Nhập môn bát quái phong thủy: học từ âm dương, Hà Đồ đến ứng dụng

Nhập môn bát quái phong thuỷ không bắt đầu bằng việc thuộc lòng tám quẻ Càn, Khảm, Cấn, Chấn, Tốn, Ly, Khôn, Đoài, mà bắt đầu bằng câu hỏi: bát quái từ đâu mà có? Người mới học thường làm ngược, học thuộc phương vị trước rồi mới tìm hiểu gốc, nên càng học càng rối.

"Đại đạo chí giản. Chân lý tối giản của cả cõi giới này chỉ là âm dương mà thôi." — Thầy Vũ Giới

Nhập môn bát quái phong thuỷ là học những gì?

Nhập môn bát quái phong thuỷ là cấp học nền, giúp người học hiểu bát quái hình thành ra sao, vận động thế nào và được đặt vào ngôi nhà theo nguyên tắc nào. Cấp học này chưa đi vào lập cục hay thủ pháp hành nghề. Mục tiêu của cấp nhập môn là có một cái gốc tư duy đúng.

Bát quái là hệ thống tám quẻ đơn, mỗi quẻ gồm ba vạch âm hoặc dương, dùng để biểu thị tám trạng thái vận động của khí. Trong phong thuỷ, bát quái được dùng để chia không gian một cuộc đất, một ngôi nhà thành tám phương vị quanh một trung tâm, từ đó xét khí lực từng phần.

Ở Phong Thuỷ Liên Hoa, nội dung cấp nhập môn bát quái thường xoay quanh các mục sau:

1. Âm dương nhị khí: hiểu động – tĩnh, trước – sau, chính – phụ là những cặp đối đãi tự thân, không phải khái niệm trừu tượng để thuộc lòng.
2. Hà Đồ và Lạc Thư: biết vì sao Hà Đồ được xem là đồ hình gốc, còn Lạc Thư là lý vận hành.
3. Vạch quái: đi từ thái cực, lưỡng nghi, tứ tượng đến tám quẻ, hiểu mỗi vạch sinh ra từ đâu.
4. Tiên thiên – hậu thiên bát quái: phân biệt thể và dụng, biết khi nào dùng loại nào.
5. Ứng dụng cơ bản: định tâm nhà, chia tám cung, đọc phương vị trên la kinh ở mức nhận biết.

Người học nhập môn không cần biết trước về phong thuỷ. Điều cần có là thói quen hỏi "tại sao" ở từng bước. Thầy Vũ Giới nhiều lần nhắc: "Các bạn học phải hỏi, và hỏi thì sẽ tìm ra câu trả lời." Người học phong thuỷ không hỏi thì dễ "mê mà lạc".

Vì sao phải học âm dương và Hà Đồ trước bát quái?

Phải học âm dương và Hà Đồ trước vì bát quái được sinh ra từ âm dương, và Hà Đồ là bản đồ gốc cho thấy âm dương vận động thành cục. Học bát quái mà bỏ qua gốc thì chỉ học được cái ngọn, gặp trường hợp lạ sẽ không biết lý giải.

Thầy Vũ Giới giảng theo một trật tự rất rõ:

• Hà Đồ là bản đồ lập thành cục.
• Lạc Thư là cái lý vận hành của cục.
• Bát quái là lưới năng lượng của cục.
• Ngũ hành là năm cách vận hành của âm dương: "ngũ là năm, hành là vận".

Theo trật tự đó, âm dương có trước, rồi mới sinh ra hành, ra quái, rồi mới có độ số. Phong Thuỷ Liên Hoa gọi đây là tính "trước – sau" trong học thuật. Một sai lầm phổ biến là luận âm dương mà lại dẫn chứng bằng ngũ hành hay bát quái. Theo Thầy Vũ Giới, luận âm dương thì chỉ luận âm dương, vì lúc âm dương hình thành thì chưa có hành, chưa có quái.

"Đi từ gốc sẽ thấu triệt cái ngọn, còn trên ngọn thì muôn đời không thể thấy gốc." — Thầy Vũ Giới

Ví dụ đời thường giúp dễ hình dung: người thợ điện giỏi không chỉ thuộc màu dây, mà hiểu dòng điện chạy thế nào. Khi gặp một mạch lạ, người thuộc màu dây sẽ bí, còn người hiểu dòng điện vẫn tự suy ra được. Bát quái cũng vậy. Thuộc phương vị là cần, nhưng hiểu âm dương vận động mới là cái để dùng lâu dài.

Chuỗi bài dẫn nhập Kinh Dịch trên vugioi.com trình bày từng bước từ Hà Đồ đến vạch quái. Các bạn có thể đọc theo thứ tự trong chuyên mục Dẫn nhập Kinh Dịch để có nền trước khi học bát quái ứng dụng.

Ba bát quái theo Phong Thuỷ Liên Hoa là gì?

