Thanh Ô Kinh
青烏經 (草木鬱茂 · 立主貧賤)
Tác giả: Thanh Ô Tiên Sinh 青烏先生 (đời Hán, sử không chép tên) · chú: thừa tướng nước Kim Ngột Khâm Trắc 兀欽仄
Bản gốc: Thanh Ô Tiên Sinh Táng Kinh 青烏先生葬經, chép trong Khâm định Cổ Kim Đồ Thư Tập Thành 欽定古今圖書集成, Bác vật vựng biên, Nghệ thuật điển, quyển 655, Kham dư bộ vựng khảo 5 (bản đồng hoạt tự 1726).
Bài này gồm năm đoạn kinh văn ngắn của Thanh Ô Kinh, đi từ dấu hiệu cụ thể nhất là cỏ cây, đến điều trừu tượng nhất là hướng. Cỏ cây tốt tươi là một chứng nghiệm của sinh khí; ba lớp gò đỡ phía sau và tám phương hội thế làm cho khí toàn vẹn; đất quý bằng phẳng, huyệt cần yên ổn, nước cần có nguồn xa; và câu nổi tiếng "hướng định âm dương, sai chi hào ly, mậu dĩ thiên lý". Cuối bài là lời răn về việc chọn thầy khi dựng đô lập huyện.
Trả lời nhanh: Cỏ cây tốt tươi thì khí lành theo cùng; trong ngoài biểu lý, có khi tự nhiên mà có, có khi do người làm. Ba lớp gò giữ khí toàn vẹn, tám phương hội thế, trước che sau đỡ thì mọi điềm lành cùng đến. Đất quý ở chỗ bằng phẳng, đất quý ở chỗ có mạch nhánh; huyệt cần yên ổn, nước cần chảy từ xa lại. Hướng phải định theo âm dương, chớ trái ngược; sai một ly đi nghìn dặm. Chọn được thầy giỏi để dựng đô lập huyện; một khi không hợp thì lập tức nghèo hèn.
Thảo mộc uất mậu: cỏ cây làm chứng – 草木鬱茂
草木鬱茂,吉氣相隨,內外表裡,或然或為。
注:生氣充備,亦一驗也。或本來空缺通風,今有草木鬱茂,遮其不足,不覺空缺,故生氣自然草木充塞,又自人為。

Dịch kinh văn: Cỏ cây um tùm tốt tươi, khí lành theo cùng. Trong ngoài biểu lý, có khi tự nhiên, có khi do người làm.
Dịch lời chú: Sinh khí đầy đủ, đó cũng là một chứng nghiệm. Có khi vốn trống khuyết lộng gió, nay có cỏ cây um tùm che chỗ thiếu, không còn thấy trống khuyết; cho nên sinh khí tự nhiên thì cỏ cây đầy, mà cũng có khi do người làm.

Giảng: Ở bài bốn, kinh đã nói núi không cỏ cây (đồng sơn) là núi không táng. Đoạn này nói mặt ngược lại: cỏ cây um tùm là dấu hiệu khí lành. Đây là cách quan sát rất thực tế. Đất có sinh khí thì có độ ẩm vừa, có chất màu, ít gió hại, nên cây cối mọc tốt. Đi khảo sát một vùng đồi, chỗ nào cây xanh dày, cỏ mướt, chỗ ấy thường là chỗ kín gió, đất ấm; chỗ nào cây còi cọc, nghiêng ngả theo một hướng, chỗ ấy là đầu gió.
Câu "nội ngoại biểu lý, hoặc nhiên hoặc vi" rất tinh tế. "Hoặc nhiên" là tự nhiên mà có. "Hoặc vi" là do người làm. Lời chú giải thích: có chỗ vốn trống khuyết lộng gió, nay trồng cây che lại thì không còn thấy khuyết. Như vậy người xưa đã biết dùng cây để "bổ khuyết", sửa đất. Đây là gốc của tục trồng "phong thuỷ lâm", rừng phong thuỷ, ở đầu làng, sau mộ, quanh đình chùa mà ngày nay ta còn thấy ở nhiều nơi. Cây không chỉ là chứng nghiệm của khí, mà còn là công cụ giữ khí.
Tam cương toàn khí, bát phương hội thế – 三岡全氣
三岡全氣,八方會勢。前遮後擁,諸祥畢至。
注:舊注:氣全則龍勢不脫,勢會則山水有情,前遮則有客情,後擁則有主情,所以諸福畢至也。

