Bình Sa Ngọc Xích Kinh
平沙玉尺經 (卷下 · 逐吉賦第八)
Tác giả: đề Lưu Bỉnh Trung (劉秉忠, thái sư đời Nguyên) trứ · Lưu Cơ (劉基) chú · Lại Tòng Khiêm (賴從謙) tăng thích · Từ Chi Mạc (徐之鏌) tham bổ
Bản gốc: bản khắc đời Minh Thuyên địa lý tham bổ bình lâm đồ quyết toàn bị Bình Sa Ngọc Xích Kinh (鐫地理參補評林圖訣全備平沙玉尺經), thư lâm Trần Hiền (陳賢) ở Kiến Dương khắc.
Đây là bài thứ ba, cũng là bài khép lại Trục Cát phú (逐吉賦) trong quyển hạ Bình Sa Ngọc Xích Kinh. Hai bài trước đã đi qua sa quý theo phương và hình sa đổi cát hung theo phương. Bài này gồm ba phần. Phần đầu kể nốt các sa hung: trăng ngửa, xác nằm, đường nước Ất Thìn, đao gặp bát diệu, gáo gỗ bát khất thực, hồ lô, núi lửa ở Ly, ấn sao ở Ngọ. Phần giữa bàn "tính tình" của sa: sa trung thành dâng lòng, sa ôm đầu nghiêng mặt, sa lấp ló bám vai. Phần cuối là lời kết của bài phú: long chủ mạnh thì sát diệu thành văn diệu, long hèn thì nanh đao thành dao đồ tể; xem đất có thể biết người.
Trả lời nhanh: Cuối Trục Cát phú dạy ba điều. Một: các sa hung theo phương, như trăng ngửa và xác nằm kỵ đất hoàng tuyền, nước và đường cắt ở Ất Thìn chủ nạn sông nước, sa đao ở bát diệu chủ tội hình, gáo gỗ bát khất thực ở Khôn Thân chủ tăng ni ăn xin, núi cao một mình ở Ly chủ hoả hoạn, ấn sao che Ngọ chủ tật mắt tai. Hai: tính tình của sa quan trọng ngang hình; sa phải "mặt mặt đưa tình", lộ rõ dâng lòng, còn sa ôm đầu nghiêng mặt, lấp ló theo bóng, bám vai sờ lưng đều là sa gian. Ba: long là gốc; long chủ hưng thì sát diệu biến văn diệu, long hèn thì nanh đao thành dao đồ tể. Lời tham bổ chốt: xét long, xét huyệt trước, rồi mới xét sa; có sa đẹp mà không long huyệt là "cục giả".
Thầy Vũ Giới giảng: "Tôi hay nói với học trò: sa giống người đứng quanh mình. Người tốt đứng thẳng, nhìn thẳng vào mình. Người gian thì đứng nghiêng, nấp sau lưng, chỉ ló nửa mặt. Trục Cát phú nói đúng như vậy, và nói thêm một câu rất sâu: nếu chủ nhà mạnh, kẻ dữ quanh mình cũng thành người canh cửa; nếu chủ nhà yếu, con dao bếp cũng thành hung khí. Chủ nhà ở đây là long và huyệt."
Trăng ngửa, xác nằm, kỵ đất hoàng tuyền – 偃月臥屍 最忌乎黃泉之地
Nguyên văn – 原文
偃月臥屍,最忌乎黃泉之地。
Dịch: Sa trăng ngửa, sa xác nằm, kỵ nhất là ở đất hoàng tuyền.

Lời chú – 註
偃月砂狀如蛾眉而斜;臥屍砂低小長直,頭高腳低者是也。此二砂不拘何方見之皆不美。若在辰戌丑未及八煞遇之,立主害人;……則主刑戮。
Dịch: Sa trăng ngửa hình như mày ngài mà nghiêng lệch; sa xác nằm thấp nhỏ, dài thẳng, đầu cao chân thấp. Hai sa này thấy ở phương nào cũng không đẹp. Nếu ở Thìn Tuất Sửu Mùi hoặc gặp bát sát thì lập tức chủ hại người, nặng thì chủ hình phạt.
