Thanh Ô Kinh
青烏經 (青烏先生葬經 · 序)
Tác giả: Thanh Ô Tiên Sinh 青烏先生 (đời Hán, sử không chép tên) · chú: thừa tướng nước Kim Ngột Khâm Trắc 兀欽仄
Bản gốc: Thanh Ô Tiên Sinh Táng Kinh 青烏先生葬經, chép trong Khâm định Cổ Kim Đồ Thư Tập Thành 欽定古今圖書集成, Bác vật vựng biên, Nghệ thuật điển, quyển 655, Kham dư bộ vựng khảo 5 (bản đồng hoạt tự 1726).
Trong kho sách địa lý cổ, có một quyển rất mỏng mà người học âm trạch không thể bỏ qua: Thanh Ô Kinh (青烏經), còn gọi là Thanh Ô Tiên Sinh Táng Kinh (青烏先生葬經). Cả bộ kinh văn chỉ chừng một nghìn chữ, viết theo lối bốn chữ một câu như văn bia đời Hán, vậy mà Quách Phác đời Tấn khi soạn Táng Thư đã nhiều lần mở đầu bằng hai chữ "Kinh viết" (經曰), tức "Kinh nói rằng", để dẫn lời sách này làm chứng. Bài mở đầu bộ sách giới thiệu Thanh Ô Kinh là sách gì, Thanh Ô Tiên Sinh là ai, lời chú của Ngột Khâm Trắc đời Kim, nguyên văn bài tựa, và cách bộ sách được chia làm tám bài trên Kho Sách Quý.
Trả lời nhanh: Thanh Ô Kinh là kinh văn táng pháp cổ nhất còn truyền, đề tên Thanh Ô Tiên Sinh, một thầy địa lý đời Hán mà sử sách không chép tên thật. Sách bàn về khí: khí từ đâu đến, gặp gió thì tan, gặp nước thì dừng, núi phải ngưng, nước phải lắng, nội khí sinh ở trong và ngoại khí thành hình ở ngoài. Bản lưu hành có lời chú của Ngột Khâm Trắc, thừa tướng nước Kim. Lời tựa nói rõ: Quách Phác trong Táng Thư dẫn "Kinh viết" chính là dẫn sách này, nhưng dẫn không đủ, còn sách này thì chữ nghĩa cũng đã rơi rụng theo năm tháng. Học Thanh Ô Kinh trước rồi học Táng Thư sau thì thấy rõ gốc của hai chữ phong thuỷ.
Thanh Ô Kinh là sách gì – 青烏經
Thanh Ô Kinh là một thiên kinh văn ngắn bàn về phép táng, tức phép chọn đất chôn cất người đã khuất sao cho được sinh khí. Tên sách lấy theo hiệu người soạn: Thanh Ô, nghĩa đen là "con quạ xanh". Đời sau người ta quen gọi thuật xem đất là "thuật Thanh Ô" (青烏術), gọi thầy địa lý là "Thanh Ô gia" (青烏家), đủ biết tên sách này đã thành tên chung của cả một nghề.

Kinh văn viết theo lối tứ ngôn, mỗi câu bốn chữ, hai câu một vần, đọc lên như bài minh khắc trên bia đá. Lối văn ấy có hai cái lợi: dễ thuộc, dễ truyền miệng, và mỗi câu nén được rất nhiều ý. Câu "Sơn dục kỳ ngưng, thuỷ dục kỳ trừng" (山欲其凝,水欲其澄), núi muốn được ngưng tụ, nước muốn được lắng trong, chỉ tám chữ mà nói trọn yêu cầu của cả một cuộc đất. Cái hại cũng ở đó: chữ ít thì nghĩa sâu, đọc lướt rất dễ hiểu sai, nên từ đời Kim đã phải có người chú giải.
Nội dung kinh văn đi theo một mạch khá rõ. Mở đầu bằng vũ trụ luận: Bàn Cổ hỗn luân, khí manh đại phác, chia âm chia dương. Tiếp đến hình thế núi sông: sơn xuyên dung kết, núi ngưng nước lắng, núi đến nước quanh. Rồi đến khí: khí cưỡi gió thì tan, mạch gặp nước thì dừng; các loại huyệt không được táng; nguyên lý cảm ứng giữa hài cốt tổ tiên và con cháu. Phần sau bàn đất bình dương, phép lập hướng, các cách đất công hầu, tể tướng, văn sĩ, đại phú, bần tiện, rồi kết bằng lời răn về tục táng và câu tổng kết nổi tiếng: nội khí manh sinh, ngoại khí thành hình, trong ngoài cùng nương nhau thì phong thuỷ tự thành.
