Địa Lý Đại Thành
地理大成 · 山法全書 (卷之首上 · 穴法蓋粘倚撞 · 倒影落頭倒杖 · 葬法吞吐浮沉 · 奇形怪穴 · 作法 · 局法)
Tác giả: Diệp Thái 葉泰 (tự Cửu Thăng 九升, người Cổ Vụ 古婺, đời Thanh) tập chú · người em Tiều Vân 樵雲 tham duyệt · Trịnh Cung Chấn 鄭宮振 (Hải Xương) đính
Bản gốc: Học Sơn Đường 學山堂 khắc năm Khang Hy 35 (1696), tập một.
Bài trước của Địa Lý Đại Thành dạy gọi tên từng vệt đất quanh huyệt. Bài này đi sang câu hỏi kế tiếp: biết huyệt rồi thì đặt quan tài ở đâu trong vựng, đặt nông hay sâu, gặp huyệt lạ thì sao, đất thiếu thì sửa thế nào, và cả cuộc long thuỷ quanh huyệt thuộc loại nào. Diệp Cửu Thăng trả lời bằng sáu mục liền nhau trong quyển đầu thượng: huyệt pháp cái niêm ỷ tràng, đảo ảnh, lạc đầu, đảo trượng, táng pháp thôn thổ phù trầm, kỳ hình quái huyệt, tác pháp (khai tạc, đôi bồi) và cục pháp.
Trả lời nhanh: Cái, niêm, ỷ, tràng là bốn chữ tinh diệu nhất của huyệt pháp: huyệt cao (hay sát trên vựng) là cái, huyệt giữa là tràng, huyệt thấp (gần dưới) là niêm, huyệt lệch (dựa một bên) là ỷ; khí chậm dùng cái, mạch gấp dùng niêm, vừa phải dùng tràng, dưới không có đất dùng ỷ. Đảo ảnh định đại khái theo hình, đảo trượng tận tinh vi theo tính, hai phép không bỏ được phép nào. Dương lạc khí nổi thì táng nông mà nuốt, âm lạc khí chìm thì táng sâu mà nhả. Đại cán quý long bảy phần kết kỳ hình quái huyệt. Sao đầu no khí thu vào trong thì khai tạc (kỵ hình, khai cô, tiễn hoả, tiệt đãng), hai sa ngắn thiếu thì đôi bồi. Cục có bốn: thuận, tà, hoành, hồi; chỉ đại cán long mới thu được hai nước kết thuận cục.
Thầy Vũ Giới giảng: "Tìm ra huyệt mới được nửa việc. Nửa còn lại là đặt cho trúng: cao một thước, thấp một thước, nông một thước, sâu một thước, là đã khác nhau một đời người."
Cái, niêm, ỷ, tràng: bốn chữ tinh diệu của huyệt pháp – 蓋粘倚撞
Diệp Cửu Thăng mở mục huyệt pháp bằng bốn chữ mà ông coi là cốt lõi của mọi phép điểm huyệt.

蓋粘倚撞四字,乃穴法之精妙。大勢細情,俱要用此四法者也。以大勢言之,凡高穴曰蓋,中停曰撞,低穴曰粘,偏穴曰倚。以細情言之,于圓暈中靠上曰蓋,正中曰撞,近下曰粘,靠一邊曰倚。
Dịch: Bốn chữ cái, niêm, ỷ, tràng là chỗ tinh diệu của huyệt pháp. Đại thế hay tế tình đều phải dùng bốn phép này. Lấy đại thế mà nói, phàm huyệt cao gọi là cái, ở khoảng giữa gọi là tràng, huyệt thấp gọi là niêm, huyệt lệch gọi là ỷ. Lấy tế tình mà nói, trong vựng tròn, sát lên trên gọi là cái, chính giữa gọi là tràng, gần dưới gọi là niêm, dựa vào một bên gọi là ỷ.
