Trác Ngọc Phủ Loan Đầu Ca Quát
琢玉斧巒頭歌括 (撥砂歌)
Tác giả: Từ Chi Mạc 徐之鏌 (tự Thí Khả 試可, người Chương Châu, Phúc Kiến, đời Minh) soạn · Trương Cửu Nghi 張九儀 (tên Phượng Tảo 鳳藻, người Nghiêm Lăng, Chiết Giang, đời Thanh) tăng thích · học trò Viên Sĩ Lân 袁士麟 tham đính
Bản gốc: Nghiêm Lăng Trương Cửu Nghi tăng thích Địa Lý Trác Ngọc Phủ Loan Đầu Ca Quát 嚴陵張九儀增釋地理琢玉斧巒頭歌括, bản Tiểu Dậu Sơn Phòng 小酉山房 khắc lại năm Đạo Quang thứ 8 (1828); lời tựa đề năm Khang Hy Tân Tỵ (1701).
Xong quyển Điểm huyệt ca, Trác Ngọc Phủ Loan Đầu Ca Quát sang quyển Bát sa ca (撥砂歌), bàn về sa: sa giúp long, huyệt, thuỷ ra sao, và vì sao phải “bát” (gẩy, điều động) sa chứ không chỉ “xem” sa. Đầu quyển ghi Trương Cửu Nghi ở Nghiêm Lăng tăng thích, các học trò tham đính.
Trả lời nhanh: Lời ca mở đầu: long đến vốn có núi theo, huyệt kết tự có sa đến hội, nước hội cũng cần sa khoá, nên việc bát sa không thể chậm. Long không có sa theo thì thế cô; huyệt không có sa hội thì cục lộ; thuỷ không có sa khoá thì cục tán, gió tám phương thừa vào, sinh khí tan. Sa phải bàn là sa đứng ngồi, không phải sa nằm đất. Người xưa nói sa là dụng thần, quý tiện không tự chủ; Đông Hồ chủ cãi lại: cùng một sa Tốn, bát cục khác nhau thì kết quả chia ba bậc, nên quý tiện do người bát sa làm chủ.
Bốn câu mở đầu – 撥砂歌
- Long đến vốn có nhiều núi theo (lời chua: núi theo long hai bên trái phải tức là sa hộ long).
- Huyệt kết tự có sa đến hội (sa không đến hội thì huyệt không kết).
- Nước hội cũng cần sa khoá (sa không khoá thì nước chạy mất, lấy gì tụ trước huyệt).
- Vì vậy bát sa khó mà nói là chậm được.

Lời chua giảng chữ “bát”: bát sa như đem quân điều tướng, do mình sai khiến, mới gọi được là bát. Sách địa lý các nơi miệng nói bát mà không biết phép bát, bát không động được, nên chỉ đáng gọi là “xem” sa. Đông Hồ chủ nói: chỉ bốn câu này đã thấy long, huyệt và nước đều không thể thiếu sa; thầy tục không biết phép sa mà tự xưng địa tiên đi xem đất cho người, không biết là có lòng dạ gì.
Sa làm ba việc cho long, huyệt, thuỷ
Người xưa nói: sa là dụng thần của long huyệt, quý tiện không thể tự chủ. Sách nói riêng mình cho là không phải vậy:

- Long không có sa theo thì thế cô (lời chua: như rồng lên quá cao thì hối).
- Huyệt không có sa hội thì cục lộ (đầu trơ mặt lộ).
- Thuỷ không có sa khoá thì cục tán (sa bay thì nước chạy). Lời chua: ba câu này là lời cốt tuỷ của việc xem đất.
Đến khi thuỷ thần chảy tán thì gió tám phương thừa vào; gió đã thừa vào thì sinh khí bay tan. Cái dụng của sa là gấp nhất: nhờ nó mà giữ huyệt, khoá nước, chứa gió, tụ khí, liên quan không nhỏ. Vì thế Liêu công nói: “Chân long rơi chỗ nào, bốn núi tụ chỗ ấy”; lời chua nói chỉ một câu này đã nắm được đại khái.

Vì sao gọi là sa, và chữ “cách”
Lời ca nói sa tự có danh nghĩa; người xưa vì sao gọi là sa, về lý không gọi sai. Dương công, Tằng công dạy người vốn có cách (lời chua khen chữ cách rất hay): như thấy thổ tinh thì gọi là ngự bình, thấy mộc tinh thì gọi là quý nhân, ấy là cách.

