Thanh Ô Kinh
青烏經 (公侯之地 · 如示諸指)
Tác giả: Thanh Ô Tiên Sinh 青烏先生 (đời Hán, sử không chép tên) · chú: thừa tướng nước Kim Ngột Khâm Trắc 兀欽仄
Bản gốc: Thanh Ô Tiên Sinh Táng Kinh 青烏先生葬經, chép trong Khâm định Cổ Kim Đồ Thư Tập Thành 欽定古今圖書集成, Bác vật vựng biên, Nghệ thuật điển, quyển 655, Kham dư bộ vựng khảo 5 (bản đồng hoạt tự 1726).
Đây là đoạn kinh văn mà đời sau gọi là "sa pháp" sơ khai của Thanh Ô Kinh: lấy hình núi trước mặt và hai bên huyệt làm tượng để đoán cách đất. Kinh liệt kê bảy cách: đất công hầu, đất tể tướng, đất ngoại đài, đất quan quý, đất văn sĩ, đất đại phú và đất bần tiện, xen giữa là một câu then chốt: "địa hữu giai khí, tuỳ thổ sở sinh; sơn hữu cát khí, nhân phương nhi chỉ". Đọc đoạn này cần tỉnh táo, vì nó dễ bị hiểu thành bảng tra phú quý.
Trả lời nhanh: Đất công hầu có núi như rồng ngựa vùng lên, trước mặt có núi như ngọc khuê, nhỏ mà đầu nhọn. Đất tể tướng có núi tròn ngay ngắn ở gần, nước lớn triều về, rộng rãi bằng phẳng, sinh khí tú lệ. Đất ngoại đài có hãn môn cao đứng hai bên, núi như quân đồn bày ra đón, vòng quanh mấy dặm, có núi bút lớn nằm ngang. Đất quan quý có núi văn chương như cài bên tai, hai gò tròn liền nhau gọi là ngư đại ở phương canh kim. Đất văn sĩ có bút nhọn mà nhỏ, nước không theo, chỉ được hư danh. Đất đại phú có núi tròn như hòm vàng. Đất bần tiện núi rối như tiền rơi. Nhưng kinh nhắc: núi trước mặt chỉ là tượng; phải có khí tốt mới chỉ núi mà nói được.
Đất công hầu: long mã đằng khởi, diện đối ngọc khuê – 公侯之地
公侯之地,龍馬騰起,面對玉圭,小而首銳,更過本方,不學而至。
注:本方或正面,或左右而勻停,或本皆有用之方。又曰:如馬山,要在南方。

Dịch kinh văn: Đất công hầu, rồng ngựa vùng dậy, trước mặt đối với ngọc khuê, nhỏ mà đầu nhọn; lại vượt qua phương của mình thì không học mà đến.
Dịch lời chú: "Bản phương" là hoặc chính diện, hoặc hai bên trái phải mà cân đối, hoặc vốn đều là phương có dụng. Lại nói: như núi hình ngựa thì cần ở phương nam.

Giảng: "Long mã đằng khởi": long mạch đến huyệt có thế vùng lên mạnh mẽ như rồng như ngựa phi. Đây là thế, không phải hình nhỏ. "Diện đối ngọc khuê": ngay trước mặt huyệt có một ngọn núi nhỏ đầu nhọn, dáng như cái khuê. Khuê (圭) là tấm ngọc dài, đầu nhọn, vua ban cho chư hầu làm tín vật khi phong tước, các quan cầm khi chầu. Ảnh trên là những tấm ngọc khuê đời Minh: dáng dài, đáy bằng, đầu nhọn. Núi án trước mặt có hình như thế thì gọi là "khuê án".
"Canh quá bản phương, bất học nhi chí": câu này khó. Lời chú giảng "bản phương" là phương có dụng, có thể ở chính diện hoặc hai bên mà cân đối. "Canh quá" có lẽ là núi khuê ấy lại nằm đúng phương thích hợp. Lời chú dẫn thêm: núi hình ngựa cần ở phương nam. Đây là dấu vết sớm của việc kết hợp hình núi với phương vị, sau phát triển thành phép "sa thuỷ phương vị" của lý khí.