Thanh Ô Tiên Sinh, người đời Hán – 青烏先生
Lời tựa của sách mở đầu bằng một câu rất thật thà: "Tiên sinh là người đời Hán, tinh thông thuật địa lý âm dương, mà sử thì mất tên." Người đời sau gọi ông là Thanh Ô Tử, Thanh Ô Công, có sách chép ông họ Ô, có sách bảo ông là thầy của Bành Tổ, có thuyết lại nói ông là bậc ẩn sĩ cuối đời Đông Hán. Các thuyết ấy đều là truyền văn, không có chứng cứ chắc chắn, nên ở Kho Sách Quý chúng tôi giữ đúng lời tựa: người đời Hán, sử không chép tên.

Điều đáng tin hơn là tên Thanh Ô đã gắn với thuật xem đất từ rất sớm: sách vở từ đời Tấn, đời Đường đã nhắc đến Thanh Ô như bậc thầy tướng địa, chứng tỏ tên tuổi ông được giới thuật số kính trọng từ trước đời Tống. Còn bản kinh văn hiện hành có đúng là nguyên văn đời Hán hay không thì các nhà khảo cứu đời Thanh vẫn còn ngờ, vì trong sách có những câu như "tể tướng chi địa", "ngoại đài chi địa", dùng chữ của chế độ quan chức đời sau. Người học nên biết điều ấy, nhưng không vì thế mà xem nhẹ sách: những câu cốt lõi về khí, gió, nước đã được Quách Phác dẫn lại từ đời Tấn, nghĩa là ít nhất đã lưu truyền hơn một nghìn sáu trăm năm.
Ảnh trên là lăng Mậu Lăng của Hán Vũ Đế ở Hàm Dương, Thiểm Tây. Lăng đế vương đời Hán đắp gò đất hình đấu úp, dựa vào cao nguyên phía bắc, nhìn xuống đồng bằng sông Vị. Đó là thời đại mà Thanh Ô Tiên Sinh được cho là đã sống, thời mà phép chọn đất táng bắt đầu thành một môn học có lý luận.
Ngột Khâm Trắc và lời chú đời Kim – 兀欽仄註
Bản Thanh Ô Kinh lưu hành có lời chú đề "Kim thừa tướng Ngột Khâm Trắc chú" (金丞相兀欽仄註), tức thừa tướng nước Kim tên Ngột Khâm Trắc chú giải. Nước Kim là triều đại của người Nữ Chân ở phương bắc, cùng thời với Nam Tống, từ năm 1115 đến năm 1234. Về con người Ngột Khâm Trắc, sử sách để lại rất ít; cái tên lạ tai ấy có lẽ là phiên âm một tên Nữ Chân. Chính sự ít ỏi này khiến có người ngờ rằng lời chú do người đời sau mượn danh. Dù thế nào, lời chú đã đi kèm kinh văn suốt nhiều trăm năm và được các bộ tùng thư đời Minh, đời Thanh chép lại nguyên vẹn.

Đọc kỹ thì thấy lời chú có hai lớp. Lớp thứ nhất là lời của chính người chú, giảng nghĩa từng câu bằng ngôn ngữ của thầy địa lý: đâu là thiên tâm, đâu là minh đường, đâu là thuỷ khẩu. Lớp thứ hai mở đầu bằng hai chữ "Cựu chú" (舊注), tức lời chú cũ, là những lời giảng có sẵn từ trước mà người chú chép lại. Như vậy, trước Ngột Khâm Trắc đã có người chú Thanh Ô Kinh, và bản chúng ta đọc là một lớp chú chồng lên lớp chú. Ở mỗi bài, chúng tôi chép cả kinh văn lẫn lời chú, đặt lời chú sau chữ 注 để người đọc phân biệt.
