Địa Lý Tứ Đạn Tử (5): Ngọc Đạn Tử, Thẩm Long mười tắc
地理四彈子 · Ngọc Đạn Tử Địa Lý Nguyên Xu (玉彈子地理元樞), Thẩm Long thập tắc (審龍十則) · bộ bốn Đạn Tử, in kèm Bạt Sa Kinh (扒砂經)
Tác giả: Ngọc Đạn Tử không đề tên tác giả; Phú Xuân Trương Phượng Tảo (張鳳藻, tự Cửu Nghi 九儀) chú, một hậu học ở Hải Xương tham đính; Bạt Sa Kinh đề Kim Tinh Liêu Công (金精廖公) bí truyền
Bản gốc: Địa Lý Tứ Đạn Tử, Tụ Cẩm đường khắc (聚錦堂梓), có bài bạt năm Khang Hy Ất Mão (1675), in trong Cố Cung trân bản tùng san (故宮珍本叢刊).
Tập thứ ba của bộ là Ngọc Đạn Tử, "viên đạn ngọc", tên đầy đủ Ngọc Đạn Tử Địa Lý Nguyên Xu (玉彈子地理元樞). Đây là tập gọn và có trật tự nhất trong bốn tập: mục lục ghi bốn phần, Thẩm Long mười tắc, Thẩm Huyệt mười tắc, Thẩm Thuỷ bốn tắc, Thẩm Sa sáu tắc. Mỗi tắc có một tiêu đề hai chữ, một đoạn chính văn văn biền ngẫu ngắn, rồi lời chú của Trương Cửu Nghi. Bài này đọc trọn phần đầu, Thẩm Long mười tắc (審龍十則): mười điều phải xét khi xem long.

Trả lời nhanh: Thẩm Long mười tắc của Ngọc Đạn Tử là mười điều xét long: (1) long thế, một âm một dương mới gọi là long, độc dương độc âm chỉ là núi; (2) tổ tông, thái tổ là tổ, thiếu tổ là tông, cao vút thì quý, dày đầy thì giàu, nghiêng chết thì tiện; (3) phân tích, chia ra phải gom lại, chia không gom như nước không chỗ đọng, gom không chia như cây không cành; (4) hiệp biến, đứt nối là hiệp, chuyển khí là biến; (5) yết pháp, cổ thắt chính thì huyệt chính, nghiêng thì huyệt lệch; (6) kết quan, long dữ phải có phong, núi thô phải có quan, phạm cả hai là long đi chơi không kết; (7) xuyên lạc, dương lạc âm xuyên, âm lạc dương xuyên; (8) truyền biến, trao nhận già thì đổi; (9) hình thế, bốn cục thuận nghịch tà hoành, lấy thần mà xem hình; (10) biện đầu, tròn sạch là quý, nghiêng lệch là tiện.
Thầy Vũ Giới giảng: "Ngọc Đạn Tử là cái bảng kiểm. Mười tắc thẩm long đọc xong thì mỗi lần đi núi cứ soát lần lượt mười điều, thiếu điều nào ghi điều ấy. Long nào qua được cả mười thì mới đáng xuống tìm huyệt."
Ngọc Đạn Tử là tập gì – 玉彈子地理元樞
Đầu tập ghi "Ngọc Đạn Tử Địa Lý Nguyên Xu · Phú Xuân Trương Phượng Tảo Cửu Nghi phủ chú · Hải Xương hậu học… tham đính". Khác Thiết Đạn Tử đề Hà Lệnh Thông, Kim Đạn Tử đề Gia Luật Sở Tài và Lưu Cơ, Ngọc Đạn Tử không đề tên người soạn. Mục lục khắc riêng một tờ: Thẩm Long mười tắc, Thẩm Huyệt mười tắc, Thẩm Thuỷ bốn tắc, Thẩm Sa sáu tắc, cả thảy ba mươi tắc. "Nguyên Xu" nghĩa là cái then chốt gốc, như cái bản lề của cửa.

Lối viết của Ngọc Đạn Tử khác hai tập trước: không phải câu đối như tập sắt, không phải thơ bảy chữ như tập vàng, mà là những đoạn văn ngắn bốn chữ, sáu chữ, đọc lên như phú. Mỗi tắc đều có cấu trúc: định nghĩa, phân loại, rồi một câu kết sắc. Lời chú của Trương Cửu Nghi giải thích rõ ràng, ít dẫn sách khác. Sơ đồ dưới đây xếp mười tắc thành hai nhóm: bốn tắc đầu xét thân long từ tổ xuống, sáu tắc sau xét đoạn cuối trước huyệt.