Theo Thầy Vũ Giới, có ba bát quái chứ không chỉ hai: bát quái khởi nguyên tiên thiên, bát quái lưới và bát quái hội tụ. Sau ba bát quái mới đến bát môn. Đây là một điểm Phong Thuỷ Liên Hoa trình bày khác với cách dạy phổ biến chỉ nói tiên thiên và hậu thiên.

• Bát quái khởi nguyên tiên thiên là bát quái của lúc khí mới khởi, gắn với hình thể và sự sinh thành ban đầu.
• Bát quái lưới là mạng lưới năng lượng trải trên một cục, giúp chia không gian thành các phần để xét khí.
• Bát quái hội tụ là trạng thái khí quy tụ về các điểm, nơi khí kết lại để dùng được.

Thầy Vũ Giới cũng lưu ý: "Bát môn không phải bát quái, mà là kết quả vận hành của bát quái." Người mới học hay nhầm bát môn với bát quái nên khi đọc các môn như Kỳ Môn hay Bát Trạch dễ bị lẫn khái niệm.

Trong chương trình Phong Thuỷ Sư của Liên Hoa, phần vạch bát quái và kiến giải ba loại bát quái được giảng sâu. Ở cấp nhập môn, người học chỉ cần nắm được rằng có những tầng lớp khác nhau của bát quái, mỗi tầng có vị trí riêng, để sau này không đem một tầng đi giải thích mọi việc.

Tiên thiên và hậu thiên bát quái khác nhau thế nào?

Tiên thiên bát quái là thể, hậu thiên bát quái là dụng. Tiên thiên gắn với hình, với sự sinh thành; hậu thiên gắn với khí, với sự vận hành theo thời gian. Phong Thuỷ Liên Hoa dùng hai bát quái này song song chứ không bỏ bên nào.

Theo bài giảng của Thầy Vũ Giới về Hình – Khí và Tiên – Hậu thiên: "Hình là thể, khí là dụng." Tiên thiên và hình thể là một; mọi vận hành khí lực trong hình thể đều theo quy luật tiên thiên. Còn khí là sự kết tinh, hội tụ của hình, nên tính sự vận hành của khí phải dựa trên hậu thiên.

Tiêu chí	Tiên thiên bát quái	Hậu thiên bát quái
Vai trò	Thể – cái gốc, cái khung	Dụng – cái vận hành, cái ứng
Gắn với	Hình thể, sự sinh thành	Khí, thời vận, sự biến hoá
Trong nhà ở	Xét cấu trúc, hình tướng, cân đối của cục	Xét phương vị, cung, sự vận hành khí theo thời gian
Sai lầm thường gặp	Bỏ qua vì nghĩ "chỉ để lý thuyết"	Dùng một mình như công thức vạn năng

Hai tiền đề giúp phối tiên thiên và hậu thiên cho đúng là "tiên hậu song hành" và "phu thê chính phối". Tiên hậu song hành nghĩa là hai bát quái chạy song song, không tách rời. Phu thê chính phối là sự kết hợp âm dương đúng cặp thì mới sinh khí. Khẩu quyết Thầy hay nhắc là Tiên thiên hữu dư, hậu thiên bất túc: cái gốc thì dư đủ, còn phần vận dụng luôn có chỗ thiếu cần bổ cứu.

Những sai lầm thường gặp khi mới học bát quái

Sai lầm lớn nhất khi mới học bát quái là coi bát quái như một bảng tra cứu, chỉ cần thuộc là dùng được. Bát quái là lưới năng lượng của cục, nên phải định được cục và định đúng tâm thì lưới đó mới đặt đúng chỗ.

1. Học thuộc phương vị mà không hiểu vì sao. Thuộc Càn ở Tây Bắc, Khảm ở Bắc là đúng theo hậu thiên, nhưng không biết vì sao thì khi gặp tiên thiên sẽ lẫn lộn.
2. Lấy tâm hình học làm tâm khí. Phong Thuỷ Liên Hoa phân biệt tâm biểu kiến (tâm hình học của mặt bằng) và tâm thực (tâm vận khí). Đặt bát quái sai tâm thì tám cung đều lệch.
3. Dùng một môn để làm hết mọi việc. Theo Thầy Vũ Giới, không thể dùng một môn Bát Trạch hay một môn Phi Tinh để làm hết các việc từ khai cục, lập hướng đến nuôi cục.
4. Nhầm bát môn với bát quái. Bát môn là kết quả vận hành của bát quái, không phải bản thân bát quái.
5. Treo gương bát quái thay cho học hiểu. Phong Thuỷ Liên Hoa phản đối kiểu "phản cung thì treo gương bát quái". Mỗi nhà phải được xét theo hình và khí cụ thể.

Thầy Vũ Giới thường đặt cho học trò những câu hỏi ngược: "Bát quái từ đâu mà có? Phi tinh từ đâu mà có? Tại sao tinh bàn hình vuông mà không là tròn?" Người học nhập môn trả lời được những câu hỏi này thì mới có nền để học lên.