Lời chú có chỗ rất hay. Ví dụ câu "song mâu nhược vô" (雙眸若無) trong kinh văn, lời chú giảng "song mâu" là lông mày, lông mi quanh mắt, tức những gò nhỏ ở trên huyệt làm ấn chứng, dùng để phân biệt huyệt thật. Lại như câu "đồng, đoạn dữ thạch, quá, độc, bức, trắc", lời chú giảng từng chữ một: núi không cỏ cây gọi là đồng, núi sụt lở gọi là đoạn, núi đá thì đất không nuôi được, núi lướt qua thì thế không dừng, núi đơn độc thì không có thư hùng. Nhờ những lời ấy mà kinh văn bốn chữ trở nên thực dụng.
Lời tựa: nguyên văn, dịch, giảng – 序
Bài tựa rất ngắn, chưa đầy trăm chữ, nhưng cho biết ba điều quan trọng: tác giả là người đời Hán; sách là "tổ thư" của âm dương gia đời sau; và Quách Phác trong Táng Thư đã dẫn sách này.
先生漢時人,精地理陰陽之術,而史失其名。晉郭氏《葬書引經》曰為證者,即此是也。先生之言簡而嚴,約而當,誠後世陰陽之祖書也。郭氏《引經》不全,在此書,其文字面不全,豈經年代久遠,脫落遺佚與?亦未可得而知也。

Dịch: Tiên sinh là người đời Hán, tinh thông thuật địa lý âm dương, mà sử sách thì mất tên. Sách Táng Thư của họ Quách đời Tấn, chỗ nào dẫn "Kinh viết" để làm chứng, chính là sách này. Lời tiên sinh gọn mà nghiêm, ít mà đúng, thật là sách tổ của âm dương gia đời sau. Chỗ họ Quách dẫn kinh thì không đầy đủ; còn trong sách này thì chữ nghĩa cũng không trọn, phải chăng vì năm tháng lâu xa nên rơi rụng thất lạc? Điều ấy cũng không thể biết được.
Giảng: Câu "giản nhi nghiêm, ước nhi đáng" (簡而嚴,約而當) là lời khen chính xác nhất cho Thanh Ô Kinh. "Giản" là gọn, "nghiêm" là chặt chẽ, không câu nào thừa; "ước" là tóm lược, "đáng" là đúng chỗ, trúng việc. Người viết tựa thấy được giá trị của sự ngắn gọn: một quyển kinh dài vạn chữ có thể dạy nhiều phép, nhưng một quyển kinh nghìn chữ thì chỉ giữ lại những gì cốt yếu nhất.
Câu thứ hai đáng chú ý là chữ "tổ thư" (祖書). Người viết tựa đặt Thanh Ô Kinh lên trên cả Táng Thư, xem nó là gốc. Điều này hợp với cách Táng Thư dùng chữ "Kinh viết": Quách Phác tự xem mình là người giảng kinh, còn kinh là của bậc đi trước. Học địa lý mà muốn tìm gốc thì phải đi ngược từ Táng Thư lên Thanh Ô Kinh.
Câu cuối bài tựa thể hiện thái độ thận trọng của người làm sách xưa: thấy chỗ thiếu thì nói là thiếu, không biết vì sao thiếu thì nói là không biết. Trong bộ sách này, chỗ nào bản khắc có chữ mờ hoặc khuyết, chúng tôi cũng ghi rõ như vậy, không tự ý điền thêm.
Thanh Ô Kinh và Táng Thư của Quách Phác – 青烏經與葬書
Đặt Thanh Ô Kinh cạnh Táng Thư, ta thấy nhiều câu "Kinh viết" trong Táng Thư khớp với kinh văn Thanh Ô. Táng Thư viết: "Kinh viết: khí thừa phong tắc tán, giới thuỷ tắc chỉ", khí cưỡi gió thì tan, gặp nước giới hạn thì dừng. Thanh Ô Kinh có câu: "Khí thừa phong tán, mạch ngộ thuỷ chỉ" (氣乘風散,脈遇水止). Hai câu gần như một. Câu này chính là gốc của hai chữ "phong thuỷ" mà ngày nay ai cũng nói.