Giảng: Bốn chữ đều là động từ. Cái 蓋 là đậy, úp lên: huyệt đặt cao, như úp nắp lên đầu mạch. Tràng 撞 là đâm thẳng vào: huyệt đặt ngay giữa, đón thẳng mạch. Niêm 粘 là dính: huyệt đặt thấp, dính vào chỗ mạch vừa dừng. Ỷ 倚 là tựa: huyệt đặt lệch sang một bên, tựa vào một cạnh. Điểm hay của Diệp Cửu Thăng là cho bốn chữ hai tầng: tầng lớn (cả ngọn núi, huyệt ở đỉnh, lưng chừng hay chân) và tầng nhỏ (trong một vựng tròn vài trượng, huyệt sát trên, giữa, dưới hay một bên). Người học thường chỉ nhớ một tầng nên khi đọc sách khác dễ lẫn.
Năm tầng nghĩa của bốn chữ – 蓋粘倚撞五義
Ông tiếp tục mở rộng bốn chữ sang ba cách nhìn khác: theo mạch khí, theo phép tránh sát và theo phép đảo trượng.

以脈氣言,則氣緩用蓋,不緩不急用撞,脈急用粘,下無肉地用倚。以避殺言,則壓殺是蓋,藏殺是撞,脫殺是粘,閃殺是倚。以倒杖言,則順縮截沒是蓋,開逆是倚,離綴是粘,穿對是撞。此四字原出十二落頭,共有十二字。此四字可活用,餘八字則是硬定之法云。
Dịch: Lấy mạch khí mà nói, khí chậm dùng cái, không chậm không gấp dùng tràng, mạch gấp dùng niêm, dưới không có đất thịt dùng ỷ. Lấy tránh sát mà nói, áp sát là cái, tàng sát là tràng, thoát sát là niêm, thiểm sát là ỷ. Lấy đảo trượng mà nói, thuận, súc, tiệt, một là cái; khai, nghịch là ỷ; ly, xuyết là niêm; xuyên, đối là tràng. Bốn chữ này vốn rút ra từ mười hai lạc đầu, tổng có mười hai chữ. Bốn chữ này dùng linh hoạt được, tám chữ kia là phép cứng.
Giảng: Đoạn này nối bài trước với bài này rất chặt. Tứ sát huyệt pháp ở bài 5 (áp, tàng, thoát, thiểm) hoá ra chính là cái, tràng, niêm, ỷ nhìn từ góc độ tránh sát. Phép theo mạch khí cũng dễ hiểu: khí đến chậm thì phải đón cao, kẻo khí chưa tới đã đặt; mạch đến gấp thì phải lùi xuống thấp, đợi mạch hoà rồi mới đặt; vừa phải thì đặt ngay giữa; còn phía dưới hết đất thì phải tựa sang bên. Câu cuối là lời khuyên phương pháp: mười hai chữ lạc đầu (cái, niêm, ỷ, tràng, ai, tịnh, tà, sáp, trảm, tiệt, câu, truỵ) thì bốn chữ đầu là nguyên tắc sống, tám chữ sau là các trường hợp cụ thể. Học bốn chữ cho thấu thì tám chữ kia tự hiểu.
Đảo ảnh, lạc đầu, đảo trượng: hình và tính – 倒影落頭倒杖
Mục thứ hai giới thiệu ba bộ phép kinh điển mà các sách điểm huyệt đời trước đã dùng, và chỉ ra quan hệ giữa chúng.