Học nhập môn bát quái ở Phong Thuỷ Liên Hoa theo lộ trình nào?

Học bát quái ở Phong Thuỷ Liên Hoa đi theo lộ trình từ gốc lên ngọn: nguyên lý âm dương, Hà Đồ, vạch quái, tiên thiên – hậu thiên, rồi mới đến ứng dụng trong nhà ở. Cấp nhập môn là bước đầu của con đường dài hơn, không phải khoá "mì ăn liền" học vài buổi là hành nghề.

Theo quan điểm của Thầy Vũ Giới, một phong thuỷ sư cần khoảng 24–26 tháng, học qua bốn tầng:

1. Đọc sách: tự đọc tài liệu nền, ghi chép câu hỏi.
2. Học qua Zoom: nghe giảng nguyên lý có hệ thống.
3. Giải đáp trực tiếp: hỏi thầy những chỗ chưa thông.
4. Thực địa: ra công trình để luyện nhãn pháp và kiểm chứng.

Nhập môn bát quái nằm ở tầng một và tầng hai. Người học cần dành thời gian đọc, tự vẽ lại các đồ hình, tự vạch quái bằng tay. Việc tự tay vẽ giúp ghi nhớ sâu hơn nhiều so với nhìn hình có sẵn.

Thầy Vũ Giới cũng phân biệt hai hướng học. Ai chỉ cần ứng dụng cho gia đình có thể theo các khoá ứng dụng ngắn và trung hạn. Ai muốn đi sâu vào bản chất âm dương, ngũ hành, bát quái và cội nguồn phong thuỷ thì theo lộ trình dài hạn. Nhập môn bát quái là bước chung cho cả hai hướng.

Lịch khai giảng và hình thức học cụ thể của từng lớp: Thầy báo khi đăng ký. Các bạn nhắn Zalo để được hướng dẫn chọn lớp phù hợp với nền tảng của mình.

Giới hạn cần biết: bài viết này giới thiệu nội dung nên học ở cấp nhập môn. Phần thủ pháp như định tâm cục thực địa hay phối quái để lập cục thì không thể học qua bài viết. Như Thầy Vũ Giới nói: "Đó là lý pháp, còn thủ pháp phải dạy trực tiếp."

Tóm lại

Tóm lại, nhập môn bát quái phong thuỷ là học cái gốc trước: âm dương, Hà Đồ, vạch quái, rồi mới đến tiên thiên – hậu thiên và ứng dụng. Theo Thầy Vũ Giới, ba bát quái và bát môn có lớp lang rõ ràng, hiểu đúng trật tự thì không thể nhầm lẫn. Đại đạo chí giản: gốc chỉ là âm dương, học vững gốc thì cái ngọn tự sáng.

— Vũ Giới —

Biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới – Phong Thuỷ Liên Hoa.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này

Bài liên quan

• Tiên thiên – hậu thiên đồ quái
• Các bước vạch bát quái từ Hà Đồ
• Bát quái lưỡng phân sinh quái
• Học phong thuỷ, các bạn phải học từ gốc

Câu hỏi thường gặp

Người chưa biết gì về phong thuỷ có học nhập môn bát quái được không?

Được. Cấp nhập môn bát quái bắt đầu từ âm dương và Hà Đồ nên không đòi hỏi kiến thức trước. Điều cần nhất là kiên nhẫn và chịu hỏi "tại sao" ở từng bước.

Học bát quái có cần học Kinh Dịch trước không?

Không bắt buộc học trọn Kinh Dịch trước, nhưng cần nắm phần nền như thái cực, lưỡng nghi, tứ tượng và cách vạch quái. Chuỗi Dẫn nhập Kinh Dịch trên vugioi.com là phần đọc trước rất phù hợp.

Tiên thiên bát quái có dùng trong nhà ở không, hay chỉ để học lý thuyết?

Có dùng. Theo Phong Thuỷ Liên Hoa, tiên thiên là thể, gắn với hình thể ngôi nhà, còn hậu thiên là dụng. Bỏ tiên thiên thì chỉ còn tính phương vị mà thiếu phần cấu trúc của cục.

Treo gương bát quái trước cửa có phải là ứng dụng bát quái không?

Không. Thầy Vũ Giới phản đối kiểu dùng gương bát quái như vật "chữa cháy" cho mọi nhà. Ứng dụng bát quái đúng là định tâm, chia cung và xét khí theo hình thế cụ thể của từng ngôi nhà.

Học xong nhập môn bát quái đã tự xem phong thuỷ nhà được chưa?

Chưa đủ để hành nghề. Học xong nhập môn, các bạn hiểu được cách bát quái vận hành và đọc được phương vị cơ bản. Để xem nhà, cần học thêm Hình Pháp, định cục và có thực địa cùng thầy.