Táng Thư lại viết: "Kinh viết: khí cảm nhi ứng, quỷ phúc cập nhân", khí cảm thì ứng, phúc của người đã khuất đến với người sống. Thanh Ô Kinh có câu "cát khí cảm ứng, quỷ thần cập nhân" (吉氣感應,鬼神及人), và lời chú ghi rõ "Quách thị dẫn Kinh viết". Táng Thư nói "ngũ bất táng", năm loại núi không được táng là đồng, đoạn, thạch, quá, độc; Thanh Ô Kinh có câu "đồng, đoạn dữ thạch, quá, độc, bức, trắc", bảy loại, và lời chú giải thích: họ Quách dẫn kinh làm chứng mà chỉ nói năm, ấy là ý lược bớt câu chữ. Câu tổng kết của Thanh Ô Kinh, "nội khí manh sinh, ngoại khí thành hình", cũng tương ứng với câu Táng Thư "ngoại khí hoành hình, nội khí chỉ sinh".
Những chỗ khớp ấy cho ta một cách đọc rất bổ ích: đọc câu kinh trong Thanh Ô Kinh, rồi đọc lời Quách Phác giảng câu ấy trong Táng Thư. Thanh Ô nói gọn như khẩu quyết, Quách Phác giảng rộng như bài luận. Hai sách bổ sung cho nhau như kinh và truyện. Ở các bài sau, mỗi khi gặp câu được Táng Thư dẫn, chúng tôi sẽ ghi chỗ đối chiếu để người đọc tiện tra.
Ảnh trên là cổng lớn vào Thập Tam Lăng đời Minh ở Xương Bình, Bắc Kinh. Mười ba lăng vua Minh dựa lưng vào dãy Thiên Thọ Sơn, hai bên có núi làm long hổ, phía trước mở ra một minh đường rộng, nước tụ ở giữa. Đó là một cuộc đất âm trạch được chọn đúng theo tinh thần "tứ hợp chu cố, biện kỳ chủ khách" mà Thanh Ô Kinh đã nói hơn một nghìn năm trước.
Bố cục kinh văn và tám bài của bộ sách – 篇章
Kinh văn Thanh Ô Kinh không chia chương. Để tiện học, Kho Sách Quý chia toàn bộ lời tựa, kinh văn và lời chú thành tám bài, mỗi bài trọn vẹn một mạch ý, không bỏ câu nào.

- Bài 1: giới thiệu sách và lời tựa (bài này).
- Bài 2: Bàn Cổ hỗn luân, khí manh đại phác: khí phân âm dương, hữu và vô, lẽ không nên tiết lộ thiên cơ.
- Bài 3: Sơn xuyên dung kết, đất phúc hậu, sơn ngưng thuỷ trừng, núi đến nước quanh, chín khúc giao toả.
- Bài 4: Khí thừa phong tán, mạch ngộ thuỷ chỉ; huyệt bất súc, bất cập, đằng lậu, bối tù; cảm ứng; bảy loại núi không táng.
- Bài 5: Quý khí tương tư; đất bình dương; thế chỉ hình ngang; thiên quang hạ lâm; đoạn mà lại nối, đi mà lại dừng.
- Bài 6: Cỏ cây tốt tươi; tam cương toàn khí; đất quý bằng phẳng; hướng định âm dương, sai một ly đi nghìn dặm.
- Bài 7: Đất công hầu, tể tướng, ngoại đài, quan quý, văn sĩ, đại phú và bần tiện.
- Bài 8: U âm chi cung; táng không trảm thảo; táng phạm mộ tổ; nội khí manh sinh, ngoại khí thành hình.
Mỗi bài gồm nguyên văn chữ Hán kèm lời chú, bản dịch, phần giảng từng câu, đối chiếu với Táng Thư khi có, và phần luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa. Toàn bộ chữ Hán đều chép theo bản khắc, không tóm lược.
Bản gốc dùng trong bộ sách – 底本
Bản gốc chúng tôi dùng là Thanh Ô Tiên Sinh Táng Kinh chép trong Khâm định Cổ Kim Đồ Thư Tập Thành (欽定古今圖書集成), bộ loại thư lớn nhất đời Thanh, in bằng đồng hoạt tự năm Ung Chính thứ tư (1726). Sách nằm ở Bác vật vựng biên, Nghệ thuật điển, quyển 655, mục Kham dư bộ vựng khảo thứ năm, đứng ngay trước Quản Thị Địa Lý Chỉ Mông. Ba trang sách gốc in trong bài này chụp từ bản ảnh của bộ Tập Thành ấy.

