Địa Lý Đại Thành · Sơn Pháp Toàn Thư
地理大成 · 山法全書 (卷十七 理氣部 · 二十四龍訣)
Tác giả: Diệp Thái 葉泰 (tự Cửu Thăng 九升, người Cổ Vụ 古婺, đời Thanh) tập chú · Thẩm Tử Phong 沈子豐 (Hải Xương) tham · Ngô Thượng Hầu 吳上侯 (Lan Âm) đính
Bản gốc: Học Sơn Đường 學山堂 khắc năm Khang Hy 35 (1696), tập hai, quyển mười bảy.
Hai mươi bốn long quyết (二十四龍訣) là bài mở đầu bộ Lý khí của Sơn Pháp Toàn Thư trong Địa Lý Đại Thành. Hai mươi bốn bài thơ bảy chữ, mỗi bài nói về một sơn trên la kinh: sơn ấy ứng với sao nào trên trời, nên lập hướng nào, kỵ nước chảy về phương nào, táng được thì phát ra người thế nào. Diệp Cửu Thăng không xem đây là lý khí cao sâu; ông chép vào để làm "bậc cửa" cho người mới học lý khí, và ở cuối quyển ông dặn rất kỹ: đừng chấp vào chuyện âm long quý, dương long hèn. Bài này dịch đủ hai mươi bốn quyết, giảng theo từng nhóm quái, và đặt chúng lại đúng chỗ của chúng trong phép Tam Hợp.
Trả lời nhanh: Hai mươi bốn long quyết là 24 bài thơ trong quyển 17 Sơn Pháp Toàn Thư (Địa Lý Đại Thành, 1696), mỗi bài gán một sơn với một sao (Hợi là Tử Vi, Cấn là Thiên Thị, Tốn là Thái Vi, Đinh là Nam Cực Lão Nhân…), rồi nói hướng nên lập, nước kỵ chảy tới và người phát ra. Diệp Cửu Thăng ghi rõ đây chỉ là "lý khí thô thiển cho người mới vào cửa"; long quý hay hèn phải xét ở hình thế (loan đầu), không phải ở tên sơn; Thìn, Tuất bị chê nhưng vẫn có nhiều đất phát khoa giáp.
Thầy Vũ Giới giảng: "Tên sao gắn với sơn là cái nhãn dán trên lọ thuốc. Đọc nhãn để biết lọ nào là lọ nào, nhưng thuốc tốt hay xấu phải mở lọ ra xem. Long thật hay giả là ở thân núi, không phải ở chữ Hợi, chữ Cấn."

Vì sao Diệp Cửu Thăng chép hai mươi bốn long quyết? – 九升氏曰
Quyển mười bảy mở bằng lời của chính người soạn sách. Đọc lời này trước thì mới biết phải đặt hai mươi bốn bài thơ phía sau ở mức nào.
九升氏曰。理氣之法。莫大於乘氣立向。消砂納水四者。此四者。余已有理氣三訣一書備之矣。至於諸五行諸細盤卦例。余已有撥霧集矣。則理氣之說。此處似無容更贅。但前二書俱詳精妙之道。至於入門粗淺之說。反未之備焉。故備於此。以為學理氣者入門之一助。
Dịch: Cửu Thăng nói: phép lý khí, không gì lớn hơn bốn việc: nương khí, lập hướng, tiêu sa, nạp thuỷ. Bốn việc ấy ta đã bày đủ trong sách Lý Khí Tam Quyết. Còn các loại ngũ hành, các bàn chia nhỏ và lệ quẻ thì ta đã có Bát Vụ Tập. Vậy chuyện lý khí ở đây dường như không cần nói thêm. Nhưng hai sách trước đều đi sâu vào chỗ tinh diệu, còn những thuyết thô thiển để vào cửa thì lại chưa có, nên ta bổ vào đây, làm một chỗ dựa cho người học lý khí lúc mới vào.
Giảng: Câu đầu là xương sống của lý khí Tam Hợp: thừa khí (nương theo khí của long khi vào huyệt), lập hướng, tiêu sa (xét sa ở phương nào là cát hay hung), nạp thuỷ (thu nước vào và cho nước ra đúng phương). Bốn việc ấy ông dành cho Lý Khí Tam Quyết ở tập bốn. Còn quyển mười bảy này là loại "nhập môn": gồm Hai mươi bốn long quyết, Thiên Ngọc ngoại truyện, Cát hung sa, Cát hung thuỷ và Tứ phong luận. Tức là người soạn tự xếp hạng: đây là phần dễ, phổ thông, lưu hành trong giới thầy địa lý đương thời; muốn học thật thì sang tập bốn.

