Thanh Ô Kinh
青烏經 (幽陰之宮 · 天下橫行)
Tác giả: Thanh Ô Tiên Sinh 青烏先生 (đời Hán, sử không chép tên) · chú: thừa tướng nước Kim Ngột Khâm Trắc 兀欽仄
Bản gốc: Thanh Ô Tiên Sinh Táng Kinh 青烏先生葬經, chép trong Khâm định Cổ Kim Đồ Thư Tập Thành 欽定古今圖書集成, Bác vật vựng biên, Nghệ thuật điển, quyển 655, Kham dư bộ vựng khảo 5 (bản đồng hoạt tự 1726).
Đây là đoạn khép lại Thanh Ô Kinh. Sau khi đã nói về khí, về thế núi sông, về huyệt và các cách đất, kinh quay về những điều mà người làm táng phải giữ: đất tốt có thần linh làm chủ, mở đất phải làm lễ trảm thảo, không được táng lấn bên tổ phần, một huyệt chân thì mười huyệt quanh đều hư, huyệt cát mà táng hung thì như bỏ xác. Rồi kinh kết bằng câu nổi tiếng nhất của cả bộ: "nội khí manh sinh, ngoại khí thành hình, nội ngoại tương thừa, phong thuỷ tự thành". Câu này về sau được Táng Thư dẫn lại, và trở thành gốc lý của cả môn loan đầu.
Trả lời nhanh: Đoạn cuối Thanh Ô Kinh gồm sáu ý. Một, chỗ u âm là nơi thần linh làm chủ, đất tốt không dễ trao cho người. Hai, táng mà không làm lễ trảm thảo thì gọi là đạo táng, tức táng trộm. Ba, táng lấn bên tổ phần thì hoạ đến con cháu. Bốn, một mộ vinh thịnh thì mười mộ cô bần, vì huyệt chân chỉ có một. Năm, huyệt cát mà táng hung thì như bỏ xác; âm dương hợp phù thì trời đất giao thông. Sáu, nội khí nảy sinh trong huyệt, ngoại khí là núi sông kết thành hình; trong ngoài cùng thừa thì phong thuỷ tự thành. Lấy mắt mà xét hình, lấy tình tính mà hội ý; hiểu được điều này thì đi khắp thiên hạ.
U âm chi cung, thần linh sở chủ – 幽陰之宮
幽陰之宮,神靈所主。
注:舊注:吉地有神主之,不輕與人。

Dịch kinh văn: Cung nơi u âm là chỗ thần linh làm chủ.
Dịch lời chú: Lời chú cũ nói: đất tốt có thần làm chủ, không dễ dàng trao cho người.

Giảng: "U âm chi cung" là chỗ sâu kín dưới lòng đất, nơi đặt hài cốt. Chữ "cung" ở đây không phải cung điện mà là nơi ở, như khi người xưa gọi mộ là "âm trạch", nhà của người đã khuất. Kinh nói chỗ ấy có thần linh làm chủ. Đây là quan niệm chung của người xưa: mỗi vùng đất có thần Thổ địa coi giữ, như miếu thờ trong ảnh trên, vẫn còn thấy khắp các làng ở Trung Hoa, Đài Loan và cả Việt Nam.
Lời chú giảng thêm một ý sâu hơn: "cát địa hữu thần chủ chi, bất khinh dữ nhân", đất tốt có thần giữ, không dễ trao cho người. Câu này người học phong thuỷ nghe nhiều trong các dạng khác: "phúc địa phúc nhân cư", đất phúc dành cho người có phúc; "tiên tích đức, hậu tầm long", trước tích đức rồi sau mới tìm long mạch. Ý của Thanh Ô Kinh là: tìm được đất tốt không chỉ do mắt giỏi hay tiền nhiều, mà còn do phúc phận. Người cố cưỡng cầu, dùng mưu cướp đất của người khác, thì dù được đất cũng chưa chắc được phúc.
Với người làm nghề, câu này còn là một lời răn: thầy địa lý không được tự cho mình là người ban phúc. Thầy chỉ là người đọc đất; đất trao cho ai là chuyện của đức và phận người ấy. Phong Thuỷ Liên Hoa giữ tinh thần này khi giảng cho học trò: khi xem đất cho gia chủ, phải nói thật cái được cái mất, không hứa hẹn những điều đất không có.
Táng bất trảm thảo, danh viết đạo táng – 斬草
葬不斬草,名曰盜葬。
注:斬草,開地之日。以酒奠地神。然後以草斬三斷。不然則為盜葬矣。
Dịch kinh văn: Táng mà không trảm thảo thì gọi là đạo táng.