Đất tể tướng: tú yểm gần kề, đại thuỷ dương triều – 宰相之地
宰相之地,繡𧝋伊邇。大水洋朝,無極之貴。空闊平夷,生氣秀麗。
注:繡𧝋言前山員峰端正,又有大江洋朝,則貴無極也。

Dịch kinh văn: Đất tể tướng, tú yểm ở gần. Nước lớn mênh mông triều về, quý không cùng. Rộng rãi bằng phẳng, sinh khí tươi đẹp.
Dịch lời chú: "Tú yểm" là nói núi trước tròn đầu ngay ngắn; lại có sông lớn mênh mông triều về thì quý không cùng.
Giảng: Chữ thứ hai của "tú yểm" (繡𧝋) là chữ hiếm, chỉ một thứ áo che bằng gấm thêu. Lời chú giảng đơn giản: núi trước mặt tròn đầu, ngay ngắn, đẹp như gấm thêu. "Y nhĩ" là ở gần. Thêm vào đó "đại thuỷ dương triều": nước lớn mênh mông như biển đổ về trước mặt. Núi tròn đẹp gần, nước lớn xa, "không khoát bình di", minh đường rộng mà bằng: đó là khí tượng lớn, nên ví với tể tướng. Ảnh hoàng hôn trên sông Trường Giang ở trên gợi đúng khí tượng ấy: nước lớn mở ra trước mặt, núi đứng hai bờ.
Đất ngoại đài: hãn môn cao đứng, đồn quân bày đón – 外臺之地
外臺之地,捍門高峙。屯軍排迎,周迴數里。筆大橫椽,足判生死。
注:舊注:捍門旗山,取其聳拔。屯軍踏節排衙迎送,貴其周遮。右畔有橫山,列在低處,則為判生死筆。須是穴正昂然獨尊,不然則為暗刀山也,故曰難擬。

Dịch kinh văn: Đất ngoại đài, hãn môn cao đứng. Đồn quân bày ra đón, vòng quanh mấy dặm. Bút lớn nằm ngang như rui nhà, đủ để phán sinh tử.
Dịch lời chú: Cựu chú nói: hãn môn là núi cờ, lấy chỗ cao vót của nó. Đồn quân giẫm nhịp bày hàng nha đón đưa, quý ở chỗ vây kín. Bên phải có núi nằm ngang, xếp ở chỗ thấp, thì làm bút phán sinh tử. Phải là huyệt ngay ngắn ngẩng cao độc tôn, không thì thành núi dao ngầm, cho nên nói là khó định.
Giảng: "Ngoại đài" là chức quan ngoài triều đình, như quan án sát, quan đô hộ, có quyền xét xử, có binh lính. "Hãn môn" (捍門) là hai núi đứng hai bên thuỷ khẩu như hai cột cửa canh giữ; đây là khái niệm thuỷ khẩu sa quan trọng mà các sách đời sau rất hay dùng. "Đồn quân bài nghênh": nhiều núi nhỏ xếp hàng như quân lính đứng đón. "Bút đại hoành chuyên": một núi dài nằm ngang như cây bút lớn, như cây rui nhà, gọi là bút phán sinh tử, tức là quyền xét án.
Lời chú có một cảnh báo quan trọng: "tu thị huyệt chính ngang nhiên độc tôn, bất nhiên tắc vi ám đao sơn". Phải là huyệt chính, ngẩng cao, một mình làm chủ; nếu không, ngọn núi ngang ấy thành "ám đao", núi dao ngầm, chủ hung. Cùng một hình núi, có huyệt chủ thì là bút, không có huyệt chủ thì là dao. Đây là bài học rất sâu: sa không tự mang cát hung, cát hung tuỳ vào huyệt.
Ảnh Quỳ Môn ở đầu Cù Đường Hiệp trên sông Trường Giang ở trên là hình ảnh trực quan nhất của hãn môn: hai vách núi dựng đứng hai bên như hai cánh cửa, dòng sông lớn chảy qua giữa. Người xưa gọi nơi đây là cửa ngõ của đất Thục.
