💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Trác Ngọc Phủ Loan Đầu Ca Quát (39): Ba phép điểm huyệt và lời bàn khí mạch

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Trác Ngọc Phủ Loan Đầu Ca Quát (39): Ba phép điểm huyệt và lời bàn khí mạch

Trác Ngọc Phủ Loan Đầu Ca Quát
琢玉斧巒頭歌括 (三法 · 氣脈)
Tác giả: Từ Chi Mạc 徐之鏌 (tự Thí Khả 試可, người Chương Châu, Phúc Kiến, đời Minh) soạn · Trương Cửu Nghi 張九儀 (tên Phượng Tảo 鳳藻, người Nghiêm Lăng, Chiết Giang, đời Thanh) tăng thích · học trò Viên Sĩ Lân 袁士麟 tham đính
Bản gốc: Nghiêm Lăng Trương Cửu Nghi tăng thích Địa Lý Trác Ngọc Phủ Loan Đầu Ca Quát 嚴陵張九儀增釋地理琢玉斧巒頭歌括, bản Tiểu Dậu Sơn Phòng 小酉山房 khắc lại năm Đạo Quang thứ 8 (1828); lời tựa đề năm Khang Hy Tân Tỵ (1701).

Bài trước, Trác Ngọc Phủ Loan Đầu Ca Quát giảng bốn chân: chân long, chân huyệt, chân sa, chân thuỷ. Bài này giảng nốt ba phép điểm huyệt, chép lời Trần Trì Tam dẫn Tiêu Khách bàn khí mạch, và lời Đông Hồ chủ khép lại cả phần Điểm huyệt ca.

Trả lời nhanh: Ba phép là cao không đấu sát, thấp không phạm lạnh, né không lìa mạch. Phá cầu gọi là đấu sát, do mạch mạnh mà không biết nới, hoặc mạch hoãn mà nuốt quá; phá diêm gọi là phạm lạnh, do mạch mềm mà không biết thu, hoặc mạch gấp mà nhả quá. Muốn không lìa mạch thì trên thừa kim, dưới tương thuỷ, bên ấn mộc, đặt chính giữa. Muốn né cho đúng thì xét mạch đến rõ hay ngầm, khí đến trước hay sau, khí đến trước thì phải sát vào. Đông Hồ chủ nói: được bốn chân, trọn ba phép thì đất không cầu phát mà tự phát.

Cao không đấu sát, thấp không phạm lạnh – 高不鬭煞 · 低不犯冷

Phá cầu gọi là đấu sát: vì mạch mạnh mà không biết nới bớt, hoặc mạch hoãn mà nuốt vào quá. Lời chua: vế trên là đấu sát vô tâm, vế dưới là đấu sát hữu tâm.

Phá diêm gọi là phạm lạnh: vì mạch mềm mà không biết thu lại, hoặc mạch gấp mà nhả ra quá. Lời chua: vế trên là phạm lạnh do không dụng tâm, vế dưới là phạm lạnh do dụng tâm quá.

Ba phép điểm huyệt
Cao không đấu sát (không phá cầu), thấp không phạm lạnh (không phá diêm), né không lìa mạch (thừa kim, tương thuỷ, ấn mộc). Sơ đồ: Phong Thuỷ Liên Hoa vẽ lại.

Sách dặn: lúc điểm huyệt, không dụng tâm không được, dụng tâm quá cũng không được, phải nhớ kỹ. Dương công nói: thà hại huyệt, chớ hại long; hại huyệt thì phúc nguội lui, hại long thì đến hung. Do đó biết việc nuốt nhả không thể không cẩn thận.

Trang đấu sát và phạm lạnh
Trang sách giảng phá cầu là đấu sát, phá diêm là phạm lạnh, và lời dặn không dụng tâm không được, dụng tâm quá cũng không được. Trang gốc bản khắc năm 1828.

Né không lìa mạch – 閃不離脈

Muốn không mắc lỗi lìa mạch thì: trên có cái kim che, kim chia, không thể không thừa (cưỡi); dưới có kim hợp, không thể không tương (xem); bên có kim kẹp, không thể không ấn; đặt huyệt chính giữa thì tránh được lỗi. Lời chua: đó chính là tám chữ trong Táng Thư, thừa kim, tương thuỷ, huyệt thổ, ấn mộc.

