Mạng đường khu đô thị vừa theo phong thủy: ngã ba, đường đâm, cụt

Mạng đường giao thông khu đô thị vừa theo phong thuỷ là cách các con đường dẫn dòng người, dòng xe và theo đó là dòng khí đi qua từng phân khu, từng dãy nhà. Ở khu đô thị vừa, đường không còn là vài lối nội bộ mà là cả một hệ thống trục chính, trục phụ, nút giao, vòng xoay. Bài này giải thích cách Phong Thuỷ Liên Hoa đọc mạng đường: đường thẳng hay cong, ngã ba hay ngã tư, đường đâm, đường cụt, và vì sao không được coi đường là sông.

"Trong đô thị, con đường được xem là dòng sông là một sai lầm trong phong thuỷ." — Thầy Vũ Giới

Đường giao thông ảnh hưởng gì đến phong thuỷ khu đô thị vừa?

Đường giao thông ảnh hưởng đến phong thuỷ khu đô thị vừa vì nó quyết định khí động đi vào khu từ đâu, chạy qua đâu, dừng lại ở đâu. Dòng người và dòng xe là khí động; nơi đường đưa khí tới thì sôi động, nơi đường bỏ qua thì vắng lặng, nơi đường đâm vào thì chịu xung.

Khu đô thị vừa là một trung cục lớn, gồm nhiều phân khu. Theo lập cục pháp của Liên Hoa, trung cục phải nương vào đại cục và lại làm chỗ dựa cho các tiểu cục là từng ngôi nhà. Mạng đường là "hệ tuần hoàn" nối các tầng cục này với nhau.

Thầy Vũ Giới (Phong Thuỷ Liên Hoa) giảng lưu khí đồ với câu "chạy như nước – xoắn như gió". Lưu khí đồ là đồ hình mô tả cách khí di chuyển trong không gian. Khí đi theo hình: gặp đường thẳng thì lao nhanh, gặp đường uốn thì chậm lại, gặp chỗ mở rộng thì tụ, gặp vật chắn thì vòng. Mạng đường chính là "hình" lớn nhất định hướng dòng khí động trong khu.

Theo cẩm nang làm nhà của Thầy Vũ Giới, đất gần ngã ba, ngã tư hoặc trung tâm nhộn nhịp là nơi nạp khí chính. Nghĩa là nút giao không xấu; nút giao là nơi khí hội. Vấn đề là thiết kế nút giao thế nào để khí hội mà không xung.

Đường thẳng hay đường cong dẫn khí tốt hơn?

Đường uốn nhẹ, có nhịp, dẫn khí tốt hơn đường thẳng tuột dài nhiều cây số. Đường thẳng giúp giao thông nhanh nhưng làm khí lao qua không dừng; đường uốn nhẹ làm khí chậm lại và ôm lấy các dãy nhà hai bên. Khu đô thị vừa nên phối hợp cả hai.

Trong phong thuỷ cổ, thuỷ uốn khúc ôm huyệt là thuỷ tình, thuỷ thẳng xiên qua là thuỷ vô tình. Đường không phải là thuỷ, như phần sau sẽ nói; nhưng về hình, đường cũng dẫn khí theo cùng một luật: hình thẳng thì khí thẳng, hình cong thì khí vòng.

• Trục chính: có thể thẳng để định trục khu, nhưng nên có các điểm dừng như quảng trường, vòng xoay, công viên chen giữa để chia nhịp.
• Đường phân khu: uốn nhẹ theo địa hình, ôm lấy các cụm nhà.
• Đường nội bộ: ngắn, có chỗ mở, tránh dài thẳng như hành lang.
• Đường ven hồ, ven kênh: chạy theo đường cong của mặt nước, không cắt thẳng qua.

Tình huống thường gặp: quy hoạch dạng bàn cờ, các đường song song thẳng tắp, khu nào cũng giống khu nào. Giao thông dễ, chia lô dễ, nhưng khí đi qua không có chỗ dừng, không có trọng tâm. Chỉ cần chèn vào mỗi phân khu một không gian mở có hình thể rõ ràng, khí đã có chỗ tụ.

Thầy Vũ Giới nhắc nguyên tắc chung cho mọi công trình: tuyệt đối không thiết kế các cạnh nhọn chĩa ra không gian. Ở tầm quy hoạch, góc nhọn xuất hiện ở các nút giao xiên, các lô hình tam giác bị đường cắt chéo. Những góc này nên được bo, vạt, hoặc dùng làm mảng xanh thay vì xây công trình nhọn đầu.

Ngã ba, ngã tư, đường đâm và đường cụt nên xử lý thế nào?