Lời ca: chỉ từ trên đất mà bát, nên đặt tên là Bát sa kinh. Lời chua hỏi lại: sa nằm trên đất, đứng ngồi đờ ra, đâu phải người mà đi qua đông qua tây được; muốn bát nó, dùng phép gì mà bát cho nó động? Lời ca tiếp: thứ tự lấy sa mà ngộ; lời chua nói vậy thì chỉ nên gọi là Khán sa kinh.
- Phàm tìm long và điểm huyệt, phải phân biệt kỹ sa phía trước. Lời chua nói chữ “trước” sai lớn: sa trước chỉ nói được sa chu tước, triều, án; còn thanh long, bạch hổ, huyền vũ cũng đều có sa, đều phải bát.
- Long nếu dừng thì sa có tình, không dừng thì sa ngang dọc loạn (phép lấy sa xem long).
- Huyệt nếu chính thì sa có hiệu dụng, không chính thì sa tự bay động (phép lấy sa tìm huyệt).
- Chân long giấu huyệt khó tìm, chỉ sa biết được lòng huyệt. Lời chua: dùng sa định huyệt, không kể bốn chính bốn góc, hễ thấy một sa yên lặng nhìn chăm vào trường huyệt không rời, đó là huyệt; tiên sư Lý Đức Chân gọi đó là chỗ mấu chốt lớn của xem đất.

Sa đứng ngồi, không phải sa nằm đất
Đông Hồ chủ nói: sa phải bát là sa đứng ngồi, không phải thứ tục gọi là sa nằm đất. Hình các sa cần biết (như hình chuông vàng, mở chiếu, cầu tiên…), còn sa được bát vào đâu thì phải bàn: như cùng một bút văn, bát vào sinh vượng thì chủ trạng nguyên phú quý, bát vào sát tiết thì chủ thợ vẽ nghèo tuyệt.

Quý tiện do người bát sa – 貴賤唯人是撥
Đông Hồ chủ nói người bảo “sa là dụng thần, quý tiện không tự chủ” là không hiểu xem đất, vì không biết phép bát sa nên không biết sức sa lớn, sức sa khéo. Biết phép bát sa thì không chỉ nói quý tiện do sa làm chủ, mà phải nói quý tiện do người bát.

- Cùng long Hợi hướng Bính: đất này sa Tốn cao nổi thì anh em hàn lâm; đất kia sa Tốn thấp bằng thì chỉ đinh tài. Cùng long cùng hướng, có sa Tốn thì phát, không có thì không; vậy quý tiện của long huyệt không tự chủ mà do sa làm chủ.
- Lại cùng long Hợi có sa Tốn: người bát cục Nhâm Bính thì anh em hàn lâm; bát cục Hợi Tị thì hàn nho, lãng tử; bát cục Quý Đinh thì trộm cướp, án mạng, nghèo tuyệt, không kể long gì.

Cùng một sa Tốn, bát cát thì cát, bát hung thì hung, lại chia ba bậc. Vậy quý tiện không chỉ long huyệt không tự chủ, mà sa cũng không tự chủ, chỉ người bát sa làm chủ. Bát quý bát tiện do mình điều động, người đời sao lại xem nhẹ đạo này.
Nguyên văn – 原文
撥砂歌
龍來原有眾山隨(左右隨龍之山即護龍砂也),穴結自有砂來會(砂不焰會則穴不結),水會亦也要砂鬭(砂不鬭鎖則水走了,何以融聚穴前),所以撥砂難云緩。撥砂之撥,如提兵調將,由我差遣,方可說得個撥字。今各地理書雖口說撥,而不知撥之之法,撥他不動,只好當得一看砂的看字。
東湖主云:只此四句,可見龍穴與水皆少砂不得。俗術不知砂法,而謾以地仙自居,為人看地,予不知其作何心腸也。
昔人云:砂為龍穴之用神,貴賤不能自主。予獨以為不然。蓋龍無砂隨,則其勢孤(亢龍有悔);穴無砂會,則其局露(拋頭露面);水無砂關,則其局散(砂飛則水走了。此三句得看地的骨髓語)。至于水神流散,而八風乘之矣;八風既乘,而生氣飄散矣。甚矣砂之為用最喫緊,所藉以衛穴而關水,藏風而聚氣,其所繫非渺小也。故廖氏曰:真龍落處四山聚(只此一句便得大概)。亦自有名義,昔賢何以喚為砂?于理不呼差。楊曾教人原有格(格字甚好),如見土星則喚御屏,如見木星則喚貴人之類,乃為格也。只從地上撥(砂在地上,呆着坐立的,非人可以走過東走過西,我要撥他,請用何法可以撥得他動也),因茲名作撥砂經。次序以砂悟(只好名看砂經)。大凡尋龍與點穴,細把前砂別(前字大誤,前砂止說得朱雀朝案砂,其青龍白虎元武亦皆有砂,亦皆當撥的)。龍若住時砂有情,不住亂縱橫(以砂看龍法);穴若正時砂效用,不正自飛動(以砂尋穴法)。真龍藏倖穴難尋,惟砂識倖心(用砂定穴,不拘四正四隅,但見一砂靜焰穴場,注視不移,便是。仙師李德真所云看地之大竅,正在此處用也。撥砂之法所以不可緩而忽之也)。
東湖主云:所撥之砂,是坐立砂,非俗云眠地砂也。但各砂之形宜知(如金鐘、展誥、仙橋等形),而所撥之砂宜講(如同一文筆,撥在生旺則主狀元富貴,撥在煞洩則主畫工貧絕之類)。昔人云砂為龍穴之用神,貴賤不能自主,為此言者,是大不曉看地的話,正以其不知撥砂法,所以不知砂力之大、砂力之巧,故言貴賤非砂自主。若知撥砂法,非但說砂為龍穴之用神,貴賤唯砂自主,且要說砂為龍穴之用神,貴賤唯人是撥。何以言之?譬如同一亥龍丙向地,此地巽砂高起,兄弟翰林;彼地巽砂低平,僅僅丁財。同此龍向,有巽砂則發,無巽砂則否,詎非龍與穴之貴賤,龍與穴不能自主,而唯砂是主乎?非但此也,又譬如同一亥龍巽砂地,人撥壬丙局則兄弟翰林,人撥亥巳局則寒儒蕩子,人撥癸丁局則盜賊人命貧絕,并不拘何龍。總此巽砂,撥吉則吉,撥凶則凶,且分三等,豈非龍與穴之貴賤,非但龍與穴不能自主,并砂亦不能自主,而惟撥砂之人主之乎?撥貴撥賤,由我提調,世人何為輕視吾道也。
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa
Thầy Vũ Giới dặn người học: phần mở Bát sa ca chuyển từ “xem” sang “dùng”. Thấy một ngọn núi đẹp mới là xem sa; biết đặt huyệt, lập hướng thế nào để ngọn núi ấy rơi vào phương sinh vượng mới là bát sa. Ví dụ sa Tốn của Đông Hồ chủ cần đọc như một lời nhắc rằng cùng một sa có thể thành cát hay hung tuỳ cách lập cục; còn áp vào đất thật thì phải xét đủ long, huyệt, thuỷ, không lấy một ví dụ làm công thức.

