Thần Tướng Toàn Biên · Quyển 3
神相全編 卷三 (五行象說 · 論形 · 論神 · 論氣 · 論五音 · 論聲 · 許負聽聲篇)
Tác giả: đề Trần Đoàn (陳摶, hiệu Hi Di) truyền · Viên Trung Triệt (袁忠徹, đời Minh) biên
Bản gốc: Cổ Kim Đồ Thư Tập Thành (古今圖書集成), Nghệ thuật điển, Tướng thuật bộ; đối chiếu bản khắc đời Minh 12 quyển.
Bài đầu Quyển 3 Thần Tướng Toàn Biên trên Kho sách vugioi.com gom một chuỗi thiên ngắn nhưng là phần "lý" sâu nhất của tướng pháp: Ngũ hành tượng thuyết (五行象說), Luận hình (論形), Luận thần (論神), Đạt Ma tướng chủ thần hữu thất (達摩相主神有七), Luận khí (論氣), Luận ngũ âm (論五音), Luận thanh (論聲) và Hứa Phụ thính thanh thiên (許負聽聲篇). Nếu Quyển 1 và 2 dạy xem từng bộ vị trên mặt, thì Quyển 3 lùi lại một bước để hỏi: cái gì làm nên một con người? Câu trả lời của sách là bốn lớp: hình, thần, khí và thanh (giọng nói), tất cả quy về ngũ hành. Bài gồm nguyên văn chữ Hán (đã chấm câu lại), bản dịch, phần giảng và phần luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa.
Trả lời nhanh: Theo Thần Tướng Toàn Biên, người nhận tinh từ Thuỷ, nhận khí từ Hoả mà thành; tinh hợp thì thần sinh, thần sinh thì hình đủ. Hình người chia năm tướng ngũ hành: Kim không ngại vuông, Mộc không ngại gầy, Thuỷ không ngại béo, Hoả không ngại nhọn, Thổ không ngại dày nặng; giống hành nào thì được tính của hành ấy. Bốn lớp xem người là: hình (thân thể như trời đất thu nhỏ), thần (thức thì ở mắt, ngủ thì ở tim; thần thanh là quý), khí (rộng, hoà, thanh, chính thì là người có phúc) và thanh (giọng phát từ đan điền là quý, phát ở đầu lưỡi là kém). Đạt Ma nêu bảy điều của thần: tàng mà không tối, an mà không ngây, phát mà không lộ, thanh mà không khô, hoà mà không yếu, nộ mà không tranh, cương mà không cô.
Thầy Vũ Giới giảng: "Nhà đẹp mà không có người ở thì lạnh; người đẹp mà không có thần thì như tượng. Hình là cái nhà, thần là người chủ, khí là gió trong nhà, tiếng nói là tiếng chuông của nhà ấy. Xem người phải xem đủ bốn lớp, cũng như xem nhà phải xem cả hình thế lẫn khí."
Ngũ hành tượng: người năm hành – 五行象說
Nguyên văn – 原文
五行象說:夫人之受精於水,稟氣於火,而為人。精合而後神生,神生而後形全。是知全於外者,有金木水火土之相,有飛禽走獸之相。金不嫌方,木不嫌瘦,水不嫌肥,火不嫌尖,土不嫌濁。似金得金,剛毅深;似木得木,貲財足;似水得水,文學貴;似火得火,見機果;似土得土,厚櫃庫。故豐厚嚴謹者,不富即貴;淺薄輕燥者,不貧則夭。如女子之氣,欲其和媚;相貌欲其嚴整。若此者,不富則貴也。

Dịch: Người nhận tinh từ Thuỷ, bẩm khí từ Hoả mà thành người. Tinh hợp rồi thần mới sinh, thần sinh rồi hình mới đủ. Cho nên cái đầy đủ ở bên ngoài có tướng Kim, Mộc, Thuỷ, Hoả, Thổ, có tướng chim bay thú chạy. Kim không ngại vuông, Mộc không ngại gầy, Thuỷ không ngại béo, Hoả không ngại nhọn, Thổ không ngại dày nặng. Giống Kim được Kim thì cương nghị, sâu sắc; giống Mộc được Mộc thì của cải đủ; giống Thuỷ được Thuỷ thì văn học quý hiển; giống Hoả được Hoả thì thấy cơ hội mà quả quyết; giống Thổ được Thổ thì kho đụn dày. Vì vậy người đầy đặn, dày dặn, nghiêm cẩn thì không giàu cũng sang; người nông mỏng, nhẹ nổi, nóng nảy thì không nghèo cũng yểu. Như khí của người nữ thì muốn hoà dịu, tướng mạo thì muốn nghiêm chỉnh; được như vậy thì không giàu cũng sang.

