Nhà phố thường mắc lỗi bí khí, còn nhà vườn lại hay mắc lỗi ngược lại: tán khí. Đất rộng, sân lớn, cây nhiều, nhưng ngôi nhà vẫn có cảm giác trống trải, gió lùa, ở lâu thấy mệt và không ấm cúng. Nhiều gia đình xây nhà vườn ở quê hoặc ven đô rồi ít về ở, một phần vì ngôi nhà không giữ được người.
Theo học thuật Phong Thuỷ Liên Hoa, nguyên nhân nằm ở Hình Pháp: nhà đặt sai chỗ trong lô, sân không có giới hạn, cổng và cửa thẳng trục, cây và ao bố trí ngược. Vật phẩm, tượng hay gương không sửa được những lỗi đó; cây, tường rào, lối đi và hiên thì sửa được, và thường không tốn kém bằng đập phá.
Bài này liệt kê tám lỗi hay gặp nhất, mỗi lỗi có dấu hiệu nhận biết và cách sửa từ nhẹ đến nặng. Nếu bạn chưa xây, hãy đọc bài bảy nguyên tắc Hình Pháp cho nhà vườn trước; nếu đã xây, bài này dành cho bạn.
Nhóm lỗi về vị trí nhà và lối vào
Lỗi 1: Nhà chính đặt đúng giữa lô đất
Dấu hiệu: sân trước và vườn sau gần bằng nhau, không bên nào đủ rộng để dùng thật; phía sau nhà là khoảng đất trống mọc cỏ, không ai ra tới. Nhà thiếu chỗ tựa, khí phía sau lỏng, gió đông bắc thổi xuyên.
Cách sửa: không cần dời nhà. Biến phần đất sau nhà thành lũy che bằng hàng cây cao tán dày (tre, cây bản địa, cây ăn quả lớn), xây nhà phụ, kho hoặc bếp rời áp phía sau để tạo khối tựa. Sau vài năm cây lên, nhà sẽ có lưng vững.
Lỗi 2: Cổng, lối đi và cửa chính thẳng một trục
Dấu hiệu: đứng ở cổng nhìn thẳng vào được giữa phòng khách; con đường bê tông từ cổng vào nhà thẳng tắp. Khí từ đường làng xộc thẳng vào nhà, nhà thiếu riêng tư, bụi từ đường bay thẳng vào.
Cách sửa nhẹ: trồng một cụm cây bụi hoặc đặt một bể cạn, tiểu cảnh đá ở khoảng giữa lối đi, tách lối thành hai nhánh vòng qua. Cách sửa vừa: làm lại lối đi cong hoặc gấp khúc bằng đá lát trên cỏ. Cách sửa nặng: dịch cổng sang một bên của tường rào.
Lỗi 3: Không có tường rào hoặc rào quá thưa
Dấu hiệu: đứng giữa sân thấy gió thổi từ mọi phía, người qua đường nhìn thấy hết sinh hoạt trong nhà. Lô đất giáp ruộng mà không rào thì khí không giữ được, nhà lạnh về mùa đông và bụi về mùa khô.
Cách sửa: rào thấp kết hợp hàng cây bụi dày phía trong (chè tàu, dâm bụt, cây bản địa), cao khoảng một mét rưỡi đến hai mét. Phía đón gió mùa đông trồng dày và cao hơn; phía đón gió mát mùa hè để thưa hơn.
Nhóm lỗi về sân, cây và ao
Lỗi 4: Sân trước trống trải, không có giới hạn
Dấu hiệu: từ hiên nhìn ra là một mặt cỏ hoặc sân gạch rộng mênh mông kéo dài tới tận cổng, không có điểm dừng mắt. Minh đường quá rộng mà không có giới hạn thì khí tán, giống như một cái chậu không có thành.
Cách sửa: chia sân thành hai lớp. Lớp trong sát hiên là sân lát liền khối, rộng khoảng một đến một rưỡi lần bề ngang nhà; lớp ngoài là vườn cỏ, cây thấp. Ranh giới giữa hai lớp là một hàng cây thấp, bậc thềm, bờ ao hoặc bức tường hoa. Khí sẽ dừng lại ở lớp trong.
Lỗi 5: Cây lớn trồng ngay trước cửa chính
Dấu hiệu: mở cửa ra thấy thân cây; phòng khách tối dù là ban ngày; mùa bão lo cành gãy vào mái. Theo Hình Pháp, cây thân lớn giữa minh đường là một cột chắn khí và ánh sáng vào nhà.
Cách sửa: nếu cây còn nhỏ, dời sang bên hoặc ra sau. Nếu cây đã lớn và có giá trị, tỉa tán nâng cao để ánh sáng lọt xuống, làm lối đi vòng qua gốc cây và biến gốc cây thành điểm dừng của minh đường (ghế đá, bồn hoa quanh gốc) thay vì chặt bỏ. Một cây cổ thụ lệch trục cửa là tài sản của nhà vườn.
Lỗi 6: Ao đào sau lưng nhà hoặc sát móng
Dấu hiệu: nền nhà phía sau ẩm, tường sau rêu mốc, muỗi nhiều; phòng ngủ phía sau ngủ không ngon. Ao sau nhà làm mất chỗ tựa và đẩy ẩm vào kết cấu. Ao sát móng còn gây lún nứt lâu dài.
