💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Lăng thuỷ ngân, khoá tử ngọ, màn phủ quan: kiến trúc lăng mộ cổ

Phong Thuỷ Liên Hoa — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Lăng thuỷ ngân, khoá tử ngọ, màn phủ quan: kiến trúc lăng mộ cổ

Lăng mộ cổ của bậc đế vương không chỉ là chỗ chôn, mà là cả một công trình kiến trúc được tính để giữ yên giấc ngủ nghìn năm. Bài này gom bốn câu nghề và lời truyền về kiến trúc lăng mộ cổ: lăng thuỷ ngân của Tần Thuỷ Hoàng và lăng đá Càn Lăng, ba cấp giữ mộ của người xưa, chiếc khoá tử ngọ thời Minh, và tấm hoang duy phủ quan tài. Phần nào có sử sách, khảo cổ làm chứng thì nêu nguồn; phần nào còn là lời truyền thì ghi rõ, rồi luận lại theo Phong Thuỷ Liên Hoa.

Trả lời nhanh: Sử Ký của Tư Mã Thiên chép lăng Tần Thuỷ Hoàng lấy thuỷ ngân làm trăm sông và biển cả; khảo sát hiện đại đo được thuỷ ngân cao bất thường quanh gò lăng. Càn Lăng nhà Đường được xây bằng đá tảng, có nhiều lớp cửa đá niêm kín. Người xưa giữ mộ theo ba cấp, từ mái đá, cửa đá đến mộ nghi và lời trấn mộ. Khoá tử ngọ và màn hoang duy cho thấy lý âm dương và chữ hiếu được đặt vào từng chi tiết của thuật táng cổ.

"Phong thủy chính là y học dành cho đất đai, là thuật trị bệnh cho địa cuộc." — Thầy Vũ Giới

Bài viết là tài liệu sưu tầm để tham khảo, ở góc độ lịch sử, kiến trúc và văn hoá. Không có chỉ dẫn nào về việc tìm, đào hay mở mộ. Lăng mộ cổ là di sản được pháp luật bảo vệ.

Vì sao lăng Tần Thuỷ Hoàng được gọi là lăng thuỷ ngân?

Lăng Tần Thuỷ Hoàng được gọi là lăng thuỷ ngân vì sử sách chép rằng trong địa cung có sông biển làm bằng thuỷ ngân. Tư Mã Thiên viết trong Sử Ký, phần Tần Thuỷ Hoàng bản kỷ: "dĩ thuỷ ngân vi bách xuyên giang hà đại hải" – lấy thuỷ ngân làm trăm sông, sông lớn và biển cả, dùng máy cho chảy tuần hoàn.

Lăng Thuỷ Hoàng là lăng thuỷ ngân, Càn Lăng là lăng đá tảng – từ sân mộ đến địa cung có nhiều lớp cửa đá đổ nước đồng niêm kín.

Giải nghĩa. Câu nghề so hai lăng lớn nhất của hai triều mạnh nhất. Lăng Tần dựa vào thuỷ ngân; Càn Lăng – nơi táng Đường Cao Tông và Võ Tắc Thiên – dựa vào đá. Đường mộ Càn Lăng được xếp bằng đá tảng, các khối đá liên kết bằng chốt sắt và rót kim loại nóng chảy vào khe, nên gần như liền khối.

Phần có cứ liệu. Ghi chép của Tư Mã Thiên là nguồn sử chính thống. Nhiều đợt khảo sát đất quanh gò lăng ở Lâm Đồng (Thiểm Tây) đo được hàm lượng thuỷ ngân cao bất thường so với vùng xung quanh, phù hợp với ghi chép. Đến nay địa cung lăng Tần vẫn chưa khai quật; Trung Quốc chủ trương bảo tồn nguyên trạng. Về Càn Lăng, sử liệu và khảo sát cho biết đường mộ được lấp đá và niêm kín; lăng này cũng chưa từng bị khai quật chính thức.

Phần còn là lời truyền. Con số lớp cửa đá, cách thức "đổ nước đồng" cụ thể ở từng lớp là lời truyền, chưa có bản vẽ khảo cổ công bố để đối chiếu.