Trang thứ nhất in mục lục quyển 655 và mở đầu kinh: tên sách, dòng chú "Kim thừa tướng Ngột Khâm Trắc chú", bài tựa, chữ "Kinh" rồi câu "Bàn Cổ hỗn luân, khí manh đại phác". Trang thứ hai in phần "lý vô việt tư" đến "cực phẩm quan tư". Trang thứ ba in phần giữa kinh, từ "quý khí tương tư" đến "tiền hiền nan thuyết". Chữ lớn là kinh văn, chữ nhỏ hai hàng là lời chú. Người đọc có thể đối chiếu chữ Hán chúng tôi chép trong từng bài với ảnh trang gốc.
Chọn bản Tập Thành vì đây là bản in nhà nước, chữ rõ, hiệu khám cẩn thận, lại kèm đủ lời chú. Ở vài chỗ chữ có khác với các bản trong Bách Xuyên Học Hải hay Địa Lý Ngũ Kinh, chúng tôi sẽ ghi chú ngay trong bài.
Đọc Thanh Ô Kinh thế nào – 讀法
Thầy Vũ Giới thường dặn học trò: kinh văn cổ phải đọc ba lần. Lần thứ nhất đọc chữ, biết mỗi chữ nghĩa là gì. Lần thứ hai đọc ý, biết mỗi câu nói về hiện tượng gì ngoài thực địa: gió, nước, núi, cỏ cây. Lần thứ ba đọc lý, biết vì sao người xưa nói như vậy, đặt câu ấy vào hệ thống âm dương, khí và hình. Đọc Thanh Ô Kinh mà dừng ở lần thứ nhất thì chỉ thấy những câu văn đẹp; đọc đến lần thứ ba mới thấy cả một phương pháp.

Điều thứ hai: đọc Thanh Ô Kinh phải gắn với thực địa. Câu "sơn lai thuỷ hồi, bức quý phong tài" chỉ có nghĩa khi người học đã đứng trên một gò đất, nhìn dãy núi chạy tới và dòng nước uốn quanh trước mặt. Câu "khí thừa phong tán" chỉ thật sự hiểu khi đã đứng ở một chỗ lộng gió, thấy cỏ cây xơ xác, đất khô, rồi bước xuống chỗ kín gió, thấy cây xanh, đất ấm. Sách nói về khí, nhưng khí phải nhìn qua hình mà biết.
Điều thứ ba: đừng đọc kinh để tìm phép tính. Thanh Ô Kinh gần như không nói đến la kinh, không nói đến hai mươi bốn sơn, không có công thức lý khí. Đó là sách hình thế thuần tuý, dạy người nhìn núi sông bằng mắt và bằng lòng. Câu cuối kinh nói rất rõ: "Sát dĩ nhãn giới, hội dĩ tình tính", xem bằng tầm mắt, hiểu bằng tình tính. Muốn đọc được, người học phải tập con mắt trước.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Phong Thuỷ Liên Hoa xem Thanh Ô Kinh là cửa vào của địa lý hình thế. Nguyên lý gốc mà Thầy Vũ Giới giảng là: khí là gốc, hình là ngọn; hình để nhận khí, không phải để thay khí. Thanh Ô Kinh nói đúng như vậy. Câu mở đầu nói khí trước: "khí manh đại phác". Câu kết thúc cũng nói khí: "nội khí manh sinh, ngoại khí thành hình". Ở giữa mới là núi, là nước, là huyệt. Sách không coi núi sông là mục đích, mà coi núi sông là dấu vết của khí.

Từ đó, khi ứng dụng, Phong Thuỷ Liên Hoa đặt ba câu hỏi theo đúng mạch của Thanh Ô Kinh. Một là khí từ đâu đến: núi có thật sự chạy tới chỗ này không, hay chỉ lướt qua. Hai là khí có dừng không: chỗ này có kín gió, có nước giới hạn phía trước để khí ngưng lại không. Ba là khí có tụ không: bốn bên có vây bọc, có chủ có khách, minh đường có rộng mà không trống trải không. Ba câu hỏi này dùng cho âm trạch, mà cũng dùng được cho dương trạch: một khu đất xây nhà, một khu dân cư, một thành phố.
