến mà người ở lòng hẹp thì cũng không giữ được. Vì vậy, xem nhà luôn đi cùng xem người ở, và phối với vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục để biết khí trời từng năm tác động lên cả nhà lẫn người.

Lòng bàn tay mở – lòng rộng thì giữ được phúc
Lòng bàn tay rộng, chỉ tay rõ: như minh đường rộng thì tụ khí, lòng người rộng thì giữ được phúc. Ảnh minh hoạ: Basile Morin, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Thứ hai, tướng do tâm sinh, phúc do đức tăng. Thiên này nói thẳng: hình không đổi, mà phúc tự tăng hay tự giảm theo tâm. Phong Thuỷ Liên Hoa không dùng tướng pháp để phán định mệnh hay chê ngoại hình ai, mà để nhắc người tu tâm, mở lượng, giữ công tâm. Pháp khí, trấn yểm chỉ là bổ cứu, không thay được đức. Thứ ba, hai phép thử tự xét: lúc đắc chí có kiêu không, lúc thất thời có nịnh không. Phần thủ pháp xem tướng trên người thật cần thầy hướng dẫn trực tiếp; lý pháp thì Phong Thuỷ Liên Hoa chia sẻ ở đây để người đọc hiểu nguyên lý gốc.

Tóm lại – 總結: Thiên Hứa Phụ xem đức khí dạy: âm dương đúc nên người, khí lượng phân sâu cạn; đức ở trước hình (Hạng Vũ); độ lượng mênh mông thì bền, khinh doanh tự mãn thì mau tàn (vua Thuấn, Tử Cao, Tống Giao); xem người ở chỗ họ lơ là và ở lằn ranh công tư (Mạnh Tử, Quản Trọng); phúc như nước, đức như bình, bình nông thì nước tràn (Đổng Trác); giàu không kiêu, nghèo không nịnh; tướng xấu vẫn có ngọc trong đá; và tâm sinh tướng mạo, là nền móng của tướng.

Bài trước: Quyển 1 (3) – Đường Cử xem thần khí 唐舉相神氣.

Bài sau: Quyển 1 (5) – Mười ba bộ vị và lưu niên vận khí 十三部位 · 流年運氣.

Nguồn: Thần Tướng Toàn Biên (神相全編) phần một, thiên Hứa Phụ tướng đức khí đệ ngũ (許負相德器第五), trong Cổ Kim Đồ Thư Tập Thành (古今圖書集成), Bác vật vựng biên, Nghệ thuật điển, quyển 631, Tướng thuật bộ (thuộc công cộng); đối chiếu bản khắc đời Minh 12 quyển. Hiệu đính: bỏ dấu ngoặc tên sách đặt nhầm ở 汪洋, 汪洋大度, 出其下, 失時落魄, 不颺 (đây là lời thơ); 尢必 đọc 尤必; 十有文才 đọc 士有文才; 有容德乃大夫 đọc 有容,德乃大; 器宇軒昂一生快順 là tiếp lời Ma Y, không phải tên sách; lược bớt một số lời chú lặp ý (Phong Giám, Thông Tiên Lục, Thành Hoà Tử) và đoạn "Bí quyết" về Quản Trọng; dấu câu chấm lại theo văn mạch. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Thiên Hứa Phụ dạy "phúc như nước, đức như bình". Đọc sách giúp hiểu lý; còn nhìn ra đức khí trên người thật thì phải học cùng thầy. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

Hứa Phụ là ai? – 許負是誰

Hứa Phụ là nữ tướng sư đầu đời Tây Hán, được Sử Ký chép đã xem tướng cho Bạc Cơ, Chu Á Phu, Đặng Thông, được Hán Cao Tổ phong Minh Từ Đình hầu. Thiên "Hứa Phụ xem đức khí" trong Thần Tướng Toàn Biên là lời truyền mang tên bà, có chú của nhiều đời.

"Phúc như nước, đức như bình" nghĩa là gì? – 福若水德若器

Đức là sức chứa, phúc là thứ được chứa. Có một phần đức thì giữ được một phần lộc; bình nông mà nước nhiều thì tràn, tức người lượng hẹp gặp phúc lớn lại sinh hoạ, như gương Đổng Trác.

Tướng xấu có thay đổi được số phận không? – 貌惡可改否

Sách nói hình không đổi, nhưng phúc đổi: bồi dưỡng tấc lòng thì dù hình xấu phúc vẫn tự tăng, toan tính quá độ thì dù hình đẹp phúc vẫn tự giảm. Gương Tử Cao và Bùi Độ cho thấy người tướng không đẹp vẫn thành bậc hiền, bậc tể tướng.

Khổng Tử chê Quản Trọng "khí lượng nhỏ" là sao? – 管仲之器小

Quản Trọng tài lớn, giúp Tề Hoàn công làm bá chư hầu, nhưng dụng tâm cho cái tư của một nước, không đưa đến vương đạo. Sách dùng đó để dạy rằng tài và tướng như nhau mà công hay tư thì phân quân tử, tiểu nhân.

Xem đức khí một người dựa vào đâu? – 觀德器

Theo thiên này: xem lúc đắc chí có kiêu không, lúc thất thời có nịnh không, lúc thường gặp việc nghĩa có ngần ngại không ("xem chỗ người ta lơ là"), và dụng tâm vì công hay vì tư. Dung mạo chỉ là cái biểu của đức.

Từ khoá: ["hứa phụ xem đức khí" · "thần tướng toàn biên" · "神相全編" · "許負相德器" · "phúc như nước đức như bình" · "tâm sinh tướng mạo" · "tướng pháp phong thủy"]

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…