Giảng: Câu mở đầu "nhận tinh từ Thuỷ, bẩm khí từ Hoả" là lý Thuỷ Hoả ký tế quen thuộc của Đông phương học: Thuỷ là tinh (vật chất), Hoả là khí (năng lượng), hai bên giao nhau mới thành sự sống. Thứ tự "tinh → thần → hình" cũng đáng chú ý: thần có trước hình, nên xem người phải xem thần trước. Năm câu "không ngại" là chìa khoá: mỗi hành có một dáng riêng, và cái dáng ấy không phải là khuyết điểm nếu đúng với hành của người. Người hành Mộc gầy là đúng tướng; người hành Thuỷ béo là đúng tướng. Cái xấu là "lạc hành": người hình Mộc mà béo bủng, người hình Kim mà mỏng nhọn. Đây chính là nguyên lý "tướng hợp hình" mà các bài sau sẽ dùng nhiều lần.
Luận hình: thân người là trời đất thu nhỏ – 論形
Nguyên văn – 原文
論形:人稟陰陽之氣,肖天地之形,受五行之資,為萬物之靈者也。故頭象天,足象地,眼象日月,聲音象雷霆,血脈象江河,骨節象金石,鼻額象山岳,毫髮象草木。天欲高遠,地欲方厚,日月欲光明,雷霆欲震響,江河欲潤,金石欲堅,山岳欲峻,草木欲秀,此皆大概也。然郭林宗有《觀人八法》是也。

Dịch: Người bẩm khí âm dương, giống hình trời đất, nhận chất ngũ hành, là linh của muôn vật. Cho nên đầu tượng trời, chân tượng đất, mắt tượng mặt trời mặt trăng, tiếng nói tượng sấm sét, huyết mạch tượng sông ngòi, xương khớp tượng vàng đá, mũi và trán tượng núi non, lông tóc tượng cây cỏ. Trời muốn cao xa, đất muốn vuông dày, nhật nguyệt muốn sáng, sấm sét muốn vang, sông ngòi muốn nhuận, vàng đá muốn bền, núi non muốn cao vút, cây cỏ muốn tươi tốt. Đó là đại khái. Ngoài ra còn có "Quan nhân bát pháp" (tám phép xem người) của Quách Lâm Tông.
Giảng: Đoạn này là gốc của câu "thân người là tiểu thiên địa". Với người học phong thuỷ, đây là chỗ hai môn gặp nhau trọn vẹn: núi, sông, cây cỏ ngoài trời đất được đọc bằng cùng một bộ chữ với trán, huyết mạch, tóc trên thân người. Phong thuỷ xem núi cần "cao vút", sông cần "nhuận", cây cần "tươi"; tướng pháp xem trán, mạch, tóc cũng đòi đúng những điều ấy. Vì vậy Phong Thuỷ Liên Hoa luôn dạy xem người ở cùng thế đất: người và đất cùng một lý.
Luận thần: thần ở mắt khi thức, ở tim khi ngủ – 論神
Nguyên văn – 原文
論神:夫形以養血,血以養氣,氣以養神,故形全則血全,血全則氣全,氣全則神全。是知形能養神,托氣而安也。氣不安,則神暴而不安。能安其神,其惟君子乎!寤則神遊於眼,寐則神處於心,是形出處於神,而為形之表,猶日月之光外照萬物,而其神固在日月之內也。眼明則神清,眼昏則神濁,清則貴,濁則賤,清則寤多而寐少,濁則寤少而寐多。能推其寤者,可以知其貴賤也。
夫夢之境界,蓋神遊於心,而其所遊之遠,亦不出五臟六腑之間,與夫耳目視聽之門也。其所遊之界與所見之事,或相感而成,或遇事而至,亦吾身之所有也。夢中所見之事,乃吾身中,非出吾身之外也。白眼禪師曰:「夢有五境:一曰靈境,二曰寶境,三曰過去境,四曰見在境,五曰未來境。神躁夢生,神靜則境滅。」
夫望其形,或洒然而清,或朗然而明,或凝然而重,然由神發於內,而見於表也。神清而和徹、明而秀者,富貴之相也;昏而柔弱、濁而結者,貧薄之相也。實而靜者,其神安;虛而急者,其神躁。

Dịch: Hình nuôi huyết, huyết nuôi khí, khí nuôi thần; cho nên hình đủ thì huyết đủ, huyết đủ thì khí đủ, khí đủ thì thần đủ. Biết rằng hình nuôi được thần, nương vào khí mà yên. Khí không yên thì thần bạo động mà không yên. Giữ yên được thần, chỉ có người quân tử chăng! Thức thì thần dạo ở mắt, ngủ thì thần ở trong tim; thần là cái từ trong hình phát ra làm vẻ ngoài của hình, như ánh sáng mặt trời mặt trăng chiếu muôn vật, mà cái thần vẫn ở trong mặt trời mặt trăng. Mắt sáng thì thần thanh, mắt mờ thì thần đục; thanh thì quý, đục thì tiện; thần thanh thì thức nhiều ngủ ít, thần đục thì thức ít ngủ nhiều. Suy được cái thức của người thì biết người ấy quý hay tiện.