Nhóm Càn Hợi, Cấn Bính, Tốn Tân: các sơn "quý" – 亥艮丙巽辛
Năm bài đầu nói về các sơn được xem là quý nhất trong hệ hai mươi bốn sao: Hợi ứng Tử Vi viên, Cấn ứng Thiên Thị viên, Bính ứng Thiên Quý, Tốn ứng Thái Vi viên, Tân ứng Thiên Ất. Ba "viên" Tử Vi, Thái Vi, Thiên Thị là ba khu trời lớn trong thiên văn Trung Hoa, nên ba sơn Hợi, Tốn, Cấn được gọi là "tam viên".
亥山原屬紫薇垣。四六山中第一尊。左右合關奇罕遇。乾壬借向妙難論。坤辰申午流災孽。巽丙丁辛漲禍源。上局王侯仙佛貴。次主貴壽沐皇恩。
Dịch (Hợi): Sơn Hợi vốn thuộc Tử Vi viên, đứng đầu trong hai mươi bốn sơn. Hai bên tả hữu khép cửa ải là cách lạ hiếm gặp; mượn hướng Càn, Nhâm thì diệu khó nói hết. Nước chảy về Khôn, Thìn, Thân, Ngọ thì sinh tai hoạ; nước dâng ở Tốn, Bính, Đinh, Tân là nguồn hoạ. Cục thượng hạng ra vương hầu, tiên phật quý hiển; cục bậc hai cũng sang, thọ, được ơn vua.
天市之星屬艮山。貪狼帝座嶺中間。巽流入兌金魚格。午水當朝白虎關。丙丁庚酉宜作向。乙申辰戌忌廻還。三陽六秀山相應。公輔榮聯玉笋斑。
Dịch (Cấn): Sao Thiên Thị thuộc sơn Cấn, Tham Lang, Đế Toạ nằm giữa dãy. Nước Tốn chảy vào Đoài là cách "kim ngư"; nước Ngọ chầu thẳng mà Bạch Hổ khép cửa. Nên lập hướng Bính, Đinh, Canh, Dậu; kỵ nước Ất, Thân, Thìn, Tuất vòng lại. Núi tam dương, lục tú ứng nhau thì ra công khanh, phụ tá, con cháu nối nhau như măng ngọc.
天貴之星照丙宮。南離火曜向中間。艮卯亥向榮堪美。壬癸乾流禍所關。天市貴峰欣峭拔。紫微吉水喜灣環。英雄世代登科舉。為官常侍帝王邊。
Dịch (Bính): Sao Thiên Quý chiếu cung Bính, hoả diệu phương Ly ở giữa. Lập hướng Cấn, Mão, Hợi thì vinh hiển; nước chảy về Nhâm, Quý, Càn là chỗ hoạ. Đỉnh quý ở Thiên Thị (Cấn) mừng được cao nhọn; nước tốt ở Tử Vi (Hợi) mừng được uốn vòng. Đời đời có người anh tài đỗ đạt, làm quan thường ở cạnh vua.
巽山分屬太微垣。主有文章子姓賢。坎癸乾壬流切忌。庚辛亥艮便宜扦。兌宮見水刀相殺。天乙侵雲翰苑仙。若有雙峰砂上起。弟兄科甲姓名聯。
Dịch (Tốn): Sơn Tốn thuộc Thái Vi viên, chủ văn chương, con cháu hiền. Rất kỵ nước chảy về Khảm, Quý, Càn, Nhâm; nên táng hướng Canh, Tân, Hợi, Cấn. Cung Đoài thấy nước thì như dao giết nhau; Thiên Ất (Tân) cao chạm mây thì ra người ở Hàn Lâm. Nếu trên sa có hai đỉnh cùng nổi, anh em cùng đỗ, tên liền nhau trên bảng.
天乙司星輔兌垣。氣鍾龍局產英賢。門楣光彩承恩命。宅相榮華沐寵遷。太乙峰高登顯第。巽宮流到出神仙。乾壬坤兌山宜坐。富貴榮華[?]一聯。
Dịch (Tân): Thiên Ất giữ sao, phò cho viên Đoài. Khí dồn vào cục long thì sinh người tài. Cửa nhà rạng rỡ, được nhận mệnh ơn; nhà cửa vinh hoa, được thăng chức. Đỉnh Thái Ất cao thì đỗ cao; nước cung Tốn chảy tới thì ra người như tiên. Nên toạ các sơn Càn, Nhâm, Khôn, Đoài; phú quý vinh hoa nối liền. (Một chữ ở câu cuối mờ, chưa đọc chắc.)