Dịch kinh văn: Ba gò giữ khí toàn vẹn, tám phương hội tụ thế. Trước che sau đỡ, mọi điềm lành đều đến.
Dịch lời chú: Cựu chú nói: khí toàn thì long thế không lìa; thế hội thì núi sông có tình; trước che thì có tình khách, sau đỡ thì có tình chủ, cho nên mọi phúc đều đến.
Giảng: "Tam cương" (三岡) là ba lớp gò. Có người hiểu là ba lớp núi phía sau huyệt, lớp sau cao hơn lớp trước, đỡ lấy nhau, như ba bậc thềm dẫn khí về. Có người hiểu là ba phía trái, phải, sau. Dù hiểu cách nào, ý chính là khí được giữ trọn vẹn từ nhiều phía, "long thế bất thoát". "Bát phương hội thế": tám phương đều quay về, núi nước tám hướng có tình với huyệt, không phương nào bỏ đi.

Bản đồ cổ Trung Hoa ở trên vẽ núi non lớp lớp theo lối nhìn nghiêng, các dãy núi chồng lên nhau và quay về những thung lũng có sông. Người xưa nhìn địa hình đúng bằng con mắt ấy: không phải một ngọn núi đơn lẻ mà là nhiều lớp núi hội lại. "Tiền già hậu ủng": trước có núi che làm khách, sau có núi đỡ làm chủ. Đây là lần thứ ba kinh nhắc đến chủ khách, cho thấy quan hệ chủ khách là xương sống của hình thế trong Thanh Ô Kinh.
Đất quý bằng phẳng, nước quý dài xa – 地貴平夷
地貴平夷,土貴有支。穴取安止,水取迢遞。
注:舊注:安止則穴無險巇,迢遞則水有源流。

Dịch kinh văn: Đất quý ở chỗ bằng phẳng, đất quý ở chỗ có mạch nhánh. Huyệt lấy chỗ yên ổn dừng lại, nước lấy chỗ xa xôi chảy tới.
Dịch lời chú: Cựu chú nói: yên ổn dừng lại thì huyệt không hiểm trở; xa xôi chảy tới thì nước có nguồn dòng.
Giảng: "Địa quý bình di": chỗ đặt huyệt phải bằng phẳng, êm ái. Ở bài năm kinh đã nói "lâm huyệt thản nhiên", đến huyệt thì thấy bằng phẳng. Huyệt không ở trên đỉnh nhọn, không ở trên sườn dốc, mà ở chỗ núi đã hạ thế, mở ra một khoảng đất bằng như lòng bàn tay. Ảnh ruộng bậc thang dưới chân núi ở trên cho thấy cách người ta tìm và tạo những khoảng đất bằng trên sườn núi; huyệt cũng chọn chỗ bằng như thế.
"Thổ quý hữu chi": chữ "chi" (支) là nhánh, mạch nhánh. Đất quý ở chỗ có mạch, có nhánh nối về, không phải một khoảng đất bằng tách biệt. Bằng mà không có mạch thì chỉ là đất ruộng; có mạch mà không bằng thì không đặt được huyệt. Cần cả hai.
"Huyệt thủ an chỉ, thuỷ thủ điều đệ": huyệt lấy chỗ yên ổn dừng lại, nước lấy chỗ xa xôi chảy tới. Lời chú giảng "an chỉ" là huyệt không hiểm trở, tức không có vách dốc, không có vực, không có đá lở; "điều đệ" là nước có nguồn dòng xa. Nước từ xa chảy tới thì mạch nước bền, không cạn; nước có nguồn thì khí cũng có nguồn.
Hướng định âm dương, sai một ly đi nghìn dặm – 向定陰陽
向定陰陽,切莫乖戾。差之毫釐,謬以千里。
注:舊注:陰陽多以左右取穴,左則為陽穴,右則為陰穴。

Dịch kinh văn: Hướng định theo âm dương, chớ có trái ngược. Sai một hào một ly, lệch đi nghìn dặm.
Dịch lời chú: Cựu chú nói: âm dương phần nhiều lấy trái phải mà định huyệt; bên trái là dương huyệt, bên phải là âm huyệt.
Giảng: Đây là đoạn duy nhất trong Thanh Ô Kinh nói về hướng. Câu "sai chi hào ly, mậu dĩ thiên lý" (差之毫釐,謬以千里) vốn là thành ngữ cổ, thấy trong Lễ Ký và các sách đời Hán, nói về việc một sai lầm nhỏ ban đầu dẫn đến hậu quả rất lớn. Kinh đem câu ấy vào phép táng: lập hướng chỉ lệch một chút thì kết quả khác hẳn.

