Ở nhà phố và biệt thự nhiều tầng, phòng thờ trên tầng thượng (tầng tum) là lựa chọn rất phổ biến. Theo tập quán, nơi thờ tự đặt ở chỗ cao nhất, yên tĩnh nhất, không ai đi lại phía trên. Tầng thượng thoả mãn cả ba điều đó, lại tách khỏi sinh hoạt ồn ào của gia đình. Nhưng tầng thượng cũng là nơi nóng nhất nhà, dễ thấm dột nhất, gió mưa nhiều nhất, và xa nhất với người lớn tuổi – những người thường lên hương hằng ngày.
Liên Hoa gặp rất nhiều phòng thờ tầng thượng được làm "cho có": một phòng nhỏ mái tôn, ban trưa nóng như lò, bàn thờ tựa vào bức tường chung với bồn nước, cửa phòng thờ mở thẳng ra sân phơi, mưa tạt vào tận chân bàn thờ. Có nhà ông bà phải leo năm tầng thang bộ mỗi sáng để thắp hương. Theo Hình Pháp của Phong Thuỷ Liên Hoa, phòng thờ cần tĩnh, sạch, cao ráo, có lưng tựa vững và khí ổn định; tầng thượng chỉ thật sự tốt khi những điều kiện vật chất ấy được đảm bảo. Bài này đi qua vị trí phòng thờ trên tầng thượng, bố trí bàn thờ trong phòng, mái và chống nóng, chống thấm, các thiết bị trên mái, cửa và sân thượng, lối lên, cùng những lỗi thường gặp.
Nguyên lý chung về không gian thờ Quý vị xem bài bàn thờ – không gian tĩnh: nguyên lý; nội thất phòng thờ ở bài nội thất phòng thờ. Bài này chỉ bàn bài toán riêng của tầng thượng.
Vì sao tầng thượng được chọn, và khi nào không nên
Tầng thượng được chọn vì ba lẽ: cao nhất nhà, không có người đi lại hay ngủ phía trên; tách khỏi khu sinh hoạt, yên tĩnh; và thường có diện tích riêng để làm hẳn một phòng. Đó đều là những điều tập quán coi trọng và Hình Pháp cũng đồng ý.
Nhưng có những trường hợp Liên Hoa khuyên cân nhắc đặt phòng thờ ở tầng dưới:
- Người lên hương hằng ngày là ông bà lớn tuổi, nhà không có thang máy, cầu thang dốc và nhiều tầng.
- Tầng thượng chỉ có mái tôn mỏng, không thể làm cách nhiệt tử tế.
- Phòng thờ buộc phải nằm ngay cạnh hoặc dưới bồn nước, khu giặt phơi, máy nước nóng.
- Tầng thượng thường xuyên có người lên phơi đồ, tập thể dục, tiệc nướng – mất tính tĩnh.
Khi đó, một phòng thờ ở tầng trên cùng có người ở hoặc phòng sinh hoạt chung tầng giữa, được bố trí đúng, tốt hơn một phòng thờ tầng thượng bị nóng, dột và ít người lên. Các vị trí thay thế Quý vị xem bài bàn thờ gia tiên nhà phố không có phòng thờ riêng.
Phòng thờ phía trước hay phía sau tầng thượng
| Vị trí | Ưu điểm | Lưu ý |
|---|---|---|
| Phía trước (mặt tiền) | Bàn thờ thường quay ra hướng nhà, trang trọng; sáng | Nắng mặt tiền, ồn đường; nếu hướng Tây cần lam che và cách nhiệt tốt |
| Phía sau | Tĩnh, kín, ít nắng gắt | Dễ tối, gần khu phơi, bồn nước; cần ô thoáng |
| Giữa, cạnh cầu thang | Gần lối lên, thuận người già | Cửa phòng không đối thẳng miệng thang; giếng trời không đổ thẳng vào bàn thờ |
Không có câu trả lời duy nhất. Liên Hoa thường chọn theo thứ tự: tránh xa bồn nước, khu phơi, máy nước nóng trước; sau đó chọn phía có bức tường đặc vững cho bàn thờ tựa; cuối cùng mới xét hướng bàn thờ. Nhiều gia đình muốn bàn thờ cùng hướng với nhà; điều này hợp lý nếu bức tường phía sau là tường đặc, không phải lan can hay cửa kính ra sân thượng.