Giảng: Năm bài này có chung một khuôn: tên sao → hướng nên lập → nước kỵ → người phát. Đọc kỹ sẽ thấy các hướng "nên" phần lớn là những sơn cùng nhóm "quý" với nhau: Cấn hợp Bính, Bính hợp Cấn, Hợi; Tốn hợp Tân, Hợi, Cấn. Đó là dấu vết của hệ tịnh âm tịnh dương theo nạp giáp: Cấn Bính, Tốn Tân, Đoài Đinh, Chấn Canh Hợi Mùi, Khảm Quý Thân Thìn, Ly Nhâm Dần Tuất, Càn Giáp, Khôn Ất. Hai mươi bốn long quyết chính là một dạng thơ hoá của phép ấy, nên đừng xem nó như một hệ riêng.

Nhóm Dậu Đinh, Mão Canh, Tỵ Mùi Sửu – 酉丁震庚巳未丑
少薇垣局坐西方。上應天宮昴宿光。巽亥老人山向吉。丙丁太乙水呈祥。離壬寅甲嫌沖局。子午龍蛇忌到堂。砂秀水明扦得穴。文章太守姓名香。
Dịch (Dậu): Cục Thiếu Vi viên toạ phương Tây, trên ứng ánh sao Mão (昴). Hướng Tốn, Hợi và Lão Nhân (Đinh) là tốt; nước Bính, Đinh, Thái Ất hiện điềm lành. Kỵ Ly, Nhâm, Dần, Giáp xung phá cục; kỵ nước Tý, Ngọ, Thìn, Tỵ vào minh đường. Sa đẹp nước sáng mà táng đúng huyệt thì ra quan thái thú có văn chương, tên thơm.
老人星位管南方。照耀丁山勝有光。脉正應知綿壽考。氣真端主產賢良。紫薇辛艮宜扦向。天市猪雞喜入堂。巳水黃泉兼巽見。定因刑戮重災殃。
Dịch (Đinh): Sao Lão Nhân giữ phương Nam, chiếu sáng sơn Đinh. Mạch chính thì sống lâu bền; khí thật thì sinh người hiền lương. Nên lập hướng Tử Vi (Hợi), Tân, Cấn; mừng nước Thiên Thị (Cấn), Hợi, Dậu vào minh đường. Thấy nước Tỵ là hoàng tuyền, lại thấy nước Tốn, ắt vì hình ngục mà gặp tai ương nặng.
東震元為帝子宮。脉真定是出英雄。庚辛作向公侯爵。丁午逢源鄭衛風。癸未水來雷擊發。兌金流出震轟凶。兌峰橫聳兜鍪樣。配將邊疆立大功。
Dịch (Mão/Chấn): Chấn phương Đông vốn là cung Đế tử, mạch thật thì ra anh hùng. Lập hướng Canh, Tân thì có tước công hầu; gặp nguồn nước Đinh, Ngọ thì sinh thói phong lưu (gió Trịnh Vệ). Nước Quý, Mùi đến thì bị sét đánh; nước chảy ra Đoài Kim là điềm sấm nổ dữ. Đỉnh Đoài nằm ngang cao như mũ trụ thì làm tướng lập công ở biên cương.
天潢垂象照庚宮。軍主威權將帥雄。震艮陽璇宜作向。紫薇天市喜朝東。離壬寅戌俱為害。甲乙坤乾總是凶。結穴定逢黃土石。田連阡陌貨財豐。
Dịch (Canh): Sao Thiên Hoàng rủ tượng chiếu cung Canh, chủ quyền uy binh lính, tướng soái hùng mạnh. Nên lập hướng Chấn, Cấn (dương toàn); mừng Tử Vi, Thiên Thị chầu về Đông. Ly, Nhâm, Dần, Tuất đều là hại; Giáp, Ất, Khôn, Càn đều hung. Kết huyệt ắt gặp đá đất vàng; ruộng liền bờ cõi, của cải dồi dào.
巳山方位屬明堂。龍脉單行壽欠長。巽丙矮肥宜作穴。乙辰剝雜事非良。天市立向興戈劍。水流陽樞嗜酒漿。丁兌庚辛流並害。若逢坎癸是災殃。
Dịch (Tỵ): Sơn Tỵ thuộc vị Minh Đường. Long mạch đi đơn thì thọ không dài. Tốn, Bính thấp mập thì nên làm huyệt; Ất, Thìn lẫn tạp là việc không lành. Lập hướng Thiên Thị (Cấn) thì nổi nghề binh đao; nước chảy về Dương Xu thì nghiện rượu. Nước chảy về Đinh, Đoài, Canh, Tân đều hại; gặp Khảm, Quý là tai ương.