Muốn được phép ai thiểm (sát và né) thì: mạch đến có nhánh rõ nhánh ngầm, không thể không xét; khí đến có trước có sau, không thể không phân. Khí đến trước thì không thể không sát vào; sát né vừa phải thì khí cưỡi được.

Trang thừa kim và phép ai thiểm
Trang sách chép lời Dương công, phép thừa kim, tương thuỷ, ấn mộc và phép ai thiểm theo khí đến trước đến sau. Trang gốc bản khắc năm 1828.
  • Dương công nói: thu sa thu thuỷ là chủ của phép táng; hoặc trái hoặc phải, theo sa thuỷ mà dừng. Lời chua nói bốn câu này nắm được chỗ then chốt của việc đặt đất.
  • Hồ Ải Tiên nói: hai mảnh ba ngã thì huyệt tự nhiên; trượng theo xiên lệch, gối vào nhọn tròn; có phép tiếp, phép nghênh, phép phóng, phép tống, chia mạnh yếu trong một chữ.
  • Liêu công nói: không kể giới rõ hay giới ngầm, khí đến trước thì phải sát; biết phép sát né rõ ngầm thì trái phải tuỳ người định.

Gộp các lời ấy thì được phép đặt lệch, đặt chính, sát vào, gối vào.

Sơn thuỷ của Thẩm Chu
Tranh sơn thuỷ của Thẩm Chu đời Minh. Ảnh: , Wikimedia Commons, tranh công cộng.

Tiêu Khách bàn khí mạch – 蕭客氣脈之說

Trần Trì Tam nói: thuyết khí mạch, địa tiên Tiêu Khách ở Ninh Ba đời Minh nói thân thiết nhất. Sách của ông viết: long không mạch thì không thành, mạch hiện thì thành long; huyệt không khí thì không thành, khí hiện thì thành huyệt. Lời chua khen hai chữ “hiện” là hay nhất.

  • Mạch: thứ nhỏ, mềm, sống động là mạch; mạch quý ở trong, long mạch nên trong.
  • Khí: chỗ lộ thịt lộ môi là khí; khí quý ở béo, khí huyệt nên béo. Lời chua khen chữ “béo” là khéo nhất.

Nhận mạch thì xem được long, biết khí thì điểm được huyệt.

Sương mù trên Hoàng Sơn
Sương mù dày trên Hoàng Sơn, An Huy; ảnh Wei Pan. Sống núi lúc ẩn lúc hiện trong mây. Ảnh: Wei Pan weipanux, Wikimedia Commons, CC0.

Tiêu Khách lại nói: núi như thân, mạch như gân, nằm trong da thịt; hoặc nổi gồ có sống, hoặc ẩn ẩn lộ hình. Đó là cái động trong cái tĩnh, phải lưu động mới là thật; lưu động thì không chết. Mềm mỏng là tốt, mềm mỏng thì không cứng. Ngọt béo là vượng; béo mà vụng thô thì không tốt, béo mà tròn nhuận, người nhìn thấy đậm đà có vị thì gọi là ngọt. Lời chua khen chữ “ngọt” là con mắt có một không hai từ xưa.

Trang Tiêu Khách bàn khí mạch
Trang sách chép lời Tiêu Khách: mạch như gân dưới da, chữ ngọt, và bốn chỗ khí hiện quanh huyệt. Trang gốc bản khắc năm 1828.

Bốn chỗ khí hiện – 氣之現

Khí hiện không giống nhau: có khi thấy sau huyệt, có khi thấy giữa huyệt, có khi thấy dưới huyệt, có khi thấy hai bên.

  • Thấy sau huyệt thì phá cầu (khí dồn lên trên).
  • Thấy giữa huyệt thì tấu cầu, chụm vào cầu (khí dồn ở giữa).
  • Thấy dưới huyệt thì tựu khí (khí dồn xuống dưới).
  • Thấy hai bên thì ai sinh: khí né trái thì sinh bên trái, né phải thì sinh bên phải.
Bốn chỗ khí hiện theo Tiêu Khách
Khí hiện sau huyệt thì phá cầu, giữa huyệt thì tấu cầu, dưới huyệt thì tựu khí, hai bên thì ai sinh. Sơ đồ: Phong Thuỷ Liên Hoa vẽ lại.