Dịch lời chú: Trảm thảo là ngày mở đất. Lấy rượu tưới đất để tế thần đất, rồi lấy cỏ chặt làm ba đoạn. Không làm như vậy thì là táng trộm.
Giảng: Câu này nối liền với câu trước. Đã nói đất có thần làm chủ, thì muốn dùng đất phải xin phép thần. Lễ "trảm thảo" (斬草, chặt cỏ) là lễ mở đất: chọn ngày, đến chỗ huyệt, rót rượu xuống đất tế thần Thổ địa, rồi cầm một nắm cỏ chặt làm ba đoạn. Chặt cỏ là dấu hiệu bắt đầu động thổ, cũng là lời báo với thần đất rằng nhà này xin dùng chỗ này để an táng.
Táng mà bỏ qua lễ ấy thì kinh gọi là "đạo táng", tức táng trộm: dùng đất của thần mà không xin, như vào nhà người mà không gõ cửa. Ở các đời sau, lễ trảm thảo được ghi trong nhiều sách lễ và sách táng, có khi còn kèm văn tế, chọn giờ, định hướng đứng. Ở Việt Nam, tục "lễ động thổ" trước khi đào huyệt, xây mộ, hay làm nhà, là cùng một gốc ý.
Đọc câu này, người học không nên chỉ thấy phần nghi lễ. Ý sâu hơn là thái độ kính trọng đất. Người xưa coi đất là có linh, nên không tuỳ tiện đào bới. Chính thái độ ấy khiến người ta cẩn thận khi chọn huyệt, khi đào sâu, khi lấp đất, và không phá long mạch một cách vô ý. Phong thuỷ mất đi lòng kính ấy thì chỉ còn là kỹ thuật, mà kỹ thuật không có lòng kính thì dễ thành hại.
Táng cập tổ phần, ương cập tử tôn – 祖墳
葬及祖墳,殃及子孫。
注:言不可于祖墳畔侵葬,福未及禍先至矣。

Dịch kinh văn: Táng lấn đến tổ phần thì tai ương đến con cháu.
Dịch lời chú: Nói rằng không được táng lấn sát bên mộ tổ; phúc chưa tới mà hoạ đã đến trước.
Giảng: Đây là một lời cấm rất cụ thể. Nhiều dòng họ có một ngôi mộ tổ được coi là phát phúc, rồi đời sau ai cũng muốn táng gần đó để "hưởng ké" long mạch. Thanh Ô Kinh cấm điều này: táng lấn sát bên tổ phần thì phúc chưa thấy mà hoạ đã đến.
Vì sao? Đọc cùng với câu sau ("nhất phần vinh thịnh, thập phần cô bần") thì rõ: một cuộc đất chỉ có một huyệt chân. Mộ tổ đã chiếm huyệt chân rồi, chỗ bên cạnh không phải huyệt, mà đào bới bên cạnh lại có thể động đến mạch của chính mộ tổ. Đào sát quá thì cắt long, thông khí, làm nước thấm, đất sụt. Một ngôi mộ tổ đang phát có thể vì thế mà hỏng, và hoạ ấy đến với cả dòng họ chứ không riêng nhà táng sau.
Ảnh trên là mộ tổ một dòng họ ở Hồng Kông, nằm trên sườn đồi, có la thành bao quanh và khoảng đất trống phía trước. Người làm mộ giỏi luôn để khoảng cách quanh mộ tổ, không xây thêm, không đào gần. Ở nhiều làng Việt Nam, câu "đừng động mả tổ" vẫn được nói đến như một điều kiêng lớn; điều kiêng ấy có gốc lý trong câu kinh này.
Nhất phần vinh thịnh, thập phần cô bần – 一墳榮盛
一墳榮盛,十墳孤貧。
注:舊注:點穴,如灼艾焉。一穴既真,諸穴虛閒。

Dịch kinh văn: Một mộ vinh thịnh, mười mộ cô bần.
Dịch lời chú: Lời chú cũ nói: điểm huyệt như đốt ngải; một huyệt đã chân thì các huyệt khác đều hư không.
Giảng: Lời chú dùng một hình ảnh của y học cổ truyền: điểm huyệt như cứu ngải. Thầy thuốc đốt ngải đúng huyệt trên thân người thì khí huyết thông, bệnh lui; đốt lệch đi một chút thì chỉ bỏng da mà không có tác dụng. Ảnh trên là cứu ngải trên huyệt: điếu ngải phải đặt đúng một điểm, không phải bất cứ chỗ nào trên vùng ấy.
