Cách tính cung phi nam nữ trên bàn tay được tài liệu Đường Vào Dịch trình bày bằng sáu bàn tay làm sẵn, ba cho phi nam và ba cho phi nữ, ứng với ba nguyên của chu kỳ 180 năm; kèm theo là định luật phi cung tương hợp chia tám phi cung thành Đông tứ mệnh và Tây tứ mệnh.
Trả lời nhanh: Theo tài liệu, cung phi nam khởi nhứt Khảm (số 1) từ thượng nguyên rồi chạy nghịch mỗi năm một số; cung phi nữ khởi ngũ trung (số 5) từ thượng nguyên rồi chạy thuận. Số ngũ trung của phi nam là Khôn, của phi nữ là Cấn. Tìm nhà giáp của tuổi, rồi đếm từ số của nhà giáp đến chi năm sinh.
Cung phi nam, cung phi nữ có chu kỳ bao lâu?
Cung phi nam và cung phi nữ có chu kỳ phục vị 180 năm, tức tam nguyên: từ thượng nguyên Giáp Tý (1864 – 1923) đến trung nguyên Giáp Tý (1924 – 1983), sang hạ nguyên Giáp Tý (1984 – 2043) rồi mới trở lại cung khởi đầu thượng nguyên.
Để tính phi cung trên bàn tay, phải thuộc làu cửu cung quái số: nhứt Khảm, nhì Khôn, tam Chấn, tứ Tốn, ngũ trung, lục Kiền, thất Đoài, bát Cấn, cửu Ly. Thuận số là [1.2.3.4.5.6.7.8.9.1], nghịch số là [9.8.7.6.5.4.3.2.1]. Tài liệu dặn ghi nhớ ba điều:
- Cung phi nam khởi đầu nhứt Khảm, tức khởi số (1) từ thượng nguyên, chạy nghịch mỗi năm một số, qua 180 năm đáo lại thượng nguyên nhứt Khảm.
- Cung phi nữ khởi từ ngũ trung, tức khởi số (5) từ thượng nguyên, chạy thuận mỗi năm một số, qua 180 năm đáo lại thượng nguyên ngũ trung.
- Số ngũ trung của phi nam là Khôn, của phi nữ là Cấn.
Sáu bàn tay phi cung ghi những số nào?
Tác giả tài liệu làm sẵn 6 bàn tay: 3 dùng cho phi nam, 3 dùng cho phi nữ. Nam nữ sanh trong nguyên nào thì dùng bàn tay của nguyên đó. Trật tự 6 nhà giáp phải thuộc lòng: Giáp Tý, Giáp Tuất, Giáp Thân, Giáp Ngọ, Giáp Thìn, Giáp Dần, rồi lại Giáp Tý của nguyên sau. Mỗi bàn tay có 6 số an định tại mỗi nhà giáp:

| Bàn tay | Giáp Tý | Giáp Tuất | Giáp Thân | Giáp Ngọ | Giáp Thìn | Giáp Dần |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Phi nam thượng nguyên | 1 | 9 | 8 | 7 | 6 | 5 |
| Phi nam trung nguyên | 4 | 3 | 2 | 1 | 9 | 8 |
| Phi nam hạ nguyên | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 |
| Phi nữ thượng nguyên | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 1 |
| Phi nữ trung nguyên | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| Phi nữ hạ nguyên | 8 | 9 | 1 | 2 | 3 | 4 |

