Thanh Ô Kinh
青烏經 (貴氣相資 · 前賢難說)
Tác giả: Thanh Ô Tiên Sinh 青烏先生 (đời Hán, sử không chép tên) · chú: thừa tướng nước Kim Ngột Khâm Trắc 兀欽仄
Bản gốc: Thanh Ô Tiên Sinh Táng Kinh 青烏先生葬經, chép trong Khâm định Cổ Kim Đồ Thư Tập Thành 欽定古今圖書集成, Bác vật vựng biên, Nghệ thuật điển, quyển 655, Kham dư bộ vựng khảo 5 (bản đồng hoạt tự 1726).
Bốn bài trước của Thanh Ô Kinh chủ yếu nói về đất núi. Bài này mở rộng sang những cuộc đất khó nhận hơn: đất bình dương phẳng lặng không có long hổ, đất thị tỉnh đông người, và những huyệt "kỳ hình dị tướng" mà kinh nói là phải để dành cho bậc chí nhân. Bài gồm bảy đoạn kinh văn liền nhau, từ "quý khí tương tư" đến "tiền hiền nan thuyết".
Trả lời nhanh: Khí quý nương nhau, gốc nguồn không lìa, trước sau có che chở, có chủ có khách. Ở đất bình dương mênh mông không có long hổ, gặp ao hồ thì có thể đặt huyệt, lấy ao hồ làm minh đường, nước đứng không chảy, ngoài hẹp trong rộng; chân long nghỉ ở đó, nên tìm tình ở bên trong, đừng tìm bên ngoài. Thế dừng hình ngẩng, trước có khe sau có gò thì đến bậc hầu vương; hình dừng thế co, án trước uốn cong thì chỉ giàu có. Núi theo nước mà kết thì huyệt phải ngoảnh lại nhìn nước. Trời sáng soi xuống, trăm sông cùng về là chỗ chân long đỗ. Đất như cóc, như trai già giữa phố chợ, khí mạch ẩn hiện. Còn những huyệt đoạn mà lại nối, đi mà lại lưu, như ngó sen đứt mà tơ còn liền, trời đặt đất bày, để dành cho bậc chí nhân, người hiền xưa cũng khó nói.
Quý khí tương tư, có chủ có khách – 貴氣相資
貴氣相資,本源不脫,前後區衛,有主有客。
注:舊注:本源不脫者。以氣相連相接也。有主有客。以區穴之前後有衛護也。

Dịch kinh văn: Khí quý nương nhau, gốc nguồn không lìa, trước sau che chở, có chủ có khách.
Dịch lời chú: Cựu chú nói: "gốc nguồn không lìa" là vì khí nối liền tiếp nhau. "Có chủ có khách" là vì trước sau huyệt có che chở bảo vệ.
Giảng: "Tương tư" (相資) là nương nhờ lẫn nhau. Khí quý không đứng một mình: long nương vào mạch, huyệt nương vào long, sa nương vào huyệt, thuỷ nương vào sa. "Bản nguyên bất thoát": từ tổ sơn đến huyệt, khí liền một dải không đứt. Đây là điều kiện đầu tiên: nếu gốc nguồn đã lìa thì mọi thứ phía sau chỉ là hình thức. "Tiền hậu khu vệ": trước sau đều có núi che chở như lính canh. "Hữu chủ hữu khách": núi sau làm chủ, núi trước làm khách, như bài ba đã nói "biện kỳ chủ khách". Kinh nhắc lại để chuyển sang những cuộc đất mà chủ khách không dễ thấy.
Đất bình dương: lấy ao hồ làm minh đường – 平洋大地
水流不行,外狹內闊。大地平洋,杳茫莫測。沼沚池湖,真龍憩息。情當內求,慎勿外覓。形勢彎趨,生享用福。
注:舊注:凡平洋大地,無左右龍虎者,但遇池湖,便可遷穴,情當內求者,以池湖為明堂,則水行不流,而生享福也。