Tóm lại
Bát sa ca mở đầu bằng bốn câu: long có núi theo, huyệt có sa hội, nước hội cần sa khoá, nên bát sa không thể chậm. Long không sa thì thế cô, huyệt không sa thì cục lộ, thuỷ không sa thì cục tán. Sa phải bàn là sa đứng ngồi. Đông Hồ chủ cho rằng quý tiện không do long huyệt, không do sa, mà do người bát sa. Bài sau là câu hỏi “bát sa thế nào”: hình thể và tình ý của sa.
Bài sau: Trác Ngọc Phủ Loan Đầu Ca Quát (43): Bát sa thế nào, chín sao gọi sa, chín biến và ba khoa.
Bài trước: Trác Ngọc Phủ Loan Đầu Ca Quát (41): Đồ huyền nhũ, khai khẩu và ba bậc điểm huyệt.
Nguồn: Trác Ngọc Phủ Loan Đầu Ca Quát (琢玉斧巒頭歌括), Từ Chi Mạc soạn, Trương Cửu Nghi tăng thích, bản Tiểu Dậu Sơn Phòng khắc năm 1828: Bát sa ca, sa là dụng thần và quý tiện do người bát (sách thuộc công cộng). Nguyên văn chép theo bản khắc; lời chú nhỏ đặt trong ngoặc. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo toạ hướng mộ, long nhập thủ và thuỷ khẩu.
- Lập Cục Pháp: lập cục theo nguyên lý Liên Hoa.
Bài liên quan – 相關文章
- Mục lục Trác Ngọc Phủ Loan Đầu Ca Quát 琢玉斧巒頭歌括
- Kệ sách Tam Hợp trong Kho Sách Quý
- Địa Lý Ngũ Quyết 地理五訣
- La Kinh Thấu Giải 羅經透解
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Khẩu quyết trong sách là phần Thư; đem la bàn ra mộ thật, nhận long nhập thủ, thuỷ khẩu và lập hướng là phần Thủ, phải học trực tiếp. Mời tham khảo Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Bát sa là gì? – 撥砂
Là điều động sa như đem quân điều tướng: đặt huyệt, lập cục thế nào để sa rơi vào phương tốt, chứ không chỉ đứng xem sa.
Thiếu sa thì long, huyệt, thuỷ bị gì? – 孤 · 露 · 散
Long không sa theo thì thế cô, huyệt không sa hội thì cục lộ, thuỷ không sa khoá thì cục tán, gió thừa vào làm sinh khí tan.
Sa đứng ngồi là gì? – 坐立砂
Là những núi gò nổi lên đứng hay ngồi quanh huyệt; Đông Hồ chủ nói đó mới là sa phải bát, không phải thứ tục gọi là sa nằm đất.
Chữ “cách” của Dương công, Tằng công là gì? – 格
Là gọi sa theo hình tinh: thấy thổ tinh gọi là ngự bình, thấy mộc tinh gọi là quý nhân.
Vì sao nói quý tiện do người bát sa? – 貴賤唯人是撥
Vì cùng một sa Tốn, bát cục Nhâm Bính, Hợi Tị hay Quý Đinh thì kết quả chia ba bậc từ hàn lâm đến nghèo tuyệt.