Bàn thờ trong phòng thờ tầng thượng
- Lưng tựa tường đặc, không tựa vách kính, cửa sổ, lan can hay tường mỏng ngăn với sân phơi.
- Không tựa tường chung với bồn nước, bể nước mái, khu giặt – nguy cơ thấm và tiếng ồn.
- Không đối thẳng cửa ra sân thượng; nếu cửa phòng thờ cũng là cửa ra sân, đặt bàn thờ ở tường vuông góc hoặc làm bình phong.
- Không dưới dầm lộ; đóng trần phẳng hoặc dịch bàn thờ.
- Khoảng đứng khấn phía trước 90–120 cm; phòng đủ cho vài người đứng khi có giỗ.
- Kích thước bàn thờ theo thước Lỗ Ban 38,8; chi tiết ở bài kích thước bàn thờ gỗ theo Lỗ Ban.
Mái và chống nóng: điều kiện tiên quyết
Đây là phần bị làm sơ sài nhiều nhất. Phòng thờ dưới mái bê tông không chống nóng hoặc mái tôn một lớp sẽ nóng hầm vào buổi trưa và chiều; đồ thờ gỗ nứt, sơn son bong, nến chảy, hoa héo nhanh, người lên thắp hương không muốn ở lâu. Các giải pháp theo mức hiệu quả:
- Mái hai lớp có khoảng thông gió: mái bê tông có lớp mái ngói hoặc tôn phía trên, khoảng hở giữa hai lớp cho gió lùa qua. Hiệu quả cao nhất.
- Lớp cách nhiệt: tấm cách nhiệt dưới tôn, gạch chống nóng trên sàn mái, trần thạch cao có bông cách nhiệt.
- Cây xanh, giàn leo trên sân thượng phía hướng nắng; vừa mát vừa đẹp.
- Lam, ô văng che cửa sổ hướng Tây và Nam.
- Quạt hút, ô thoáng cao để thoát khí nóng và khói hương.
Máy lạnh trong phòng thờ không bắt buộc; nếu lắp, không thổi thẳng vào bàn thờ. Chi phí chống nóng mái Quý vị ước tính được bằng công cụ Dự toán Liên Hoa theo khối lượng thực tế; bài này không đưa con số cụ thể.
Chống thấm và thiết bị trên mái
Tầng thượng là nơi chịu mưa trực tiếp; một vết thấm trên trần hay tường sau bàn thờ là điều gia chủ rất ngại. Cần chống thấm sàn mái, sê nô, chân tường tiếp giáp sân thượng; đặt bàn thờ cách tường ngoài vài phân, kiểm tra định kỳ sau mùa mưa.
Các thiết bị thường đặt trên mái – bồn nước inox, máy nước nóng năng lượng mặt trời, tấm pin mặt trời, cục nóng máy lạnh, ăng-ten – nên đặt ngoài phạm vi mái phòng thờ hoặc ít nhất không ngay trên vị trí bàn thờ. Về Hình Pháp, vật nặng, rung, có nước ngay trên đầu bàn thờ là điều nên tránh; về kỹ thuật, đây là nguồn thấm và tải trọng. Nếu đã lỡ đặt, kiểm tra chống thấm chân bồn và đường ống kỹ hơn.
Cửa, ánh sáng và thông gió
Phòng thờ tầng thượng nên có cửa đi kín (gỗ hoặc kính mờ) ngăn với sân thượng, để gió mưa không lùa vào và tàn hương không bay. Cửa sổ nhỏ hoặc ô kính cao cho ánh sáng dịu; ô kính mái (nếu có) không đặt ngay trên bàn thờ – nắng chiếu thẳng làm nóng và loá. Ô thoáng cao phía đối diện bàn thờ giúp khói hương thoát ra. Chi tiết về ánh sáng và gió trong phòng thờ, Liên Hoa sẽ bàn ở bài riêng của chuyên mục. Cửa phòng thờ, ô thoáng đo thông thuỷ theo thước Lỗ Ban 52,2.
Lối lên cho người lớn tuổi
Người lên hương hằng ngày thường là ông bà hoặc cha mẹ. Cầu thang lên tầng thượng cần tay vịn hai bên, bậc đều, đèn cảm ứng ở từng chiếu nghỉ; nếu nhà có thang máy, cho thang dừng ở tầng thượng. Ở chiếu nghỉ cuối có thể đặt một ghế nghỉ. Nếu việc leo thang quá vất vả, gia đình có thể thống nhất chỉ thắp hương vào rằm, mùng một và ngày giỗ, còn hằng ngày thì thắp ở một bàn thờ phụ hoặc không bắt buộc – lòng thành không đo bằng số bậc thang.