Giảng: Bài trước nói mày ngài ở Tốn là sa đẹp; ở đây trăng ngửa cũng hình cong như mày ngài nhưng nằm nghiêng, ngửa lưng ra ngoài, không ôm về huyệt. Hai hình gần giống nhau mà một cát một hung, khác nhau ở chỗ có tình hay vô tình. Sa xác nằm là dải đất thấp dài, một đầu nhô, một đầu chúi, nằm ngang như người nằm. Hoàng tuyền, bát sát là các phương sát của từng long, đã giảng ở Thẩm Hướng thiên và ở bài trước.
Đường nước cắt ngang Ất Thìn – 乙辰交加水路 未免懸河之厄
Nguyên văn – 原文
乙辰交加水路,未免懸河之厄。
Dịch: Ở Ất Thìn mà nước và đường cắt nhau, khó tránh nạn treo cổ, trầm sông.
Lời chú – 註
乙辰宮軫水角水二星所占,且辰為水龍之庫。若乙辰位上有水流入,或有路道踏破,崩搓碎陷,不拘何龍,並主出投河自縊之災;若坎龍見之立應。
Dịch: Cung Ất Thìn là chỗ hai sao Chẩn thuỷ, Giác thuỷ chiếm giữ, mà Thìn lại là kho của long thuỷ. Nếu ở ngôi Ất Thìn có nước chảy vào, hoặc có đường đi giẫm phá, sạt lở, vỡ vụn, sụt hãm, thì không kể long nào cũng chủ nạn gieo sông, tự thắt; nếu long Khảm thấy thì ứng ngay.

Giảng: Lý do kinh nặng tay với Ất Thìn: theo tinh độ, Giác và Chẩn là hai tú thuộc thuỷ đóng ở đó; theo Tam Hợp, Thìn là mộ khố của cục Thuỷ; theo bát sát, Thìn khắc long Khảm. Ba lớp cùng chỉ về nước, nên nước và đường cắt phá ở đây là điềm sông nước. Ngày nay ở nông thôn, đường đắp và mương thuỷ lợi cắt ngang trước mộ rất hay gặp; người xem đất nên ghi rõ phương của chỗ cắt.
Bát diệu gặp sa đao, khó tránh hình pháp – 八曜重遇刀砂 難免憲法之誅
Nguyên văn – 原文
八曜重遇刀砂,難免憲法之誅。
Dịch: Bát diệu lại gặp sa đao thì khó tránh hình pháp trị tội.
Lời chú – 註
八曜註見前。煞方有高山尖秀且不可,況尖砂如刀,而不至殺身者哉。坐下龍體清秀,群砂俱吉,而獨曜地逢刀,主出武官陣亡,文臣罪戮。
Dịch: Bát diệu đã chú ở trước. Phương sát có núi cao nhọn đẹp đã không được, huống chi sa nhọn như đao, sao mà không đến sát thân. Long dưới huyệt thanh tú, các sa đều tốt, mà riêng đất diệu gặp đao, thì chủ sinh võ quan chết trận, văn thần mắc tội.
Giảng: Câu chú cuối rất đáng nhớ: cả cục đẹp mà riêng một phương sát có sa đao thì người vẫn làm nên, vẫn làm quan, nhưng kết cục không lành. Đây là kiểu "một điểm sai hỏng cả cục" mà người làm âm phần phải soát kỹ khi đã thấy long huyệt đẹp.
Gáo gỗ bát khất thực, hồ lô – 木瓢盂缽 鬼牛寅甲遇葫蘆
Nguyên văn – 原文
木瓢盂缽落坤申,而僧尼乞丐;鬼牛寅甲遇葫蘆,而風殘痼疾。
Dịch: Gáo gỗ, bát khất thực rơi vào Khôn Thân thì sinh tăng ni, ăn mày; Quỷ, Ngưu, Dần, Giáp gặp hồ lô thì sinh bệnh phong, tàn tật, bệnh lâu năm.
