💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Bình Sa Ngọc Xích Kinh: Trục Cát phú (1) Sa tứ duy, lục tú và núi tiến nguyên 逐吉賦

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Bình Sa Ngọc Xích Kinh: Trục Cát phú (1) Sa tứ duy, lục tú và núi tiến nguyên 逐吉賦

Bình Sa Ngọc Xích Kinh
平沙玉尺經 (卷下 · 逐吉賦第八)
Tác giả: đề Lưu Bỉnh Trung (劉秉忠, thái sư đời Nguyên) trứ · Lưu Cơ (劉基) chú · Lại Tòng Khiêm (賴從謙) tăng thích · Từ Chi Mạc (徐之鏌) tham bổ
Bản gốc: bản khắc đời Minh Thuyên địa lý tham bổ bình lâm đồ quyết toàn bị Bình Sa Ngọc Xích Kinh (鐫地理參補評林圖訣全備平沙玉尺經), thư lâm Trần Hiền (陳賢) ở Kiến Dương khắc.

Trục Cát phú (逐吉賦) là bài thứ tám, bài phú thứ hai của quyển hạ Bình Sa Ngọc Xích Kinh. "Trục cát" là đuổi theo điều tốt: bài phú chuyên bàn sa, tức các núi đứng quanh huyệt, đứng ở phương nào thì ứng quý, ứng phú, ứng văn, ứng võ. Bài này giảng phần mở phú: anh hùng hào kiệt do núi sông chung đúc, sa tứ duy và lục tú, mã hãm lộc không, hai núi Thiên Ất Thái Ất, núi tiến nguyên, "Càn mã, Khôn ngưu, Cấn cẩu, Tốn kê", Thái Vi lâm ngự, Tốn gặp Tân, Bính gặp Cấn, Chấn Canh chủ võ, và Bính Ngọ Đinh chiếm khôi nguyên.

Trả lời nhanh: Đầu Trục Cát phú dạy xét sa theo phương. Núi cao nhọn ở bốn duy (Càn Khôn Cấn Tốn) và sáu tú (Cấn Bính Tốn Tân Đoài Đinh) thì ứng quý; thấp nhỏ vuông tròn thì ứng phú. Càn là thiên mã, Cấn Bính là thiên lộc; hai phương ấy khuyết thì "mã hãm lộc không", danh lợi đều hư. Tốn (Thái Ất) và Tân (Thiên Ất) không nổi thì không có quý nhân nâng đỡ. Mỗi long có một núi "tiến nguyên": long Tốn cần núi Tân, long Cấn cần núi Bính, long Đoài cần núi Đinh, long Chấn cần núi Canh. Chấn Canh chủ võ, Bính Ngọ Đinh chủ khôi nguyên. Lời tham bổ thêm rằng trong bốn duy, Càn quý nhất, Khôn kém nhất.

Thầy Vũ Giới giảng: "Trục Cát là phần sa pháp theo phương vị của Tam Hợp, đọc thấy rất hấp dẫn vì phương nào cũng gắn với một chức tước. Học trò nên học để biết người xưa đọc sa thế nào. Nhưng đứng ngoài núi, việc đầu tiên vẫn là sa có thật sự chầu về huyệt không, có tròn đẹp không, rồi mới đến chuyện nó đứng ở Tốn hay ở Tân."

Anh hùng hào kiệt do núi sông chung đúc – 英雄豪傑 實鍾岳瀆之靈

Đỉnh Fansipan và dãy Hoàng Liên Sơn
Fansipan, nóc nhà Đông Dương. Anh hùng hào kiệt do linh khí núi sông chung đúc. (Ảnh: Hadzunghiep, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0)

Nguyên văn – 原文

嘗聞英雄豪傑,實鍾岳瀆之靈;富貴榮華,乃係山川之秀。是故龍來入局,固有清濁之殊途;而群砂翕聚,豈無吉凶之異應。

Dịch: Từng nghe anh hùng hào kiệt thật do linh khí núi lớn sông lớn chung đúc; phú quý vinh hoa là nhờ cái tú của núi sông. Cho nên long đến nhập cục vốn có đường trong đục khác nhau; mà các sa tụ lại há không có ứng cát hung khác nhau.