Huyệt đất cũng vậy. Một cuộc long mạch kết lại thì tụ khí ở một chỗ. Mộ đặt đúng chỗ ấy thì vinh thịnh; mười mộ đặt quanh đó, dù cách vài trượng, đều không được khí, nên cô bần. Câu này giải thích vì sao ở nhiều nghĩa trang, cùng một sườn đồi, cùng một hướng, mà chỉ một ngôi phát, những ngôi khác lặng im.
Câu này cũng là lời nhắc về độ khó của điểm huyệt. Người học phong thuỷ thường thấy dễ ở phần nhìn thế lớn: núi đẹp, nước vòng. Nhưng từ thế lớn đến điểm huyệt là một khoảng cách rất xa. Thế lớn đúng mà huyệt lệch thì vẫn là "thập phần cô bần". Đây là phần thủ pháp phải học trực tiếp với thầy trên thực địa, không học được qua sách.
Huyệt cát táng hung, dữ khí thi đồng – 穴吉葬凶
穴吉葬凶,與棄屍同。陰陽合符,天地交通。
注:郭氏葬經引此以證,甚明。

Dịch kinh văn: Huyệt cát mà táng hung thì cũng như bỏ xác. Âm dương hợp phù, trời đất giao thông.
Dịch lời chú: Táng Kinh của họ Quách dẫn câu này để làm chứng, rất rõ.
Giảng: "Huyệt cát táng hung": huyệt là đất tốt, nhưng cách táng sai. Sai ở đâu? Có thể là sai ngày giờ, sai hướng đặt quan, sai độ sâu nông, lệch khỏi chính huyệt, hoặc làm hỏng đất khi đào. Kinh nói thẳng: như vậy chẳng khác gì đem xác bỏ đi. Đất tốt đến mấy mà táng sai thì không có phúc gì.
Câu sau đưa ra điều kiện đúng: "âm dương hợp phù, thiên địa giao thông". Âm dương hợp phù là các yếu tố âm và dương khớp nhau như hai nửa của cái phù (tín vật chia đôi): long và hổ, núi và nước, động và tĩnh, huyệt và hướng. Thiên địa giao thông là khí trời và khí đất gặp nhau ở huyệt. Chỉ khi ấy thì huyệt cát mới thành táng cát.
Lời chú chỉ có một câu, nhưng rất đáng để ý: Táng Kinh của Quách Phác (tức Táng Thư) dẫn câu này làm chứng. Nghĩa là từ đời Tấn, Thanh Ô Kinh đã được coi là kinh gốc, và Táng Thư đứng trên nền của nó. Bức tranh Sơn kính xuân hành của Mã Viễn ở trên là hình ảnh của ý "âm dương hợp phù": núi đá và cây liễu, nước và người, cứng và mềm, động và tĩnh hoà vào nhau trong một khung nhỏ.
Nội khí manh sinh, ngoại khí thành hình – 內氣萌生 · 外氣成形
內氣萌生,外氣成形,內外相乘,風水自成。察以眼界,會以情性,若能悟此,天下橫行。
注:內氣萌生,言穴暖而生萬物也。外氣成形,言山川融結而成形像也。生氣萌於內,形象成於外,實相乘也。察以眼界,形之於外,今皆可見之。至於會以情性,非上智不能言也。眼界之所聚,情性之所止,勢所大小,無穴不然,苟能通之,蠻貊之邦行矣。

Dịch kinh văn: Nội khí nảy sinh, ngoại khí thành hình; trong ngoài cùng thừa nhau thì phong thuỷ tự thành. Lấy tầm mắt mà xét, lấy tình tính mà hội; nếu ngộ được điều này thì đi khắp thiên hạ.
Dịch lời chú: Nội khí nảy sinh là nói huyệt ấm mà sinh ra vạn vật. Ngoại khí thành hình là nói núi sông dung kết mà thành hình tượng. Sinh khí nảy ở bên trong, hình tượng thành ở bên ngoài, ấy là thật sự cùng thừa nhau. Lấy tầm mắt mà xét là hình hiện ra bên ngoài, nay đều thấy được. Còn lấy tình tính mà hội thì không phải bậc thượng trí không nói được. Chỗ tầm mắt tụ lại, chỗ tình tính dừng lại, thế lớn hay nhỏ, không có huyệt nào không như vậy. Nếu thông được điều ấy thì đến xứ man di cũng đi được.
Giảng: Đây là câu được trích nhiều nhất của Thanh Ô Kinh, và là câu kết của cả bộ. Nó gói lại toàn bộ lý của môn loan đầu trong mười sáu chữ.