Lời chú – 註
木瓢砂,一頭有柄,長員欹側者是也。盂缽低員如覆鉢,低而小者是也。他方見之,主出僧尼乞丐之徒。若在坤申二方應之,坤申之氣主出看經念佛之人,又為孤神,必有是驗也。葫蘆山,兩頭高低中凹而員者是也。丑未寅申乙辰方主出風疾,而更葫蘆砂見于其方,則終不離此矣。
Dịch: Sa gáo gỗ là núi một đầu có cán, dài tròn, nghiêng lệch. Sa bát là núi thấp tròn như cái bát úp, thấp mà nhỏ. Thấy ở phương khác thì chủ sinh hạng tăng ni, ăn mày; nếu ứng ở hai phương Khôn Thân thì khí Khôn Thân chủ sinh người đọc kinh niệm Phật, lại là cô thần, ắt có ứng nghiệm. Núi hồ lô là núi hai đầu một cao một thấp, giữa lõm mà tròn. Các phương Sửu Mùi Dần Thân Ất Thìn chủ sinh bệnh phong; lại có sa hồ lô ở phương ấy thì rốt cuộc không tránh khỏi.
Lời tham bổ – 參
徐氏曰:畫筆尖斜列寅甲,催官且不取也,況以葫蘆惡相而見于寅甲,宜玉尺之賤之也。
Dịch: Họ Từ nói: bút vẽ nhọn nghiêng xếp ở Dần Giáp, Thôi Quan còn không lấy; huống chi hồ lô là tướng xấu mà thấy ở Dần Giáp, Ngọc Xích chê là phải.
Giảng: Ở đây lại thấy "cô khí" của Khôn Thân đã nói ở bài trước: rùa hạc đàn kiếm ở đó sinh tiên thánh, gáo bát ở đó sinh người niệm Phật. Hình hồ lô trong dân gian là đồ đựng thuốc của thầy thuốc, nên kinh gắn với bệnh tật. Những lời đoán này là khẩu quyết cổ, Phong Thuỷ Liên Hoa giữ để biết mạch sa pháp Tam Hợp, không dùng để phán bệnh cho ai.
Núi cao một mình ở Ly, e hoả hoạn – 高峰獨出南離 恐驚回祿之禍
Nguyên văn – 原文
高峰獨出南離,恐驚回祿之禍。
Dịch: Núi cao một mình nổi ở phương nam Ly, e kinh hoàng hoạ thần lửa (hoả hoạn).
Lời chú – 註
離為南方火位也。火性炎烈,易發威氣。若南方獨峰迢秀,而亥乾之砂不應,必有火燒之變。……否則有目盲之禍。
Dịch: Ly là ngôi hoả phương nam. Tính lửa nóng dữ, dễ phát uy khí. Nếu ở phương nam có một núi cao vút một mình mà các sa Hợi Càn không ứng lại, ắt có biến cháy nhà; nếu không thì có hoạ mù mắt.

Lời tham bổ – 參補
徐氏曰:離峰尖聳方為回祿之凶。若午子兩峰高聳並峙,催官以為日月雙明,主貴也;或午獨聳而子有水來,……以為陰陽得度主富;或離星高秀,而乾壬二方有峰為之泄制,火星主生英賢也。不可一槩謂離峰高聳為火災,非是。
Dịch: Họ Từ nói: núi Ly phải nhọn vút mới là cái hung hoả hoạn. Nếu hai núi Ngọ Tý cùng cao đứng đối nhau thì Thôi Quan cho là "nhật nguyệt song minh", chủ quý; hoặc Ngọ cao một mình mà Tý có nước đến thì cho là "âm dương đắc độ", chủ giàu; hoặc sao Ly cao đẹp mà hai phương Càn Nhâm có núi để tiết chế, thì sao lửa chủ sinh người anh hiền. Không thể nói chung núi Ly cao là hoả tai; nói vậy là sai.
Giảng: Lời tham bổ dạy cách "giải" một sa hung: hoả ở Ly thì cần thuỷ ở Tý, Nhâm, hoặc Càn Hợi đối lại để cân. Đây là cái nhìn cân bằng âm dương, không phải nhìn từng ngọn núi riêng lẻ. Chữ quan trọng trong kinh là "độc xuất" (một mình nổi), tức núi lửa không có gì đối trọng.
Ấn sao che Ngọ, tật mắt tai – 星印如當日馬 必遭聾目之殃
Nguyên văn – 原文
星印如當日馬,必遭聾目之殃。
Dịch: Ấn và sao nếu đứng chắn ở Ngọ (ngựa mặt trời), ắt gặp tai ương điếc, mù.