Tắc 1: Long thế – 龍勢
Nguyên văn
陽無陰不生,陰無陽不成。一陽一陰,故謂之龍;獨陽獨陰,故謂之山。
Dịch
Dương không có âm thì không sinh; âm không có dương thì không thành. Có một dương một âm nên gọi là long; chỉ một dương hoặc chỉ một âm nên gọi là núi.
Giảng
Câu mở Ngọc Đạn Tử là một định nghĩa rất gọn: không phải dải núi nào cũng là long. Lời chú giảng: chọn đất lấy long làm chủ, xem long thì thế đi trước; thế có âm có dương. Chỗ núi nhô lên, cứng, sáng là dương; chỗ núi phục xuống, mềm, tối là âm. Một khởi một phục là âm dương thay nhau; đi lên thì phải đổi xuống, đóng thì phải đổi mở, thẳng thì phải đổi cong. Có đổi mới có sinh khí.

Phần đầu chính văn còn nói về "thể" và "thế": một, hai, bốn là thể của núi; hai và một là thế của long; ba là cơ của biến; bốn là chất của thành. Lời chú giảng các con số này theo âm dương: lẻ là dương, chẵn là âm; "ba" là chỗ âm dương giao để biến. Ý chính mà người đi núi cần nhớ: một dải núi đều đều một kiểu, lên mãi không xuống, cứng mãi không mềm, thì chỉ là núi, chưa phải long; cũng như một dải đồi mềm mãi không có chỗ nổi, thì cũng chỉ là đồi.
Tắc 2: Tổ tông – 祖宗
Nguyên văn
太祖曰祖,少祖曰宗。聳拔者貴,帶誥帶軸;渾厚者富,有倉有庫;孤剋者貧,遇鬼遇劫;斜死者賤,被傷被泄。
Dịch
Thái tổ gọi là tổ, thiếu tổ gọi là tông. Cao vút thì quý, có núi dạng sắc phong, dạng trục cuốn; dày đầy thì giàu, có núi dạng kho đụn; đơn côi khắc chế thì nghèo, gặp núi quỷ, núi kiếp; nghiêng lệch, chết cứng thì tiện, bị thương, bị tiết khí.
Giảng
Lời chú: muốn xem long thế trước phải xem tổ của long. Chỗ cao nhất, xa nhất của long là thái tổ; dưới thái tổ chia nhánh dựng phái, chỗ ấy là thiếu tổ. Tổ tông hoặc như sao, như trướng, như bình phong, hoặc mang hình tham lang, cự môn; tổ cao vút, có núi nhỏ hình sắc phong, hình trục cuốn đi kèm thì con cháu sinh quý; tổ dày đầy có núi hình kho thì sinh giàu. Tổ đơn côi, đá gãy trơ trọi, phía trước bị đè, phía sau bị kẹp, thì ứng nghèo hèn.

Tắc này nhắc lại một ý mà Kim Đạn Tử đã nói: tìm long phải hỏi tổ tông. Người xưa có câu "có tổ tông tốt thì có con cháu tốt". Ở thực địa Việt Nam, tổ sơn của các vùng long mạch lớn thường là những dãy núi cao xa tít như Hoàng Liên Sơn, Trường Sơn; thiếu tổ là các ngọn nổi bật ở đầu mỗi nhánh tách ra. Người xem đất phải đi ngược mạch đủ xa để thấy tổ, đừng chỉ xem vài trăm mét quanh huyệt.
Tắc 3: Phân tích – 分積
Nguyên văn
從太祖分者為大分,大分有大積;自少祖分者為小分,小分有小積。分散也,宜斂宜活,斂則氣聚,活則氣盛。積聚也,宜肥宜頓,肥則氣厚,頓則氣專。分而無積,猶水之無瀦而易涸;積而無分,猶木之無枝而必槁。
Dịch
Từ thái tổ chia ra là đại phân, đại phân có đại tích; từ thiếu tổ chia ra là tiểu phân, tiểu phân có tiểu tích. Phân là tán ra, nên thu, nên sống: thu thì khí tụ, sống thì khí thịnh. Tích là gom lại, nên béo, nên dừng: béo thì khí dày, dừng thì khí chuyên. Chia mà không gom như nước không có chỗ đọng nên dễ cạn; gom mà không chia như cây không có cành nên ắt khô.
Giảng
Đây là một tắc rất hay. Long đi không phải một đường mà chia nhánh như cây: thái tổ chia hai, chia bốn; mỗi nhánh lại chia nữa. Lời chú nói chia lớn thì có kết lớn, chia nhỏ thì có kết nhỏ; mỗi chỗ chia đều có núi hầu, núi chầu đi theo, gọi là "đại tích", "tiểu tích". Ý quan trọng là: chia ra rồi phải có chỗ gom lại. Một dải long chỉ chia mà không bao giờ gom thì khí tản hết; một khối núi chỉ gom mà không chia thì khí bí, không sinh.