Sân thượng quanh phòng thờ
Sân thượng trước phòng thờ nên giữ gọn, sạch: không biến thành kho đồ cũ, không phơi đồ lót ngay trước cửa phòng thờ, không làm chuồng nuôi thú. Khu phơi đồ nên ở phía sau hoặc một bên, có mái che riêng. Nhiều gia đình trồng cây cảnh, giàn hoa trước phòng thờ – vừa mát vừa tạo khoảng đệm trang nghiêm. Khi tổ chức tiệc, nướng trên sân thượng, đóng cửa phòng thờ và đặt khu nướng xa phòng thờ.
Những lỗi thường gặp
- Phòng thờ mái tôn một lớp, không chống nóng.
- Bàn thờ tựa tường chung với bồn nước, khu giặt; bồn nước ngay trên mái phòng thờ.
- Cửa phòng thờ mở thẳng ra sân phơi, bàn thờ đối thẳng cửa, mưa tạt vào.
- Ô kính mái ngay trên bàn thờ.
- Cầu thang lên tầng thượng dốc, không tay vịn, không đèn.
- Sân thượng trước phòng thờ bừa bộn, phơi đồ, chất phế liệu.
- Đặt gương bát quái, vật trấn trên nóc phòng thờ để "giữ khí"; Phong Thuỷ Liên Hoa không khuyến khích.
Quy trình làm phòng thờ tầng thượng
- Cân nhắc người lên hương, cầu thang, thang máy; quyết định tầng thượng có phù hợp không.
- Vẽ mặt bằng tầng thượng trên công cụ vẽ mặt bằng Liên Hoa: cầu thang, bồn nước, khu phơi, sân, hướng nắng.
- Chọn vị trí phòng thờ xa bồn nước, khu phơi; chọn bức tường đặc cho bàn thờ.
- Thiết kế mái hai lớp hoặc cách nhiệt, chống thấm; bố trí thiết bị mái ngoài phạm vi bàn thờ.
- Bố trí cửa kín, cửa sổ nhỏ, ô thoáng cao; đèn riêng.
- Chọn bàn thờ theo thước Lỗ Ban 38,8, chừa khoảng đứng khấn; làm tay vịn, đèn cầu thang.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này
- Vẽ mặt bằng 2D–3D – bố trí phòng thờ, sân thượng, bồn nước, khu phơi.
- Phần mềm thước Lỗ Ban Liên Hoa – bàn thờ (38,8), cửa và ô thoáng (52,2).
- Dự toán xây nhà – ước tính chi phí mái, chống nóng, chống thấm tầng thượng.
- La kinh web Liên Hoa – đo hướng bàn thờ.
Bài liên quan
- Bàn thờ gỗ phong thuỷ
- Nội loạn đầu phòng thờ và nhà bếp theo Hình Pháp
- Chuyên mục Phong Thuỷ Phòng Thờ · Ứng dụng · Phong thuỷ nhà ở
Câu hỏi thường gặp
Phòng thờ có bắt buộc phải ở tầng thượng không?
Không. Tầng thượng được ưa chuộng vì cao và tĩnh, nhưng nếu nóng, dột hoặc người già khó lên, một phòng thờ ở tầng dưới bố trí đúng còn tốt hơn.
Bồn nước đặt trên mái phòng thờ có sao không?
Nên tránh: vật nặng, có nước ngay trên bàn thờ, nguy cơ thấm. Nếu đã đặt, kiểm tra chống thấm chân bồn và đường ống thường xuyên, và không đặt bàn thờ ngay dưới bồn.
Phòng thờ tầng thượng mái tôn có được không?
Được nếu có lớp cách nhiệt tốt, trần chống nóng và ô thoáng; mái tôn một lớp không cách nhiệt thì quá nóng.
Bàn thờ nên quay cùng hướng nhà không?
Nhiều gia đình chọn như vậy; hợp lý nếu bức tường phía sau là tường đặc. Hướng xét sau khi đã có lưng tựa vững và tránh được bồn nước, khu phơi.
Ông bà lớn tuổi không leo lên được thì sao?
Làm tay vịn, đèn, ghế nghỉ cầu thang; hoặc gia đình thống nhất thắp hương ngày rằm, mùng một và giỗ, hay đặt phòng thờ ở tầng thấp hơn.
