Phong thủy bếp nhà ống không cửa sổ: lấy sáng, hút mùi, bố trí đúng cách

Nhà ống rộng 4 m, dài 15–20 m, hai bên là tường nhà hàng xóm, phía trước là mặt tiền, phía sau là sân nhỏ hoặc không có sân. Bếp thường rơi vào đoạn giữa hoặc cuối nhà, và rất nhiều bếp hoàn toàn không có cửa sổ ra ngoài trời. Hậu quả ai ở nhà ống cũng biết: bếp tối cả ngày, mùi xào nấu bay lên phòng ngủ tầng trên, dầu mỡ bám trần, tường bếp ẩm mốc, người đứng nấu thấy ngột.

Phong thuỷ truyền thống gọi bếp như thế là bếp "bế khí": lửa đốt không có chỗ thoát, khí trược từ bếp không ra được ngoài mà chạy ngược vào nhà. Phong Thuỷ Liên Hoa nhìn theo Hình Pháp: bếp là nơi sinh nhiệt, sinh hơi, sinh mùi nhiều nhất nhà, nên nó bắt buộc phải có đường cho ba thứ ấy ra ngoài và đường cho ánh sáng, không khí sạch vào. Không có cửa sổ thì phải tạo ra đường khác: giếng trời, ô kính mái, ô thoáng tường chung, hệ hút mùi thoát ra ngoài. Không làm được thì mọi hướng bếp, màu bếp, vật phẩm đều vô nghĩa.

Bài này viết cho nhà ống đang thiết kế lẫn nhà ống đã xây xong, với từng giải pháp xếp theo chi phí và hiệu quả. Về nguyên lý chung của bếp và vị trí bếp trong nhà, Quý vị xem bài phong thuỷ phòng bếp theo Phong Thuỷ Liên Hoa; về nhà ống nói chung, xem bài phong thuỷ nhà phố, nhà ống.

Vì sao bếp nhà ống hay không có cửa sổ

Có ba lý do thường gặp. Thứ nhất, gia chủ muốn phòng khách ở trước, bếp ở sau, nhưng sân sau lại bị bịt để lấy thêm diện tích, thế là bếp bị kẹt giữa hai bức tường kín. Thứ hai, nhà ống có cầu thang giữa nhà, bếp bị đẩy vào khoảng giữa cầu thang và phòng sau, hai bên là tường chung với hàng xóm. Thứ ba, nhà cải tạo nhiều lần, bếp dời chỗ theo ý muốn từng thời kỳ mà không ai tính đến lấy sáng.

Hình Pháp xếp ba trường hợp theo mức xấu tăng dần: bếp cuối nhà không cửa sổ (còn mở ra sau được), bếp giữa nhà cạnh cầu thang (lấy sáng qua giếng trời cầu thang được), và bếp giữa nhà không cạnh cầu thang, không giếng trời (khó nhất, phải khoét mái hoặc đục tường). Nhận diện đúng trường hợp của mình để chọn giải pháp phù hợp.

Lấy sáng và thông gió: bốn giải pháp theo thứ tự ưu tiên

1. Giếng trời ngay trên bếp hoặc sát bếp

Hiệu quả nhất và Liên Hoa luôn khuyên làm khi còn thiết kế. Giếng trời 1,0 m × 1,5 m trở lên, mái kính có ô mở hoặc lá sách thoát khí, đặt ngay trên khu bếp – bàn ăn. Khí nóng và mùi theo ống khói tự nhiên bốc lên và thoát ra; ban ngày bếp có nắng. Nếu nhà có giếng trời cầu thang, hãy mở bếp thông sang giếng trời đó bằng ô kính hoặc vách thấp. Bài giếng trời nhà phố hướng dẫn vị trí và kích thước giếng trời.

2. Ô kính mái hoặc ô thoáng tường chung

Với bếp ở tầng trên cùng hoặc nhà một tầng: khoét mái lắp ô kính 60 cm × 60 cm trở lên có lá sách gió. Với bếp tầng trệt: xin phép mở ô thoáng gạch bông gió hoặc lam gió trên cao ở tường sau; nếu tường chung với hàng xóm thì không đục, chỉ còn đường lên mái.

