Dương Trạch Ái Chúng Thiên
新增陽宅愛眾篇 卷三 (變宅 · 化宅 · 順興當)
Tác giả: Trương Giác Chính 張覺正 (tự Bội Minh 佩鳴, người Tín Đô 信都, giám sinh Quốc Tử Giám, đời Thanh) · con Trương Toản 張瓚 (tự Triệu Ngọc 肇玉) hiệu duyệt · tựa của Tiêu Lan Chi 焦蘭芝
Bản gốc: Tân tăng Dương Trạch Ái Chúng Thiên 新增陽宅愛眾篇, bốn quyển Nguyên Hanh Lợi Trinh, phụ đồ hiệu chính, Tảo Diệp Sơn Phòng tàng bản, Quang Tự Canh Thìn (1880).
Bài trước dựng khung bốn cách nhà và phép xuyên cung cho động trạch. Bài này đi tiếp phần khó nhất của quyển ba Dương Trạch Ái Chúng Thiên (陽宅愛眾篇): sáu thức biến trạch (變宅) sáu đến tám lớp và năm thức hoá trạch (化宅) chín lớp, mỗi thức là một cột nhà vẽ từ cửa vào trong, ghi sao từng lớp. Cuối phần là một án thật hiếm có trong sách phong thuỷ cổ: nhà cầm đồ Thuận Hưng (順興當) ở Sa thôn, Ký Nam, mà tác giả chữa chỉ bằng cách sửa cửa và cửa sổ, không dời một gian nhà nào.
Trả lời nhanh: Theo Dương Trạch Ái Chúng Thiên, biến trạch là nhà năm đến tám lớp, thêm sao Tả Phụ âm Mộc nên có hai sao Mộc, hai Kim, hai Thổ, một Thuỷ, một Hoả; hoá trạch là nhà chín lớp, thêm Hữu Bật, lớp chín trở về sao của lớp một. Hai sao cùng hành thì sao nào đi trước tuỳ sao hướng thuộc dương hay âm, và sau Liêm Trinh thì xem Diên Niên hay Tuyệt Mệnh đến trước trong câu du niên. Lớp nào mang Tham Lang, Cự Môn, Vũ Khúc (và Tả Phụ, Hữu Bật trong hoá trạch) thì làm cao lớn, lớp khác thấp nhỏ. Án nhà cầm đồ Thuận Hưng cho thấy cửa, cửa sổ, cách phiến của từng lớp cũng quyết định sao sinh nhau nhanh hay chậm, tụ hay tán.
Thầy Vũ Giới giảng: "Biến trạch, hoá trạch ít gặp ở nhà dân ta, nhưng rất gặp ở khu nhà nhiều lớp, dãy nhà ống sâu, tổ hợp nhiều khối nối nhau. Còn án Thuận Hưng thì ai làm nghề cũng nên thuộc: một cái cửa sổ đóng hay mở là đổi được vận một cửa hiệu."

Biến trạch: thêm Tả Phụ, hai sao cùng hành – 變宅
又貫井穿宮五六七八層屋者加左輔木用二木二金二土一水一火其名變宅
Dịch: Lại nhà năm, sáu, bảy, tám lớp xuyên giếng trời qua cung thì thêm Tả Phụ Mộc, dùng hai Mộc, hai Kim, hai Thổ, một Thuỷ, một Hoả, gọi là biến trạch.
Khó khăn nằm ở chỗ hai sao cùng hành. Kim có Vũ Khúc và Phá Quân, Mộc có Tham Lang và Tả Phụ, Thổ có Cự Môn và Lộc Tồn; khi dòng sinh đi tới hành ấy, lớp trước là sao nào, lớp sau là sao nào? Tác giả định: lấy sao hướng (sao của lớp một), nếu thuộc dương thì dương trước âm sau, nếu thuộc âm thì âm trước dương sau, cứ thế sinh tới Liêm Trinh. Sau Liêm Trinh thì không theo một lối cố định, chỉ xem trong câu du niên của cửa, Diên Niên và Tuyệt Mệnh sao nào đến trước: Diên Niên đến trước thì Liêm Trinh sinh Cự Môn rồi Lộc Tồn; Tuyệt Mệnh đến trước thì sinh Lộc Tồn rồi Cự Môn.