Cảnh giới của giấc mộng là thần dạo trong tim, đi xa đến đâu cũng không ra ngoài ngũ tạng lục phủ và các cửa tai mắt nghe nhìn. Cảnh dạo tới và việc thấy trong mộng, hoặc do cảm ứng mà thành, hoặc gặp việc mà đến, đều là cái vốn có trong thân ta; việc thấy trong mộng là ở trong thân ta, không ra ngoài thân ta. Bạch Nhãn thiền sư nói: "Mộng có năm cảnh: một là linh cảnh, hai là bảo cảnh, ba là cảnh quá khứ, bốn là cảnh hiện tại, năm là cảnh vị lai. Thần động thì mộng sinh, thần tĩnh thì cảnh diệt."
Nhìn hình người, có người thanh thoát, có người sáng sủa, có người đọng mà nặng, đều do thần phát từ trong mà hiện ra ngoài. Thần thanh mà hoà, thấu suốt, sáng mà tú là tướng giàu sang; tối mà mềm yếu, đục mà bế tắc là tướng nghèo mỏng. Thực mà tĩnh thì thần an; hư mà gấp thì thần động.
Bảy điều của thần theo Đạt Ma – 達摩相主神有七
Nguyên văn – 原文
藏不晦(藏者不露也,晦者無神也);安不愚(安者不搖動也,愚者不變通也);發不露(發者發揚也,露者輕佻也);清不枯(清者神逼人也,枯者神而死也);和不弱(和者可親也,弱者可狎也);怒不爭(怒者正氣也,爭者戾氣也);剛不孤(剛者可敬也,孤者可惡也)。
詩曰:「神居形內不可見,氣以養神為命根,氣壯血和則安固,血枯氣散神光奔,英標清秀心神爽,氣血和調神不昏,神之清濁為形表,能定貴賤最堪論。」

Dịch:
- Tàng mà không tối: tàng là không lộ ra; tối là không có thần.
- An mà không ngây: an là không lay động; ngây là không biết biến thông.
- Phát mà không lộ: phát là phát dương ra ngoài; lộ là khinh bạc, nông nổi.
- Thanh mà không khô: thanh là thần sáng khiến người phải nể; khô là thần như chết.
- Hoà mà không yếu: hoà là dễ gần; yếu là để người khinh nhờn.
- Nộ mà không tranh: nộ là chính khí; tranh là lệ khí (khí ngang ngược).
- Cương mà không cô: cương là đáng kính; cô là đáng ghét.
Thơ: "Thần ở trong hình, không thấy được; khí nuôi thần là gốc của mệnh. Khí mạnh huyết hoà thì thần yên vững; huyết khô khí tán thì ánh thần chạy mất. Dáng anh tú thanh tú thì tâm thần sảng khoái; khí huyết điều hoà thì thần không tối. Thần thanh hay đục hiện ra ngoài hình, định được quý tiện, đáng bàn nhất."
Giảng: Bảy cặp chữ của Đạt Ma là bảy bài học về chữ "vừa". Mỗi đức tốt đều có một mặt lệch sát bên: tàng quá thì thành tối, an quá thì thành ngây, phát quá thì thành lộ, cương quá thì thành cô. Đây không chỉ là tiêu chuẩn xem tướng mà là phép tu thân: người học có thể tự soi mình theo bảy cặp này. Câu "nộ mà không tranh, nộ là chính khí" rất đáng nhớ: giận vì lẽ phải là chính khí, còn giận để hơn thua là lệ khí.