Đất quan quý: văn chương sáp nhĩ, ngư đại song liên – 官貴之地
官貴之地,文章插耳,魚袋雙連,庚金之位,南火東木北水,鄙技。
注:兩員峰相連,一大一小,謂之魚袋庚金,取其員活出貴也。若尖尾象火,主醫巫;長瘦象木,輕薄象水,出淫蕩雜技也。

Dịch kinh văn: Đất quan quý, văn chương cài tai, túi cá đôi liền, ở vị trí canh kim. Nam hoả, đông mộc, bắc thuỷ thì là nghề vặt.
Dịch lời chú: Hai núi tròn liền nhau, một lớn một nhỏ, gọi là "ngư đại canh kim", lấy chỗ tròn sống của nó mà ra quý. Nếu nhọn đuôi giống hoả thì chủ nghề thuốc, nghề đồng; dài gầy giống mộc, nhẹ mỏng giống thuỷ thì ra người dâm đãng, nghề tạp.
Giảng: "Văn chương sáp nhĩ": núi đẹp như nét văn chương cài ở hai bên tai huyệt, tức là sa ở hai bên gần huyệt. "Ngư đại" (魚袋) là túi hình cá mà quan đời Đường, Tống đeo bên hông để đựng thẻ tín, quan càng cao túi càng quý. Lời chú giảng ngư đại là hai núi tròn liền nhau, một lớn một nhỏ, như hai gò trong ảnh trên. Đặt ở phương canh, tức phương tây, thuộc kim, mà núi tròn cũng thuộc kim, nên gọi "ngư đại canh kim". Hình và phương cùng một hành thì tốt.
Vế sau "nam hoả, đông mộc, bắc thuỷ, bỉ kỹ" là ý ngược lại: nếu hình núi là nhọn (hoả), dài gầy (mộc), mỏng (thuỷ), thì chủ nghề vặt. Lời chú nói cụ thể: hoả chủ y vu, mộc và thuỷ chủ dâm đãng tạp kỹ. Ở đây có thể thấy sự kết hợp sớm giữa hình núi ngũ hành và phương vị ngũ hành. Đọc những lời phán như vậy, Phong Thuỷ Liên Hoa giữ thái độ khảo cứu: đây là quan niệm xã hội thời xưa về nghề nghiệp, không phải lời định mệnh.
Địa hữu giai khí: phải có khí mới chỉ núi mà nói – 地有佳氣
地有佳氣,隨土所生;山有吉氣,因方而止。
注:氣之聚者,以土沃而佳。山之美者,以氣止而吉。自王公而官貴,雖以前山取象,必有氣之佳吉如此,方可指山而言也。

Dịch kinh văn: Đất có khí tốt, theo đất mà sinh; núi có khí lành, nhân phương mà dừng.
Dịch lời chú: Khí tụ thì nhờ đất màu mỡ mà tốt; núi đẹp thì nhờ khí dừng mà lành. Từ vương công đến quan quý, tuy lấy núi trước mặt làm tượng, nhưng phải có khí tốt lành như thế mới có thể chỉ núi mà nói.
Giảng: Đây là câu then chốt của cả đoạn, và cũng là câu bị bỏ qua nhiều nhất. Kinh vừa liệt kê một loạt cách núi công hầu, tể tướng, quan quý, rồi dừng lại để nói: tất cả những hình núi ấy chỉ là tượng; cái quyết định là khí. Lời chú nói rõ: "tuy dĩ tiền sơn thủ tượng, tất hữu khí chi giai cát như thử, phương khả chỉ sơn nhi ngôn dã". Có khí tốt thì mới chỉ vào núi mà nói công hầu, tể tướng; không có khí thì núi đẹp mấy cũng chỉ là núi.
Câu này bảo vệ người học khỏi một lỗi rất phổ biến: thấy một ngọn núi nhọn liền nói "văn bút", thấy núi tròn liền nói "kim quỹ", mà không xét long có đến, huyệt có thật, khí có tụ không. Thanh Ô Kinh đặt câu này ngay giữa danh sách để không ai đọc lướt qua.
Đất văn sĩ, đất đại phú, đất bần tiện – 文士 · 大富 · 貧賤
文士之地,筆尖而細,諸水不隨,虛馳名譽。
注:此筆不及外臺,判生死之筆也。侍衛不隨人,爵位之卑也。故氣之佳吉不如前虛馳名譽而已。

Dịch kinh văn: Đất văn sĩ, bút nhọn mà nhỏ, các dòng nước không theo, chỉ được danh tiếng suông.