Dịch kinh văn: Nước đứng không chảy đi, ngoài hẹp trong rộng. Đất bình dương lớn, mênh mông khó lường. Ao, đầm, hồ, chằm là chỗ chân long nghỉ ngơi. Tình nên tìm ở bên trong, cẩn thận đừng tìm ở bên ngoài. Hình thế uốn cong hướng về thì khi sống được hưởng phúc.
Dịch lời chú: Cựu chú nói: phàm đất bình dương lớn không có long hổ hai bên, chỉ cần gặp ao hồ thì có thể đặt huyệt. "Tình nên tìm ở trong" là lấy ao hồ làm minh đường, thì nước đứng không chảy đi mà khi sống được hưởng phúc.
Giảng: Đây là đoạn kinh văn sớm nhất bàn về đất bình dương, tức đất đồng bằng phẳng. Ở vùng núi, long hổ, triều án hiện rõ trước mắt. Ở đồng bằng thì mênh mông, "yểu mang mạc trắc", khó lường. Kinh chỉ ra một chìa khoá: ao hồ. Nơi nào trên đồng bằng có ao, đầm, hồ tự nhiên thì nơi đó có thể là chỗ "chân long khế tức", rồng thật dừng nghỉ.
Câu "thuỷ lưu bất hành, ngoại hiệp nội khoát" mô tả cái hồ ấy: nước đứng không chảy đi; cửa ra hẹp, lòng hồ rộng. Đó chính là hình một minh đường tốt: khí vào được, tụ được, khó ra. Câu "tình đương nội cầu, thận vật ngoại mịch": tìm tình ở bên trong cuộc, ở chỗ nước tụ, chứ đừng đi tìm núi non xa xôi bên ngoài. Ở đồng bằng, người ta hay mắc lỗi đi tìm "núi" mà không có, trong khi khí ở ngay bên ao hồ trước mặt.

Ảnh trên là Tây Hồ ở Hàng Châu. Thành Hàng Châu nằm trên đồng bằng Giang Nam, lấy Tây Hồ làm minh đường, núi thấp ba mặt bao quanh hồ. Đó là ví dụ điển hình của câu "chiểu chỉ trì hồ, chân long khế tức" ở quy mô một đô thị.

Ở quy mô một làng, làng cổ Hoành Thôn ở An Huy là ví dụ nổi tiếng: dân làng đào Nguyệt Chiểu ở giữa làng và Nam Hồ trước làng, dẫn nước suối vào, tạo minh đường nhân tạo. Ảnh Nam Hồ ở trên cho thấy cách người xưa vận dụng đúng tinh thần đoạn kinh này: nước đứng, khí tụ, tình tìm ở trong.

Phong Thuỷ Liên Hoa thêm một điểm cho người học đất bằng: các sách đời sau nói "cao nhất thốn vi sơn, đê nhất thốn vi thuỷ", cao một tấc là núi, thấp một tấc là nước. Trên cánh đồng phẳng như ảnh trên, mạch khí đi theo những gờ đất cao hơn chút ít, những bờ ruộng, những dải đất khô; nước tụ ở chỗ trũng. Con mắt phải tinh hơn ở vùng núi nhiều lần.
Thế chỉ hình ngang và hình chỉ thế súc – 勢止形昂
勢止形昂,前澗後岡,位至侯王。形止勢縮,前案回曲,金穀碧玉。
注:勢止形昂,是龍來結穴,三五融結將來,所以為大也,前澗後岡則止也。又曰:形昂言氣之盛也,形止勢縮,是龍不來正結,特因形止而就便,包裹結倒,所以為次焉。又曰:言氣象之局促也,前案回曲,賓主淺深,不過金穀之富而已。