未山單脉不宜扦。行度兼丁祿氣全。宜向紫薇天市吉。水流子癸戌辰偏。高僧好道多施捨。寡母鰥夫獨自權。若有吉砂來相拱。定因神佛發財錢。
Dịch (Mùi): Sơn Mùi mạch đơn thì không nên táng; hành độ kiêm Đinh thì lộc khí mới đủ. Nên hướng Tử Vi, Thiên Thị; nước chảy về Tý, Quý, Tuất, Thìn là lệch. Ra người tu hành thích đạo, hay bố thí; mẹ goá, cha goá tự nắm việc nhà. Nếu có sa tốt chầu, ắt nhờ việc thờ thần phật mà phát tiền của.
丑山輔艮吉安扦。若是單艮福壽全。辰戌離坤流有禍。未丁庚丙向宜扦。後昆齊看經書典。左道榮華掌握權。祿不善終遭貶謫。十分局美自然安。
Dịch (Sửu): Sơn Sửu phò Cấn, táng thì yên lành; nếu đơn thuần Cấn thì phúc thọ đầy đủ. Nước chảy về Thìn, Tuất, Ly, Khôn thì có hoạ; nên lập hướng Mùi, Đinh, Canh, Bính. Con cháu cùng đọc kinh sách; có người nhờ đường tà đạo mà vinh hoa nắm quyền. Lộc không trọn đời, bị giáng chức; cục đẹp mười phần thì tự nhiên yên.
Giảng: Ở nhóm này đã thấy rõ thói quen "pha" giữa lý khí và hình thế: bài Tỵ dặn Tốn, Bính phải "thấp mập" mới nên làm huyệt; bài Mùi, bài Sửu dặn mạch đơn thì không nên táng, phải kiêm Đinh, phải phò Cấn. Tức là chính bài quyết cũng thừa nhận: chữ sơn chưa đủ, phải xem mạch đơn hay kép, đất béo hay gầy. Câu "kết huyệt ắt gặp đá đất vàng" trong bài Canh là kinh nghiệm đào đất thực, không phải phép tính.

Nhóm Ngọ Nhâm, Tý Quý, Khôn Thân – 午壬子癸坤申
午山天馬位南離。氣勢沖騰驟發揮。癸向登科聲顯赫。亥凶刑戮自昏迷。陽閭震庚流切忌。天漢壬乾向總宜。奕世定因瘟火敗。更知多女少男兒。
Dịch (Ngọ): Sơn Ngọ là Thiên Mã ở phương Ly, khí thế xông lên, phát nhanh. Hướng Quý thì đỗ đạt, tiếng tăm lừng lẫy; hướng Hợi hung, bị hình ngục, mê muội. Rất kỵ nước chảy về Dương Lư, Chấn, Canh; hướng Thiên Hán (Quý), Nhâm, Càn đều nên. Lâu đời ắt vì dịch bệnh, hoả hoạn mà suy, lại nhiều con gái ít con trai.
壬山天輔四星臨。陽極陽龍體氣深。午乙坤山宜作向。丙丁未水忌相侵。峰列天魁三甲第。離宮朝旺萬金盈。若是離鄉尤貴盛。君家無退足平平。
Dịch (Nhâm): Sơn Nhâm có bốn sao Thiên Phụ đến, là long dương cực, thể khí sâu. Nên lập hướng Ngọ, Ất, Khôn; kỵ nước Bính, Đinh, Mùi xâm vào. Đỉnh xếp ở Thiên Khôi (Tuất) thì đỗ tam giáp; cung Ly có nước chầu vượng thì đầy vạn vàng. Nếu rời quê thì càng quý thịnh; ở nhà thì không lui, đủ bình ổn.
天壘之星照子山。孕生六指養兒難。元音星日流皆喜。玄戈天官穴可安。辰水到堂家受戮。離朝入兌女貪花。始因軍賊興家業。終亦因軍賊破家。
Dịch (Tý): Sao Thiên Luỹ chiếu sơn Tý: sinh con sáu ngón, nuôi con khó. Nước chảy về Nguyên Âm, Tinh Nhật đều mừng; Huyền Qua, Thiên Quan có thể yên huyệt. Nước Thìn vào minh đường thì nhà bị giết chóc; nước Ly chầu mà chảy vào Đoài thì con gái ham hoa nguyệt. Lúc đầu nhờ binh, giặc mà dựng nghiệp, sau cùng cũng vì binh, giặc mà tan nhà.