Lời chú – 註
印砂低平方員如印也;星者,散亂細小如星也。二砂見于正午,必有聾目之殃。蓋離者,日月當空麗明之地,故萬物至離為向明,如人之兩目明燭事物也。若有星印遮掩,則兩目無光,萬物晦暝矣,故有是應。
Dịch: Sa ấn là núi thấp bằng, vuông tròn như con dấu; sao là những gò nhỏ tán loạn như sao. Hai loại sa ấy thấy ở chính Ngọ thì ắt có tai ương điếc, mù. Bởi Ly là đất mặt trời mặt trăng giữa trời, sáng rỡ; muôn vật đến Ly thì hướng về sáng, như hai mắt người soi rõ sự vật. Nếu có sao, ấn che lấp thì hai mắt không sáng, muôn vật tối tăm, nên có ứng ấy.
Lời bổ – 補
徐氏曰:印星忌見于午位,即催官篇亦忌之,如所云:離印中子全家盲,是也。但印星又忌見于寅甲子癸丑;若居于巳庚酉辛艮巽丙丁者主貴。故催官又云:赤蛇遶印如員平,腰印斗大才縱橫。印忽居酉最為貴,艮巽丙丁生公卿。印居寅甲出師巫,……子癸丑印主墮胎之類。此則催官備言之,而玉尺未及也,并為補之。
Dịch: Họ Từ nói: ấn sao kỵ ở ngôi Ngọ, Thôi Quan cũng kỵ, như câu "ấn ở Ly, giữa Tý thì cả nhà mù". Nhưng ấn sao còn kỵ ở Dần Giáp Tý Quý Sửu; nếu ở Tị Canh Dậu Tân Cấn Tốn Bính Đinh thì chủ quý. Cho nên Thôi Quan lại nói: "Rắn đỏ quấn ấn tròn bằng, ấn đeo lưng to như đấu, tài tung hoành. Ấn ở Dậu là quý nhất; Cấn Tốn Bính Đinh sinh công khanh. Ấn ở Dần Giáp sinh thầy cúng, phù thuỷ; ấn ở Tý Quý Sửu chủ sẩy thai." Những điều này Thôi Quan nói đủ mà Ngọc Xích chưa nói tới, nên bổ thêm.
Tam cát xa mười dặm, lục tú gần vài trăm bước – 三吉凌雲 六秀插漢
Nguyên văn – 原文
以至三吉凌雲,雖十餘里何嫌于遠;六秀插漢,縱數百步亦不為嫌。
Dịch: Đến như núi tam cát vượt mây, dù xa hơn mười dặm cũng chẳng ngại xa; núi lục tú cắm vào sông Ngân, dù gần chỉ vài trăm bước cũng không ngại gần.
Lời chú – 註
三吉方有秀峰插天高卓,不嫌于十里與二十里之遠,只尖員端正,穴前見之,便呈秀氣。六秀方有峰凌漢,數千步亦不疑其為逼身也,只要不至于壓眉遮掩,堂局寬平,穴前朝迎,便生秀氣。
Dịch: Phương tam cát có núi tú cắm trời cao vút thì không ngại xa mười, hai mươi dặm; chỉ cần nhọn tròn ngay ngắn, đứng ở huyệt nhìn thấy, là đã hiện tú khí. Phương lục tú có núi vượt sông Ngân thì dù vài nghìn bước cũng không ngờ là ép sát thân; chỉ cần không đến mức đè lông mày, che lấp, minh đường rộng phẳng, chầu đón trước huyệt, là sinh tú khí.
Lời bình đầu trang: "Trên đây bàn kỹ cát hung và phương vị của sa."
Giảng: Câu này giải một băn khoăn thường gặp: núi đẹp mà ở xa thì có tính không? Kinh trả lời: núi cao lớn ở xa vẫn tính, miễn từ huyệt nhìn thấy rõ và hình ngay ngắn. Núi gần thì phải đủ khoảng để minh đường rộng phẳng, không "đè lông mày" người đứng ở huyệt. Đây là nguyên tắc tỉ lệ: núi càng cao thì càng phải xa.