Ngã ba, ngã tư là nơi khí hội, nên mở rộng thành không gian dừng; đường đâm thẳng vào công trình là hình sát, nên tránh hướng vào nhà ở và công trình tĩnh; đường cụt dễ đọng khí, cần chỗ quay đầu rộng và mảng xanh ở cuối. Mỗi loại nút cần một cách xử lý riêng.

Loại nút	Đặc điểm khí	Hướng xử lý trong quy hoạch
Ngã tư	Khí hội từ bốn phía, động mạnh	Góc lô bo, vạt; bố trí thương mại, dịch vụ; có không gian đệm
Ngã ba chữ T	Đường đâm thẳng vào lô đối diện	Đặt công viên, quảng trường, công trình công cộng ở đầu chữ T thay vì nhà ở
Ngã ba chữ Y, giao xiên	Tạo lô nhọn đầu	Dùng mũi nhọn làm mảng xanh, tiểu cảnh; không xây khối nhọn
Đường cụt	Khí vào không thoát, dễ đọng	Chỗ quay đầu rộng, mảng xanh cuối đường, lối đi bộ thông tiếp
Đường vòng cung ôm khu	Khí ôm, tụ vào phía trong cung	Ưu tiên nhà ở phía trong cung; phía ngoài cung chịu "phản cung"

Về đường đâm, Thầy Vũ Giới phê phán cách dùng phong thuỷ tuỳ tiện: "nhà bị đường đâm thì lấy cục đá trấn". Theo Thầy, nếu phong thuỷ chỉ như vậy thì "vứt"; phong thuỷ có lý khí để kê toa như y có y lý. Ở tầm quy hoạch, cách tốt nhất là không tạo ra đường đâm vào nhà ở ngay từ bản vẽ, thay vì để hàng chục gia đình về sau tự tìm cách trấn.

Đường vòng cung có một chi tiết đáng chú ý: phía trong cung là phía được đường ôm lấy, phía ngoài cung là phía bị đường "quay lưng", thường gọi là phản cung. Khi chia lô dọc đường cong, phía trong cung thường hợp làm nhà ở hơn.

Vòng xoay, quảng trường và nút giao lớn có vai trò gì?

Vòng xoay, quảng trường và nút giao lớn có vai trò làm chỗ khí dừng và tụ trước khi phân ra các hướng, giống minh đường của một công trình. Một khu đô thị vừa có các không gian này đặt đúng chỗ thì mỗi phân khu có trọng tâm, khí không đi lan man.

Minh đường là khoảng không gian mở phía trước huyệt hay phía trước công trình, nơi khí tụ lại. Trong khu đô thị vừa, quảng trường trước công trình công cộng, vòng xoay ở cửa ngõ phân khu, công viên ở giao điểm hai trục là những minh đường của trung cục.

1. Cửa ngõ khu: nên có không gian mở đón khí, không để đường vào khu đâm thẳng một mạch tới trung tâm.
2. Giao điểm trục chính: nên là quảng trường hoặc công viên, không phải ngã tư trống.
3. Tâm phân khu: mỗi phân khu có một không gian mở làm trọng tâm.
4. Công trình công cộng: trường học, nhà văn hoá, chợ đặt quanh các không gian mở để khí động có chỗ dừng.

Thầy Vũ Giới nói định cục có hai thủ pháp then chốt: thuỷ khẩu và cục điểm. Cục điểm là điểm cực của khí trong một cục, nơi đặt la kinh để đo. Trong quy hoạch, vị trí các quảng trường, nút giao chính góp phần xác định cục điểm của từng phân khu. Đặt quảng trường sai chỗ là kéo lệch tâm của cả phân khu.

Vì sao không được tính thuỷ pháp theo con đường?

Không được tính thuỷ pháp theo con đường vì đường và sông khác nhau về bản chất khí: sông mang nước, mang sinh cơ của thiên địa; đường mang xe cộ, mang khí động của con người. Theo Thầy Vũ Giới, coi đường là sông để dùng thuỷ pháp là đánh tráo khái niệm.

Thầy Vũ Giới viết: "Hiện nay đang tồn tại một sự nhầm lẫn tai hại trong ứng dụng thực tế: nhiều người đánh tráo khái niệm, coi những con đường trong đô thị tương đương với dòng sông." Theo Thầy, việc quy nạp khiên cưỡng này dẫn đến dùng thuỷ pháp để tính cho đường lộ, "một sự ngây ngô giống như đứa trẻ tin rằng búp bê là con người thực thụ".

Tràng sinh thuỷ pháp là kỹ thuật khai thác sinh cơ từ dòng chảy sông suối. Kỹ thuật này dựa trên dòng nước thật, có hướng chảy, có thuỷ khẩu. Con đường hai chiều, xe đi cả hai hướng, không có "nước ra nước vào" theo nghĩa thuỷ pháp.