Lời chú – 註

郭子曰:岳瀆鍾靈,產豪育英;山川毓秀,聚富及貴。《青囊經》曰:氣感而應,則生神靈,萃忠良。乃知富貴豪傑之家,必得山川之秀氣而致也。然山川不能皆美,有聚吉而吉,聚凶而凶。故龍體清貴而群醜聚堂,則亦有凶咎之應。是以尋龍立穴,又當觀砂水之善惡何如也。龍貴而砂賤者,不甚良,以此也。

Dịch: Quách tử nói: núi sông chung linh thì sinh hào kiệt, nuôi anh tài; núi sông dưỡng tú thì tụ phú và quý. Thanh Nang Kinh nói: khí cảm mà ứng thì sinh thần linh, tụ trung lương. Vậy biết nhà phú quý hào kiệt ắt được tú khí núi sông mà nên. Nhưng núi sông không thể đều đẹp; tụ cái tốt thì tốt, tụ cái xấu thì xấu. Cho nên long thể trong quý mà các sa xấu tụ trước minh đường thì cũng có ứng hung. Vì vậy tìm long lập huyệt còn phải xem sa thuỷ thiện ác ra sao. Long quý mà sa hèn thì không tốt lắm, là vì thế.

Giảng: Câu mở phú đặt vị trí của sa: long quyết định trong đục, sa quyết định ứng cụ thể. Một long thật mà sa quanh huyệt vỡ vụn, nghiêng lệch thì vẫn bị kéo xuống. Đây là chỗ Trục Cát nối với Thẩm Hướng: ở đó kinh nói "sa theo thuỷ" về mặt khí, còn ở đây phú xét sa về mặt hình và phương.

Tứ duy và lục tú – 四維之地 六秀之方

Nguyên văn – 原文

或居于四維之地,或見于六秀之方。若見尖奇高聳,君子可以官求;低小方圓,士庶也應發富。

Dịch: Hoặc ở đất tứ duy, hoặc thấy ở phương lục tú. Nếu thấy nhọn lạ cao vút thì người quân tử có thể cầu quan; nếu thấp nhỏ vuông tròn thì kẻ sĩ thứ dân cũng ứng phát giàu.

Lời chú – 註

左右前後四應送從朝護等山,不拘四維六秀之位,俱要尖齊特拔,不宜欹斜破碎。故尖秀者多貴,破碎者多凶。或見于三吉六秀之位,而尖聳侵雲,則主科第之吉;若低小方員,則但主富而已。

Dịch: Các núi trước sau trái phải, đưa tiễn, theo hầu, chầu, hộ, không kể ở ngôi tứ duy hay lục tú, đều cần nhọn đều đứng thẳng, không nên nghiêng lệch vỡ vụn. Cho nên nhọn đẹp thì phần nhiều quý, vỡ vụn thì phần nhiều xấu. Nếu thấy ở ngôi tam cát lục tú mà nhọn cao chạm mây thì chủ đỗ đạt; nếu thấp nhỏ vuông tròn thì chỉ chủ giàu mà thôi.

Lời bình đầu trang: "Trên đây nói chung phép lấy sa không ngoài tứ duy, tam dương, lục tú; ứng ở ngôi ấy thì tốt, không thì xấu. Văn dưới giải kỹ nghĩa ấy."

Giảng: Hãy để ý câu đầu của lời chú: "không kể ở ngôi nào, đều cần nhọn đều đứng thẳng, không nên nghiêng lệch vỡ vụn". Tức là hình đẹp là điều kiện trước, phương vị là điều kiện sau. Tứ duy là Càn Khôn Cấn Tốn; lục tú là Cấn Bính Tốn Tân Đoài Đinh (đã giảng ở Thẩm Huyệt); tam cát thường chỉ Hợi Chấn Canh.

Mã hãm lộc không – 馬陷祿空

Nguyên văn – 原文

馬陷祿空,虛名虛利。

Dịch: Mã hãm, lộc không, thì danh hư lợi hư.