Điều đáng chú ý là lời cựu chú giảng "âm dương" theo trái phải: huyệt bên trái là dương huyệt, bên phải là âm huyệt. Cách giảng này thuộc trường phái hình thế cổ, chưa có la kinh hai mươi bốn sơn như đời sau. Đến đời Đường, Tống, khi la kinh phát triển, các nhà lý khí mới diễn "hướng định âm dương" thành phép phân âm dương của từng sơn hướng, phép tịnh âm tịnh dương, phép nạp giáp. Đọc Thanh Ô Kinh, nên giữ nghĩa gốc: hướng phải hợp với âm dương của thế đất, của long đến và nước đi.
Ảnh la kinh cổ khoảng năm 1760 ở trên là dụng cụ mà đời sau dùng để thực hiện lời dặn "hướng định âm dương". Mỗi vòng trên la kinh là một tầng phân chia âm dương, ngũ hành, quái tượng. Thanh Ô Kinh không dạy cách dùng la kinh, nhưng đặt nguyên tắc: hướng là việc tinh vi nhất, sai một ly đi nghìn dặm.
Phong Thuỷ Liên Hoa giảng câu này bằng một ví dụ đơn giản: đặt một ngôi mộ hay một cánh cửa, lệch đi vài độ có khi khiến hướng chuyển từ cung này sang cung khác, từ hướng nhận nước sang hướng nước đi. Vì vậy khi lập hướng, Thầy Vũ Giới luôn đo nhiều lần ở nhiều điểm, tránh nhiễu từ sắt thép, và đối chiếu với thế đất thực tế. La kinh cho con số, nhưng thế đất mới cho ý nghĩa của con số ấy.
Trạch thuật chi thiện: chọn thầy khi dựng đô lập huyện – 擇術之善
擇術之善,建都立縣,一或非宜,立主貧賤。
注:舊註:葬得其地利則吉,失其地利則貧賤隨之。