Luận khí: người có độ lượng thì khí rộng – 論氣
Nguyên văn – 原文
論氣:夫石蘊玉而山輝,沙懷金而川媚,此至精之寶,見乎色而發於形也。夫形者質也,氣所以充乎質,質因氣而宏。神完則氣寬,神安則氣靜。得失不足以暴其氣,喜怒不足以驚其神,則於德為有容,於量為有度,乃重厚有福之人也。形猶材,有杞梓楩柟荊棘之異;神猶土,所以治材用其器;聲猶器,聽其聲然後知其器之美惡;氣猶馬,馳之以道善惡之境。君子則善養其材,善御其德,又善治其器,善御其馬。小人反是。其氣寬可以容物,和可以接物,清可以表物,正可以理物;不寬則隘,不和則戾,不剛則懦,不清則濁,不正則偏。視其氣之淺深,察其色之躁靜,則君子小人辨矣。氣表而舒,和而不暴,為福壽之人;急促不均,暴然見乎色者,為下賤之人也。
《醫經》以一呼一吸為一息,凡人一晝夜計一萬三千五百息。今觀人之呼吸疾徐不同,或急者十息,遲者尚未七八,而老肥者大疾,幼瘦者差遲,故恐古人之言猶未盡理。夫氣呼吸發乎顏表,而為吉凶之兆,其散如毛髮,其聚如黍米,望之有形,按之無跡,苟不精意以觀之,則禍福無憑也。氣出入無聲,耳不自察,或臥而不喘者,謂之龜息,氣象也。呼吸氣盈而身動,近死之兆也。孟子不顧萬鍾之祿,能養氣者也;爭可欲之利,悻悻然戾其色而暴其氣者,亦何以論哉?
詩曰:「氣乃形之本,察之見賢愚。小人多急燥,君子則寬舒。暴戾災相及,深沉福有餘。誰知公輔量,虛受若重淵。」

Dịch: Đá chứa ngọc thì núi sáng, cát ôm vàng thì sông đẹp; đó là của báu tinh tuý nhất, hiện ra sắc mà phát ra hình. Hình là chất, khí là cái làm đầy chất; chất nhờ khí mà lớn. Thần trọn thì khí rộng, thần yên thì khí tĩnh. Được mất không đủ làm khí bạo lên, mừng giận không đủ làm thần kinh động, thì về đức là có lòng bao dung, về lượng là có chừng mực; đó là người trọng hậu có phúc. Hình như gỗ, có loại kỷ, tử, biền, nam quý và loại gai góc; thần như đất (người thợ) để sửa gỗ thành đồ dùng; tiếng như đồ vật, nghe tiếng mới biết đồ tốt hay xấu; khí như ngựa, phi theo đường đến cõi thiện hay ác. Người quân tử khéo nuôi gỗ, khéo giữ đức, khéo sửa đồ, khéo cưỡi ngựa; kẻ tiểu nhân thì ngược lại. Khí rộng thì dung được người, hoà thì tiếp được người, thanh thì làm gương cho người, chính thì xử được việc; không rộng thì hẹp, không hoà thì ngang ngược, không cương thì nhu nhược, không thanh thì đục, không chính thì lệch. Xem khí nông hay sâu, xét sắc động hay tĩnh, thì phân được quân tử với tiểu nhân. Khí hiện ra mà thư thái, hoà mà không bạo, là người phúc thọ; gấp gáp không đều, bạo phát ra sắc mặt, là người thấp kém.
Sách thuốc lấy một hơi thở ra một hơi hít vào làm một "tức"; người thường một ngày đêm thở chừng một vạn ba nghìn năm trăm tức. Nay xem người thở nhanh chậm khác nhau, người gấp thở mười hơi thì người chậm chưa đến bảy tám; người già béo thở nhanh, người trẻ gầy thở chậm hơn; e rằng lời người xưa chưa hết lý. Hơi thở hiện ra trên mặt thành điềm lành dữ: tán thì như sợi lông, tụ thì như hạt kê, nhìn thì có hình, sờ thì không dấu; nếu không chú tâm mà xem thì hoạ phúc không có chỗ dựa. Thở ra vào không tiếng, tai mình không nghe, nằm mà không thở dốc, gọi là "quy tức" (hơi thở rùa), là khí tượng tốt. Thở đầy mà thân động là điềm gần chết. Mạnh Tử không màng bổng lộc vạn chung là người biết nuôi khí; kẻ tranh lợi, hằm hằm đổi sắc, bạo khí, thì còn bàn gì nữa.