Nội khí manh sinh. Nội khí là sinh khí trong lòng đất, ở chính huyệt. Lời chú giảng "huyệt noãn nhi sinh vạn vật": huyệt ấm và có sức sinh. Chữ "manh" (萌) là mầm cây vừa nhú. Khí ở huyệt không phải là thứ tĩnh, mà là sức sống đang nảy ra, như mầm đầu xuân. Huyệt chân thì đất ấm, khô ráo, màu đẹp, cây cỏ tươi; huyệt giả thì đất lạnh, ẩm, chua, cỏ úa.
Ngoại khí thành hình. Ngoại khí là núi sông bên ngoài huyệt: long mạch đến, sa hai bên, án trước mặt, nước vòng quanh. Lời chú gọi là "sơn xuyên dung kết nhi thành hình tượng". Núi sông là khí đã thành hình, nên nhìn thấy được.

Nội ngoại tương thừa, phong thuỷ tự thành. Trong có sinh khí, ngoài có núi sông bao bọc; hai bên nương vào nhau thì gió được che, nước được giữ, khí được tụ, và cái gọi là "phong thuỷ" tự nhiên thành. Đây là lý giải vì sao môn này có tên "phong thuỷ". Táng Thư về sau nói rõ hơn: khí gặp gió thì tan, gặp nước thì dừng; người xưa tụ khí cho không tan, dẫn khí cho có chỗ dừng, nên gọi là phong thuỷ. Bức Tảo xuân đồ của Quách Hi ở trên là hình ảnh đẹp nhất của ý này: núi non đầu xuân như được nâng lên từ khí bên trong, mây khói quấn quanh, nước chảy dưới chân.
Sát dĩ nhãn giới, hội dĩ tình tính. Câu này nói về cách học. Hình bên ngoài thì lấy mắt mà xét: ai đi thực địa đủ nhiều cũng nhìn ra núi cao thấp, nước vòng hay thẳng. Nhưng "tình tính" của đất, tức núi này hướng về đâu, nước này có tình với huyệt hay không, khí này đang tụ hay tan, thì phải lấy tâm mà hội. Lời chú nói thẳng: phần này không phải bậc thượng trí không nói được. Đó là lý do người xưa nói học phong thuỷ "tam niên tầm long, thập niên điểm huyệt": ba năm học tìm long, mười năm mới học được điểm huyệt.
Nhược năng ngộ thử, thiên hạ hoành hành. Câu kết: ai ngộ được lý nội ngoại tương thừa thì đi khắp thiên hạ. Lời chú nói: chỗ tầm mắt tụ lại, chỗ tình tính dừng lại, thế lớn hay nhỏ, không huyệt nào không như vậy; thông được thì đến "man mạch chi bang", tức các xứ xa lạ, cũng đọc được đất. Nghĩa là lý này không chỉ đúng ở một vùng. Núi sông ở đâu cũng thế: có nội khí, có ngoại hình, có chỗ tụ, có chỗ tan. Người nắm được lý thì đến vùng đất lạ vẫn đọc ra.
Nhìn lại toàn bộ Thanh Ô Kinh – 青烏經總覽
Đến đây, toàn bộ kinh văn Thanh Ô Kinh đã được dịch và giảng trọn trong tám bài. Nhìn lại, kinh đi theo một trình tự rất chặt:
Bài 2 mở đầu bằng vũ trụ luận: bàn cổ hỗn luân, khí manh đại phác, âm dương chia ra, có thanh có trọc, có sống có chết. Đây là nền triết học của toàn bộ môn học: mọi thứ đều từ một khí mà ra.
Bài 3 nói về núi sông: sơn xuyên dung kết, sơn ngưng thuỷ trú, và các loại núi không nên táng. Bài 4 nói về khí: khí thừa phong tán, mạch ngộ thuỷ chỉ, những chỗ huyệt không táng được. Bài 5 nói về đất bằng: bình dương đại địa, nơi núi không rõ thì lấy nước làm long, và chân long thì nghi tiết chân chính. Bài 6 nói về hướng: hướng định âm dương, sai một ly đi nghìn dặm. Bài 7 nói về các cách đất: công hầu, tể tướng, văn sĩ, đại phú, bần tiện. Và bài 8, bài này, khép lại bằng đạo của người làm táng và lý nội ngoại tương thừa.
Trình tự ấy là trình tự học: từ khí đến hình, từ thế lớn đến huyệt nhỏ, từ kỹ thuật đến đạo đức. Thanh Ô Kinh ngắn, chỉ khoảng một nghìn chữ, nhưng gần như mọi ý lớn của loan đầu đời sau đều có mầm ở đây. Táng Thư của Quách Phác, Hám Long Kinh, Nghi Long Kinh của Dương Quân Tùng đều nối tiếp và mở rộng những ý này.