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa. Thuỷ ngân trong lăng Tần là "thuỷ" được dựng nhân tạo trong lòng đất: nhà vua muốn mang cả núi sông thiên hạ xuống địa cung. Về phong thuỷ, đây là ý tưởng lập cục – tạo ra một tiểu thiên hạ đủ sơn thuỷ cho người nằm dưới. Nhưng Táng Kinh dạy "Khí thừa phong tắc tán, giới thuỷ tắc chỉ" – khí gặp gió thì tan, gặp nước thì dừng. Nước thật tụ khí; thuỷ ngân là kim loại độc, không sinh khí. Bài học cho người làm mộ: thứ giữ khí là thế đất, là nước tự nhiên ôm lấy huyệt, không phải sự xa hoa trong lòng mộ.

Cửa đá mộ thất thời Tây Hán có khắc hoa văn – kiến trúc lăng mộ cổ
Cửa đá mộ thất thời Tây Hán có khắc hoa văn – kiến trúc lăng mộ cổ. Ảnh minh hoạ: Wikimedia Commons – Gary Todd – CC0

Người xưa giữ lăng mộ theo những cấp nào?

Người xưa giữ lăng mộ theo ba cấp, từ đơn giản đến công phu. Câu nghề truyền miệng chia như sau: cấp thấp dùng vật liệu cứng và nước; cấp giữa dùng bẫy và đánh lạc hướng; cấp cao dùng chính hoá chất của đất và xác để tạo nguy hiểm cho kẻ xâm phạm.

Phép giữ mộ chia ba cấp: thấp (mái đá, mộ ngâm nước, cửa mộ đạo), trung (ván lật, hố ngầm, chữ nguyền rủa, mộ nghi), cao (mộ phục hoả).

CấpCách giữ mộ (theo câu nghề)Mức cứ liệu
ThấpMái đá, cửa đá chặn mộ đạo, mộ ngập nướcCó nhiều ghi nhận khảo cổ
GiữaMộ nghi (nhiều gò giả), lời trấn mộ khắc trên gạch, biaMộ nghi và trấn mộ văn có thật; bẫy cơ khí phần lớn là lời truyền
CaoMộ "phục hoả" – khí cháy tích trong mộ kínHiện tượng khí cháy có thật; việc cố ý bố trí là lời truyền

Mộ nghi là gì? Mộ nghi (nghi trủng) là những gò mộ giả đắp nhiều nơi để người ngoài không biết mộ thật ở đâu. Sử sách và dân gian Trung Hoa nhắc nhiều đến lối này; ở Việt Nam cũng có lời truyền về các vị vua chọn táng bí mật, cho nhiều đám rước cùng xuất phát.

Trấn mộ văn là gì? Trấn mộ văn là lời khấn, lời trấn khắc trên bình, gạch, bia đặt trong mộ, cầu cho người khuất yên và răn kẻ xâm phạm. Khảo cổ Trung Quốc đã tìm thấy rất nhiều bình trấn mộ thời Đông Hán có chữ son. Đây là chứng tích văn hoá về niềm tin thời ấy, không phải "lời nguyền" theo kiểu phim ảnh.

Mộ phục hoả là gì? Mộ kín lâu năm có thể tích khí sinh ra từ sự phân huỷ chất hữu cơ, như khí mê-tan. Gặp lửa, khí ấy bùng cháy. Lời truyền nói người xưa cố ý bố trí để giữ mộ; phần này chưa có chứng cứ khảo cổ rõ ràng. Điều chắc chắn là mộ cổ kín là môi trường nguy hiểm, chỉ đội khảo cổ có thiết bị và giấy phép mới được làm việc.

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa. Thầy Vũ Giới thường nhắc nguyên tắc ba tầng bảo vệ của nghề: xác, hậu duệ, hồn. Giữ mộ là tầng thứ nhất – giữ xác. Nhưng thuật táng chân chính đặt tầng ấy dưới chữ đức: người xưa nói mộ giữ bằng đất, bằng đá, và giữ bằng đức của con cháu. Lăng càng phô trương càng dễ bị nhòm ngó; nhiều lăng lớn đã bị phá chính vì tiếng tăm của nó.