Sa có tình và sa gian – 愛幸于昭昭 藏奸于隱隱
Từ đây phú chuyển sang tính tình của sa: sa trung hay gian, có tình hay vô tình.
Nguyên văn – 原文
只喜愛幸于昭昭,大忌藏奸于隱隱。露忠獻赤,賓主同心,面面送情,方為可貴。若或抱頭側面,既非忠厚之風;閃跡拋蹤,盡是險邪之輩。
Dịch: Chỉ ưa sa yêu mến rõ ràng, kỵ nhất sa giấu gian lấp ló. Lộ lòng trung, dâng tấm son, khách chủ đồng lòng, mặt mặt đưa tình, mới là đáng quý. Nếu ôm đầu nghiêng mặt thì không phải phong thái trung hậu; lánh dấu bỏ vết thì đều là bọn hiểm tà.

Lời chú – 註
凡三吉六秀等方如有秀砂,皆要送情拜舞,拱向局前。或在局後,伸身俯伏,謂之愛幸于昭昭。若藏身露爪,探頭隱隱,皆不吉也。秀媚正出,拜舞局前者,名露忠獻赤,其心事彼識此見,無有隱匿也。君子之風,立必正,坐必容。抱頭側面,容貌無可象之儀者,皆險邪小人之態也。……閃跡拋蹤,半藏半露也,如小人之險邪,既無可象之威儀,則必無可法之德業矣。
Dịch: Phàm phương tam cát, lục tú có sa đẹp đều cần đưa tình vái múa, chắp tay hướng về trước cục; hoặc ở sau cục thì vươn mình cúi phục; gọi là yêu mến rõ ràng. Nếu giấu thân lộ móng, thò đầu lấp ló thì đều không tốt. Sa đẹp đứng ra chính diện, vái múa trước cục, gọi là lộ trung dâng son: lòng dạ bên kia biết, bên này thấy, không giấu giếm gì. Phong thái người quân tử: đứng ắt ngay, ngồi ắt nghiêm. Ôm đầu nghiêng mặt, dung mạo không có nghi biểu đáng noi theo, đều là dáng tiểu nhân hiểm tà. Lánh dấu bỏ vết là nửa giấu nửa lộ, như tiểu nhân hiểm tà, đã không có uy nghi đáng noi, ắt không có đức nghiệp đáng học.
Sa vụn vặt, sa theo bóng, sa bám vai – 輕微瑣碎 隨形步影 摸背捱肩
Nguyên văn – 原文
輕微瑣碎,似山非山,或羅列于四旁,或星散于左右。瞻之在前,視之而不見顧焉;在後,逐之而不去。隨形步影,非穿窬則鬼祟為妖;摸背捱肩,非私淫則奸奴謀主。
Dịch: Nhỏ nhẹ vụn vặt, giống núi mà không phải núi, hoặc bày ở bốn bên, hoặc rải như sao ở hai bên. Ngó thì ở trước, nhìn lại không thấy; ngoảnh thì ở sau, đuổi mà không đi. Theo hình bước bóng thì không phải trộm khoét vách cũng là ma quỷ làm yêu; sờ lưng bám vai thì không phải tư thông cũng là đầy tớ gian mưu hại chủ.
Lời chú – 註
輕微細小,似山非山,或土埠或砂堆,不長不方,無形無象,欹斜尖曲,或羅列于四方,或如星之散見于左右,望之似有而閃跡在旁,不向堂局,顧之在後,近身涉足,雖撥之而不去。如此砂法,皆為不吉。……凡正人君子,堂堂可見,彼此識心;若此藏頭閃跡等輩,心地暗昧,陰邪害物,故砂頭像之,必主出穿窬之盜;否則遭穿窬盜賊,或鬼祟為妖,及妻謀夫、奴謀主,以至婦人淫亂。
Dịch: Nhỏ nhẹ vụn vặt, giống núi mà không phải núi, hoặc gò đất hoặc đống cát, không dài không vuông, không hình không tượng, nghiêng lệch nhọn cong; hoặc bày ở bốn phía, hoặc rải như sao ở hai bên; trông thì như có mà lánh dấu ở bên, không hướng về minh đường; ngoảnh thì ở sau, sát thân bén chân, gạt cũng không đi. Sa như thế đều không tốt. Phàm người chính trực quân tử thì đường đường thấy được, hai bên biết lòng nhau; còn bọn giấu đầu lánh dấu thì lòng dạ tối tăm, âm tà hại vật, nên đầu sa giống họ, ắt chủ sinh kẻ trộm khoét vách; nếu không thì bị trộm cướp, hoặc ma quỷ làm yêu, cho đến vợ mưu hại chồng, tớ mưu hại chủ, đàn bà dâm loạn.