Dịch kinh văn: Thế dừng, hình ngẩng, trước có khe, sau có gò, thì địa vị đến bậc hầu vương. Hình dừng, thế co, án trước uốn cong, thì vàng thóc ngọc bích.
Dịch lời chú: "Thế dừng hình ngẩng" là long đến kết huyệt, dồn ba năm lớp kết tụ lại, cho nên là lớn. Trước có khe sau có gò thì là dừng. Lại nói: hình ngẩng là nói khí thịnh. "Hình dừng thế co" là long không đến kết chính, chỉ nhân hình dừng mà đặt cho tiện, bao bọc kết ngược lại, cho nên là thứ. Lại nói: đó là nói khí tượng chật hẹp; án trước uốn cong, chủ khách nông sâu, chẳng qua giàu như vườn Kim Cốc mà thôi.
Giảng: Hai câu này phân biệt hai bậc huyệt bằng hai khái niệm "thế" và "hình". Thế (勢) là đà chạy của long từ xa, cái lực tổng thể; hình (形) là dáng cụ thể ở chỗ huyệt. Táng Thư có câu "thế lai hình chỉ", thế đến hình dừng, là cùng một hệ khái niệm.
Bậc trên: "thế chỉ hình ngang". Thế của long đã dừng hẳn, cả dãy núi dồn về đây, còn hình ở huyệt thì ngẩng lên, đầy đặn, có khí lực. Lời chú nói "tam ngũ dung kết", ba năm lớp dồn tụ. Thêm "tiền giản hậu cương", trước có khe nước, sau có gò cao: khí đến từ gò, dừng trước khe. Bậc này "vị chí hầu vương".
Bậc dưới: "hình chỉ thế súc". Hình có dừng nhưng thế thì co lại, tức long không thật sự đến kết chính ở đây, người ta chỉ nhân chỗ hình dừng mà đặt huyệt. Án trước uốn cong ôm lại, cuộc nhỏ, chủ khách gần. Bậc này chỉ "kim cốc bích ngọc": Kim Cốc là vườn của Thạch Sùng đời Tấn, người giàu nổi tiếng. Giàu mà không quý.
Đoạn này dạy một điều rất thực dụng: không phải chỗ nào "có hình huyệt" cũng là huyệt lớn. Phải xem thế: long có thật sự dồn về không. Thế lớn thì phát lớn, thế nhỏ thì phát nhỏ.
Sơn tuỳ thuỷ trước và thiên quang hạ lâm – 山隨水著 · 天光下臨
山隨水著,迢迢來路。挹而注之,穴須回顧。
注:山因水激而成穴,是來路之長,回頭顧朝水而作穴也。
Dịch kinh văn: Núi theo nước mà bám, đường đến xa xôi. Múc mà rót vào, huyệt phải ngoảnh lại nhìn.
Dịch lời chú: Núi nhân nước xô mà thành huyệt, ấy là đường đến dài; quay đầu nhìn nước triều mà làm huyệt.
Giảng: Có những dãy núi chạy song song theo dòng sông, "sơn tuỳ thuỷ trước". Núi chạy dài theo nước thì khí cũng chạy theo, khó dừng. Huyệt ở đây phải "hồi cố", quay đầu ngoảnh lại, tức là long chạy xuôi rồi cuộn ngược lại nhìn dòng nước đã đi theo nó. Câu "ấp nhi chú chi", múc mà rót vào, mô tả nước triều về huyệt như được múc rót vào. Các sách đời sau gọi cách này là "hồi long cố tổ", rồng quay lại nhìn tổ.
天光下臨,百川同歸。真龍所泊,孰辨元微。
注:天心平正,真龍真穴,萬水同歸,一源交合,此其所以有元微。