Ví dụ của sách: nhà toạ Khảm hướng Ly mở cửa Ly, từ Khảm đếm tới Ly được Diên Niên, cửa là Vũ Khúc lớp một; lớp hai Phá Quân; lớp ba Văn Khúc; lớp bốn Tham Lang; lớp năm Tả Phụ; lớp sáu Liêm Trinh. Theo câu "Ly Lục Ngũ Tuyệt…" thì Tuyệt Mệnh đến trước, nên Liêm Trinh sinh lớp bảy Lộc Tồn, lớp tám Cự Môn thì dừng. Nếu cũng nhà ấy mà mở cửa Khôn thì Ly là Lục Sát: lớp một Văn Khúc, hai Tả Phụ, ba Tham Lang, bốn Liêm Trinh; Diên Niên đến trước nên lớp năm Cự Môn, sáu Lộc Tồn, bảy Vũ Khúc gặp cát thì dừng; nếu làm tám lớp thì Phá Quân làm chủ, không cát.

Sáu thức biến trạch trong sách, mỗi thức có lời dặn lớp nào cao lớn:
- Ly trạch cửa Khảm, bảy lớp (Đông tứ): lớp bốn, lớp bảy và các dãy ở cung Tốn, Chấn nên cao lớn, các dãy khác thấp nhỏ. Thiên thổ vào cung Ly, sao được cung sinh, phúc lộc thêm.
- Chấn trạch cửa Ly, tám lớp: lớp ba, năm, bảy, tám và dãy cung Khảm nên cao lớn. Mộc vào Chấn là về quê, hai Mộc hoà nhau, "Tham Lang gặp Tham Lang" là thượng thượng cát. Nếu làm chín lớp thì Liêm Trinh vào nhà, lại hung, nên nhà này chỉ nên tám lớp.
- Khảm trạch cửa Tốn, bảy lớp: lớp một, bốn, sáu, bảy nên cao lớn, riêng dãy cung Chấn nên cao hơn chỗ khác một hai thước.
- Đoài trạch cửa Cấn, tám lớp (Tây tứ): lớp hai, ba, sáu, tám và các dãy cung Khôn, Càn, chỗ các sao cát tụ lại, nên cao lớn; Diên Niên Vũ Khúc vào Đoài, cung sao hoà, "bầy cát tụ hội".
- Tốn trạch cửa Ly, sáu lớp: lớp hai, bốn, năm và dãy cung Chấn, Khảm cao lớn. Nếu làm bảy, tám lớp thì Thổ vào Tốn bị khắc, chín lớp thì Kim vào Tốn khắc cung, đều không cát. Lớp sáu là Liêm Trinh làm chủ, người ở gặp tai nguy; tác giả cho cắt riêng lớp Liêm Trinh ra, mở cửa phụ phía Bắc, dùng làm nhà nhàn, để Tham Lang làm chủ hướng.
- Càn trạch cửa Khôn, sáu lớp: lớp hai, bốn và dãy cung Đoài, Cấn cao lớn; làm bảy, tám lớp thì Mộc vào Càn bị khắc, chín lớp thì Liêm Trinh vào nhà, đều không cát. Văn Khúc vào Càn tuy được sinh, nhưng "về sau âm vượng".

Hoá trạch: chín lớp, gặp chín về gốc – 化宅
再者變宅直生至九層加右弼星而止以盡九星之用則爲化宅化宅者是逢九還原復歸於頭層之本星耳
Dịch: Lại nữa, biến trạch sinh thẳng tới lớp chín, thêm sao Hữu Bật thì dừng, dùng hết chín sao, là hoá trạch. Hoá trạch là gặp chín trở về nguyên, quay về sao gốc của lớp đầu mà thôi.
Tác giả so với quẻ Dịch: quẻ Càn biến tám lần lại về Càn. Chín sao đã đi hết một vòng, lớp chín không còn sao mới, nên mượn tính chất của lớp một, như bài ca ở quyển một nói "Hữu Bật không sinh khắc, tốt xấu lật theo sao hướng". Năm thức hoá trạch:
- Khảm trạch cửa Ly: lớp một, bốn, năm, tám, chín và dãy cung Chấn cao lớn. Diên Niên Vũ Khúc đến Khảm, Kim Thuỷ tương sinh, của nhiều, gia súc vượng, con cháu đông.
