Vận khí đồ Ngũ Vận Lục Khí: hệ quy chiếu tổng của phong thủy

Vận khí đồ Ngũ Vận Lục Khí – tên đầy đủ là "Vận khí đồ Hà Đồ Ngũ Vận Lục Khí Liên Hoa" – là đồ hình tổng thể mà Thầy Vũ Giới đặt làm tư duy chủ đạo khi xây dựng Phong Thuỷ Liên Hoa. Nó không phải thêm một môn để học, mà là một hệ quy chiếu duy nhất để mọi môn trong ngành cùng quy về.

"Tư duy chủ đạo của tôi khi xây dựng Phong Thuỷ Liên Hoa là ở vận khí đồ Hà Đồ Ngũ Vận Lục Khí Liên Hoa. Đây là đồ hình tổng thể, thống nhất mọi vận động khí của toàn vũ trụ và tiểu cục." – Thầy Vũ Giới

Người học phong thuỷ hiện nay thường gặp một nghịch lý: càng học nhiều môn càng rối. Bát Trạch nói một đằng, Huyền Không nói một nẻo, Tam Hợp lại có cách tính riêng. Mỗi môn đều có lý, nhưng đặt cạnh nhau thì như những mảnh ghép của nhiều bức tranh khác nhau. Câu hỏi đặt ra: có hay không một mô hình chung để các mảnh ấy ghép được vào nhau?

Theo Thầy Vũ Giới, mô hình chung ấy đã từng có, và đã thất truyền. Cái chính của học thuật phong thuỷ là ở tư duy tổng thể một mô hình vận động duy nhất. Khi nắm được phương pháp tư duy cốt lõi của vận khí đồ, ta soi vào các bộ môn trong ngành rồi quy nạp, suy luận – lý khí hay hình khí đều thống nhất toàn diện.

Bài viết này không đi vào chi tiết cấu tạo đồ hình (phần đó thuộc về giảng dạy trực tiếp), mà tập trung vào ba câu hỏi: vận khí đồ khác gì cách học từng môn rời rạc; vì sao không có môn nào làm hết mọi việc trong ngành; và tư duy vận động được đưa vào ứng dụng đời sống hiện nay như thế nào. Hiểu được ba điều này, người học sẽ biết mình đang đứng ở đâu trên bản đồ của cả ngành.

Giải nghĩa tên gọi: Vận khí đồ Hà Đồ Ngũ Vận Lục Khí

Tên gọi dài, nhưng mỗi chữ đều có nghĩa. Theo lối giải nghĩa từng chữ mà Thầy hay dùng:

• Vận là vận động. Khí là năng lượng bản thể của vạn vật. Đồ là đồ hình. Vận khí đồ là đồ hình mô tả sự vận động của khí.
• Hà Đồ là bộ mã gốc. Đồ hình không tự đặt ra, mà được giải mã từ bản chất vận động sâu xa của Hà Đồ.
• Ngũ Vận là năm vận hành của âm dương nhị khí – chính là cái mà ta quen gọi là ngũ hành, nhưng nhìn ở trạng thái động.
• Lục Khí là sáu tầng khí; trong cách giảng của Liên Hoa, khí thứ sáu là thần khí – khí kết tinh cuối cùng của một cục.
• Liên Hoa là tên dòng học thuật, cũng là hình ảnh hoa sen của đồ hình.

Ghép lại, đây là một đồ hình cho thấy khí từ lúc thu vào, vận hành qua các tầng, đến khi kết thành sinh khí và thần khí của cuộc địa. Từ âm trạch đến dương trạch, từ một căn phòng đến cả một vùng đất, đều dùng chung một mô hình ấy.

Từ tư duy "hình tĩnh" sang tư duy "vận động"

Phần lớn sách phong thuỷ dạy theo lối tĩnh: hướng này tốt, hướng kia xấu, góc này đặt gì, góc kia kỵ gì. Đó là một tấm ảnh chụp. Vận khí đồ đòi hỏi nhìn như xem một đoạn phim: khí đến từ đâu, đi qua đâu, dừng ở đâu, biến đổi thế nào theo thời gian.

"Tư duy hình tĩnh đã khó, tiến đến vận động lại khó hơn. Nhưng đó là học thuật, không phải chuyện để có thể lơ là được."

Chính vì khó, nên cách học dễ nhất – tra bảng, học thuộc – lại được truyền rộng nhất. Và cũng chính vì thế, theo lời Thầy, tư duy cố hữu cùng kiến thức rời rạc, sai lệch, thất truyền đã làm cho bộ môn này "đã huyền lại còn sai".

Một hệ quy chiếu cho cả ngành phong thuỷ

Thầy Vũ Giới nói rất rõ cách nhìn của mình về phong thuỷ: đây là một ngành, không phải một môn. Mà đã là ngành thì từng môn học phải thống nhất và quy nạp vào tổng ngành một cách hệ thống, logic.