Thơ: "Khí là gốc của hình, xét khí thấy hiền ngu. Tiểu nhân nhiều nóng vội, quân tử thì rộng thư. Bạo ngược thì tai đến, sâu lắng thì phúc dư. Ai biết lượng bậc công khanh, rỗng mà chứa được như vực sâu."

Giảng: Thiên Luận khí có lẽ là đoạn văn đẹp nhất của Quyển 3. Câu mở "đá chứa ngọc thì núi sáng, cát ôm vàng thì sông đẹp" vốn là câu của Lục Cơ trong Văn phú, ở đây được mượn để nói: cái quý ở trong sẽ tự hiện ra ngoài. Hình ảnh bốn lớp gỗ, đất, đồ, ngựa cho thấy hình, thần, tiếng, khí liên hệ thế nào: hình là chất liệu, thần là người thợ, tiếng là thành phẩm, khí là con ngựa dẫn đường. Đoạn về hơi thở rất gần với khí công dưỡng sinh: hơi thở êm, không tiếng, "quy tức" là khí tượng tốt. Đáng quý là người biên sách tự nhận "e rằng lời người xưa chưa hết lý" khi so con số 13.500 hơi thở với thực tế, một thái độ khảo cứu đáng học.
Ngũ âm và tiếng nói – 論五音 · 論聲
Nguyên văn – 原文
論五音:五行散而為萬物,人生萬物之上,聲亦辨其五音。故木音嘹喨高暢,激越而和;火音焦烈燥怒,如火烈之聲;金音和而不戾,潤而不枯,如調簧奏曲,玉磬流音;水音圓而清,急而暢,感條達之間也。與形相養相生者吉,與形相剋相犯者凶。
論聲:夫人之有聲,如鐘鼓之響,器大則聲宏,器小則聲短。神清則氣和,氣和則聲潤深而圓暢也;神濁則氣促,氣促則聲焦急而輕嘶也。故貴人之聲,多出於丹田之中,與聲氣相通,混然而外達。丹田者,聲之根也;舌端者,聲之表也。夫根深則表重,根淺則表輕,是知聲發於根,而見於表也。若夫清而圓,堅而亮,緩而烈,急而和,長而有力,勇而有節;大如洪鐘騰韻,鼉鼓振音;小如玉水流鳴,琴徽奏曲;見其色則睟然而後動,與其言久而後應,皆貴人之相也。小人之言,皆發舌端之上,促急而不達。何則?急而嘶,緩而澀,深而滯,淺而燥,大則散,散則破;或輕重不均,嘹喨無節;或睚眥而暴,繁亂而浮;或如破鑼之響,敗鼓之鳴,又如寒鴉哺雛,鵝鴈哽咽,或如病猿求侶,孤鴈失群,細如蚯蚓發吟,狂如青鼉夜噪,有如犬之吠,如羊之鳴,皆賤薄之相也。男有女聲單貧賤,女有男聲亦妨害。然身大而聲小者凶。或乾濕而不齊,謂之羅網聲;大小不均,謂之雌雄聲。或先遲而後急,或先急而後遲,或聲未止而氣先絕,或心未舉而色先變,皆賤之相也。夫神定於內,氣和於外,然後可以接物,非難言有先後之敘,而色亦不變也。苟神不安而意不和,則其言失先後之敘,辭色撓矣,此小人之相也。夫人稟五行之形,則氣聲亦配五行之象也。故土聲深厚,木聲高唱,火聲焦烈,水聲緩急,金聲和潤。又曰:聲輕者斷事無能,聲破者作事無成,聲濁者謀運不發,聲低者魯鈍無文。清吟如澗中流水者,極貴。發聲溜亮,自覺如甕中之響者,主五福全備之人也。

Dịch – Ngũ âm: Ngũ hành tán ra thành muôn vật; người đứng trên muôn vật, tiếng nói cũng chia năm âm. Âm Mộc vang cao, thông suốt, mạnh mà hoà; âm Hoả khét gắt, nóng giận, như tiếng lửa cháy; âm Kim hoà mà không gắt, nhuận mà không khô, như lưỡi gà thổi khúc nhạc, như khánh ngọc ngân dài; âm Thuỷ tròn mà trong, nhanh mà thông, thông đạt trôi chảy. Tiếng hợp, sinh với hình là tốt; tiếng khắc, phạm với hình là xấu.