Dịch kinh văn: Ánh trời soi xuống, trăm sông cùng về. Chỗ chân long đỗ lại, ai phân biệt được lẽ huyền vi?
Dịch lời chú: Thiên tâm bằng ngay, long thật huyệt thật, muôn dòng cùng về, một nguồn giao hợp, đó là chỗ có lẽ huyền vi.
Giảng: "Thiên quang hạ lâm" là ánh sáng trời soi xuống mặt nước tụ, một khoảng trời mở rộng phía trên minh đường. "Bách xuyên đồng quy": nhiều dòng nước từ các hướng cùng chảy về một chỗ. Nơi muôn dòng hội tụ thì khí cũng hội tụ; đó là "chân long sở bạc", chỗ rồng thật đỗ thuyền. Ảnh trên là nơi hai con sông hợp lưu dưới chân núi: dòng nước từ các thung lũng đổ về, mở ra một vùng đất rộng sáng. Chữ "nguyên vi" (元微, cũng viết huyền vi) nhắc rằng nhận ra chỗ đỗ ấy cần con mắt tinh, không phải ai cũng phân biệt được.
Đất thị tỉnh như cóc như trai – 蝦蟆老蚌
蝦蟆老蚌,市井人煙。隱隱隆隆,孰探其源。
注:堆堆塊塊,如蝦蟆老蚌,而市井平原之氣脈,似有而無,顯而隱,隱而顯,此其為本原也。

Dịch kinh văn: Như con cóc, như con trai già, giữa phố chợ khói người. Ẩn ẩn, nổi nổi, ai dò được nguồn?
Dịch lời chú: Từng đống từng khối như cóc, như trai già, mà khí mạch ở chốn phố chợ đồng bằng như có mà không, hiện mà ẩn, ẩn mà hiện; đó là bản nguyên của nó.
Giảng: Ở giữa phố chợ đông người, mạch đất đã bị nhà cửa che lấp, chỉ còn những gò thấp tròn như lưng cóc, như vỏ trai nằm úp. "Ẩn ẩn long long": lúc ẩn lúc nổi. Kinh hỏi "thục tham kỳ nguyên", ai dò được gốc của nó. Đây là lời nhắc rằng ở đô thị, khí mạch vẫn còn, chỉ khó thấy hơn. Thị trấn sông nước Chu Trang trong ảnh là kiểu "thị tỉnh nhân yên" trên đất phẳng Giang Nam: nhà cửa men theo dòng nước, mạch đất hầu như không còn nhìn thấy bằng mắt.
Đoạn mà lại nối, đi mà lại lưu – 斷而復續
若乃斷而復續,去而復留。奇形異相,千金難求。折藕貫絲,真機莫落。臨穴坦然,形難捫度。障空補缺,天造地設。留與至人,前賢難說。
注:舊注謂富地,利害輕重,人得而識之。貴地所係大造化,不令人識,唯眾人所不喜,則為大貴之地。使人俱識之,則家家稷契,人人夔皋,無是理也。奇形異狀,所以千金難求;留與至人,先賢所難說也。斷續去留,折藕貫絲,是探本源。奇形異相,真機難摸。且看元微要囗,障空補缺,是真穴。到處或有空缺,又外生一峰,以障蔽之,乃天地安排至人,先賢所以難說也。

Dịch kinh văn: Còn như đứt mà lại nối, đi mà lại lưu lại, hình lạ tướng khác, nghìn vàng khó cầu. Như ngó sen gãy mà tơ còn xuyên, chân cơ không rơi mất. Đến huyệt thì bằng phẳng, hình khó sờ đo. Che chỗ trống, vá chỗ khuyết, trời làm đất đặt. Để dành cho bậc chí nhân, người hiền xưa khó nói.
Dịch lời chú: Cựu chú nói: đất giàu thì lợi hại nặng nhẹ người ta có thể biết được. Đất quý liên quan đến tạo hoá lớn, không để người biết; chỉ chỗ mà mọi người không ưa thì lại là đất đại quý. Nếu ai cũng biết thì nhà nhà là Tắc, Khế, người người là Quỳ, Cao, không có lẽ ấy. Hình lạ tướng khác cho nên nghìn vàng khó cầu; để dành cho bậc chí nhân, cho nên tiên hiền khó nói. Đứt nối đi lưu, ngó sen gãy tơ còn xuyên, là dò bản nguyên. Hình lạ tướng khác thì chân cơ khó sờ. Hãy xem chỗ huyền vi cốt yếu: che trống vá khuyết là huyệt thật. Chỗ nào có trống khuyết thì bên ngoài lại sinh ra một ngọn núi che lại, ấy là trời đất sắp đặt cho chí nhân, cho nên tiên hiền khó nói.