Trong ngành, theo liệt kê của Thầy, có các môn sau:

• Hình Loan
• Hình Thể
• Bát Trạch
• Huyền Không
• Tam Hợp
• Lục Pháp
• Liên Thành
• Đại Quái
• Phong Ấn Trấn Yểm
• Luyện pháp khí, luyện phù chú…

Mỗi môn là một công cụ. Công cụ nào cũng tốt nếu dùng đúng việc. Cái khó không phải là học thêm công cụ, mà là biết công cụ nào dùng cho việc nào, dùng trước hay sau. Vận khí đồ đóng vai trò như bản thiết kế tổng: nhìn vào đó, người thầy biết mình đang ở khâu nào của quá trình, và khâu ấy cần môn gì.

Có thể ví thế này cho dễ hình dung: trong một công trường xây dựng có thợ móng, thợ hồ, thợ điện, thợ nước, thợ sơn. Người nào cũng giỏi việc của mình. Nhưng nếu không có bản vẽ tổng và người chỉ huy hiểu bản vẽ ấy, thì thợ sơn có thể sơn trước khi thợ điện đi dây, và cả công trình phải đục ra làm lại. Vận khí đồ là bản vẽ tổng của ngành phong thuỷ.

Sáu việc của nghề – không một môn nào làm hết

Thầy Vũ Giới chia công việc của phong thuỷ thành các khâu chính:

1. Khai cục – mở cục, xác định cuộc địa và phạm vi của nó.
2. Lập hướng – định sơn hướng sau khi đã có cục.
3. Hình thể cục – tạo và chỉnh hình thể để khí tụ được.
4. Phối mệnh – phối khí giữa người và nhà.
5. Luyện tinh – luyện các tầng khí của cục.
6. Nuôi cục – giữ và dưỡng cục theo thời gian.

"Không thể là không thể. Không thể dùng một môn Bát Trạch hay một môn Huyền Không Phi Tinh làm hết các việc trên tổng sáu việc."

Đây là điểm mấu chốt. Bát Trạch rất mạnh ở khâu phối mệnh – phối mệnh chủ với mệnh trạch. Nhưng Bát Trạch không dạy khai cục. Hình Loan, Hình Thể là nền của khâu khai cục và hình thể cục, nhưng tự chúng không đủ cho khâu luyện tinh. Mỗi môn mạnh ở một khâu, và yếu – hoặc im lặng – ở những khâu khác.

Khi người học dùng một môn để làm cả sáu việc, chuyện gì xảy ra? Họ buộc phải "kéo dãn" môn đó ra ngoài phạm vi của nó. Ví dụ dùng hướng để giải quyết một vấn đề vốn nằm ở hình thể; hoặc dùng sao để thay cho việc khai cục. Kết quả là lúc đúng lúc sai, và người học không biết tại sao.

"Nếu tư duy của các bạn là một môn bao trọn cả một ngành thì bỏ ngay đi. Đó là tư duy sai nhất mà người học phong thuỷ hiện nay gặp phải."

Vì sao nói "không có môn nào sai, chỉ đặt sai chỗ"

Từ góc nhìn vận khí đồ, các cuộc tranh luận giữa các phái phần lớn là tranh luận giữa những người đang đứng ở những khâu khác nhau mà tưởng là cùng một khâu. Khi đặt mỗi môn về đúng vị trí của nó trong chu trình vận động khí, các mâu thuẫn tự tan. Đó là lý do Thầy gọi vận khí đồ là "hệ quy chiếu lý luận duy nhất" – có như vậy mới thấy được tính thống nhất toàn diện của bộ môn phong thuỷ, "nó hay đến dường nào".

Tư duy đúng cần thời gian – không thể học vội

Một hệ quy chiếu tổng thể không thể nạp vào đầu sau vài buổi học. Thầy Vũ Giới đưa ra một ví dụ để người học hiểu chính bộ não của mình:

"Các bạn có hiểu là thời gian tư duy chuyển đổi của não là bao lâu không? Học nghề cần 6 tháng, trung cấp cần 2 năm, đại học cần 4 năm, thạc sĩ cần 6 năm… Có nghĩa để não các bạn chuyển đổi được tư duy của một ngành, tuỳ vào lao động chân tay hay tư duy luận, các bạn cần tối thiểu chừng đó thời gian."

Thầy nói tiếp: nếu ai gọi phong thuỷ là khoa học, thì trước hết hãy tuân thủ nguyên tắc học tập của khoa học khi học phong thuỷ đã. Không thể học nhanh, học vội. Não chưa chuyển được tư duy mà đã vội dùng thủ pháp thì vận dụng sẽ sai lệch. Vì vậy trong cách dạy của Liên Hoa, người học phải làm bài luận, được kiểm tra, rồi mới thực hành.

Điều Thầy coi trọng nhất trong giảng dạy không phải là số công thức truyền được, mà là cách tư duy và sự ngộ:

"Tư duy đúng trước sau gì cũng học đúng và dùng đúng. Tư duy sai trước sau gì cũng sai… Từ tư duy đúng mới có sở ngộ được trong ngành học này."