Dịch – Luận thanh: Tiếng người như tiếng chuông trống: đồ lớn thì tiếng vang, đồ nhỏ thì tiếng ngắn. Thần thanh thì khí hoà, khí hoà thì tiếng nhuận, sâu, tròn, thông; thần đục thì khí gấp, khí gấp thì tiếng khét, vội, khàn nhẹ. Cho nên tiếng người quý phần nhiều phát từ đan điền, tiếng và hơi thông nhau, hồn nhiên vang ra ngoài. Đan điền là gốc của tiếng, đầu lưỡi là ngọn của tiếng; gốc sâu thì ngọn nặng, gốc nông thì ngọn nhẹ. Tiếng trong mà tròn, chắc mà sáng, chậm mà mạnh, nhanh mà hoà, dài mà có lực, mạnh mà có tiết độ; lớn như chuông đồng ngân, trống da cá sấu dội; nhỏ như nước ngọc chảy reo, như đàn cầm gảy khúc; nhìn sắc mặt thấy điềm tĩnh rồi mới động, nói với họ lâu rồi họ mới đáp: đều là tướng người quý. Lời kẻ tiểu nhân đều phát ở đầu lưỡi, gấp mà không đạt: nhanh thì khàn, chậm thì rít, sâu thì nghẹn, nông thì khô, lớn thì tán, tán thì vỡ; hoặc nặng nhẹ không đều, vang mà không tiết độ; hoặc trừng mắt mà bạo, rối loạn mà nổi; hoặc như thanh la vỡ, trống thủng, như quạ lạnh mớm con, ngỗng nhạn nghẹn ngào, như vượn ốm gọi bạn, nhạn lẻ lạc bầy, nhỏ như giun ngâm, cuồng như cá sấu kêu đêm, như chó sủa, như dê kêu: đều là tướng mỏng kém. Nam có tiếng nữ thì nghèo hèn; nữ có tiếng nam cũng hại. Thân lớn mà tiếng nhỏ là xấu. Tiếng khô ướt không đều gọi là "tiếng la võng"; lớn nhỏ không đều gọi là "tiếng thư hùng". Trước chậm sau gấp, trước gấp sau chậm, tiếng chưa dứt mà hơi đã hết, lòng chưa động mà sắc đã đổi: đều là tướng kém. Thần định ở trong, khí hoà ở ngoài, rồi mới tiếp người được; nói năng có trước có sau, sắc mặt không đổi. Nếu thần không yên, ý không hoà thì lời nói mất thứ tự, lời và sắc đều rối: đó là tướng tiểu nhân. Người bẩm hình ngũ hành thì khí và tiếng cũng phối ngũ hành: tiếng Thổ sâu dày, tiếng Mộc cao vang, tiếng Hoả khét gắt, tiếng Thuỷ lúc chậm lúc nhanh, tiếng Kim hoà nhuận. Lại nói: tiếng nhẹ thì quyết việc không giỏi; tiếng vỡ thì làm việc không thành; tiếng đục thì mưu vận không phát; tiếng thấp thì chậm chạp, ít văn. Ngâm trong như nước chảy trong khe là cực quý; tiếng phát ra trơn sáng, tự nghe như tiếng vang trong vò, là người đủ ngũ phúc.

Giảng: Phần luận thanh dạy một điều rất thực tế: tiếng nói có gốc ở đan điền (vùng bụng dưới rốn), ngọn ở đầu lưỡi. Người nói bằng hơi bụng thì tiếng trầm, vang, chắc; người nói bằng đầu lưỡi thì tiếng mỏng, gấp. Đây cũng là điều mà các thầy dạy hát, dạy khí công đều dạy. Loạt so sánh "như thanh la vỡ, như quạ lạnh, như vượn ốm" nghe có vẻ khắt khe, nhưng ý chính nằm ở câu cuối: thần định thì lời có thứ tự, sắc không đổi. Nghĩa là tiếng nói phản ánh cái tâm có định hay không. Tiếng nói rèn được, và rèn tiếng cũng là rèn thần.