- Ly trạch cửa Khảm: lớp một, bốn, năm, bảy, chín và dãy cung Tốn cao lớn. Nhưng thơ cảnh báo: Diên Niên Kim đến cung Ly, "đừng bảo vàng thật không sợ lửa, càng luyện càng hao, cuối cùng nghèo".
- Khảm trạch cửa Chấn: lớp một, hai, bốn, sáu, chín và dãy cung Tốn cao lớn. Tham Lang gặp Tham Lang là Phục Vị, lại vào cung Khảm được Thuỷ sinh Mộc: nhà đại cát, thọ như tùng.
- Khôn trạch cửa Đoài: lớp một, bốn, năm, bảy, chín cao lớn. Vũ Khúc gặp Vũ Khúc là Phục Vị, lại vào cung Khôn được cung sinh sao, thượng thượng cát; "trai sinh bốn đứa đều anh tuấn".
- Cấn trạch cửa Đoài: lớp một, ba, sáu, bảy, chín cao lớn. Diên Niên ngồi cung Cấn được cung sinh, lại có Cự Môn giúp, càng cát: vợ hiền con hiếu.

批曰右十一式板板斯數非無監本但或截或通或添設門戶不致元氣不充乃爲能泰以活
Dịch: Lời phê: mười một thức trên cứng nhắc theo số như vậy, không phải không có khuôn mẫu; nhưng hoặc cắt, hoặc thông, hoặc đặt thêm cửa, miễn không để nguyên khí thiếu đầy đủ, thế mới là thông thái mà linh hoạt.

Án nhà cầm đồ Thuận Hưng – 順興當宅圖
冀南沙村順興當運死正櫃三四位下變夥計多不穩當順利買賣亦不發財因此延請去看宅
Dịch: Hiệu cầm đồ Thuận Hưng ở Sa thôn, Ký Nam, vận xấu: chưởng quỹ chính chết, ba bốn vị trí dưới thay đổi, người làm phần nhiều không yên ổn; buôn bán thuận mà không phát tài. Vì vậy mời tôi đến xem nhà.
Nhà toạ Nam hướng Bắc, cửa Khảm, năm lớp động trạch. Từ cung toạ Ly lật sang Khảm được Diên Niên: cửa là Vũ Khúc Kim, Kim sinh lớp hai Văn Khúc Thuỷ, Thuỷ sinh lớp ba Tham Lang Mộc, Mộc sinh lớp bốn Liêm Trinh Hoả, Hoả sinh lớp năm Thiên Ất Thổ vào cung Ly, sao cung tương sinh, là thượng thượng cát, đáng lẽ phải phát tài lớn. Sao lại ra thế?
Tác giả xem kỹ: lớp ba là phòng khách, sao Mộc, phía trước là cách phiến (vách ô gỗ), phía sau một cửa hai cửa sổ; lớp bốn là nhà ngang, sao Hoả, phía trước cũng cách phiến, phía sau một cửa hai cửa sổ ngang nhỏ. Hai đầu hồi phòng khách và nhà ngang đều không dính với hai dãy phòng hiệu Đông Tây. Ông bảo: các phòng không cần động, chỉ xây kín hai cửa sổ sau phòng khách; bỏ cách phiến trước nhà ngang, xây tường đặt cửa; đổi cửa sổ ngang nhỏ phía sau thành cửa sổ lớn sáng sủa; rồi ở hai đầu hồi phòng khách và nhà ngang xây bốn cái cửa tròn nhỏ. Như thế sẽ bình an thuận lợi.