Ảnh trên là hồ chứa nước ở Thập Tam Lăng, núi vây ba mặt, nước tụ ở giữa. Đó là hình ảnh trực quan nhất của câu "sơn ngưng thuỷ trừng". Người học Thanh Ô Kinh nên tập nhìn những cảnh như vậy và tự hỏi: khí đến từ đâu, dừng ở đâu, tụ ở đâu.
Cũng cần nói thêm: Thanh Ô Kinh có những câu về phú quý, công hầu, tể tướng. Đọc những câu ấy nên hiểu là cách người xưa diễn tả độ lớn nhỏ của cuộc đất, không nên đem ra hứa hẹn với người đời. Phong Thuỷ Liên Hoa giữ nguyên tắc: lý pháp thì chia sẻ cho mọi người học, còn đoán định cụ thể một ngôi mộ, một căn nhà thì phải xem tận nơi, có trách nhiệm với lời mình nói.
Tóm lại
Thanh Ô Kinh là kinh văn táng pháp cổ nhất còn truyền, đề tên Thanh Ô Tiên Sinh đời Hán, có lời chú của Ngột Khâm Trắc đời Kim và lớp cựu chú trước đó. Lời tựa gọi sách là tổ thư của âm dương gia, và cho biết những câu "Kinh viết" trong Táng Thư của Quách Phác chính là dẫn từ sách này. Kho Sách Quý chép trọn kinh văn và lời chú theo bản Cổ Kim Đồ Thư Tập Thành, chia làm tám bài. Bài sau đi vào câu đầu tiên của kinh: Bàn Cổ hỗn luân, khí manh đại phác.
Bài sau: Thanh Ô Kinh (2): Bàn Cổ hỗn luân, khí manh đại phác.
Nguồn: Thanh Ô Tiên Sinh Táng Kinh (青烏先生葬經), Ngột Khâm Trắc chú, chép trong Khâm định Cổ Kim Đồ Thư Tập Thành, Nghệ thuật điển quyển 655, Kham dư bộ vựng khảo 5: quyển 655, lời tựa và phần mở đầu kinh văn (sách thuộc công cộng). Nguyên văn chép theo bản khắc; lời chú đặt sau chữ 注. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo toạ hướng, long nhập thủ và thuỷ khẩu.
- Lập Cục Pháp: lập cục theo nguyên lý Liên Hoa.
Bài liên quan – 相關文章
- Mục lục Thanh Ô Kinh 青烏經
- Táng Thư 葬書 (Táng Kinh) – Quách Phác
- Hám Long Kinh 撼龍經
- Kho Sách Quý vugioi.com
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Kinh văn trong sách là phần Thư; đem la bàn ra núi thật, nhận long, nhận huyệt, xét thuỷ khẩu và lập hướng là phần Thủ, phải học trực tiếp. Mời tham khảo Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Thanh Ô Kinh là sách gì? – 青烏經是什麼書
Là kinh văn táng pháp cổ đề tên Thanh Ô Tiên Sinh đời Hán, khoảng một nghìn chữ, bàn về khí, gió, nước và hình thế núi sông khi chọn đất táng.
Thanh Ô Tiên Sinh là ai? – 青烏先生是誰
Theo lời tựa, ông là người đời Hán tinh thông địa lý âm dương nhưng sử không chép tên; đời sau lấy hiệu ông gọi chung thuật xem đất là thuật Thanh Ô.
Thanh Ô Kinh liên quan gì đến Táng Thư? – 與葬書的關係
Táng Thư của Quách Phác nhiều lần dẫn "Kinh viết", như câu khí thừa phong tắc tán, giới thuỷ tắc chỉ; lời tựa cho biết đó là dẫn Thanh Ô Kinh.
Ai chú giải Thanh Ô Kinh? – 誰作註
Bản lưu hành đề Ngột Khâm Trắc, thừa tướng nước Kim, chú; trong lời chú còn chép lại các đoạn "cựu chú" có từ trước.
Nên bắt đầu học Thanh Ô Kinh thế nào? – 如何入門
Đọc chữ, đọc ý, rồi đọc lý; mỗi câu gắn với cảnh thực địa, và đọc song song với Táng Thư để thấy kinh và lời giảng bổ sung cho nhau.