癸山天漢正光輝。踴躍行龍最是奇。坤上起峰生武將。離宮砂秀侍丹墀。午坤山向俱為美。丁未朝來最不宜。六指缺唇兒怪異。却生貴女作王妃。
Dịch (Quý): Sơn Quý là Thiên Hán sáng rỡ, long đi nhảy nhót là lạ nhất. Trên Khôn nổi đỉnh thì sinh võ tướng; cung Ly sa đẹp thì hầu ở sân rồng. Hướng Ngọ, Khôn đều đẹp; nước Đinh, Mùi chầu tới là không nên nhất. Con sinh ra có khi sáu ngón, sứt môi, kỳ dị; nhưng lại sinh con gái quý làm phi.
坤山厚重產賢英。天越星臨分外清。龍健勢雄生武將。男忠女烈有聲名。向扦癸甲緊官祿。水納天羅沐寵榮。但恐後人難子息。高堂寡母淚盈盈。
Dịch (Khôn): Sơn Khôn dày nặng, sinh người tài; sao Thiên Việt đến thì càng trong. Long khoẻ thế hùng thì sinh võ tướng; trai trung, gái liệt, có tiếng tăm. Táng hướng Quý, Giáp thì quan lộc chặt; thu nước Thiên La thì được ơn vinh. Chỉ sợ đời sau khó có con; nhà có mẹ goá, nước mắt đầy.
卦坐申山迎輔坤。天官星守吉堪論。砂明水秀興家業。脉遠龍雄蔭子孫。乾甲向扦鍾秀氣。癸壬流到旺財源。年深只主招鰥寡。瞑瞑孤幃欲斷魂。
Dịch (Thân): Quẻ toạ sơn Thân đón phò Khôn, sao Thiên Quan giữ thì lành đáng bàn. Sa sáng nước đẹp thì dựng nghiệp nhà; mạch xa long hùng thì che chở con cháu. Táng hướng Càn, Giáp thì dồn tú khí; nước Quý, Nhâm chảy tới thì vượng nguồn của. Lâu năm chỉ chủ goá bụa, màn lẻ tối tăm, buồn đứt ruột.
Giảng: Bài Khôn phải đọc theo đúng quy luật Tốn Khôn: Khôn hành Thổ, ba sơn Mùi – Khôn – Thân. Bài quyết gọi Khôn "dày nặng" là đúng tính Thổ. Điều đáng chú ý là các bài nhóm Thổ, nhóm Khảm đều có một câu "chê" ở cuối (khó con, goá bụa, sáu ngón): đó là cách người xưa nói rằng mỗi sơn có mặt mạnh mặt yếu, không có sơn nào toàn lành. Người đọc không nên đem câu chê ấy phán cho gia đình cụ thể.

Nhóm Tuất Càn, Ất Thìn, Dần Giáp – 戌乾乙辰寅甲
戌山照管屬天魁。墓地嫌無貴祿來。獨壠單岡休下穴。水秀砂奇進橫財。乙辰向下宜商賈。巽午朝來忌火災。終有刑徒軍賊敗。兒孫久後絕根荄。
Dịch (Tuất): Sơn Tuất do Thiên Khôi giữ; làm mộ thì ngại không có quý lộc đến. Gò đơn, sườn lẻ thì đừng hạ huyệt; nước đẹp sa lạ thì được của bất ngờ. Hướng Ất, Thìn thì hợp buôn bán; nước Tốn, Ngọ chầu tới thì kỵ hoả hoạn. Cuối cùng có người tù tội, vì binh giặc mà bại; con cháu lâu ngày đứt rễ.
天廄司星屬老陽。只宜道院與僧房。若為陽宅陰墳地。定出盲聾忤逆郎。不義發財家易替。小兒繼嗣定難長。乙辰向吉離凶曜。消蕩傳屍病可傷。
Dịch (Càn): Sao Thiên Cứu giữ, thuộc lão dương, chỉ hợp đạo quán và chùa. Nếu làm nhà ở hay mộ thì ắt ra người mù điếc, ngỗ nghịch. Phát của bất nghĩa thì nhà dễ đổi chủ; con nuôi nối dõi khó lớn. Hướng Ất, Thìn thì lành, Ly là diệu hung; tiêu tán, bệnh lây truyền đáng lo.