Trên xem mạch đến, nói theo cái che thai; dưới xem khí nhận, nói theo cái cưỡi thai; bên xem giới tròn, nói theo cái kẹp thai. Dương đến thì lấy cầu, âm đến thì lấy oa; táng đỉnh chớ hại óc (lấy cầu không được đấu sát), táng oa chớ phá môi (lấy oa không được phá diêm phạm lạnh). Sách nói đoạn này nói gộp phép nhận mạch cưỡi khí, hiểu sâu tình trạng khí mạch nên chép kèm vào đây.

Một ngọn đồi tròn ở quần đảo Anh
Ngọn đồi tròn tên Round Hill, ảnh Peter McDermott trên geograph. Đầu đồi tròn đầy, gần với chữ “béo, tròn nhuận” sách nói. Ảnh: Peter McDermott, Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0.

Lời Đông Hồ chủ – 東湖主

Đông Hồ chủ nói: Điểm huyệt ca bắt đầu từ bốn lạc, giảng một mạch, rồi dừng lại ở bốn chân ba phép. Xem đất mà thật được bốn chân, trọn được ba phép thì đất không cầu phát mà tự phát. Nếu thật được bốn chân, trọn được ba phép thì không chỉ từ bốn lạc trở xuống đều là lời thừa, mà cả những lời đảo trượng, tinh vựng, huyệt phú cũng là nói nhiều.

Nguyên văn – 原文

破毬謂之鬭煞,蓋脈強而不知饒減,或脈緩而過于吞之故也(上是無心鬭煞,下是有心鬭煞)。破簷名為犯冷,蓋脈柔而不知吞縮,或脈急而過于吐之弊也(上之犯冷是不用心,下之犯冷是過用心)。凡點穴時,不用心不可,過用心亦不可,切記。楊氏曰:寧傷其穴,莫傷其龍;傷穴冷退,傷龍致凶。此可知吞吐之不可不慎已。欲無離脈之弊,則上有蓋金分金,不可不乘;下有合金,不可不相;傍有夾金,不可不印;正中作穴而弊可免矣(即葬書所云乘金、相水、穴土、印木八個字)。欲得挨閃之法,則來有股明股暗,不可不審;到有先到後到,不可不辨。氣之先到,不可不挨;挨閃得宜,而氣可乘矣。楊氏曰:收砂收水,葬法之主,或左或右,隨砂水住(此四句得扦地大竅)。胡矮仙曰:兩片三叉穴自然,杖隨斜側枕尖員;接一法,迎一法,放一法,送一法,分強弱个字之中元又元。廖氏曰:不拘明界與暗界,先到必須挨;能會明暗挨閃法,左右任君裁。合之可得偏正挨枕之法矣。

陳持三云:氣脈之說,明時寧波地仙蕭客言之最為親切。其書曰:龍無脈不成,脈現則成龍;穴無氣不成,氣現則成穴(二現字最好)。細軟活動者為脈,脈愛其清,龍脈宜清;露肉露唇者為氣,氣愛其肥,穴氣宜肥(肥字最巧)。認脈可以觀龍,識氣可以點穴。又曰:山似體,脈似筋,在皮膚之內,或隆隆有脊,或隱隱露形,此為靜中之動,要得流動為真,流動則不死;軟薄為佳,軟薄則不硬;甜肥為旺,肥而巒蠢便不吉,肥而員潤,使人看去津津有味曰甜(甜字千古隻眼)。已上言脈。氣之現亦不一:有穴後見者,有穴中見者,有穴下見者,有左右見者。穴後見者破毬(氣注上也),穴中見者湊毬(氣注中也),穴下見者就氣(氣注下也),左右見者挨生(氣閃左左生,閃右右生也)。已上言氣。上觀其脈之與,以蓋胎言;下觀其氣之受,以乘胎言;旁觀其界之員,以夾胎言。陽來取毬,陰來取窩;葬頂休傷腦(取毬不可鬭煞),葬窩莫破唇(取窩不可破簷犯冷)。此總言認脈乘氣法。此篇深得氣脈情狀,因附于此。

東湖主云:點穴歌自四落講起,一路講來,歸東到四貞三法住。看地果得四真,果盡三法,則地不求發而自發矣。若果得四貞,果盡三法,不獨四落以下皆為贅語,即倒杖、星暈、穴賦等話亦是繁言。