Giảng: Đoạn này là đỉnh cao về "kỳ huyệt" trong Thanh Ô Kinh. "Đoạn nhi phục tục": mạch núi tưởng đứt mà lại nối, ở chỗ quá hiệp, chỗ núi thắt lại thấp xuống gần như mất. "Khứ nhi phục lưu": long tưởng chạy đi mà lại dừng lại. Hình ảnh đẹp nhất là "chiết ngẫu quán ti", bẻ ngó sen thì ngó gãy mà tơ vẫn liền. Ảnh củ sen cắt lát ở trên cho thấy những lỗ rỗng và thớ sợi của ngó sen: bẻ ra, những sợi tơ mảnh vẫn kéo dài nối hai đầu. Mạch khí ở chỗ quá hiệp cũng vậy: mắt thường thấy đứt, khí vẫn liền.
"Lâm huyệt thản nhiên, hình nan môn độ": đến huyệt thì thấy bằng phẳng bình thường, không có hình dạng gì để sờ đo. Đây lại là cái "vô trong hữu" đã nói ở bài hai. "Chướng không bổ khuyết": chỗ trống được che, chỗ khuyết được vá, bởi một ngọn núi sinh thêm ở bên ngoài. Lời chú nói đó là dấu hiệu của huyệt thật: thiên tạo địa thiết, trời làm đất đặt.