天官星位乙山明。砂秀丹青藝術人。離水大朝應富祿。坎山高起立光榮。武曲流來偏無禍。向對壬乾獨有情。贅婿繼兒多獲福。中房繼續自生嗔。
Dịch (Ất): Sao Thiên Quan sáng ở sơn Ất. Sa đẹp thì ra người vẽ tranh, làm nghề khéo. Nước Ly chầu lớn thì có giàu có lộc; núi Khảm nổi cao thì lập nên vẻ vang. Nước Vũ Khúc chảy tới lại không hoạ; hướng đối Nhâm, Càn riêng có tình. Rể ở rể, con nuôi phần nhiều được phúc; phòng giữa nối dõi thì tự sinh giận hờn.
辰山星位屬天罡。健勢奇形更異常。貴祿不臨非吉地。鬼神爭佔是凶傷。僧房道院那堪住。陽宅陰墳亦要裝。局美葬之多獲福。終因軍賊敗家囊。
Dịch (Thìn): Sơn Thìn thuộc Thiên Cương, thế khoẻ hình lạ khác thường. Quý lộc không đến thì không phải đất lành; quỷ thần tranh chiếm là hung thương. Chùa chiền đạo quán sao ở nổi; nhà ở mộ phần cũng phải sửa sang. Cục đẹp mà táng thì phần nhiều được phúc, sau cùng vì binh giặc mà hết túi.
天棓星輝獨照寅。須知吉向在離坤。縱然溫飽家肥地。定出風魔目疾人。天馬橫朝當局美。巨門流照到墳迎。更遭瘟火生災孽。易富須教亦易貧。
Dịch (Dần): Sao Thiên Bổng riêng chiếu sơn Dần; nên biết hướng lành ở Ly, Khôn. Dù no ấm, đất làm giàu cho nhà, cũng ra người phong cuồng, đau mắt. Thiên Mã (Ngọ) chầu ngang thì cục đẹp; nước Cự Môn chiếu đến đón mộ. Lại gặp dịch, hoả sinh tai; dễ giàu thì cũng dễ nghèo.
甲山天苑近連寅。向會坤壬及午申。足患跏跛艱舉步。疾生癆瘵苦纏身。坤申坎癸流偏喜。兌丙猪猴少可嗔。絕代兒孫難養育。縱他溫飽不如貧。
Dịch (Giáp): Sơn Giáp là Thiên Uyển, gần liền với Dần; hướng nên gặp Khôn, Nhâm và Ngọ, Thân. Chân đau què khó bước; sinh bệnh lao, khổ quấn thân. Nước chảy về Khôn, Thân, Khảm, Quý lại mừng; Đoài, Bính, Hợi, Thân ít điều đáng giận. Đời con cháu khó nuôi; dù no ấm cũng chẳng bằng nghèo.
Giảng: Nhóm cuối là nhóm bị "chê" nặng nhất: Tuất, Càn, Thìn, Dần, Giáp. Càn bị bảo chỉ hợp chùa quán; Thìn, Tuất là thiên cương, thiên khôi. Chính chỗ này Diệp Cửu Thăng phải viết lời phản biện ở cuối quyển, vì ông biết người đọc sẽ đem các câu này ra mà phán bừa.

Lời dặn cuối quyển: đừng chấp âm quý dương hèn – 不得拘泥陰貴陽賤
Hết quyển mười bảy, sau phần cát hung sa thuỷ và tứ phong, Diệp Cửu Thăng viết một đoạn dài. Đây là chìa khoá để đọc lại hai mươi bốn long quyết.
九升氏曰。已上龍砂水風之凶吉。俱不可執着。大抵理氣之書。多貴陰賤陽。論龍必以陰為吉。而陽為凶。不知龍之大小貴賤。在巒頭形局。非理氣所能拘定。如辰戌二龍。在理氣以為最凶者。顧多發大魁高甲。可見不得拘泥陰貴陽賤也。不問陰龍陽龍。只要龍穴真。乘氣清。配向合。便能發福。
Dịch: Cửu Thăng nói: những điều lành dữ về long, sa, thuỷ, phong kể trên đều không được chấp chặt. Đại để sách lý khí phần nhiều quý âm khinh dương, bàn long thì cho âm là lành, dương là dữ. Không biết rằng long lớn hay nhỏ, quý hay hèn là ở loan đầu, hình cục, không phải lý khí trói buộc được. Như hai long Thìn, Tuất, lý khí cho là hung nhất, vậy mà lại phát nhiều người đỗ đầu, đỗ cao. Đủ thấy không được câu nệ âm quý dương hèn. Không cần hỏi long âm hay dương, chỉ cần long huyệt thật, nương khí trong, phối hướng hợp thì phát phúc được.