Khoá tử ngọ thời Minh vận hành theo lý âm dương ra sao?

Khoá tử ngọ – còn gọi là khoá mẹ con liên hoàn – là loại khoá phải cắm hai chìa cùng lúc, một chìa xoay trái, một chìa xoay phải mới mở được. Tên gọi lấy từ hai chi Tý và Ngọ: hai chi đối xung, một ở chính Bắc, một ở chính Nam.

Khoá tử ngọ thời Minh, còn gọi là khoá mẹ con liên hoàn – phải cắm hai chìa cùng lúc, một vặn trái một vặn phải mới mở được.

Giải nghĩa. Khoá đồng nhiều chìa, nhiều lẫy có thật trong đồ cổ Trung Hoa thời Minh – Thanh; các bảo tàng còn giữ nhiều mẫu khoá đồng hình cá, hình thú với cơ cấu khá phức tạp. Riêng tên "tử ngọ" và việc dùng trong mộ là lời truyền của người làm nghề.

Luận theo lý khí. Tý là cực âm (giữa đêm, đông chí), Ngọ là cực dương (giữa trưa, hạ chí). Tý – Ngọ là trục Bắc – Nam, trục chính của la kinh, của thiên tâm thập đạo. Muốn mở phải cùng lúc động cả âm lẫn dương, xoay ngược chiều nhau – đúng như âm dương giao nhau thì vạn vật mới thông. Thầy Vũ Giới giảng: "Không thấu luật âm dương thì đừng hành phong thủy!" Một chiếc khoá nhỏ mà người xưa cũng đặt cả lý ấy vào.

Ứng dụng cho nhà ở. Trục Tý – Ngọ trong nhà là trục khí chính khi nhà toạ Bắc hướng Nam. Cửa chính, lối đi giữa nhà, bàn thờ thường nằm trên trục này. Muốn trục ấy "mở", trước sau phải thông, trên dưới phải tiếp – một bên bít hẳn thì khí không vận hành.

Khoá đồng cổ Trung Hoa cùng chìa – minh hoạ khoá tử ngọ trong thuật táng cổ
Khoá đồng cổ Trung Hoa cùng chìa – minh hoạ khoá tử ngọ trong thuật táng cổ. Ảnh minh hoạ: Wikimedia Commons – Alexdarek – CC BY 4.0

Hoang duy – tấm màn phủ quan tài thời cổ – có ý nghĩa gì?

Hoang duy là tấm màn lụa lớn phủ trùm lên quan tài thời cổ, trong ngoài nhiều lớp, thuộc phép trang sức quan tài (sức quan) mà Lễ Ký có chép. Nghĩa của nó là người khuất được "mặc áo" lần cuối, đúng phẩm cấp, đúng lễ.

"Hoang" là một loại phủ quan tài thời cổ – tấm lụa dệt khổng lồ trùm lên quan tài, trong ngoài nhiều lớp; có từ trước thời Tần, thịnh trong một thời gian ngắn rồi mất.

Phần có cứ liệu. Lễ Ký và các sách lễ thời Chu chép phép sức quan, trong đó có màn phủ quan tài. Khảo cổ đã tìm thấy dấu vết vải dệt phủ quan tài ở mộ thời Tây Chu tại Sơn Tây; lụa thời Hán cũng còn nhiều mẫu tranh lụa phủ quan nổi tiếng. Câu nghề nói lối này "thịnh rồi mất" là nói hình thức hoang duy khổng lồ của cổ lễ, còn tục phủ vải lên quan tài thì còn đến ngày nay.

Liên hệ với tục Việt. Đám tang người Việt vẫn phủ lên quan tài tấm vải điều hoặc vải thêu, có nơi thêu rồng phượng, hoa sen. Đó là dấu tích của cùng một tinh thần: không để người khuất ra đi trơ trọi.

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa. Thầy Vũ Giới nói đạo thờ gia tiên là gốc đạo của người Việt. Phong thuỷ âm trạch không bắt đầu từ la kinh mà bắt đầu từ chữ hiếu. Tấm hoang duy, bộ áo liệm, lễ nhập quan – tất cả nói một điều: người sống cung kính với người khuất. Mộ đặt đúng huyệt mà con cháu bạc bẽo thì cũng không giữ được phúc.