Lời chú – 註

氣騰而上為星辰,氣凝而下為山川,故山川在下,上應天星。艮丙為天市之垣,貨財所聚之處,而地下應之,為天祿之司也;若乾之與離,天廄星臨照,為天帝行御之所。……此二方缺陷破碎,雖秉龍穴之吉,亦虛名虛利而已。或有成而無祿,主出義官及壽官,或科甲而不及食祿,或食祿而不得善終也。

Dịch: Khí bốc lên là sao trời, khí đọng xuống là núi sông; cho nên núi sông ở dưới ứng với sao trời ở trên. Cấn Bính là viên Thiên Thị, chỗ của cải tụ lại, dưới đất ứng làm ty thiên lộc; Càn và Ly có sao Thiên Cữu (chuồng ngựa trời) chiếu xuống, là chỗ xe ngựa của Thượng đế. Hai phương này khuyết hãm vỡ vụn thì dù được long huyệt tốt cũng chỉ danh hư lợi hư. Hoặc có thành mà không có lộc, chủ ra nghĩa quan, thọ quan; hoặc đỗ đạt mà không kịp ăn lộc; hoặc ăn lộc mà không được chết lành.

Lời tham bổ – 參

徐氏曰:祿馬所係之重,即催官亦云:祿神缺陷馬空倚……雖有文章不顯達。……但催官止言祿馬官貴,……不如玉尺下文兼言更備。

Dịch: Họ Từ nói: lộc mã quan hệ nặng như thế, Thôi Quan Thiên cũng nói: lộc thần khuyết hãm, mã không chỗ dựa, dù có văn chương cũng không hiển đạt. Nhưng Thôi Quan chỉ nói lộc mã quan quý, không bằng Ngọc Xích ở văn dưới nói đủ hơn.

Tranh cổ Vương Hy Mạnh Thiên lý giang sơn đồ, núi xanh nhiều đỉnh nổi lên
Tranh cổ: Thiên lý giang sơn đồ (千里江山圖) của Vương Hy Mạnh (王希孟) đời Bắc Tống. Các đỉnh xanh nổi lên quanh dòng nước như các sa quý đứng hầu. (Bảo tàng Cố Cung Bắc Kinh, phạm vi công cộng)

Hai núi Thiên Ất, Thái Ất – 天太兩峰

Nguyên văn – 原文

天太兩峰不起,須知無貴扶持。

Dịch: Hai núi Thiên Ất, Thái Ất không nổi lên, phải biết là không có quý nhân nâng đỡ.

Lời chú – 註

巽宮上屬太乙貴人星,照辛宮上應天乙星所臨。此二星主天下民物之福,扶貧拔賤以翼上帝,專以薦賢為職者,故地應之也。若此二方缺陷不起,則主不得貴人之力。尖峰秀拔而更見龍穴真正,則必有大貴人携挈,主出薦祿于權勢之家而取貴也。

Dịch: Cung Tốn trên thuộc sao quý nhân Thái Ất; cung Tân trên ứng chỗ sao Thiên Ất đến. Hai sao này chủ phúc của muôn dân, nâng kẻ nghèo, cất người hèn để giúp Thượng đế, chuyên lấy việc tiến cử người hiền làm chức; cho nên đất ứng theo. Hai phương này khuyết không nổi thì chủ không được sức quý nhân. Núi nhọn tú vút mà long huyệt lại chân chính thì ắt có đại quý nhân dắt dìu, được tiến cử ở nhà quyền thế mà thành quý.

Lời tham bổ – 參補

徐氏曰:若貴扶持,必得巽辛二峰固矣。乃參之催官亦云:天乙太乙文筆起,曜氣交騰狀元位。此巽辛二峰所以為可貴也。然巽不起而有辛峰,亦主亞榜。故催官又云:陽璇低伏辛峰起,亦主亞榜稱明經。是也。因補之。

Dịch: Họ Từ nói: muốn có quý nhân nâng đỡ, ắt phải có hai núi Tốn Tân. Thôi Quan Thiên cũng nói: "Thiên Ất, Thái Ất bút văn nổi, diệu khí giao nhau ngôi trạng nguyên." Nhưng Tốn không nổi mà có núi Tân thì cũng chủ đỗ á bảng; Thôi Quan lại nói: "Dương Tuyền thấp phục, núi Tân nổi, cũng chủ á bảng, xưng minh kinh."