Lời chú kết: kết lớn hay nhỏ, long quý hay tiện, đều có thể đoán trước từ chỗ phân và tích. Đi núi thấy chỗ long đổ xuống mà béo ra, dừng lại, hai bên có nhánh ôm, là chỗ tích. Thấy chỗ long tách ra mà các nhánh rời rạc, mỗi nhánh chạy một hướng, không có chỗ nào béo dừng, là chỗ phân mà không tích.

Tắc 4: Hiệp biến – 峽變
Nguyên văn
斷續形勢為峽,傳換氣度為變。惡偏喜正,好護憎孤。孤偏則氣弱力輕,護正則氣萃力重。或偷蹤閃跡,或渡水穿田。
Dịch
Hình thế đứt rồi nối gọi là hiệp; khí độ truyền đổi gọi là biến. Ghét lệch, ưa chính; ưa có hộ vệ, ghét đơn côi. Đơn côi lệch lạc thì khí yếu sức nhẹ; có hộ vệ mà chính thì khí tụ sức nặng. Có khi lén dấu chớp vết, có khi vượt nước xuyên ruộng.
Giảng
Lời chú: long từ tổ tông chia nhánh mà đi, hình thế phải có đứt có nối; chỗ một đứt một nối gọi là hiệp. Khí độ phải có truyền đổi; chỗ chuyển đổi gọi là biến. Hiệp phải chính giữa, hai bên có núi hộ vệ; hiệp lệch một bên, trơ trọi thì khí yếu. Hiệp và biến là chỗ để nhận long thật: long giả đi thẳng một mạch, không có hiệp, không có biến.

Hai câu cuối nói về những chỗ khó thấy nhất: "lén dấu chớp vết" là long đi ngầm dưới đất, chỉ lộ ra một vài dấu đá, một vệt gò; "vượt nước xuyên ruộng" là long qua sông, qua đồng. Lời chú dặn: dấu vết phải có thật, như đá nổi giữa lòng sông, gò nổi giữa ruộng thành hàng; hình thế không thật thì dấu vết là giả. Đây là chỗ người mới học hay tự lừa mình, thấy một mô đất là cho là long qua.
Tắc 5 và 6: Yết pháp, kết quan – 咽法 · 結關
Nguyên văn
龍勢雄猛,不封不歇,不歇不結;封則封其殺也。山體粗頑,不關不泄,不泄不消;關則關其怒也。封關而後穴至。犯封勿關,犯關勿封;封關兩犯,游龍不結。
Dịch
Long thế hùng mãnh, không có phong thì không nghỉ, không nghỉ thì không kết; phong là phong cái sát của nó. Thể núi thô cứng, không có quan thì không tiết, không tiết thì không tiêu; quan là quan cái nộ của nó. Có phong có quan rồi huyệt mới đến. Đã phạm phong thì chớ phạm quan, đã phạm quan thì chớ phạm phong; phạm cả hai thì là long đi chơi, không kết.
Giảng
Tắc năm "yết pháp" nói về cổ thắt trước huyệt: chính văn ví như "một hơi thở ra một hơi hít vào", có hai mươi mốt kiểu đã định. Lời chú tóm: cổ thắt chính thì huyệt ở giữa, cổ thắt nghiêng thì huyệt lệch theo; cổ dài thì nhập thủ chậm, cổ ngắn thì nhập thủ gấp. Đây là ý Thiết Đạn Tử đã nói "thúc yết không nhỏ thì khí không tụ", Ngọc Đạn Tử chia kỹ hơn.