Hứa Phụ nghe tiếng – 許負聽聲篇
Nguyên văn – 原文
許負聽聲篇:聲小亮高,賢貴之極。語聲細嫩,必主貧寒,兼須危困。女人雄聲,終身不榮,良人早殞,虛有夫名。男子雌聲,妨婦。多男女聲,急切妨夫一絕。
詩曰:「木聲高唱火聲焦,和潤金聲最富饒。土語卻如深甕裡,水聲圓急又飄飄。貴人音韻出丹田,氣實喉寬響又堅。貧賤不離脣舌上,一生奔走不堪言。聲大無形,托氣而發。賤者浮濁,貴者清趣,太柔則靡,太剛則折,隔山相聞,圓長不缺,斯乃貴人遠見風格。」
Dịch: Tiếng nhỏ mà sáng, cao, là bậc hiền quý tột cùng. Tiếng nói mảnh non thì chủ nghèo lạnh, lại thêm nguy khốn. Người nữ tiếng như nam thì cả đời không vinh, chồng mất sớm, chỉ có tiếng là có chồng. Người nam tiếng như nữ thì hại vợ. (Câu cuối bản Tập Thành chép rối, đại ý: người nữ tiếng gấp gáp thì hại chồng.) Thơ: "Tiếng Mộc cao vang, tiếng Hoả khét; tiếng Kim hoà nhuận là giàu nhất. Tiếng Thổ như vọng trong vò sâu; tiếng Thuỷ tròn, nhanh mà phiêu phiêu. Âm vận người quý ra từ đan điền, hơi đầy, cổ rộng, vang mà chắc. Người nghèo hèn tiếng không rời môi lưỡi, một đời bôn ba khổ không kể xiết. Tiếng lớn mà không có hình, nương hơi mà phát. Kẻ tiện thì nổi đục, người quý thì trong có vị; quá mềm thì yếu, quá cứng thì gãy; cách núi còn nghe, tròn dài không khuyết, ấy là phong cách người quý nhìn xa."
Giảng: Hứa Phụ là nữ tướng sư đời Hán đã gặp ở bài "Hứa Phụ xem đức khí" Quyển 1. Những câu nói về tiếng nam, tiếng nữ phản ánh quan niệm thời xưa; Phong Thuỷ Liên Hoa dịch đủ để giữ nguyên văn, nhưng không dùng để phán xét vợ chồng của ai. Điều nên giữ là câu "quá mềm thì yếu, quá cứng thì gãy": tiếng nói, cũng như tính người, quý ở chỗ vừa phải.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Phong Thuỷ Liên Hoa đọc Quyển 3 với ba ý. Thứ nhất, người và đất cùng một lý ngũ hành. Sách nói Kim không ngại vuông, Mộc không ngại gầy, Thuỷ không ngại béo, Hoả không ngại nhọn, Thổ không ngại dày; phong thuỷ cũng chia núi năm hình: núi Kim tròn, núi Mộc thẳng, núi Thuỷ uốn lượn, núi Hoả nhọn, núi Thổ bằng vuông. Người hành nào ở trên thế đất hành nào, sinh hay khắc, là một phần trong cách Phong Thuỷ Liên Hoa xét người với nhà, phối thêm vận khí năm theo vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa mà Thầy Vũ Giới khôi phục.

Thứ hai, thần, khí là cái nuôi được. Thiên Luận khí nói người quân tử "khéo nuôi gỗ, khéo giữ đức, khéo sửa đồ, khéo cưỡi ngựa". Hình thì khó đổi, nhưng thần và khí thì sửa được bằng ngủ nghỉ điều độ, hơi thở êm, lòng không bị được mất làm bạo khí. Một ngôi nhà có khí tốt cũng giúp người ở dưỡng thần: phòng ngủ yên, ánh sáng vừa, gió không lùa thẳng.
Thứ ba, tướng do tâm sinh. Bảy điều của thần theo Đạt Ma và câu "thần định ở trong, khí hoà ở ngoài" cho thấy gốc của tướng là tâm. Đọc Quyển 3 không phải để xếp người vào hạng sang hèn, mà để tự soi xem thần mình có "tàng mà không tối, cương mà không cô" hay chưa. Phần thủ pháp nghe tiếng, nhìn thần trên người thật cần thầy hướng dẫn trực tiếp; lý pháp thì Phong Thuỷ Liên Hoa chia sẻ ở đây để người đọc hiểu nguyên lý gốc.

Tóm lại – 總結: Người nhận tinh từ Thuỷ, khí từ Hoả; tinh hợp sinh thần, thần sinh thì hình đủ. Hình chia năm hành, mỗi hành có dáng "không ngại" riêng. Xem người có bốn lớp: hình (tiểu thiên địa), thần (thức ở mắt, ngủ ở tim, quý ở thanh), khí (rộng, hoà, thanh, chính) và thanh (gốc ở đan điền, ngọn ở đầu lưỡi). Đạt Ma nêu bảy điều của thần, mỗi điều là một chữ "vừa".