Tiến nguyên, quan quý bỏ trống – 薦元官貴役空

Nguyên văn – 原文

薦元官貴役空,縱是才高不第。

Dịch: Núi tiến nguyên, núi quan quý mà bỏ trống, thì dù tài cao cũng không đỗ.

Lời chú – 註

乾坤艮巽四垣星辰之地,高山特起,能發二十四龍之秀氣,為催官生氣之曜。凡龍結穴,必得乾坤艮巽四山聳拔,不致缺陷,則發貴益速。以至巽龍見辛,艮龍見丙,兌龍見丁,震龍見庚,亦名薦元峰。……若辛峰缺陷,薦元已空,雖巽龍明淨,砂迎水遶,亦未興發科甲。……凡此等方缺陷空疏,則雖才學過人,終難及第,宜乎劉蕡之下第,蓋以此也。

Dịch: Càn Khôn Cấn Tốn là đất tinh thần của bốn viên; núi cao vút lên ở đó phát được tú khí của hai mươi bốn long, là diệu sinh khí thôi quan. Phàm long kết huyệt, ắt được bốn núi Càn Khôn Cấn Tốn cao vút, không khuyết hãm, thì phát quý càng nhanh. Đến như long Tốn thấy núi Tân, long Cấn thấy núi Bính, long Đoài thấy núi Đinh, long Chấn thấy núi Canh, cũng gọi là núi tiến nguyên. Nếu núi Tân khuyết hãm thì tiến nguyên đã trống; dù long Tốn sáng sạch, sa đón nước quanh, cũng chưa phát khoa giáp. Những phương ấy khuyết trống thì dù tài học hơn người cũng khó đỗ; Lưu Phần (劉蕡) hỏng thi có lẽ vì thế.

Sơ đồ hai mươi bốn sơn đánh dấu tứ duy Càn Khôn Cấn Tốn, lục tú và bốn cặp núi tiến nguyên
Sơ đồ: tứ duy (Càn mã, Khôn ngưu, Cấn cẩu, Tốn kê), lục tú và bốn cặp tiến nguyên: Tốn Tân, Cấn Bính, Đoài Đinh, Chấn Canh. (Phong Thuỷ Liên Hoa vẽ)

Giảng: Bốn cặp "long thấy núi tiến nguyên" (Tốn với Tân, Cấn với Bính, Đoài với Đinh, Chấn với Canh) đều là một quẻ đi với một can đứng ở cung bên cạnh theo nạp giáp hậu thiên. Đó là lý do lục tú (Cấn Bính, Tốn Tân, Đoài Đinh) luôn đi thành cặp. Chấn Canh không thuộc lục tú nhưng được kinh xếp riêng vào phần võ ở đoạn sau.

Càn mã, Khôn ngưu, Cấn cẩu, Tốn kê – 乾馬 坤牛 艮狗 巽雞

Nguyên văn – 原文

是故乾馬亘天,坤牛望月,艮狗依市,巽雞鳴關,天柱發四維之氣,而功名唾手。

Dịch: Cho nên ngựa Càn vắt ngang trời, trâu Khôn ngóng trăng, chó Cấn dựa chợ, gà Tốn gáy ở cửa ải; bốn cột trời phát khí tứ duy thì công danh dễ như nhổ nước bọt vào tay.