Chủ hỏi lý do, ông giải: phòng khách là sao Tham Lang Mộc, sau có hai cửa sổ thì Mộc đi sinh Hoả bùng lên như một ngọn đuốc, lửa quá hung, đến nỗi Mộc không còn gỗ thừa, lửa cháy sém ngọn; xây kín hai cửa sổ là để Mộc sinh Hoả từ từ. Cách phiến trước nhà ngang làm ngăn lấp, Hoả không thu tụ; xây tường đặt cửa để Mộc đến sinh Hoả, Hoả thu tụ được. Phía sau mở hai cửa sổ lớn cho thoáng sáng, Hoả thấu dương minh thì sinh Thổ dày. Còn hai đầu hồi không liền với dãy phòng hiệu là "chi ly thể giải", lại mang hình bèo trôi; xây bốn cửa tròn nhỏ để gân khớp liền nhau thành một khối hoà khí.
主聞言甚喜遂即按法改正及改正後甚是平安順利由此觀之動變宅之門窗格扇所關不小
Dịch: Chủ nghe rất mừng, liền theo phép sửa lại; sửa xong thì rất bình an thuận lợi. Do đó mà xem, cửa, cửa sổ, cách phiến của động trạch, biến trạch quan hệ không nhỏ.


Tác giả kết bằng lời Mạnh Tử: "Thợ cả dạy người, chỉ trao được quy củ, không trao được sự khéo." Ông vẽ nguyên đồ Thuận Hưng, chỉ từng phòng phạm bệnh gì theo sao, giảng rõ lý xây tường đặt cửa, bít cửa sổ mở cửa sổ, "để trong quy củ mà thần diệu, ngoài quy củ mà truyền cái khéo". Người học sau phải hiểu: nhà động, nhà biến thì các sao hoặc sinh nhau hoặc mượn nhau, cốt cho Thuỷ Hoả Mộc Kim Thổ hoà ở giữa, không bên nào bị khắc tổn. Còn tĩnh trạch thì chỉ cần cửa và cửa sổ đối nhau, thuận mắt là thành cục.

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Bài này có hai lớp bài học.
Lớp thứ nhất là kỹ thuật. Biến trạch và hoá trạch đòi người học thuộc ba quy tắc: thêm Tả Phụ (và Hữu Bật) vào dòng sinh; sao hướng dương thì dương trước, âm thì âm trước; sau Liêm Trinh xét Diên Niên hay Tuyệt Mệnh đến trước. Thuộc rồi thì có thể tự dựng cột sao cho bất kỳ nhà nhiều lớp nào, rồi quyết định lớp nào phải cao lớn. Trong thực tế, "lớp" là mỗi khối nhà ngăn bằng sân, giếng trời hoặc tường có cửa; một dãy nhà ống sâu có hai ba giếng trời cũng nên đọc theo cách này.
Lớp thứ hai là tinh thần chữa nhà. Án Thuận Hưng đáng giá hơn mọi lý thuyết: nhà đúng sao, đúng cục, đúng thượng cát trên giấy, mà vẫn xấu vì cách mở cửa sổ và vách ngăn. Ông không đổi cửa, không phá gian, chỉ điều chỉnh tốc độ và độ tụ của khí giữa các lớp. Phong Thuỷ Liên Hoa gọi đó là chữa bằng "độ mở": cùng một bố cục, mở nhiều quá thì khí tán, bít kín quá thì khí tắc, các khối rời nhau thì khí rời.
Dựng được cột sao là phần Thư. Đứng trong một ngôi nhà nhiều lớp thật, thấy được chỗ khí đang "bùng như đuốc" hay đang bị chặn, biết bít cửa sổ nào, mở cửa sổ nào, là phần Nhãn, phải học theo Thầy ngoài thực địa.

Tóm lại – 總結
Biến trạch là nhà năm đến tám lớp, thêm Tả Phụ, có hai Mộc, hai Kim, hai Thổ, một Thuỷ, một Hoả; hai sao cùng hành thì sao hướng dương cho dương đi trước, âm cho âm đi trước; sau Liêm Trinh xem Diên Niên hay Tuyệt Mệnh đến trước để định Cự Môn hay Lộc Tồn. Hoá trạch là nhà chín lớp, thêm Hữu Bật, lớp chín về sao lớp một. Sáu thức biến trạch và năm thức hoá trạch đều chỉ rõ lớp nào cao lớn, lớp nào thấp nhỏ, khi nào phải dừng hoặc cắt bớt một lớp. Án nhà cầm đồ Thuận Hưng cho thấy cửa, cửa sổ, cách phiến giữa các lớp quyết định khí sinh nhanh hay chậm, tụ hay tán; chỉ sửa những chỗ ấy mà hiệu cầm đồ bình an thuận lợi. Bài sau vào nền nhà, cửa phòng và phép tiệt lộ phân phòng cho nền khuyết.