Bài trước: Quyển 2 (1) – Ngũ quan tổng luận; tai là quan thái thính 五官總論 · 採聽官.
Bài sau: Quyển 4 (1) – Ấn đường, sơn căn, mũi và hai mươi bốn dáng mũi 印堂 · 山根 · 鼻.
Nguồn: Thần Tướng Toàn Biên (神相全編) phần ba, các thiên Ngũ hành tượng thuyết (五行象說), Luận hình (論形), Luận thần (論神), Đạt Ma tướng chủ thần hữu thất (達摩相主神有七), Luận khí (論氣), Luận ngũ âm (論五音), Luận thanh (論聲), Hứa Phụ thính thanh thiên (許負聽聲篇), trong Cổ Kim Đồ Thư Tập Thành (古今圖書集成), Bác vật vựng biên, Nghệ thuật điển, quyển 633, Tướng thuật bộ (thuộc công cộng); đối chiếu bản khắc đời Minh 12 quyển. Hiệu đính: chấm lại đoạn 似金得金…厚櫃庫 thành năm vế; bỏ các dấu ngoặc kép, ngoặc sách đặt lệch (「二」曰寶境, 《安》, 《怒不爭》, 《剛不孤》); lời chú trong ngoặc 〈〉 của thiên Đạt Ma đưa vào ngoặc tròn; 大大則散 đọc 大則散; thiên Luận ngũ âm bản Tập Thành thiếu câu về âm Thổ (âm Thổ có ở thiên Luận thanh); câu cuối Hứa Phụ thính thanh thiên chép rối, dịch theo đại ý; bỏ đoạn Liễu Trang nói 125 bộ vị và nốt ruồi vì thuộc phần khác. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- Mục Lục Thần Tướng Toàn Biên: toàn bộ 14 quyển, theo dõi các bài đã đăng.
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo hướng nhà để xét ngũ hành người với nhà.
- Lập Cục Pháp: lập cục dương trạch theo nguyên lý Liên Hoa, phối ngũ hành người ở với khí nhà.
Bài liên quan – 相關文章
- Thần Tướng Toàn Biên (3): Đường Cử xem thần khí
- Thần Tướng Toàn Biên (4): Hứa Phụ xem đức khí
- Thần Tướng Toàn Biên: Ngũ quan tổng luận, tai là quan thái thính
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Hình, thần, khí, thanh là bốn lớp của một con người, cũng như hình thế, khí, hướng, vận là bốn lớp của một ngôi nhà. Đọc sách giúp hiểu lý; còn nghe tiếng, nhìn thần trên người thật và phối với nhà ở thì phải học cùng thầy. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Ngũ hành tướng người gồm những dạng nào? – 五行之相
Kim (vuông vức, cương nghị), Mộc (gầy dài, chủ của cải đủ), Thuỷ (đầy đặn, chủ văn học), Hoả (nhọn, chủ quả quyết), Thổ (dày nặng, chủ kho đụn). Sách nói mỗi hành "không ngại" dáng riêng của mình; xấu là khi hình lạc hành.
Thần ở đâu trong thân người? – 神
Theo Luận thần, khi thức thần dạo ở mắt, khi ngủ thần ở trong tim. Vì vậy mắt sáng là thần thanh, mắt mờ là thần đục; thần thanh thì quý.
Bảy điều của thần theo Đạt Ma là gì? – 神有七
Tàng mà không tối, an mà không ngây, phát mà không lộ, thanh mà không khô, hoà mà không yếu, nộ mà không tranh, cương mà không cô.
Giọng nói thế nào là tướng tốt? – 聲
Tiếng phát từ đan điền, trong, tròn, chắc, sáng, dài mà có lực, nói có thứ tự, sắc mặt không đổi. Tiếng chỉ phát ở đầu lưỡi, gấp, khàn, vỡ, lớn nhỏ không đều là kém.
Hình, thần, khí, thanh liên hệ thế nào? – 形神氣聲
Sách ví: hình như gỗ, thần như người thợ, tiếng như đồ dùng làm ra, khí như con ngựa dẫn đường. Hình nuôi huyết, huyết nuôi khí, khí nuôi thần; thần định thì khí hoà, khí hoà thì tiếng nhuận.