Tắc sáu "kết quan" là một ý độc đáo. Long dữ như ngựa phi thì phải có cái chặn (phong) mới dừng; núi thô cứng như người đang giận thì phải có cái khoá (quan) mới hạ. Lời chú nói chỗ phong là chỗ long mở trướng, chỗ quan là chỗ thuỷ khẩu có núi giữ cửa. Nếu chặn rồi lại khoá chồng, hay không chặn không khoá, thì long cứ đi chơi mãi mà không kết. Bài này chỉ dừng ở nguyên lý; nhận phong nhận quan ngoài thực địa phải có thầy chỉ.

Tắc 7 và 8: Xuyên lạc, truyền biến – 穿落 · 傳變
Nguyên văn
陽落陰穿,陰落陽穿,一陰一陽,互為其根,男女構精,萬物化生,絪縕之義,天地自然。傳非五曜,變非九星,授受之別,老少之分。來陽受陰,陽老而變;來陰受陽,陰老而變。
Dịch
Dương rơi thì âm xuyên, âm rơi thì dương xuyên; một âm một dương làm gốc cho nhau, như nam nữ hợp tinh mà muôn vật hoá sinh: đó là nghĩa "nhân uân", lẽ tự nhiên của trời đất. Truyền không phải là năm sao, biến không phải là chín sao, mà là sự khác nhau của trao và nhận, của già và trẻ. Đến bằng dương thì nhận bằng âm, dương già thì biến; đến bằng âm thì nhận bằng dương, âm già thì biến.
Giảng
Lời chú giảng "xuyên" là chỗ mạch xuyên qua trướng, xuyên qua giữa; "lạc" là chỗ mạch rơi xuống. Long đến tròn đầy là dương, khi rơi xuống phải mở trướng, để mạch âm nhỏ xuyên qua; long đến phẳng thấp là âm, khi rơi xuống phải nổi một chỗ dương nhô lên. Âm dương cứ thế đổi nhau như hơi thở. Chỗ "nhân uân" là chữ trong Kinh Dịch, nói trời đất giao hoà mà muôn vật hoá thuần.

Tắc tám nhắc người học đừng nhầm "truyền biến" với chuyện đổi hình sao năm hành, chín sao. Truyền biến là chuyện trao và nhận: đốt trước trao khí cho đốt sau, đốt sau nhận khí. Khí đã "già" ở một dạng thì phải đổi sang dạng kia. Lời chú dặn: "nguyên diệu chí tinh, tường chi", chỗ huyền diệu rất tinh, phải xét kỹ. Ở thực địa, đây là chỗ nhìn xem mạch đến có nhịp nhô, phục, nhô, phục hay không.
Tắc 9: Hình thế – 形勢
Nguyên văn
形勢四局,順逆斜橫。若求精微,以神觀形;形有跡探,神無方名。取跡於外,以觀乎內。生蛇渡水,啄木騰空。何謂生蛇?平中委曲。何謂啄木?高山起伏。脫一不然,不龍不穴。
Dịch
Hình thế có bốn cục: thuận, nghịch, tà, hoành. Nếu cầu chỗ tinh vi thì lấy thần mà xem hình; hình có dấu để dò, thần không có tên chỗ. Lấy dấu ở ngoài mà xem cái ở trong. Rắn sống qua nước, chim gõ kiến bay vút. Thế nào là rắn sống? Là uốn khúc trong đất bằng. Thế nào là chim gõ kiến? Là núi cao khởi phục. Sai một điều thì không phải long, không phải huyệt.
Giảng
Bốn cục thuận, nghịch, tà, hoành là bốn kiểu long đến: đến thẳng xuôi, đến ngược lên, đến chéo, đến ngang. Chính văn chép mỗi kiểu có cách đón riêng (hoành thì nên đặt dưới, nghịch thì nên đón mặt, thuận thì nên quay đầu nhìn lại); bài này chỉ nêu tên. Lời chú nói phần lớn huyệt nằm ở chỗ bốn cục ấy giao biến, và người xem giỏi phải "lấy thần xem hình".