• Đường là hình dẫn khí động: xét theo Hình Pháp (đâm, ôm, cắt, cụt).
• Sông là thuỷ mang sinh cơ: xét theo thuỷ pháp, thuỷ khẩu.
• Khu đô thị vừa nên có cả hai: mạng đường hợp hình và mạng nước, hồ, kênh thật.

Thầy còn nói: con đường không thay thế dòng sông được, vậy nên phải làm dòng sông để nạp sinh cơ cho cuộc địa. Quy hoạch chỉ có đường mà không có nước là quy hoạch thiếu sinh cơ.

Rà soát mạng đường khu đô thị vừa theo Phong Thuỷ Liên Hoa thế nào?

Rà soát mạng đường khu đô thị vừa theo Phong Thuỷ Liên Hoa đi qua năm bước: đặt khu vào đại cục và xác định hướng khí vào, xác định cửa ngõ và trục chính, đánh dấu các nút giao và đường đâm, bố trí không gian dừng, rồi đối chiếu với mạng nước và cây xanh. Thứ tự này đi từ lớn đến nhỏ.

1. Đặt vào đại cục: đường lớn bên ngoài, sông, đồi, khu lân cận; khí của vùng vào khu từ đâu.
2. Cửa ngõ và trục chính: vị trí cổng khu, trục chính có xuyên thẳng toàn khu không.
3. Đánh dấu nút: ngã ba chữ T, giao xiên, đường cụt; nhà ở nào bị đường đâm.
4. Bố trí không gian dừng: quảng trường, công viên, vòng xoay ở các nút quan trọng.
5. Đối chiếu nước và cây: mạng đường có cắt ngang, lấp mất dòng nước không; có trục cây xanh song hành không.

Sai lầm thường gặp: quy hoạch bàn cờ thuần tuý không có điểm dừng; để ngã ba chữ T đâm vào dãy nhà ở; trục chính xuyên thẳng từ cổng tới cuối khu; dùng thuỷ pháp cho đường; lấp kênh làm đường.

Chủ đầu tư và đơn vị quy hoạch có thể trao đổi với Phong Thuỷ Liên Hoa từ giai đoạn phương án mạng đường. Tư vấn qua Zalo, hẹn trước để Thầy xem hồ sơ. Trao đổi về thiết kế kiến trúc, quy hoạch ở phía Bắc có thể liên hệ Hà Nội 0917 798 886 (KTS Vũ Minh).

Giới hạn cần biết: mạng đường còn chịu quy chuẩn giao thông, phòng cháy và quy hoạch cấp trên. Phong thuỷ góp phần định hình, không thay cho tính toán giao thông.

Tóm lại

Tóm lại, mạng đường khu đô thị vừa theo phong thuỷ là đường dẫn khí động: trục chính có nhịp, đường phân khu uốn nhẹ, nút giao có không gian dừng, không để đường đâm vào nhà ở, đường cụt có chỗ quay. Đường là hình, không phải thuỷ; khu cần cả đường đúng hình lẫn nước thật. Hiểu vậy là đủ!

Biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới – Phong Thuỷ Liên Hoa.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này

Bài liên quan

• Quy hoạch khu đô thị vừa theo phong thuỷ: phân khu, trục nước
• Minh đường trong phong thuỷ Hình Pháp
• Tứ thuỷ pháp tràng sinh
• Kiến trúc quy hoạch phong thuỷ

Câu hỏi thường gặp

Quy hoạch đường bàn cờ có xấu về phong thuỷ không?

Không hẳn xấu, nhưng thiếu điểm dừng khiến khí đi qua mà không tụ. Nên chèn quảng trường, công viên, vòng xoay vào các giao điểm quan trọng để mỗi phân khu có trọng tâm.

Đầu ngã ba chữ T nên đặt công trình gì?

Nên đặt công viên, quảng trường hoặc công trình công cộng chịu được khí động mạnh. Không nên đặt nhà ở ngay chỗ đường đâm thẳng vào.

Có tính thuỷ pháp cho con đường trước khu được không?

Theo Thầy Vũ Giới, không. Con đường không phải dòng sông; dùng thuỷ pháp cho đường lộ là đánh tráo khái niệm. Đường xét theo Hình Pháp.

Nhà nằm phía ngoài đường cong có sao không?

Phía ngoài đường cong là phía bị đường quay lưng, thường gọi là phản cung, khí khó tụ hơn phía trong cung. Khi chia lô, phía trong cung thường hợp nhà ở hơn.