Nguyên văn – 原文
是故砂如員淨,謹孚忠良之勢;或欹斜,必主淫佞。地與人符,氣通物應。
Dịch: Cho nên sa tròn sạch thì đúng là thế trung lương; nếu nghiêng lệch thì ắt chủ dâm nịnh. Đất với người phù nhau, khí thông thì vật ứng.
Lời chú tóm: Sa tròn sạch, cao lớn, sừng sững thì ắt sinh người ngay thẳng tú nhã; nghiêng lệch vụn vặt thì sinh người âm hiểm xấu xa. Đó là cái phù hợp tự nhiên của địa khí, là lẽ nhất định không đổi. Lời bình đầu trang: "Trên đây bàn kỹ hình thể và tính tình của sa."

Giảng: Đoạn này là phần hay nhất của Trục Cát phú về mặt quan sát. Người đi thực địa sẽ gặp rất nhiều "sa vụn": gò đất lẻ, đống cát, ụ mối, tảng đá, nằm rải rác quanh huyệt. Kinh dạy không coi đó là sa: sa phải có hình, có hướng, có tình. Đặc biệt là những gò nhỏ sát bên huyệt, "đuổi không đi", bám sau lưng, kinh coi là điềm gian. Khi chỉnh trang khu mộ, những gò vụn như thế thường được san gọn, còn sa thật thì giữ nguyên.
Long chủ hưng thì sát diệu thành văn diệu – 本主興隆 煞曜變為文曜
Nguyên văn – 原文
是故本主興隆,煞曜變為文曜;龍身微賤,牙刀化作屠刀。
Dịch: Cho nên chủ gốc hưng thịnh thì sát diệu biến thành văn diệu; thân long hèn kém thì nanh đao hoá thành dao đồ tể.
Lời chú – 註
煞曜者,黃泉八曜之煞也。煞曜犯之,主出刑禍。然坐下穴或得巽亥艮丙丁兌庚辛等氣,而從送護應等砂俱吉,可見則黃泉八煞等方高峰反能助我福力,化煞生權,劫曜可以作腹心矣。……使龍賤砂散,則黃泉八煞為禍,重即刑戮,輕即夭亡不壽,此必然之應。……刀無屠牙之別,而龍有貴賤,故吉以吉應,凶以凶應耳。
Dịch: Sát diệu là cái sát của hoàng tuyền, bát diệu. Phạm sát diệu thì chủ hình hoạ. Nhưng nếu huyệt dưới được khí Tốn, Hợi, Cấn, Bính, Đinh, Đoài, Canh, Tân, mà các sa theo, tiễn, hộ, ứng đều tốt, thì núi cao ở phương hoàng tuyền bát sát lại giúp phúc lực cho mình, hoá sát sinh quyền, kiếp diệu có thể làm tâm phúc. Nếu long hèn, sa tán thì hoàng tuyền bát sát thành hoạ: nặng thì hình phạt, nhẹ thì chết yểu không thọ; đó là ứng tất nhiên. Con dao không có phân biệt dao đồ tể hay dao binh, mà long có sang hèn; nên tốt thì ứng tốt, xấu thì ứng xấu.