Giảng: Đây là lời của chính người chép bài quyết, nên có trọng lượng đặc biệt. Hai mươi bốn long quyết mang tư tưởng "tịnh âm tịnh dương": Càn Khôn Cấn Tốn, Giáp Canh Nhâm Bính... chia hai phe; phe này quý, phe kia hèn. Diệp Cửu Thăng không bác bỏ phép phối, nhưng hạ nó xuống đúng tầng: phối hướng hợp là một trong ba điều kiện, xếp sau long huyệt thật và nương khí trong. Bảng tên sao chỉ giúp nhớ.

Đọc hai mươi bốn long quyết thế nào cho đúng? – 讀法
Từ lời dặn trên, có thể rút ra một cách đọc gồm ba tầng, theo đúng thứ tự Sơn Pháp Toàn Thư đã xếp: hình trước, khí sau.
Tầng một – long thật hay giả. Trước khi hỏi "sơn gì", phải hỏi long có thật đến không: có tổ sơn, có quá hiệp, có thúc khí, có đầu huyệt, có sa thuỷ ôm. Những điều này là nội dung các quyển đầu Sơn Pháp (long pháp, kết tác, huyệt pháp). Không có tầng một thì tầng hai, tầng ba vô nghĩa.
Tầng hai – nhập thủ là sơn nào. Khi đã có long thật, đặt la kinh ở đầu huyệt xem đoạn long cuối cùng vào huyệt thuộc sơn nào. Hai mươi bốn long quyết dùng ở tầng này: nó gợi ý tính khí của đoạn long ấy (Hợi uy nghiêm, Đinh thọ, Canh võ, Ất khéo tay…), và các hướng nên lập để phối âm dương.
Tầng ba – nước đi, nước đến. Mỗi bài đều có câu "nước kỵ chảy tới" hay "nước mừng chảy về". Đây là phần thu thuỷ, phóng thuỷ, sẽ được bàn kỹ hơn ở bài Cát hung thuỷ và trong Lý Khí Tam Quyết.
Đọc như vậy thì hai mươi bốn bài thơ trở thành một bảng gợi nhớ có ích, thay vì một bảng phán số mệnh.


Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Phong Thuỷ Liên Hoa đồng ý với Diệp Cửu Thăng ở điểm cốt lõi: hình thế là gốc, lý khí là ngọn. Hai mươi bốn long quyết hữu ích như một tấm bản đồ tên gọi: nó dạy người học thuộc vị trí hai mươi bốn sơn trên la kinh, liên hệ mỗi sơn với một chòm sao, một tính khí. Nhưng nếu đem một câu như "Càn chỉ hợp chùa quán" mà phán một ngôi nhà hướng Tốn toạ Càn sẽ sinh người ngỗ nghịch thì đó là đọc sai cả sách.
Liên Hoa giữ quy luật Tốn Khôn khi đọc các bài này: Tốn hành Mộc, ba sơn Thìn – Tốn – Tỵ; Khôn hành Thổ, ba sơn Mùi – Khôn – Thân. Các bài quyết ở đây xếp Tốn là Thái Vi viên, Khôn là Thiên Việt, không mâu thuẫn với quy luật ấy. Với đất Việt, nhiều long đến từ hướng Tây Bắc (Càn, Hợi) và nhiều dòng sông chảy về Đông Nam; người học nên thử đối chiếu bài Hợi, bài Càn với địa hình thật quanh mình, thay vì học thuộc.
Điều cần dè dặt là những câu về bệnh tật (sáu ngón, sứt môi, mù điếc, lao). Đó là ngôn ngữ đoán nghiệm của thầy xưa, mang tính cảnh báo về cục xấu, không phải lời chẩn đoán. Lý pháp thì chia sẻ trên Kho Sách Quý; đứng ở một thế đất cụ thể mà định nhập thủ, định hướng, định thuỷ khẩu là thủ pháp, phải học trực tiếp.

Hiểu lầm thường gặp – 常見誤解
"Sơn quý thì đất quý." Không đúng. Bài Hợi gọi Hợi là "đứng đầu hai mươi bốn sơn", nhưng một long Hợi gầy, đơn, không có sa thuỷ thì vẫn là đất bỏ. Ngược lại, chính người soạn sách xác nhận Thìn, Tuất phát nhiều khoa giáp.