3. Hệ hút mùi thoát thẳng ra ngoài trời

Bếp không cửa sổ bắt buộc dùng máy hút mùi loại ống dẫn ra ngoài (không phải loại than hoạt tính lọc tuần hoàn). Ống dẫn ngắn nhất có thể, ít co, thoát ra sân sau, lên mái hoặc ra mặt tiền phía trên. Thêm quạt hút gắn tường hoặc gắn trần ở góc bếp xa nhất để tạo dòng khí một chiều: không khí vào từ phòng khách, đi qua bếp, thoát ra ngoài.

4. Đường gió bù và cửa bếp

Hút mà không có gió vào thì hút không nổi. Cửa bếp nên là cửa có lá sách hoặc khe gió, hoặc để bếp thông với phòng ăn bằng vách lửng. Cửa trước nhà và cửa sau (nếu có) tạo trục gió xuyên qua bếp là tốt, nhưng đừng để bếp nấu nằm ngay trên trục gió ấy; gió thổi tạt lửa và thổi mùi ngược vào nhà.

Giải pháp	Hiệu quả	Áp dụng khi	Ghi chú
Giếng trời trên bếp	Rất cao: sáng + thoát khí tự nhiên	Đang thiết kế hoặc sửa lớn	Cần mái kính có ô mở, chống dột, chống nắng gắt
Ô kính mái / ô thoáng tường	Cao	Bếp tầng trên cùng hoặc tường sau là của mình	Không đục tường chung hàng xóm
Hút mùi ống thoát ngoài + quạt hút	Trung bình – cao	Mọi trường hợp	Bắt buộc với bếp không cửa sổ; phải có gió bù
Đèn bếp đủ sáng, màu sáng	Chỉ giải quyết thị giác	Mọi trường hợp	Không thay được thông gió
Vật phẩm, cây giả, tranh "hoá giải"	Không	—	Liên Hoa không khuyên dùng

Bố trí bếp hẹp dài: bếp chữ I và song song

Bếp nhà ống thường rộng 2,2–3,2 m, dài 3–5 m. Với bề rộng dưới 2,6 m, chỉ làm được bếp chữ I một dãy dọc tường; từ 2,6 m trở lên có thể làm hai dãy song song với lối đi 100 cm ở giữa. Thứ tự trên dãy chính: tủ lạnh ở đầu gần phòng khách – chậu rửa – mặt bàn sơ chế 60–90 cm – bếp nấu ở cuối, sát tường hậu, ngay dưới hút mùi. Khoảng cách và lý do của thứ tự này Liên Hoa đã trình bày ở bài vị trí tủ lạnh – chậu rửa – bếp nấu: tam giác bếp.

• Bếp nấu ở cuối dãy, gần điểm thoát khí nhất (giếng trời, ô thoáng, ống hút mùi): mùi đi đường ngắn nhất ra ngoài.
• Chậu rửa dưới nguồn sáng nếu có (giếng trời, ô kính); không có thì chậu ở giữa dãy, dùng đèn tủ trên chiếu xuống.
• Không đặt bếp nấu ngay chân cầu thang hay dưới gầm thang: khói và nhiệt theo thang lên các tầng, gầm thang thấp dễ bám dầu và là góc chết. Xem thêm bài phong thuỷ cầu thang.
• Không đặt bếp nấu đối thẳng cửa sau hay lối ra sân: gió tạt vào lửa; dịch lệch sang một bên.
• Bếp không đối thẳng cửa toilet; nếu toilet ở cuối nhà cạnh bếp, đổi hướng cửa toilet mở ra hành lang hoặc dùng cửa lùa.
• Tủ bếp trên không kịch trần trong bếp hẹp; chừa 30–40 cm trên nóc tủ để khí nóng có chỗ lưu thông về phía ô thoát, hoặc làm tủ kịch trần nhưng có ô thoáng ở hộp kỹ thuật.

Bếp giữa nhà: trường hợp khó nhất

Bếp kẹt giữa nhà, bốn phía là phòng và tường, không giếng trời – đây là trường hợp Hình Pháp xếp hạng thấp nhất, vì nhiệt và mùi lan vào mọi phòng. Nếu có thể, Liên Hoa khuyên dời bếp ra sau hoặc lên tầng có mái. Khi không thể dời, làm đủ ba việc: mở giếng trời nhỏ (tối thiểu 0,8 m × 1,2 m) xuyên các tầng ngay trên bếp; hút mùi ống dẫn lên mái; và chuyển bếp gas sang bếp từ để giảm nhiệt, giảm khí đốt trong không gian kín. Màu bếp dùng tông sáng, mặt bếp dễ lau, đèn ánh sáng trắng ấm đủ 300 lux trên mặt bàn.