Lời cựu chú có một nhận xét rất sâu: đất giàu thì người ta biết được, đất quý liên quan đến tạo hoá lớn nên không để người biết; chỗ mọi người không ưa lại có khi là đất đại quý. Nếu ai cũng nhận ra đất quý thì nhà nào cũng có Tắc, Khế (các bậc hiền thần đời Nghiêu Thuấn), người nào cũng là Quỳ, Cao, điều ấy không thể có. Đây là lý do kinh văn nói "lưu dữ chí nhân, tiền hiền nan thuyết". Bức "Thiên lý giang sơn đồ" của Vương Hi Mạnh đời Tống ở trên vẽ những dãy núi xanh nối nhau, có chỗ thắt lại tưởng đứt rồi lại nhô lên: một hình ảnh của "đoạn nhi phục tục" trong hội hoạ.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Phong Thuỷ Liên Hoa đặc biệt coi trọng đoạn bình dương trong bài này, vì phần lớn người Việt sống trên đồng bằng. Đồng bằng sông Hồng, đồng bằng sông Cửu Long, các thành phố ven biển: ở đó không có long hổ rõ ràng, nhưng có ao, hồ, sông, kênh. Nguyên tắc "tình đương nội cầu" rất hợp: đừng đi tìm núi ở xa, hãy nhìn nước tụ ở gần. Một khu nhà có hồ nước tĩnh phía trước, miệng hồ hẹp lòng hồ rộng, là minh đường tốt.
Đoạn "thế chỉ hình ngang" dạy Thầy Vũ Giới vẫn thường nhấn mạnh với học trò: không có thế thì không có huyệt lớn. Ở đô thị, "thế" có thể hiểu là hướng phát triển của cả khu vực, dòng chảy của đường lớn, các khối nhà cao dồn về một hướng. Một căn nhà đẹp đến đâu mà nằm ở chỗ thế đang chạy đi thì cũng chỉ là "hình chỉ thế súc".
Còn đoạn "lưu dữ chí nhân", Phong Thuỷ Liên Hoa hiểu theo hai nghĩa. Nghĩa thứ nhất là thực tế: những kỳ huyệt cần con mắt và kinh nghiệm rất cao mới nhận ra. Nghĩa thứ hai là đạo đức: người không có đức thì dù được chỉ cho cũng không giữ được. Lý pháp của đoạn này thì chia sẻ, còn việc nhận ra một kỳ huyệt cụ thể là phần thủ pháp chỉ học được ngoài thực địa, bên cạnh người thầy.
Tóm lại
Bảy đoạn kinh trong bài này mở rộng phép xem đất sang những cuộc khó: khí quý nương nhau, gốc nguồn không lìa; đất bình dương lấy ao hồ làm minh đường, tìm tình ở trong; thế dừng hình ngẩng thì lớn, hình dừng thế co thì nhỏ; núi theo nước thì huyệt phải ngoảnh lại; trăm sông cùng về là chỗ chân long đỗ; đất thị tỉnh mạch ẩn hiện; và kỳ huyệt đoạn mà lại nối, như ngó sen đứt tơ còn liền, để dành cho chí nhân. Bài sau bàn cỏ cây, tam cương, đất bằng và phép lập hướng.
Bài sau: Thanh Ô Kinh (6): Hướng định âm dương, sai một ly đi nghìn dặm.
Bài trước: Thanh Ô Kinh (4): Khí thừa phong tán và những huyệt không được táng.
Nguồn: Thanh Ô Tiên Sinh Táng Kinh (青烏先生葬經), Ngột Khâm Trắc chú, chép trong Khâm định Cổ Kim Đồ Thư Tập Thành, Nghệ thuật điển quyển 655, Kham dư bộ vựng khảo 5: quyển 655, đoạn quý khí tương tư đến tiền hiền nan thuyết (sách thuộc công cộng). Nguyên văn chép theo bản khắc; lời chú đặt sau chữ 注. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo toạ hướng, long nhập thủ và thuỷ khẩu.
- Lập Cục Pháp: lập cục theo nguyên lý Liên Hoa.
Bài liên quan – 相關文章
- Mục lục Thanh Ô Kinh 青烏經
- Táng Thư 葬書 (Táng Kinh) – Quách Phác
- Hám Long Kinh 撼龍經
- Kho Sách Quý vugioi.com
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Kinh văn trong sách là phần Thư; đem la bàn ra núi thật, nhận long, nhận huyệt, xét thuỷ khẩu và lập hướng là phần Thủ, phải học trực tiếp. Mời tham khảo Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Đất bình dương xem huyệt thế nào? – 平洋大地
Không có long hổ thì xem ao hồ: lấy ao hồ làm minh đường, nước đứng, ngoài hẹp trong rộng; tìm tình ở bên trong, đừng tìm núi bên ngoài.
"Thế chỉ hình ngang" khác "hình chỉ thế súc" thế nào? – 勢止形昂 · 形止勢縮
Thế dừng hình ngẩng là long dồn về kết chính, đến bậc hầu vương; hình dừng thế co là long không kết chính, chỉ giàu mà thôi.
"Thiên quang hạ lâm, bách xuyên đồng quy" là gì? – 天光下臨
Trời mở sáng phía trên minh đường, nhiều dòng nước cùng chảy về một chỗ; đó là nơi chân long dừng đỗ.
"Chiết ngẫu quán ti" nghĩa là gì? – 折藕貫絲
Như bẻ ngó sen mà tơ còn liền: mạch ở chỗ quá hiệp tưởng đứt nhưng khí vẫn nối, là dấu hiệu của kỳ huyệt.
Vì sao kỳ huyệt "để dành cho chí nhân"? – 留與至人
Theo lời chú, đất quý liên quan đến tạo hoá lớn, không để người thường biết; cần con mắt tinh và đức dày mới nhận và giữ được.