Hai hình ảnh "sinh xà độ thuỷ" và "trác mộc đằng không" là hai mẫu long sống: ở đồng bằng, long như con rắn đang bơi qua nước, uốn khúc mềm mại; ở núi cao, long như con chim gõ kiến, nhảy lên nhảy xuống từng nhịp. Đất bằng mà mạch thẳng đờ, núi cao mà không có nhịp khởi phục, là "không long không huyệt".
Tắc 10: Biện đầu – 辨頭
Nguyên văn
圓淨為貴,偏側為賤。有立坐臥側,辨之面也;有陰有陽,辨之形也;有五行,清則貴,濁則富,薄弱則貧,偏枯則賤,辨之勢也。
Dịch
Tròn và sạch là quý, nghiêng lệch là tiện. Có đứng, ngồi, nằm, nghiêng: đó là phân biệt mặt; có âm có dương: đó là phân biệt hình; có năm hành, trong thì quý, đục thì giàu, mỏng yếu thì nghèo, lệch khô thì tiện: đó là phân biệt thế.
Giảng
Tắc cuối nói về "đầu" của long, tức ngọn núi ngay trên huyệt. Lời chú giảng: đầu là chỗ tinh hoa của cả hình thế, nên phải tròn, sạch, không bị đẽo khoét, không nghiêng ngả. Đầu có bốn dạng thể: đứng thẳng như cây (lập), ngồi như cái ghế (toạ), nằm ngang (ngoạ), nghiêng như góc (trắc). Mỗi dạng có cách đặt huyệt khác nhau; bài chỉ nêu nguyên lý.

Câu "trong thì quý, đục thì giàu" đáng chú ý. Lời chú nói núi thanh tú, nhẹ nhàng, đường nét rõ ứng quý (học hành, chức tước); núi dày nặng, đầy đặn ứng giàu (của cải). Mỏng yếu ứng nghèo, lệch khô ứng hèn. Phong Thuỷ Liên Hoa đọc câu này như một cách mô tả tính khí của núi, không phải lời phán cho người. Đầu long là phần quyết định cuối cùng trước khi xuống tìm huyệt, nên Ngọc Đạn Tử đặt nó ở tắc thứ mười.