Dịch lời chú: Bút này không bằng bút phán sinh tử của ngoại đài. Thị vệ không theo người, tước vị thấp. Cho nên khí tốt lành không bằng các cách trước, chỉ được danh tiếng suông mà thôi.
Giảng: Núi nhọn mà nhỏ như ngọn bút, gọi là văn bút. Có bút thì có văn tài, có tiếng. Nhưng "chư thuỷ bất tuỳ": nước không theo về, tức là cuộc không có tài lực, không có thế lực đi kèm. Kết quả là "hư trì danh dự", danh tiếng bay xa mà thực chất mỏng. Ảnh Hoàng Sơn ở trên có những ngọn núi đá nhọn vút như ngọn bút, loại núi mà người xưa gọi là văn bút phong.
大富之地,圓峰金櫃。貝寶沓來,如川之至。小秀清貴,圓重富厚。
注:舊注:如川之至,言慶之速也。
Dịch kinh văn: Đất đại phú, núi tròn như hòm vàng. Của báu dồn đến như sông chảy tới. Nhỏ mà thanh tú thì thanh quý, tròn mà nặng thì giàu dày.
Dịch lời chú: Cựu chú nói: "như sông chảy tới" là nói phúc đến nhanh.
Giảng: "Viên phong kim quỹ": núi tròn đầy như cái hòm vàng, cái rương đựng của. Núi tròn thuộc kim, kim chủ tài. Câu cuối phân biệt rất hay: "tiểu tú thanh quý, viên trọng phú hậu", núi nhỏ mà tú thì thanh quý, núi tròn mà nặng thì giàu dày. Cùng là núi tròn, nhỏ đẹp thì thiên về quý, to nặng thì thiên về phú.
貧賤之地,亂如散錢;達人大觀,如示諸指。
注:脈理散亂無的定之穴。註云:山沙散亂,朝對不明。
Dịch kinh văn: Đất bần tiện, rối như tiền rơi; người thông đạt nhìn tổng thể thì rõ như chỉ trên bàn tay.
Dịch lời chú: Mạch lý tản loạn, không có huyệt định. Chú nói: núi sa tản loạn, triều đối không rõ.
Giảng: "Loạn như tán tiền": núi nhỏ rải rác như những đồng tiền rơi vãi, không có hàng lối, không quay về đâu. Mạch loạn thì không có huyệt. Vế sau "đạt nhân đại quan, như thị chư chỉ" rất đáng nhớ: người thông đạt nhìn tổng thể thì thấy rõ như chỉ trên bàn tay. Nghĩa là đọc đất phải nhìn toàn cục, không bị cuốn vào từng ngọn núi lẻ.

Bức chân dung một vị quan đời Minh ở trên là hình ảnh mà người xưa nghĩ đến khi đọc những câu "công hầu", "quan quý" trong kinh: áo bào, mũ cánh chuồn, đai ngọc. Người đời Minh, Thanh rất tin vào những lời phán này, nhiều dòng họ đã chọn đất mộ tổ theo các cách núi trên đây.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Phong Thuỷ Liên Hoa đọc đoạn này theo đúng thứ tự mà chính kinh đã sắp đặt: khí trước, tượng sau. Câu "địa hữu giai khí" nằm giữa danh sách không phải ngẫu nhiên. Thầy Vũ Giới thường nói với học trò: sa pháp là phần dễ học nhất và cũng dễ sai nhất, vì ai cũng nhìn thấy núi, nhưng ít người thấy khí. Một ngọn núi nhọn ở trước mặt một ngôi nhà, một ngôi mộ, chỉ có ý nghĩa "văn bút" khi chính ngôi nhà, ngôi mộ ấy ở đúng chỗ khí tụ.