Lời bổ – 補
徐氏曰:砂之方位形體情性,上文論之詳矣,至是則歸重于龍穴,而始無逐末忘本之弊也。倘如龍穴虛偽,即砂見于三吉六秀,尖員高聳,總無益矣。故堪輿家宜先審龍審穴,而次宜審砂。如無好龍穴而有好砂,謂之偽局;有好龍穴而無好砂,終減福力,二者不可偏廢。
Dịch: Họ Từ nói: phương vị, hình thể, tính tình của sa, văn trên đã bàn kỹ; đến đây thì quy trọng tâm về long huyệt, mới không có cái lỗi theo ngọn quên gốc. Nếu long huyệt hư giả, thì dù sa ở tam cát lục tú, nhọn tròn cao vút, cũng đều vô ích. Cho nên nhà kham dư nên xét long, xét huyệt trước, rồi mới xét sa. Không có long huyệt tốt mà có sa tốt, gọi là cục giả; có long huyệt tốt mà không có sa tốt, rốt cuộc giảm phúc lực. Hai điều không thể bỏ một.
Xem đất biết người, xét cũ biết mới – 見地可以知人 察來驗于已往
Nguyên văn – 原文
見地可以知人,而察來驗于已往。
Dịch: Thấy đất có thể biết người, mà xét việc sau thì nghiệm ở việc đã qua.
Lời chú – 註
觀地之形象以及其龍氣之秀否,便可以知其家之子孫。如砂員端正,則子孫必正大端厚;欹斜側向,則子孫陰狡醜惡,不必見其子孫而後知之也。欲知將來之事,即于其祖墓之龍與砂驗已往之事,則將來者亦如見矣。
Dịch: Xem hình tượng của đất và long khí có tú hay không, thì biết được con cháu nhà ấy. Sa tròn ngay ngắn thì con cháu ắt chính đại đoan hậu; nghiêng lệch quay đi thì con cháu âm hiểm xấu xa; không cần thấy con cháu rồi mới biết. Muốn biết việc sẽ đến, thì ở long và sa của mộ tổ mà nghiệm việc đã qua, thì việc sẽ đến cũng như thấy trước mắt.
Lời bình đầu trang: "Trên đây là lời kết bàn sự biến hoá và cảm ứng của sa." Trục Cát phú hết ở đây.

Giảng: Câu kết bài phú nêu một phương pháp kiểm chứng mà người làm nghề rất cần: muốn biết lời đoán của mình có đúng không, hãy đem đoán thử những mộ tổ đã táng lâu năm, đối chiếu với việc đã xảy ra trong dòng họ. Đúng ở cái đã qua thì mới tin được ở cái sắp đến. Đó là tinh thần nghiệm chứng, không phải tin suông vào sách.
Thầy Vũ Giới nhận xét – 師評
Khép Trục Cát phú, điều đáng giữ nhất là lời tham bổ của Từ Chi Mạc: xét long, xét huyệt trước, rồi mới xét sa; có sa đẹp mà không có long huyệt là cục giả. Ba bài Trục Cát phú liệt kê rất nhiều hình sa và phương vị, dễ khiến người học mê bảng tra. Nhưng chính bài phú tự kết bằng câu "long chủ hưng thì sát thành văn, long hèn thì đao thành dao đồ tể": tất cả phụ thuộc vào gốc.
Phong Thuỷ Liên Hoa giữ thứ tự hình trước, khí sau, thời sau cùng. Hình ở đây gồm cả long, huyệt và tính tình của sa: sa có chầu về huyệt không, có lộ mặt không, có vụn vặt lấp ló không. Sau đó mới xét phương vị và lý khí, cuối cùng xét vận khí theo thời, phối với vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục. Những lời đoán về bệnh tật, trộm cướp, dâm loạn trong kinh là lời răn của người xưa về thế đất xấu, không dùng để gán cho một gia đình cụ thể. Lý pháp được chia sẻ trong bộ sách; còn thủ pháp như phân biệt sa có tình với sa vô tình, sa thật với gò vụn, phải học trực tiếp cùng thầy.
Tóm lại – 總結: Trăng ngửa, xác nằm kỵ đất hoàng tuyền; nước và đường cắt Ất Thìn chủ nạn sông nước; sa đao ở bát diệu chủ hình tội; gáo bát ở Khôn Thân chủ tăng ni; hồ lô ở Dần Giáp chủ bệnh; núi lửa độc xuất ở Ly chủ hoả hoạn, có Tý Nhâm Càn đối lại thì giải; ấn sao che Ngọ chủ tật mắt; tam cát xa không ngại, lục tú gần không ngại nếu minh đường rộng; sa phải lộ mặt đưa tình, kỵ ôm đầu nghiêng mặt, lấp ló bám vai; long chủ hưng thì sát thành văn, long hèn thì đao thành dao đồ tể; xét long huyệt trước, sa sau; nghiệm mộ cũ để đoán việc mới.