Với người học ngày nay, đọc Thanh Ô Kinh nên đọc như đọc gốc rễ. Không nên tìm trong đó những công thức tra cứu, vì kinh nói rõ phần tinh nhất là "hội dĩ tình tính", phải lấy tâm mà hiểu. Phong Thuỷ Liên Hoa dạy kinh này ở phần nhập môn, như nền tảng để học trò hiểu vì sao phải đi thực địa, vì sao phải xem cả long, huyệt, sa, thuỷ, hướng, và vì sao người làm nghề phải giữ đức.
Tóm lại
Đoạn cuối Thanh Ô Kinh gồm hai phần. Phần đầu là đạo của người làm táng: đất tốt có thần linh làm chủ, không dễ trao cho người; mở đất phải làm lễ trảm thảo, không thì là táng trộm; không được táng lấn bên tổ phần; một huyệt chân thì các huyệt quanh đều hư; huyệt cát mà táng sai thì như bỏ xác, phải âm dương hợp phù, trời đất giao thông. Phần sau là lý gốc của cả môn: nội khí nảy sinh trong huyệt, ngoại khí là núi sông kết thành hình, trong ngoài cùng thừa nhau thì phong thuỷ tự thành. Hình thì lấy mắt mà xét, tình thì lấy tâm mà hội; ngộ được điều ấy thì đi khắp thiên hạ. Với bài này, bộ Thanh Ô Kinh trên Kho Sách Quý đã trọn tám bài.
Hết bộ. Xem mục lục: Thanh Ô Kinh 青烏經.
Bài trước: Thanh Ô Kinh (7): Đất công hầu, tể tướng, văn sĩ, đại phú.
Nguồn: Thanh Ô Tiên Sinh Táng Kinh (青烏先生葬經), Ngột Khâm Trắc chú, chép trong Khâm định Cổ Kim Đồ Thư Tập Thành, Nghệ thuật điển quyển 655, Kham dư bộ vựng khảo 5: quyển 655, đoạn u âm chi cung đến hết kinh (sách thuộc công cộng). Nguyên văn chép theo bản khắc; lời chú đặt sau chữ 注. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo toạ hướng, long nhập thủ và thuỷ khẩu.
- Lập Cục Pháp: lập cục theo nguyên lý Liên Hoa.
Bài liên quan – 相關文章
- Mục lục Thanh Ô Kinh 青烏經
- Táng Thư 葬書 (Táng Kinh) – Quách Phác
- Hám Long Kinh 撼龍經
- Kho Sách Quý vugioi.com
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Kinh văn trong sách là phần Thư; đem la bàn ra núi thật, nhận long, nhận huyệt, xét thuỷ khẩu và lập hướng là phần Thủ, phải học trực tiếp. Mời tham khảo Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
"Nội khí manh sinh, ngoại khí thành hình" nghĩa là gì? – 內氣萌生
Nội khí là sinh khí nảy ra ở chính huyệt; ngoại khí là núi sông kết thành hình bên ngoài. Trong ngoài cùng thừa nhau thì gió được che, nước được giữ, khí được tụ, nên phong thuỷ tự thành.
Lễ trảm thảo là gì? – 斬草
Là lễ mở đất trước khi táng: rót rượu tế thần đất, rồi chặt một nắm cỏ làm ba đoạn. Táng mà không làm lễ này thì Thanh Ô Kinh gọi là đạo táng, tức táng trộm.
Vì sao không được táng gần mộ tổ? – 祖墳
Vì mộ tổ đã chiếm huyệt chân, chỗ bên cạnh không có khí, mà đào sát lại dễ động đến mạch của mộ tổ. Kinh nói phúc chưa tới mà hoạ đã đến.
"Nhất phần vinh thịnh, thập phần cô bần" là sao? – 一墳榮盛
Một cuộc đất chỉ có một huyệt chân, như cứu ngải chỉ đúng một huyệt. Mộ đặt đúng huyệt thì vinh thịnh, mười mộ quanh đó đều không được khí.
Táng Thư có liên quan gì với Thanh Ô Kinh? – 葬書
Lời chú ghi rằng Táng Kinh của Quách Phác dẫn câu "huyệt cát táng hung" để làm chứng; câu "nội khí manh sinh, ngoại khí thành hình" cũng được Táng Thư dẫn lại. Táng Thư đứng trên nền của Thanh Ô Kinh.