Bài học thứ hai từ lời chú về ngoại đài: cùng một hình sa, có huyệt chủ thì là bút, không có huyệt chủ thì là dao. Sa không tự mang cát hung, cát hung tuỳ vào quan hệ với huyệt: gần hay xa, hướng vào hay quay ra, cao hay thấp so với huyệt. Đây là nguyên tắc Phong Thuỷ Liên Hoa áp dụng cho cả dương trạch: một toà nhà cao nhọn trước mặt có thể là văn bút, cũng có thể là sát, tuỳ khoảng cách, tỉ lệ và vị trí của căn nhà mình.
Bài học thứ ba là thái độ với những lời phán. Kinh nói công hầu, tể tướng, văn sĩ, bần tiện, những chức danh và nghề nghiệp của xã hội xưa. Người học ngày nay nên chuyển ý thành mức độ: cuộc lớn hay nhỏ, thiên về danh hay về lợi, ổn định hay hư danh. Phong Thuỷ Liên Hoa không dùng những câu này để hứa hẹn, mà để đánh giá tiềm năng của một cuộc đất và nhắc người ở đó tu dưỡng cho xứng.
Tóm lại
Đoạn kinh này lấy núi trước mặt và hai bên huyệt làm tượng để phân các cách đất: công hầu có long mã và ngọc khuê; tể tướng có tú yểm và nước lớn triều; ngoại đài có hãn môn, đồn quân, bút phán sinh tử; quan quý có văn chương sáp nhĩ, ngư đại canh kim; văn sĩ bút nhọn mà nước không theo; đại phú núi tròn kim quỹ; bần tiện núi rối như tiền rơi. Nhưng then chốt là câu ở giữa: đất phải có khí tốt thì mới chỉ núi mà nói được. Bài sau, bài cuối, khép lại kinh văn với những lời răn về tục táng và câu nội khí manh sinh, ngoại khí thành hình.
Bài sau: Thanh Ô Kinh (8): Nội khí manh sinh, ngoại khí thành hình.
Bài trước: Thanh Ô Kinh (6): Hướng định âm dương, sai một ly đi nghìn dặm.
Nguồn: Thanh Ô Tiên Sinh Táng Kinh (青烏先生葬經), Ngột Khâm Trắc chú, chép trong Khâm định Cổ Kim Đồ Thư Tập Thành, Nghệ thuật điển quyển 655, Kham dư bộ vựng khảo 5: quyển 655, đoạn công hầu chi địa đến như thị chư chỉ (sách thuộc công cộng). Nguyên văn chép theo bản khắc; lời chú đặt sau chữ 注. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo toạ hướng, long nhập thủ và thuỷ khẩu.
- Lập Cục Pháp: lập cục theo nguyên lý Liên Hoa.
Bài liên quan – 相關文章
- Mục lục Thanh Ô Kinh 青烏經
- Táng Thư 葬書 (Táng Kinh) – Quách Phác
- Hám Long Kinh 撼龍經
- Kho Sách Quý vugioi.com
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Kinh văn trong sách là phần Thư; đem la bàn ra núi thật, nhận long, nhận huyệt, xét thuỷ khẩu và lập hướng là phần Thủ, phải học trực tiếp. Mời tham khảo Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
"Ngọc khuê" trong Thanh Ô Kinh là gì? – 玉圭
Là núi án nhỏ đầu nhọn trước mặt huyệt, dáng như tấm ngọc khuê vua ban cho chư hầu; kinh xếp vào cách đất công hầu.
"Hãn môn" là gì? – 捍門
Là hai núi đứng cao hai bên như cột cửa canh giữ; lời chú gọi là núi cờ, quý ở chỗ cao vót và vây kín.
Vì sao cùng một núi ngang có khi là bút, có khi là dao? – 判生死筆 · 暗刀山
Lời chú nói phải có huyệt chính ngẩng cao độc tôn thì núi ngang là bút phán sinh tử; không có huyệt chủ thì thành núi dao ngầm.
Có núi văn bút trước nhà là học giỏi không? – 文筆
Không chắc: kinh nói văn sĩ bút nhọn mà nước không theo chỉ được hư danh, và phải có khí tốt mới chỉ núi mà nói được.
Câu then chốt của đoạn này là câu nào? – 地有佳氣
"Địa hữu giai khí, tuỳ thổ sở sinh; sơn hữu cát khí, nhân phương nhi chỉ": hình núi chỉ là tượng, phải có khí tốt mới luận được.