"Bài quyết là lời tiên tri cho từng gia đình." Không đúng. Mỗi bài là một khuôn khái quát, viết bằng thơ để dễ thuộc; các câu "sinh con sáu ngón", "goá bụa" là lời cảnh giới cho cục phạm hung, phải xét kèm sa, thuỷ, phong.
"Học thuộc hai mươi bốn bài là đủ lý khí." Không đúng. Người soạn tự xếp phần này là "nhập môn thô thiển"; lý khí thật nằm ở Lý Khí Tam Quyết và Bát Vụ Tập.

Tóm lại – 總結: Hai mươi bốn long quyết trong quyển mười bảy Sơn Pháp Toàn Thư gán mỗi sơn một sao, kèm hướng nên lập, nước kỵ và người phát, là dạng thơ hoá của phép tịnh âm tịnh dương. Diệp Cửu Thăng chép vào làm bài nhập môn và tự dặn: long quý hay hèn ở loan đầu; chỉ cần long huyệt thật, khí trong, hướng hợp thì phát, không câu nệ âm quý dương hèn.
Bài sau: Địa Lý Đại Thành (57) – Thiên Ngọc ngoại truyện 天玉外傳.
Nguồn: Địa Lý Đại Thành (地理大成), Sơn Pháp Toàn Thư quyển mười bảy, Lý khí bộ: lời Cửu Thăng thị mở đầu (tờ 1a–1b), Nhị thập tứ long quyết (tờ 1b–5b), lời Cửu Thăng thị cuối quyển (tờ 32a–32b); bản khắc Học Sơn Đường năm Khang Hy Bính Tý (1696), tập hai. Sách thuộc công cộng. Tên sơn trong ngoặc ở mỗi bài (Tân, Dậu, Đinh, Mão, Canh, Tỵ…) được xác định theo câu thơ và thứ tự bài; bản in không ghi tên sơn riêng cho bài Thiên Ất (Tân). Một chữ ở câu cuối bài Tân mờ, để trống. Chữ dị thể đổi về chính thể. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, xem vị trí hai mươi bốn sơn khi đọc từng bài quyết.
- Lập Cục Pháp: lập cục âm trạch, dương trạch theo nguyên lý Liên Hoa.
- Kệ sách Tam Hợp phái: các sách Tam Hợp khác trên Kho Sách Quý để đọc đối chiếu.
Bài liên quan – 相關文章
- Địa Lý Đại Thành (1): Giới thiệu sách, lời tựa và phàm lệ
- Hám Long Kinh: Đề yếu và tổng luận Tu Di Sơn
- Táng Thư, Nội thiên: táng là nương sinh khí
- Quy Hậu Lục: giới thiệu và lời tựa
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Thuộc hai mươi bốn sơn và tên sao là phần Thư; đứng trên đầu huyệt mà nhận ra đoạn long cuối vào huyệt thuộc sơn nào, mạch đơn hay kép, đất béo hay gầy là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Hai mươi bốn long quyết nằm ở đâu trong Địa Lý Đại Thành? – 二十四龍訣在何卷
Ở quyển mười bảy (Lý khí bộ) của Sơn Pháp Toàn Thư, tập hai bản khắc 1696, ngay sau lời mở đầu của Diệp Cửu Thăng.
Sơn nào được xem là quý nhất? – 何山最尊
Bài quyết gọi Hợi (Tử Vi viên) là "đứng đầu hai mươi bốn sơn"; Cấn (Thiên Thị viên) và Tốn (Thái Vi viên) hợp với Hợi thành "tam viên".
Long Thìn, Tuất có thật là xấu không? – 辰戌龍果凶乎
Diệp Cửu Thăng nói lý khí cho Thìn, Tuất là hung nhất nhưng thực tế lại phát nhiều người đỗ đầu; quý hèn ở loan đầu, không ở tên sơn.
Có thể dùng bài quyết để chọn hướng nhà không? – 可用於陽宅否
Có thể dùng để tham khảo phối hướng, nhưng phải xét long, sa, thuỷ, phong thật của khu đất trước; bài quyết chỉ là lớp gợi ý sau cùng.
Học lý khí Tam Hợp thật sự thì đọc gì tiếp? – 理氣當讀何書
Theo chính người soạn, phải đọc Lý Khí Tam Quyết (nương khí, lập hướng, tiêu sa, nạp thuỷ) và La Kinh Chỉ Nam Bát Vụ Tập ở tập bốn của bộ sách.