Bài trước: Trục Cát phú (2): Núi Khôn mẫu, kho tủ, bút văn, cờ giáo. Bài sau: Thiên Cơ phú (1): Trước xem long khí, sau xem hướng thuỷ.
Nguồn: Bình Sa Ngọc Xích Kinh (平沙玉尺經), quyển hạ, Trục Cát phú thứ tám, từ câu "Yển nguyệt ngoạ thi" đến hết bài phú ("kiến địa khả dĩ tri nhân, nhi sát lai nghiệm ư dĩ vãng") cùng lời chú, lời bình và lời tham bổ; bản khắc đời Minh, thư lâm Trần Hiền khắc (thuộc công cộng). Lời chú lược bớt, có dấu "……", một số đoạn dài được tóm ý. Chữ khắc mờ đọc theo văn mạch: 搓 trong "崩搓碎陷", 戮 trong "文臣罪戮", 殘 trong "風殘痼疾", một đoạn ngắn trong lời chú câu núi Ly (lược bằng "……"), và vài chữ trong câu Thôi Quan dẫn ở đoạn ấn sao. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: đo phương của sa, của chỗ nước và đường cắt ngang, đối chiếu hoàng tuyền, bát diệu.
- Lập Cục Pháp: lập cục âm trạch, dương trạch theo nguyên lý Liên Hoa, xét long chủ trước, sa sau.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ vòng sa, đánh dấu sa có tình, sa vô tình và gò vụn quanh huyệt.
Bài liên quan – 相關文章
- Bình Sa Ngọc Xích Biện Nguỵ 平砂玉尺辨偽: Biện Nguỵ Tổng Luận (có thiên Biện Sa Thuỷ Cát Hung)
- Thôi Quan Thiên 催官篇 của Lại Văn Tuấn
- Bình Sa Ngọc Xích Kinh: Trục Cát phú (1), sa tứ duy và lục tú
- Bình Sa Ngọc Xích Kinh: Thẩm Hướng thiên (1)
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Phân biệt sa có tình với sa vô tình, sa thật với gò vụn, là việc phải đứng tại huyệt mà tập. Thầy Vũ Giới có các buổi khảo cứu thực địa cho học viên. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
"Sát diệu biến thành văn diệu" nghĩa là gì? – 煞曜變為文曜
Là khi long dưới huyệt mạnh, khí tốt (Tốn, Hợi, Cấn, Bính, Đinh, Đoài, Canh, Tân) và các sa hộ vệ đều tốt, thì núi cao ở phương sát lại giúp phúc lực, hoá sát sinh quyền. Long hèn thì cùng ngọn núi ấy thành hoạ.
Thế nào là sa có tình? – 有情之砂
Là sa lộ mặt chính diện, chầu vái về minh đường, hoặc ở sau thì vươn mình cúi phục; kinh gọi là "lộ trung dâng son, mặt mặt đưa tình". Sa ôm đầu nghiêng mặt, lấp ló, bám sát sau lưng là sa vô tình, sa gian.
Núi đẹp ở xa có được tính không? – 遠峰
Được. Kinh nói núi tam cát cao vượt mây dù xa mười, hai mươi dặm vẫn tính, miễn nhọn tròn ngay ngắn và từ huyệt nhìn thấy. Núi gần thì phải để minh đường rộng phẳng, không đè ép huyệt.
Có sa đẹp mà long huyệt không thật thì sao? – 偽局
Lời tham bổ gọi là "cục giả", sa đẹp mấy cũng vô ích. Phải xét long, xét huyệt trước rồi mới xét sa.
Làm sao kiểm chứng lời đoán sa? – 察來驗往
Kinh dạy nghiệm ở mộ tổ đã táng lâu: đoán thử theo long và sa, đối chiếu với việc đã xảy ra trong dòng họ; đúng với cái đã qua thì mới tin được với cái sắp đến.