Về hướng bếp theo tuổi gia chủ, trong bếp giữa nhà hẹp dài thường chỉ còn một, hai cách đặt bếp nấu; Liên Hoa khuyên giữ Hình Pháp (bếp sát tường, dưới hút mùi, gần điểm thoát) trước, rồi mới đối chiếu với bài Bát Trạch: đặt bếp toạ hung hướng cát. Nếu hướng tốt buộc bếp nấu ra giữa phòng hay đối cửa, bỏ hướng.

Nhà ống bịt sân sau để làm bếp: nên hay không

Rất nhiều gia chủ bịt sân sau 1,5–2 m để bếp rộng thêm, rồi bếp không còn cửa sổ. Liên Hoa khuyên ngược lại: giữ sân sau, dù chỉ 1,2 m, lợp mái kính hoặc tấm lấy sáng có lam gió, biến nó thành "giếng trời sau" cho bếp. Bếp rộng thêm 1,5 m mà không có sáng, không có gió thì kém hơn bếp hẹp mà có cửa mở ra khoảng sáng. Khi sân sau giữ được, bếp nấu đặt cạnh tường hậu nhưng không đối thẳng cửa ra sân; chậu rửa dưới cửa sổ ra sân; máy giặt, kho ra sân sau.

Quy trình tự sửa bếp nhà ống không cửa sổ

1. Xác định bếp thuộc trường hợp nào: cuối nhà, cạnh cầu thang, hay giữa nhà kín.
2. Tìm điểm thoát khí gần nhất: mái, giếng trời cầu thang, sân sau, tường sau của mình. Vẽ đường ống hút mùi ngắn nhất tới điểm đó.
3. Vẽ lại bếp trên công cụ vẽ mặt bằng Liên Hoa: bếp nấu cuối dãy gần điểm thoát, chậu giữa, tủ lạnh đầu dãy; kiểm tra lối đi 90–100 cm.
4. Lắp hút mùi ống thoát ngoài, quạt hút góc xa, cửa bếp có khe gió.
5. Nếu còn sửa lớn được: mở giếng trời hoặc ô kính mái; nếu bịt sân sau, cân nhắc mở lại một phần.
6. Cuối cùng: đèn, màu sáng, mặt bếp dễ lau; đối chiếu hướng bếp theo tuổi trong phạm vi đã đạt Hình Pháp.

Bài liên quan

• Phong thuỷ cơ bản nhà bếp: lò nấu, hướng Táo
• Bếp căn hộ chung cư
• Chuyên mục Phong Thuỷ Phòng Bếp · Ứng dụng · Phong thuỷ nhà ở

Câu hỏi thường gặp

Bếp không có cửa sổ thì dùng máy hút mùi than hoạt tính được không?

Không đủ. Loại lọc tuần hoàn chỉ giữ một phần mùi, không thoát nhiệt và hơi nước. Bếp không cửa sổ cần hút mùi có ống dẫn ra ngoài trời.

Có nên bịt sân sau để bếp rộng hơn?

Không nên. Giữ sân sau dù hẹp, lợp mái lấy sáng có lam gió, làm "giếng trời sau" cho bếp. Bếp hẹp có sáng tốt hơn bếp rộng mà kín.

Bếp giữa nhà không mở được giếng trời thì làm gì?

Hút mùi ống dẫn lên mái, quạt hút góc xa, cửa bếp có khe gió, chuyển sang bếp từ, màu sáng và đèn đủ. Nếu có cơ hội sửa lớn, dời bếp ra sau hoặc lên tầng có mái.

Bếp nhà ống nên đặt bếp nấu ở đầu hay cuối dãy?

Ở cuối dãy, sát tường hậu, gần điểm thoát khí nhất và dưới hút mùi. Tủ lạnh ở đầu dãy gần phòng khách.

Bếp tối, bí có cần vật phẩm phong thuỷ không?

Không. Phong Thuỷ Liên Hoa không khuyên vật phẩm. Ánh sáng, gió và hút mùi là ba thứ giải quyết được bếp tối bí; vật phẩm không thay được chúng.