Lời chú – 註

聖人作易,隸卦以乾為馬,以坤為牛,艮為狗,巽為雞,物以象卦,而各屬其類。是故曰乾馬亘天,以乾為天門也;坤牛望月,以坤為太陰也;艮狗依市,以艮為天市也;巽雞鳴關,以巽為地關也。乾坤艮巽,天地之四柱,處四勢以行二十四龍之氣,所謂四勢行氣、八龍施生者此也。

Dịch: Thánh nhân làm Kinh Dịch, gán quẻ với vật: Càn là ngựa, Khôn là trâu, Cấn là chó, Tốn là gà; vật theo tượng quẻ mà mỗi thứ thuộc loại của nó. Cho nên nói ngựa Càn vắt trời, vì Càn là thiên môn; trâu Khôn ngóng trăng, vì Khôn là thái âm; chó Cấn dựa chợ, vì Cấn là Thiên Thị; gà Tốn gáy ải, vì Tốn là địa quan. Càn Khôn Cấn Tốn là bốn cột của trời đất, đứng ở bốn thế để đưa khí cho hai mươi bốn long; cái gọi là "bốn thế đưa khí, tám long ban sinh" là thế.

Lời tham bổ – 參補

徐氏曰:玉尺固盡取四維高聳為貴,乃參之催官亦云:催官之砂唯四方,雲霄屹立官爵強。此言高聳方貴。又云:四維低峰疊疊起,千倉萬箱耀閭里。此言低小只主富也。然四神又忌為石點駁,破碎便減福力,而家終消索。此催官言之,而玉尺未及矣。

Dịch: Họ Từ nói: Ngọc Xích lấy tứ duy cao vút làm quý; Thôi Quan cũng nói: "Sa thôi quan chỉ bốn phương, đứng sừng sững tận mây, quan tước mạnh", tức cao vút mới quý; lại nói: "Tứ duy núi thấp lớp lớp nổi, nghìn kho muôn rương rạng xóm làng", tức thấp nhỏ chỉ chủ giàu. Nhưng bốn thần lại kỵ đá lốm đốm, vỡ vụn thì giảm phúc lực, nhà rốt cuộc suy; điều này Thôi Quan nói mà Ngọc Xích chưa nói tới.

Các trụ núi đá vút cao ở Trương Gia Giới
Núi đá ở Trương Gia Giới (Hồ Nam) đứng sừng sững. Trục Cát phú lấy núi cao vút ở bốn duy làm quý. (Ảnh: xiquinhosilva, Wikimedia Commons, CC BY 2.0)

Thái Vi lâm ngự, Nam viên rạng ngời – 太微臨御 南垣呈輝

Nguyên văn – 原文

太微臨御,南垣呈輝,金堦步武,玉殿傳書,薦元催六秀之宮,而丹墀獨對。

Dịch: Thái Vi đến ngự, Nam viên rạng ngời, bước võ trên thềm vàng, truyền thư nơi điện ngọc; núi tiến nguyên thúc giục cung lục tú thì một mình đối đáp nơi sân son (đỗ đình nguyên).

Lời chú tóm: Thái Vi viên ở Bính, Nam viên ở Đinh, Canh là thềm vàng, Tân là điện ngọc. Long Cấn gặp núi Bính nổi là "Thái Vi lâm ngự"; long Đoài gặp núi Đinh cao là "Nam viên trình huy"; long Chấn thấy núi Canh chạm mây là "kim giai bộ võ", gọi là bộ võ vì Canh Chấn chủ ty võ khố; long Tốn thấy núi Tân chọc trời là "ngọc điện truyền thư", vì Tân là phủ văn chương của Thiên đế. Bính Đinh Canh Tân mỗi núi ứng theo khí: núi Tân phát cái tú của long Tốn, núi Bính phát cái tú của long Cấn, Canh với Chấn, Đinh với Đoài cũng thế. Nếu Tốn không có Tân, Tân không có Tốn, thì tú khí không giao phát; huyệt dù cưỡi được mà quan quý không hiển.

Tốn thấy Tân là kẻ sĩ văn chương – 巽見辛為文章之士

Nguyên văn – 原文

巽見辛為文章之士,更得乾艮冲霄,富貴依誰可並。

Dịch: Tốn thấy Tân là kẻ sĩ văn chương; lại được Càn Cấn vút tận trời thì phú quý ai sánh được.