Dịch kinh văn: Chọn được thuật giỏi thì dựng đô lập huyện; một khi không hợp thì lập tức nghèo hèn.
Dịch lời chú: Cựu chú nói: táng được địa lợi thì tốt, mất địa lợi thì nghèo hèn theo đến.
Giảng: "Trạch thuật" (擇術) có thể hiểu là chọn thuật, cũng có thể hiểu là chọn người có thuật, tức chọn thầy. Câu này mở rộng phạm vi của kinh: không chỉ táng mộ mà cả việc "kiến đô lập huyện", dựng kinh đô, lập huyện thành, đều phải dùng phép xem đất. Từ đời Chu, việc "tướng trạch", xem đất dựng thành, đã được chép trong Thượng Thư và Kinh Thi. Thanh Ô Kinh nhắc lại truyền thống ấy.
Ảnh tường thành cổ Bình Dao ở Sơn Tây trên là một huyện thành đời Minh, Thanh còn nguyên vẹn. Thành vuông vức, bốn cửa, đường phố theo trục, là sản phẩm của phép quy hoạch có tính đến địa thế, hướng gió, nguồn nước. Câu "nhất hoặc phi nghi, lập chủ bần tiện" nhắc rằng sai lầm khi chọn đất cho một thành phố thì hậu quả kéo dài nhiều đời.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Năm đoạn kinh trong bài này cho người học một danh sách kiểm tra rất thực dụng. Khi đến một khu đất, Phong Thuỷ Liên Hoa khuyên hỏi lần lượt. Cỏ cây có tốt không, mọc thẳng hay nghiêng theo gió? Phía sau có mấy lớp gò đỡ, tám phương có quay về không? Chỗ định đặt có bằng phẳng, có mạch nối về không? Có hiểm trở gì không? Nước từ đâu đến, có nguồn xa không? Hướng định theo thế đất đã hợp chưa?
Đoạn "hoặc nhiên hoặc vi" là điểm Thầy Vũ Giới rất hay nhắc khi tư vấn dương trạch. Đất không hoàn hảo thì có thể sửa: trồng cây che chỗ trống, đắp gò đỡ phía sau, đào hồ làm minh đường. Người xưa đã làm như vậy từ thời Thanh Ô Tiên Sinh. Nhưng sửa phải theo thế đất, không làm ngược tự nhiên. Trồng cây chắn gió thì được, còn san núi lấp sông thì là phá khí.
Còn câu "sai chi hào ly" là lời dặn về sự cẩn trọng nghề nghiệp. Thầy Vũ Giới thường nói với học trò: hình thế cho phép sai số, hướng thì không. Một ngôi mộ đặt lệch vài thước có khi vẫn trong huyệt, nhưng một hướng lệch vài độ có thể đổi hẳn khí đến. Vì vậy phần lập hướng luôn là phần thủ pháp phải học trực tiếp, đo tận nơi.
Tóm lại
Bài này đi qua năm đoạn: cỏ cây tốt tươi là chứng của sinh khí và cũng là công cụ người dùng để bổ khuyết; ba lớp gò giữ khí, tám phương hội thế, trước che sau đỡ; đất quý bằng phẳng có mạch, huyệt yên ổn, nước có nguồn xa; hướng định theo âm dương, sai một ly đi nghìn dặm; và chọn thầy giỏi khi dựng đô lập huyện. Bài sau sang đoạn kinh liệt kê các cách đất công hầu, tể tướng, ngoại đài, quan quý, văn sĩ, đại phú và bần tiện.
Bài sau: Thanh Ô Kinh (7): Đất công hầu, tể tướng, văn sĩ, đại phú.
Bài trước: Thanh Ô Kinh (5): Bình dương đại địa, chân long nghỉ chân.
Nguồn: Thanh Ô Tiên Sinh Táng Kinh (青烏先生葬經), Ngột Khâm Trắc chú, chép trong Khâm định Cổ Kim Đồ Thư Tập Thành, Nghệ thuật điển quyển 655, Kham dư bộ vựng khảo 5: quyển 655, đoạn thảo mộc uất mậu đến lập chủ bần tiện (sách thuộc công cộng). Nguyên văn chép theo bản khắc; lời chú đặt sau chữ 注. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo toạ hướng, long nhập thủ và thuỷ khẩu.
- Lập Cục Pháp: lập cục theo nguyên lý Liên Hoa.
Bài liên quan – 相關文章
- Mục lục Thanh Ô Kinh 青烏經
- Táng Thư 葬書 (Táng Kinh) – Quách Phác
- Hám Long Kinh 撼龍經
- Kho Sách Quý vugioi.com
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Kinh văn trong sách là phần Thư; đem la bàn ra núi thật, nhận long, nhận huyệt, xét thuỷ khẩu và lập hướng là phần Thủ, phải học trực tiếp. Mời tham khảo Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Vì sao cỏ cây là chứng của sinh khí? – 草木鬱茂
Đất có sinh khí thì ấm, ẩm vừa, kín gió nên cây tốt; chỗ cây còi, nghiêng theo gió là chỗ khí tán. Người cũng có thể trồng cây để che chỗ khuyết.
"Tam cương toàn khí" là gì? – 三岡全氣
Ba lớp gò đỡ giữ khí trọn vẹn, long thế không lìa; cùng với tám phương hội thế, trước che sau đỡ thì mọi điềm lành đến.
"Địa quý bình di, thổ quý hữu chi" nghĩa là gì? – 地貴平夷
Chỗ đặt huyệt phải bằng phẳng, êm; đất phải có mạch nhánh nối về. Bằng mà không mạch là ruộng, có mạch mà không bằng thì không đặt được.
"Sai chi hào ly, mậu dĩ thiên lý" áp dụng thế nào? – 差之毫釐
Lập hướng lệch một chút có thể đổi cung, đổi khí đến; phải đo nhiều lần và đối chiếu với thế đất thực tế.
Thanh Ô Kinh có dùng la kinh không? – 羅經
Kinh không nói đến la kinh; lời cựu chú giảng âm dương theo trái phải. Phép lý khí bằng la kinh là phát triển của đời sau.