Mấy dấu hiệu cho thấy mình đang học theo lối rời rạc

• Gặp một ngôi nhà, việc đầu tiên là tra hướng hợp tuổi, trước khi nhìn cục.
• Nghe hai thầy nói khác nhau thì cho rằng một trong hai người sai, chứ không hỏi họ đang nói ở khâu nào.
• Học thêm môn mới vì môn cũ "không giải được", thay vì hỏi môn cũ vốn dùng cho việc gì.
• Không trả lời được câu hỏi: khí của ngôi nhà này đang vận động ra sao?

Nếu thấy mình ở một trong các dấu hiệu trên, đó là lúc nên quay lại với tư duy tổng thể.

Từ đồ hình đến ứng dụng trong đời sống hiện đại

Một mô hình đúng thì đúng dù xưa hay nay. Thầy Vũ Giới định nghĩa phong thuỷ là bộ môn tính toán khí lực của ngôi gia từ lúc lập cục đến khi vận động. Khí lực ấy từ tự nhiên mà có; ta sống giữa tự nhiên, thu khí tự nhiên – dù mô thức nhà ở có thay đổi thế nào thì bản chất vẫn chỉ có một.

Thầy còn gọi phong thuỷ là bộ môn kiến trúc không gian sống của Á Đông: kiến tạo không gian sống tốt nhất cho gia chủ về cả thể chất lẫn tinh thần, cả phần xác lẫn phần hồn – tức thần khí. Từ lý học vận khí đồ, Phong Thuỷ Liên Hoa hiện đã đưa vào các nghiệp vụ ứng dụng sau:

Nghiệp vụ	Nội dung chính
Thờ Thổ Địa – Tài Thần	Giáo lý và đồ hình thờ, hướng tới kích tài bền vững từ chính cục địa nhà mình.
Phong thuỷ kinh doanh	Ứng dụng cho cửa hàng, doanh nghiệp, hoạt động kinh tế.
Phong thuỷ bất động sản	Đọc cục khi chọn đất, chọn dự án, mua bán nhà.
Phong thuỷ kiến trúc – nội thất – xây dựng	Đưa lý khí vào bản vẽ ngay từ khâu thiết kế.
Phong thuỷ căn hộ tổng luận	Cách nhìn cục cho nhà chung cư, nơi tiểu cục nằm trong một trung cục lớn.

Điểm chung của các nghiệp vụ trên: không môn nào được đem ra dùng đơn lẻ. Thờ Thổ Địa cần hiểu khí sát đất; kinh doanh cần hiểu cổng thu khí; bất động sản cần hiểu đại cục và trung cục. Tất cả đều quay về một câu hỏi của vận khí đồ: khí ở đây vận động thế nào, và ta can thiệp vào khâu nào.

Thầy cũng khuyên người học hãy học hành nghiêm túc, vì đây là một ngành nghề đáng để đầu tư thời gian. Nhưng đầu tư đúng nghĩa là đầu tư vào tư duy gốc, không phải vào những mẹo vụn vặt.

Tóm lại: vận khí đồ không làm thay việc của từng môn. Nó cho mỗi môn một chỗ đứng, và cho người học một con mắt nhìn được toàn cục. Có con mắt ấy rồi, học môn nào cũng thành dụng; chưa có, học bao nhiêu môn cũng vẫn là ngọn.

— Vũ Giới —

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này

Bài liên quan

• Nguyên lý gốc phong thuỷ là gì? Vận khí đồ và lưu khí đồ
• Phong thuỷ là một đại ngành nghề
• Học phong thuỷ mất bao lâu?
• Bàn thờ Thổ Địa Tài rất quan trọng

Xem thêm chuyên mục Vũ Giới — Triết Lý Định Khí.

Câu hỏi thường gặp

Vận khí đồ Ngũ Vận Lục Khí có phải là một môn phong thuỷ riêng?

Không. Đó là đồ hình tổng thể, một hệ quy chiếu để các môn như Bát Trạch, Huyền Không, Tam Hợp, Hình Loan cùng quy về và được đặt đúng khâu.

Ngũ Vận khác ngũ hành ở điểm nào?

Về bản chất là một: năm vận hành của âm dương nhị khí. Gọi là "vận" để nhấn mạnh trạng thái động, nhìn khí đang vận hành chứ không chỉ là năm loại tĩnh.

Đã học Bát Trạch hoặc Huyền Không rồi có cần học vận khí đồ?

Nên học, vì vận khí đồ giúp hiểu môn mình đã biết dùng cho khâu nào, giới hạn ở đâu, và cần phối hợp với môn nào để làm trọn sáu việc của nghề.

Tự đọc sách có hiểu được vận khí đồ không?

Có thể nắm được ý niệm. Còn chuyển đổi tư duy và vận dụng trên công trình thật cần thời gian dài, có bài luận, kiểm tra và thực hành dưới sự hướng dẫn trực tiếp.