Lời chú tóm: Tốn Tân là đất Thiên đế giữ văn chương điển tịch, nên long Tốn Tân chung khí đều ra người văn chương bậc nhất. Nếu hai núi Càn Cấn không nổi, thì có văn chương mà quý không lớn, quý trọng mà giàu không dày; dù đỗ cao cũng chỉ làm chức thanh yếu ở Hàn lâm, chưa chắc tới đài các. Muốn ngồi tam công, lên đài các, phú quý song toàn, ắt phải được hai núi Càn Cấn cao vút mới ứng.

Lời tham bổ của họ Từ dẫn thêm Thôi Quan: Tốn Tân tuy đẹp, muốn được ngôi cao còn cần núi Đoài; nếu Tốn Tân Càn Cấn đều cao mà Đoài khuyết thì có thể chết nơi trận mạc; núi Mão đè nặng thì những năm trước không lợi. Đây là điều Thôi Quan đã nói đủ mà Ngọc Xích chưa nói.

Bính gặp Cấn, ăn lộc vạn chung – 丙遇艮 食萬鍾之祿

Nguyên văn – 原文

丙遇艮,食萬鍾之祿;再逢乾巽同朝,聲名王謝為儔。

Dịch: Bính gặp Cấn thì ăn lộc vạn chung; lại gặp Càn Tốn cùng chầu thì danh tiếng sánh với họ Vương họ Tạ.

Lời chú – 註

艮丙為天市垣,財貨所居之處,地應是氣,必主食祿萬鍾,饒財富足,百貨具備。再見乾巽同朝聳拔,則魁元及第,富貴雙全,而有王謝之聲名。

Dịch: Cấn Bính là viên Thiên Thị, chỗ của cải ở; đất ứng khí ấy ắt chủ ăn lộc vạn chung, của nhiều giàu đủ, trăm hàng đầy đủ. Lại thấy Càn Tốn cùng chầu cao vút thì đỗ khôi nguyên, phú quý song toàn, có tiếng tăm như họ Vương họ Tạ.

Lời tham bổ – 參

徐氏曰:四維之峰,還取乾艮巽為尤貴,而坤次之。……此可知四維中乾巽艮三方高聳尖秀為上,而坤次之,特不可缺陷便了。……雖然乾艮巽三者,而乾為尤重,故催官又云:乾入雲霄生宰輔。……世人但知巽峰之貴,而不知乾峰之尤貴。豈知巽辛為文筆,固主及第清高、才華冠世,而欲身居宰輔、位至臺閣、握權執要,非乾峰不及也。

Dịch: Họ Từ nói: núi tứ duy thì Càn Cấn Tốn quý hơn, Khôn kém hơn; chỉ cần Khôn không khuyết hãm là được. Trong Càn Cấn Tốn, Càn lại nặng nhất; Thôi Quan nói "Càn vào mây xanh sinh tể phụ". Người đời chỉ biết núi Tốn quý mà không biết núi Càn còn quý hơn: Tốn Tân là bút văn, chủ đỗ đạt thanh cao, tài hoa hơn đời; nhưng muốn làm tể phụ, lên đài các, nắm quyền then chốt thì không có núi Càn không được.

Đỉnh núi tròn lúc hoàng hôn
Một đỉnh núi tròn đầy lúc hoàng hôn. Sa tròn ngay chầu về huyệt thì mới bàn đến chuyện đứng ở phương lộc hay phương mã. (Ảnh: 27Tula, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0)

Sấm động Thiên Xu, Chấn Canh chủ võ – 雷動天樞 震庚含武

Nguyên văn – 原文

雷動天樞,握重權于巽亥;震庚含武,正南面于坎離。

Dịch: Sấm động Thiên Xu, nắm quyền lớn nhờ long Tốn Hợi; Chấn Canh ngậm võ, ngồi ngay hướng nam ở long Khảm Ly.