Tài liệu ghi nhớ rằng cửu cung quái số phân phối số trên lục giáp có quy tắc toán pháp. Nếu quên thì dùng toán pháp mà tìm lại: phi nam khởi số 1 tại thượng nguyên, từ đó chạy nghịch trên lục giáp; phi nữ khởi số 5 tại thượng nguyên, từ đó chạy thuận trên lục giáp.
Tính cung phi trên bàn tay qua thí dụ thế nào?
Thí dụ 1: cung phi nam tuổi Đinh Hợi 1947
- Tuổi Đinh Hợi sanh 1947 thuộc trung nguyên, dùng bàn tay phi nam trung nguyên.
- Đọc ngược hàng can, mỗi chi một can, từ chữ Đinh đến chữ Giáp (Bính, Ất, Giáp) để tìm nhà giáp: tuổi Đinh Hợi thuộc con nhà Giáp Thân, số 2.
- Từ Giáp Thân số 2 đọc ngược quái số cửu cung, mỗi chi một số, đồng thời lướt ngón cái theo đến chi Hợi thì dừng: 2 – 1 – 9 – 8.
Vậy cung phi nam của tuổi Đinh Hợi 1947 là cung Cấn (số 8).
Thí dụ 2: cung phi nữ tuổi Kỷ Hợi 1959
- Sanh 1959 thuộc trung nguyên, dùng bàn tay phi nữ trung nguyên.
- Đọc ngược hàng can, mỗi chi một can, từ chữ Kỷ đến chữ Giáp (Kỷ, Mậu, Đinh, Bính, Ất, Giáp): tuổi Kỷ Hợi thuộc con nhà Giáp Ngọ, số 5.
- Từ Giáp Ngọ số 5 tính thuận quái số cửu cung, mỗi chi một số, lướt ngón cái theo đến chi Hợi thì dừng: 5 – 6 – 7 – 8 – 9 – 1.
Vậy cung phi nữ của tuổi Kỷ Hợi 1959 là cung Khảm (số 1).

Định luật phi cung tương hợp là gì?
Định luật phi cung tương hợp chia tám phi cung thành hai nhóm Đông tứ mệnh và Tây tứ mệnh; các cung trong cùng nhóm thì tương hợp. Theo tài liệu, hai tượng Thiếu âm và Thiếu dương tương hợp sanh ra bốn quái tương hợp Chấn, Tốn, Ly, Khảm; hai tượng Thái dương và Thái âm tương hợp sanh ra bốn quái tương hợp Kiền, Đoài, Khôn, Cấn.
| Nhóm | Quái và hướng |
|---|---|
| Đông tứ mệnh | Khảm ☵ Bắc · Ly ☲ Nam · Tốn ☴ Đông Nam · Chấn ☳ Đông |
| Tây tứ mệnh | Đoài ☱ Tây · Cấn ☶ Đông Bắc · Khôn ☷ Tây Nam · Kiền ☰ Tây Bắc |

Phi cung thuộc Đông tứ mệnh dùng được 4 hướng của Đông tứ mệnh để hướng mặt tiền nhà về; phi cung thuộc Tây tứ mệnh dùng được 4 hướng của Tây tứ mệnh. Tài liệu viết rằng nam nữ có phi cung tương hợp thành hôn với nhau thì tương hợp; vợ chồng có phi cung tương hợp thường có tương đồng quan điểm, sở thích và hướng nhà, nên chọn hướng nhà phù hợp phi cung mệnh. Người muốn đi tiếp sang phần ứng dụng có thể xem thêm chuỗi Học Liên Hoa Độn.
Câu hỏi thường gặp
Nam sinh năm 1947 Đinh Hợi cung phi gì?
Theo cách tính của tài liệu Đường Vào Dịch, nam Đinh Hợi 1947 thuộc trung nguyên, nhà Giáp Thân số 2, đếm nghịch đến Hợi được số 8, nên cung phi nam là Cấn.
Vì sao phi nam và phi nữ đếm ngược chiều nhau?
Vì phi nam khởi số 1 tại thượng nguyên rồi chạy nghịch, còn phi nữ khởi số 5 tại thượng nguyên rồi chạy thuận trên lục giáp. Tài liệu gọi đó là quy tắc toán pháp phân phối cửu cung quái số.
Cung phi nào thuộc Đông tứ mệnh?
Đông tứ mệnh gồm Khảm, Ly, Chấn, Tốn; Tây tứ mệnh gồm Kiền, Đoài, Khôn, Cấn.
Chuỗi bài Dẫn Nhập Kinh Dịch: ← Bài trước: Dùng bàn tay trái tính số tuổi và can chi · Mục lục chuyên mục · Bài sau: Bản mệnh được mùa sanh tốt, lỡ mùa sanh xấu →
Biên soạn theo tài liệu Đường Vào Dịch (Nguyên K) – Phong Thuỷ Liên Hoa.