Cách sửa nhẹ: kè bờ ao chắc, làm rãnh thoát và lớp chống thấm chân tường sau, trồng hàng cây cao giữa ao và nhà. Cách sửa nặng: thu hẹp hoặc lấp một phần ao phía sát nhà, đào một hồ nhỏ phía trước thay thế. Ao giữ lại phải có nước lưu thông, không để tù.
Nhóm lỗi về nhà phụ và hiên
Lỗi 7: Nhà phụ, gara, chuồng trại chắn mặt trước
Dấu hiệu: vào cổng thấy gara hoặc nhà kho trước khi thấy nhà chính; mùi chuồng trại bay vào nhà theo gió. Nhà phụ cao bằng hoặc cao hơn nhà chính lại càng làm nhà chính mất vị thế.
Cách sửa: che mặt nhà phụ bằng giàn cây leo hoặc hàng cây; chuyển chuồng trại về góc xa cuối hướng gió; nếu xây mới nhà phụ, đặt lệch bên hoặc phía sau và thấp hơn nhà chính.
Lỗi 8: Không có hiên, cửa kính lớn mở thẳng ra sân nắng
Dấu hiệu: phòng khách nóng hầm buổi chiều, phải kéo rèm kín cả ngày; mưa tạt vào cửa. Nhà vườn kiểu hiện đại hay bỏ hiên để mặt đứng phẳng, nhưng hiên là lớp đệm khí giữa sân và nhà mà nhà vườn Việt Nam đã dùng hàng trăm năm.
Cách sửa: làm thêm hiên hoặc mái đua rộng một mét hai đến hai mét trước mặt chính; nếu không làm mái được, dùng giàn gỗ có cây leo hoặc lam chắn nắng đứng. Hiên cũng là chỗ ngồi uống trà, nơi gia đình dùng nhiều nhất trong nhà vườn.
Bảng tóm tắt tám lỗi
| Lỗi | Hậu quả về khí | Sửa nhẹ | Sửa nặng |
|---|---|---|---|
| Nhà giữa lô | Thiếu tựa | Lũy cây sau nhà | Nhà phụ áp sau |
| Cổng thẳng cửa | Khí xộc thẳng | Tiểu cảnh giữa lối | Dịch cổng |
| Không rào | Khí tán, gió lùa | Hàng cây bụi | Rào thấp + cây |
| Sân trống trải | Khí không tụ | Hàng cây thấp phân lớp | Lát lại sân trong |
| Cây chắn cửa | Tối, chắn khí | Tỉa tán, lối vòng | Dời cây |
| Ao sau nhà | Mất tựa, ẩm | Kè, chống thấm, cây | Thu hẹp ao |
| Nhà phụ chắn mặt | Nhà chính mất vị thế | Giàn cây che | Dời nhà phụ |
| Không hiên | Nắng, mưa dội thẳng | Giàn gỗ, lam | Làm mái hiên |
Thứ tự sửa và những điều không nên làm
- Vẽ lại tổng mặt bằng lô đất: nhà, cổng, lối đi, cây lớn, ao, nhà phụ, hướng gió mùa.
- Sửa lỗi về chỗ tựa và rào trước vì cây cần thời gian để lớn.
- Tiếp theo là lối vào và sân trước.
- Cuối cùng là ao, nhà phụ và hiên.
Không nên: chặt cây cổ thụ chỉ vì nghe nói cây trước nhà xấu; đặt tượng, gương bát quái hoặc bùa trấn để hoá giải cổng thẳng cửa; lấp ao vội vàng mà không tính đường thoát nước. Liên Hoa xem vật phẩm chỉ là hỗ trợ, còn cây, rào, lối đi, hiên mới là công cụ thật của Hình Pháp.
Gia chủ ở Hà Nội cần khảo sát và lập phương án cải tạo nhà vườn có thể liên hệ KTS Vũ Minh 0917 798 886; ở TP.HCM liên hệ Thầy Vũ Giới 0988 964 636.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này
- Vẽ mặt bằng 2D–3D – vẽ tổng mặt bằng hiện trạng và phương án sửa.
- Lập cục pháp – đánh giá lại thế đất sau khi sửa.
- Dự toán xây nhà – ước chi phí làm hiên, nhà phụ, tường rào.
Bài liên quan
- Bảy nguyên tắc Hình Pháp cho nhà vườn sân thoáng
- Phong thuỷ sân vườn
- Thiết kế nhà vườn – xem thêm chuyên mục Nhà Vườn Sân Thoáng
Câu hỏi thường gặp
Cây trước cửa có nhất thiết phải chặt?
Không. Nếu cây lệch trục cửa hoặc có thể tỉa tán và làm lối vòng, hãy giữ lại và biến nó thành điểm dừng của minh đường. Chỉ cân nhắc dời khi thân cây đứng đúng giữa cửa và chắn hết ánh sáng.
Ao sau nhà có phải lấp ngay?
Chưa cần. Kè bờ, chống thấm chân tường và trồng cây cao giữa ao và nhà trước. Nếu nhà vẫn ẩm, mới thu hẹp phần ao sát nhà.
Nhà vườn không có rào có sao không?
Nếu xung quanh là nhà và vườn khác che chắn thì ít ảnh hưởng. Nếu giáp ruộng, đường lớn hoặc đất trống, nên có rào thấp và hàng cây để giữ khí.
Có cần xem ngày để chặt cây, lấp ao?
Việc chọn ngày chủ yếu giúp gia chủ an tâm. Điều quan trọng là làm an toàn, có phương án thoát nước và trồng thay thế trước khi bỏ cây cũ.