Lời chú tóm: Sấm là Chấn, Thiên Xu là Canh. Chấn Canh vốn là uy võ, là võ khố của thiên tử, giữ việc trừ tàn dẹp loạn. Long Tốn, long Hợi mà trước huyệt có hai núi Chấn Canh ứng lên thì huyệt chủ văn quý mà núi lại ứng võ, nên văn thần từ khoa cử mà nắm trọng binh; long thể cục tú thì quý tới đài phẩm, ra làm tướng vào làm tướng. Long hèn như Nhâm Tý, Khôn Thân mà được hai núi này cao đẹp, long thân khí tụ, thì không qua khoa cử mà được võ chức; nếu lại thấy diệu sát thì võ quan khó giữ thân. Núi Chấn Canh mà long Khảm kết huyệt, lại có một núi cao ở chính nam Ly, Càn Khôn Cấn Tốn đều có núi cờ trống, quân đồn kích bày lớp lớp, thì chủ ra anh hào thiên hạ, tung hoành bốn phương. Lời chú dặn: gặp đất này chớ truyền bậy, điểm bậy, kẻo lại chuốc hoạ lạ.

Bính Ngọ Đinh tú vút, chiếm khôi nguyên – 丙午丁秀拔

Nguyên văn – 原文

丙午丁秀拔,擬獨占乎魁元。

Dịch: Bính Ngọ Đinh tú vút thì hẳn một mình chiếm khôi nguyên.

Lời chú – 註

丙午丁三陽之地,秀峰特起,主有魁元之貴。若艮亥之氣受之,其福力尤大;壬龍得之亦奇;餘山見此,雖能發科第,未必得中魁元也。當再得本山催官等砂助之,方應。

Dịch: Bính Ngọ Đinh là đất tam dương; núi tú vút lên ở đó chủ quý khôi nguyên. Nếu khí long Cấn, long Hợi nhận được thì phúc lực càng lớn; long Nhâm được cũng lạ; các núi khác thấy được tuy phát khoa giáp nhưng chưa chắc đỗ đầu. Phải được thêm các sa thôi quan của bản sơn giúp vào mới ứng.

Đỉnh núi nhô lên trên biển mây
Đỉnh núi vút lên trên biển mây ở vùng Fansipan. Kinh nói núi Bính Ngọ Đinh tú bạt thì chiếm khôi nguyên. (Ảnh: Nguyen Thanh Long, Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0)

Giảng: Cả đoạn từ "mã hãm lộc không" đến đây là một bản đồ sa theo phương, gắn với chức nghiệp: Cấn Bính lộc, Càn mã, Tốn Tân văn, Chấn Canh võ, Bính Ngọ Đinh khôi nguyên, Càn tể phụ. Lời tham bổ của Từ Chi Mạc liên tục đối chiếu với Thôi Quan Thiên của Lại Văn Tuấn, cho thấy hai sách cùng một mạch sa pháp phương vị. Đọc kỹ thì lời chú nào cũng kèm điều kiện: long huyệt chân chính, núi nhọn đều không vỡ, sa phải "chầu" chứ không chỉ "đứng". Câu tiếp theo của phú chuyển sang các sa hung và sa đặc biệt, sẽ giảng ở bài sau.

Thầy Vũ Giới nhận xét – 師評

Trục Cát phú cho thấy người xưa nhìn sa với một con mắt rất "xã hội": mỗi phương núi là một ngạch quan, một nghề, một số phận. Cái hay là nó buộc người làm âm phần nhìn kỹ cả vòng hai mươi bốn sơn chứ không chỉ nhìn án trước mặt. Cái phải cẩn trọng là đừng đem bảng này ra mà hứa với gia chủ chức này tước nọ. Sa trước hết phải có hình (tròn, nhọn, vuông, đều), phải có tình (chầu về huyệt), rồi mới bàn đến phương.

Phong Thuỷ Liên Hoa giữ thứ tự hình trước, khí sau, thời sau cùng. Sa pháp phương vị của Trục Cát được dùng như một lớp đối chiếu sau khi đã thấy sa thật; sau đó mới xét khí của đất theo vận trời, phối với vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục, để biết sa nào đang đắc thời. Lý pháp được chia sẻ trong bộ sách; còn thủ pháp như nhận đúng sa chầu với sa đứng, đo đúng phương sa tại huyệt, phải học trực tiếp cùng thầy.