Bài trước: Dương Trạch Ái Chúng Thiên (11): Bốn cách nhà tĩnh động biến hoá, phép xuyên cung và động trạch.
Bài sau: Dương Trạch Ái Chúng Thiên (13): Nền nhà, cửa phòng và phép tiệt lộ phân phòng.
Nguồn: Dương Trạch Ái Chúng Thiên (陽宅愛眾篇) của Trương Giác Chính, quyển ba (Lợi), tờ 2–4 và 20–32: phần biến trạch, hoá trạch trong Luận trạch tứ cách, sáu thức biến trạch, năm thức hoá trạch, lời phê mười một thức và Thuận Hưng đương trạch đồ. Bản Tảo Diệp Sơn Phòng tàng bản, Quang Tự Canh Thìn (1880); sách thuộc công cộng. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; sơ đồ vẽ lại bởi Phong Thuỷ Liên Hoa; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo hướng cửa và sơn toạ để biết nhà thuộc quẻ nào.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ mặt bằng, chia tám cung, ghi sao du niên theo cửa lên từng cung.
- Lập Cục Pháp: lập cục dương trạch theo nguyên lý Liên Hoa.
Bài liên quan – 相關文章
- Dương Trạch Ái Chúng Thiên (11): Bốn cách nhà tĩnh động biến hoá, phép xuyên cung và động trạch
- Dương Trạch Ái Chúng Thiên (10): Đồ hình tĩnh trạch: nhà cửa Tốn, Ly, Khôn, Đoài
- Dương Trạch Ái Chúng Thiên (1): Giới thiệu sách: Trương Giác Chính, bài tựa, tự tự và tôn chỉ xem nhà
- Kệ sách Tam Hợp trên Kho Sách Quý
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Dựng cột sao cho nhà nhiều lớp là phần Thư; đứng trong ngôi nhà thật mà thấy khí đang bùng hay đang tắc giữa các lớp, biết bít hay mở cửa sổ nào là phần Nhãn, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Biến trạch là gì? – 變宅
Theo Dương Trạch Ái Chúng Thiên, biến trạch là nhà năm đến tám lớp nối nhau theo chiều sâu. Phép xuyên cung thêm sao Tả Phụ âm Mộc, nên dòng sinh có hai Mộc, hai Kim, hai Thổ, một Thuỷ, một Hoả.
Hoá trạch khác biến trạch ở đâu? – 化宅
Hoá trạch có chín lớp, dùng hết chín sao, thêm Hữu Bật ở lớp chín. Lớp chín "gặp chín về gốc", trở về tính chất sao của lớp một, như quẻ Càn tám biến lại về Càn.
Hai sao cùng hành thì sao nào đi trước? – 二星孰先
Xem sao hướng của lớp một: thuộc dương thì sao dương đi trước, thuộc âm thì sao âm đi trước. Sau Liêm Trinh thì xem trong câu du niên Diên Niên hay Tuyệt Mệnh đến trước để biết Cự Môn hay Lộc Tồn đi trước.
Án nhà cầm đồ Thuận Hưng sửa những gì? – 順興當改法
Không dời gian nào, chỉ xây kín hai cửa sổ sau phòng khách, bỏ cách phiến trước nhà ngang để xây tường đặt cửa, mở cửa sổ lớn phía sau nhà ngang, và xây bốn cửa tròn nhỏ nối đầu hồi với hai dãy phòng hiệu.
Nhà ống nhiều giếng trời có tính theo lớp không? – 多層宅
Theo tinh thần của sách, mỗi khối nhà ngăn bằng sân, giếng trời hay tường có cửa là một lớp, khí đi qua từng lớp nên tính sao theo phép xuyên cung. Cách xác định lớp ngoài thực địa cần người có kinh nghiệm xem trực tiếp.