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa

Thầy Vũ Giới dặn người học: ba phép này là chỗ thợ giỏi với thợ vụng khác nhau trong một gang tay. Lên quá thì đụng sát, xuống quá thì vào chỗ lạnh, lệch quá thì lìa mạch. Câu “không dụng tâm không được, dụng tâm quá cũng không được” nên chép lại mà nhớ: người mới học hay sợ đấu sát nên kéo huyệt xuống quá thấp, ấy cũng là lỗi. Lời Đông Hồ chủ khép phần này rất gọn: bốn chân ba phép đủ rồi thì các phép khác chỉ là phụ.

Đổng Kỳ Xương phỏng các danh gia
Một tờ trong tập “Sơn thuỷ phỏng các danh gia” của Đổng Kỳ Xương đời Minh. Ảnh: Dong Qichang, Wikimedia Commons, tranh công cộng.

Tóm lại

Ba phép điểm huyệt là cao không đấu sát, thấp không phạm lạnh, né không lìa mạch. Đấu sát là phá cầu, phạm lạnh là phá diêm; không lìa mạch thì thừa kim, tương thuỷ, ấn mộc; né cho đúng thì xét mạch rõ ngầm, khí đến trước sau. Tiêu Khách nói mạch như gân dưới da, khí hiện ở sau, giữa, dưới hay hai bên huyệt. Được bốn chân, trọn ba phép thì đất tự phát. Bài sau là phép thừa kim, tương thuỷ qua một ngôi đất sách vẽ đồ.

Bài sau: Trác Ngọc Phủ Loan Đầu Ca Quát (40): Thừa kim, tương thuỷ qua đất họ Thịnh và mộ họ Vương.

Bài trước: Trác Ngọc Phủ Loan Đầu Ca Quát (38): Huyệt phú của Thái Mục Đường và bốn chân.

Nguồn: Trác Ngọc Phủ Loan Đầu Ca Quát (琢玉斧巒頭歌括), Từ Chi Mạc soạn, Trương Cửu Nghi tăng thích, bản Tiểu Dậu Sơn Phòng khắc năm 1828: Điểm huyệt ca, ba phép điểm huyệt và khí mạch (sách thuộc công cộng). Nguyên văn chép theo bản khắc; lời chú nhỏ đặt trong ngoặc. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

  • La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo toạ hướng mộ, long nhập thủ và thuỷ khẩu.
  • Lập Cục Pháp: lập cục theo nguyên lý Liên Hoa.

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Khẩu quyết trong sách là phần Thư; đem la bàn ra mộ thật, nhận long nhập thủ, thuỷ khẩu và lập hướng là phần Thủ, phải học trực tiếp. Mời tham khảo Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

Ba phép điểm huyệt là gì? – 三法

Cao không đấu sát, thấp không phạm lạnh, né không lìa mạch. Ba phép đã sáng thì khí thật huyệt ấm mà phát phúc.

Đấu sát và phạm lạnh khác nhau thế nào? – 鬭煞 · 犯冷

Đấu sát là phá cầu, đặt quá cao; phạm lạnh là phá diêm, đặt quá thấp. Một bên do nuốt quá, một bên do nhả quá.

Làm sao để không lìa mạch? – 離脈

Trên thừa kim, dưới tương thuỷ, bên ấn mộc, đặt huyệt chính giữa; đó là tám chữ thừa kim, tương thuỷ, huyệt thổ, ấn mộc.

Tiêu Khách phân biệt mạch và khí thế nào? – 脈 · 氣

Thứ nhỏ mềm sống động là mạch, quý ở trong; chỗ lộ thịt lộ môi là khí, quý ở béo. Nhận mạch để xem long, biết khí để điểm huyệt.

Khí hiện ở những chỗ nào? – 氣之現

Sau huyệt thì phá cầu, giữa huyệt thì tấu cầu, dưới huyệt thì tựu khí, hai bên thì ai sinh theo phía khí né.

Từ khoá: trác ngọc phủ · 琢玉斧 · tam pháp · 三法 · đấu sát · phạm lạnh · ly mạch · khí mạch · 氣脈 · thừa kim tương thuỷ

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…