Bảng tóm tắt Thẩm Long mười tắc – 審龍十則提要
| Tắc | Câu then chốt | Ý chính |
|---|---|---|
| 1. Long thế 龍勢 | 一陽一陰故謂之龍 | Có âm có dương mới là long |
| 2. Tổ tông 祖宗 | 聳拔者貴,渾厚者富 | Quý tiện thấy từ tổ |
| 3. Phân tích 分積 | 分而無積猶水之無瀦 | Chia ra phải gom lại |
| 4. Hiệp biến 峽變 | 斷續形勢為峽 | Đứt nối là hiệp, ưa chính, ưa hộ vệ |
| 5. Yết pháp 咽法 | 正則穴中,斜則穴倚 | Cổ thắt định vị trí huyệt |
| 6. Kết quan 結關 | 封關兩犯,游龍不結 | Phong sát, quan nộ rồi mới kết |
| 7. Xuyên lạc 穿落 | 陽落陰穿,陰落陽穿 | Âm dương đổi nhau như hơi thở |
| 8. Truyền biến 傳變 | 來陽受陰,陽老而變 | Trao nhận, già thì đổi |
| 9. Hình thế 形勢 | 生蛇渡水,啄木騰空 | Đồng bằng uốn khúc, núi cao khởi phục |
| 10. Biện đầu 辨頭 | 圓淨為貴,偏側為賤 | Đầu long tròn sạch là quý |
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Mười tắc thẩm long của Ngọc Đạn Tử là một bảng kiểm rất gần với cách Phong Thuỷ Liên Hoa dạy học trò đi thực địa: đi từ xa đến gần, từ tổ xuống đầu, mỗi bước soát một điều. Đặc biệt tắc "phân tích" và tắc "kết quan" là hai ý ít sách nói rõ như vậy. Phân tích dạy rằng phải tìm chỗ long gom lại, không phải chỗ long đẹp; kết quan dạy rằng long dữ cần cái chặn, núi thô cần cái khoá, thiếu thì long còn đi.
Hai hình ảnh rắn qua nước và chim gõ kiến cũng hợp với địa hình Việt Nam: đồng bằng Bắc Bộ, Nam Bộ là chỗ long "rắn qua nước", phải đọc mạch qua các dải đất cao uốn khúc giữa sông ngòi; trung du và miền núi là chỗ long "gõ kiến", phải đọc nhịp khởi phục. Phong Thuỷ Liên Hoa đặt Hình Pháp làm gốc; vận khí đồ ngũ vận lục khí mà Thầy Vũ Giới khôi phục chỉ dùng sau khi long đã qua được mười tắc này. Các phép đặt huyệt theo bốn cục, theo dạng đầu long trong bài chỉ dừng ở nguyên lý; muốn dùng phải học trực tiếp ngoài thực địa.
Tóm lại – 總結: Thẩm Long mười tắc của Ngọc Đạn Tử: có âm có dương mới là long; tổ tông quyết quý tiện; chia ra phải gom lại; hiệp ưa chính, ưa hộ vệ; cổ thắt định huyệt; long dữ phải có phong, núi thô phải có quan; dương lạc âm xuyên; trao nhận già thì đổi; đồng bằng như rắn qua nước, núi cao như chim gõ kiến; đầu long tròn sạch là quý.
Bài trước: Địa Lý Tứ Đạn Tử (4): Kim Đạn Tử, Thiên Tinh tâm pháp và Khắc Trạch tâm pháp.
Bài sau: Địa Lý Tứ Đạn Tử (6): Ngọc Đạn Tử, Thẩm Huyệt, Thẩm Thuỷ, Thẩm Sa.
Nguồn: Địa Lý Tứ Đạn Tử 地理四彈子, Ngọc Đạn Tử Địa Lý Nguyên Xu 玉彈子地理元樞, mục lục và Thẩm Long thập tắc 審龍十則 (tờ 1–7 của tập, tr. 189–192 của bản in). Chính văn chép theo chữ lớn những câu đọc chắc; các câu số thể "一與二與四…" ở tắc 1, hai mươi mốt kiểu cổ thắt ở tắc 5, cách đón bốn cục ở tắc 9 và các câu về dạng đầu ở tắc 10 khắc nhoè nhiều chữ nên chỉ tóm ý theo lời chú. Lời chú của Trương Cửu Nghi chỉ tóm ý. Lời giảng là của Phong Thuỷ Liên Hoa theo bài giảng của Thầy Vũ Giới.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo hướng long mạch và chỗ nhập thủ.
- Lập Cục Pháp: lập cục âm trạch, dương trạch theo nguyên lý Liên Hoa.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ tổ sơn, các nhánh phân, chỗ tích, hiệp và cổ thắt.
Bài liên quan – 相關文章
- Địa Lý Tứ Đạn Tử (3): Kim Đạn Tử, Loan Đầu tâm pháp
- Địa Lý Tứ Đạn Tử (2): Thiết Đạn Tử, trướng, cổ, đỉnh, quầng
- Hám Long Kinh: tổng luận Tu Di sơn
- Phát Vi Luận: cương nhu, động tĩnh
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Thuộc mười tắc thẩm long là phần Thư; đi một dải long thật mà soát được từng tắc, chỉ ra chỗ phân, chỗ tích, chỗ phong, chỗ quan, là phần Nhãn và Tâm. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Ngọc Đạn Tử gồm những phần nào? – 玉彈子篇目
Ba mươi tắc chia bốn phần: Thẩm Long mười tắc, Thẩm Huyệt mười tắc, Thẩm Thuỷ bốn tắc, Thẩm Sa sáu tắc. Bài này đọc phần Thẩm Long.
Long khác núi ở chỗ nào? – 龍與山
Theo tắc đầu, có một âm một dương thay nhau (nhô và phục, cứng và mềm) mới gọi là long; chỉ có dương hoặc chỉ có âm thì chỉ là núi.
"Phân" và "tích" là gì? – 分積
Phân là chỗ long chia nhánh, tích là chỗ long gom lại béo và dừng. Chia mà không gom thì khí tản, gom mà không chia thì khí bí.
"Phong" và "quan" khác nhau thế nào? – 封關
Phong là cái chặn cái sát của long hùng mãnh; quan là cái khoá cái nộ của thể núi thô cứng. Có phong có quan thì huyệt mới đến; phạm cả hai là long đi chơi, không kết.
"Rắn qua nước, chim gõ kiến" nói gì? – 生蛇啄木
Long ở đồng bằng phải uốn khúc như rắn bơi qua nước; long ở núi cao phải khởi phục từng nhịp như chim gõ kiến. Thiếu một trong hai là không có long, không có huyệt.