Mảnh lụa vẽ thời Tây Hán – minh hoạ hoang duy phủ quan tài
Mảnh lụa vẽ thời Tây Hán – minh hoạ hoang duy phủ quan tài. Ảnh minh hoạ: Wikimedia Commons – Gary Todd – CC0

Tóm lại: kiến trúc lăng mộ cổ dạy gì cho người làm âm trạch hôm nay?

Bốn câu nghề trong bài cho thấy thuật táng cổ là một môn kiến trúc đầy đủ: chọn đất, dựng địa cung, giữ mộ, và đặt lễ nghĩa vào từng chi tiết.

Câu nghềNguồn gốcBài học
Lăng thuỷ ngân, lăng đá tảngSử Ký; khảo sát thuỷ ngân quanh lăng TầnThứ giữ khí là thế đất, không phải sự xa hoa
Ba cấp giữ mộMộ nghi, trấn mộ văn có thật; bẫy là lời truyềnGiữ mộ bằng đất, đá và bằng đức
Khoá tử ngọKhoá nhiều chìa có thật; tên gọi là lời truyềnÂm dương cùng động thì mới thông
Hoang duy phủ quan tàiLễ Ký; khảo cổ Tây ChuÂm trạch bắt đầu từ chữ hiếu

Với mộ phần gia tiên ngày nay, không ai cần địa cung hay cửa đá. Cần là huyệt khô, đất vững, thế đất có chỗ dựa và chỗ tụ, có người chăm hương khói. Việc làm mộ, sửa mộ phải khảo sát tại chỗ và theo quy định của địa phương.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này

  • La Kinh Liên Hoa – la kinh web miễn phí, xem trục Tý – Ngọ và phương vị khu mộ.
  • Trạch Cát – chọn ngày giờ sửa mộ, cải táng, an táng.
  • Thước Lỗ Ban – cung âm phần 38,8 cm cho mộ và bàn thờ.

Bài liên quan

Xem thêm chuyên mục Lăng Mộ Cổ, Âm Trạch, Tầm Long Điểm Huyệt và Long Mạch.

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới

Muốn hiểu thuật táng, cách chọn đất và lập hướng mộ phần từ gốc Hình Pháp, các bạn có thể bắt đầu với lớp tầm long điểm huyệt âm trạch.

Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp

Lăng Tần Thuỷ Hoàng đã được khai quật chưa?

Địa cung chưa được khai quật. Đội quân đất nung nổi tiếng nằm trong các hố tuỳ táng cách gò lăng khoảng 1,5 km. Trung Quốc chủ trương bảo tồn nguyên trạng địa cung cho đến khi có kỹ thuật bảo quản đủ tốt.

Mộ gia tiên có cần làm chống trộm không?

Không cần như lăng cổ. Mộ gia đình chỉ cần kết cấu chắc, nắp đậy kín, có tường bao và có người trông nom. Điều giữ mộ tốt nhất là con cháu thường xuyên lui tới.

Phủ vải đỏ lên quan tài có phải mê tín không?

Không. Đó là lễ nghi tang tục, nối từ phép sức quan thời cổ, mang nghĩa tôn kính người khuất. Màu và hoa văn tuỳ phong tục từng vùng.

Trục Tý – Ngọ có quan trọng khi đặt hướng mộ không?

Trục Tý – Ngọ là trục chuẩn của la kinh, nhưng hướng mộ tốt hay xấu do thế đất quyết định trước. Thầy Vũ Giới dạy: hình thế chiếm 70%, lý số 30%.

Vũ Kim sưu tầm rời rạc trong sách vở dùng để tham khảo - quý đạo hữu nào có kiến giải tốt vui lòng để lại comment nhé !

Từ khoá: kiến trúc lăng mộ cổ · lăng Tần Thuỷ Hoàng thuỷ ngân · Càn Lăng · mộ nghi · trấn mộ văn · khoá tử ngọ · hoang duy · thuật táng cổ

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Bài học thuật sâu hơn, vật phẩm nhắc trong bài, app liên quan và quà tặng.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…