Tóm lại – 總結: Đầu Trục Cát phú: long định trong đục, sa định ứng; sa tứ duy lục tú nhọn cao thì quý, thấp tròn thì giàu; Càn Cấn Bính khuyết là mã hãm lộc không; Tốn Tân là quý nhân Thái Ất Thiên Ất; mỗi long có núi tiến nguyên (Tốn Tân, Cấn Bính, Đoài Đinh, Chấn Canh); Càn mã, Khôn ngưu, Cấn cẩu, Tốn kê là bốn cột trời; Tốn Tân chủ văn, Càn chủ tể phụ, Cấn Bính chủ lộc, Chấn Canh chủ võ, Bính Ngọ Đinh chủ khôi nguyên.

Bài trước: Tạo Vi phú (3): Hoạ phúc xem ở thuỷ lộ, huyền không thuỷ pháp. Bài sau: Trục Cát phú (2): Núi Khôn mẫu, kho tủ, bút văn, cờ giáo.

Nguồn: Bình Sa Ngọc Xích Kinh (平沙玉尺經), quyển hạ, Trục Cát phú thứ tám, từ đầu phú đến câu "Bính Ngọ Đinh tú bạt, nghĩ độc chiếm hồ khôi nguyên" cùng lời chú, lời bình và lời tham bổ; bản khắc đời Minh, thư lâm Trần Hiền khắc (thuộc công cộng). Lời chú lược bớt, có dấu "……", một số đoạn dài được tóm ý. Chữ khắc mờ đọc theo văn mạch: 亥 trong "握重權于巽亥", 關 trong "巽為地關", và vài chữ trong câu Thôi Quan dẫn ở lời tham bổ. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

  • La Kinh Liên Hoa: đo phương các núi quanh huyệt để đối chiếu tứ duy, lục tú, tiến nguyên.
  • Lập Cục Pháp: lập cục âm trạch, dương trạch theo nguyên lý Liên Hoa, có xét vận khí.
  • Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ vòng sa quanh huyệt, đánh dấu sa chầu, sa đứng, sa vỡ.

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Đọc sa là việc phải đứng tại huyệt, xoay đủ một vòng mà nhìn. Thầy Vũ Giới có các buổi khảo cứu thực địa cho học viên. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

"Mã hãm lộc không" là gì? – 馬陷祿空

Là phương thiên mã (Càn, Ly) và phương thiên lộc (Cấn Bính) khuyết hãm, vỡ vụn; kinh nói dù long huyệt tốt cũng chỉ được danh hư lợi hư.

Núi "tiến nguyên" là núi nào? – 薦元峰

Là núi đứng ở can đi cặp với long: long Tốn thấy núi Tân, long Cấn thấy núi Bính, long Đoài thấy núi Đinh, long Chấn thấy núi Canh. Thiếu núi này thì kinh nói tài cao cũng khó đỗ.

Vì sao gọi Càn mã, Khôn ngưu, Cấn cẩu, Tốn kê? – 乾馬坤牛艮狗巽雞

Theo Thuyết quái của Kinh Dịch, Càn là ngựa, Khôn là trâu, Cấn là chó, Tốn là gà. Bốn quẻ ấy là bốn duy, bốn cột trời đưa khí cho hai mươi bốn long.

Trong bốn duy, phương nào quý nhất? – 四維孰貴

Lời tham bổ của Từ Chi Mạc cho rằng Càn quý nhất (chủ tể phụ), rồi đến Cấn, Tốn; Khôn kém hơn, chỉ cần không khuyết hãm.

Phong Thuỷ Liên Hoa dùng sa pháp phương vị này thế nào? – 蓮花用法

Xét hình và tình của sa trước (tròn đều, chầu về huyệt), rồi mới đối chiếu phương vị, sau cùng xét vận khí theo thời; không dùng bảng phương vị để hứa chức tước.

Từ khoá: ["trục cát phú" · "逐吉賦" · "sa tứ duy lục tú" · "mã hãm lộc không" · "bình sa ngọc xích kinh"]

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…