十二倒影,曰天穴、地穴、人穴、仙宮穴、紐絲穴、單提穴、水穴、三停穴、曲池三停穴、通容穴、金盤荷葉穴、闢斧穴。其後楊公從倒影推演為三十六穴。十二倒影者,論穴之大形局也。十二落頭,曰蓋粘倚撞挨併斜插斬截鈎墜。楊公以落頭作十二倒杖。十二落頭者,論穴之細性情也。至倒杖則發出用法之妙理矣。
Dịch: Mười hai đảo ảnh là: thiên huyệt, địa huyệt, nhân huyệt, tiên cung huyệt, nữu ti huyệt, đơn đề huyệt, thuỷ huyệt, tam đình huyệt, khúc trì tam đình huyệt, thông dung huyệt, kim bàn hà diệp huyệt, phách phủ huyệt. Về sau Dương công từ đảo ảnh suy diễn ra ba mươi sáu huyệt. Mười hai đảo ảnh là bàn về đại hình cục của huyệt. Mười hai lạc đầu là cái, niêm, ỷ, tràng, ai, tịnh, tà, sáp, trảm, tiệt, câu, truỵ. Dương công lấy lạc đầu làm mười hai đảo trượng. Mười hai lạc đầu là bàn về tính tình nhỏ của huyệt. Tới đảo trượng thì phát ra cái lý mầu nhiệm của cách dùng.
龍有高低斜正曲直之形,故有十二倒影、三十六穴之法。倒影者,因形求穴之關竅也。龍有剛柔緩急之性,故有十二倒杖落頭之法。倒杖者,察性定穴之妙理也。先以倒影定其大槩,後以倒杖盡其精微,則形得而理亦得,氣和而性亦宜,兩法去一不可。
Dịch: Long có hình cao thấp, nghiêng ngay, cong thẳng, nên có phép mười hai đảo ảnh, ba mươi sáu huyệt. Đảo ảnh là then chốt của việc theo hình tìm huyệt. Long có tính cứng mềm, chậm gấp, nên có phép mười hai đảo trượng lạc đầu. Đảo trượng là cái lý mầu nhiệm của việc xét tính định huyệt. Trước lấy đảo ảnh định cái đại khái, sau lấy đảo trượng làm cho tận tinh vi, thì được hình mà cũng được lý, khí hoà mà tính cũng hợp; hai phép bỏ một không được.
Giảng: Đây là một trong những câu tổng kết hay nhất của cả quyển đầu: hình thì theo đảo ảnh, tính thì theo đảo trượng. Đảo ảnh nhìn dáng long (cao hay thấp, thẳng hay cong) để biết huyệt nằm ở vùng nào của ngọn núi. Đảo trượng nhìn tính long (cứng hay mềm, gấp hay chậm) để biết đặt cây gậy (trượng) ở đúng điểm nào và quay theo hướng nào. Ông còn chỉ chỗ đọc thêm: đảo ảnh và lạc đầu xem chú trong Kim Hàm Kinh, ba mươi sáu huyệt xem Lập Chuỳ Phú, mười hai đảo trượng có sách riêng. Các bài sau của bộ sách sẽ đi vào những sách đó.
Táng pháp thôn thổ phù trầm – 葬法吞吐浮沉
Từ chỗ đặt huyệt, Diệp Cửu Thăng chuyển sang độ nông sâu của quan tài, tiếp ngay câu cuối của bài trước: dương khí nổi, âm khí chìm.

陽落性緩而氣浮,故葬宜急而吞,淺而浮,方乘得其氣;若吐而沉,則失生氣矣。陰落性急而氣沉,故葬宜緩而吐,深而沉,方得乘其氣;若吞而浮,則失生氣矣。然此吞吐浮沉,須依穴情之大小秀頑而用,不得草草也。
Dịch: Dương lạc tính chậm mà khí nổi, nên táng phải gấp mà nuốt, nông mà nổi, mới thừa được khí; nếu nhả mà chìm thì mất sinh khí. Âm lạc tính gấp mà khí chìm, nên táng phải chậm mà nhả, sâu mà chìm, mới thừa được khí; nếu nuốt mà nổi thì mất sinh khí. Nhưng thôn thổ phù trầm này phải theo tình huyệt lớn nhỏ, tú lệ hay ngoan cứng mà dùng, không được làm qua loa.
Giảng: Nhớ lại bài 6: theo Dương công, oa kiềm (lõm) là dương, nhũ đột (gồ) là âm. Huyệt dương lạc khí nổi lên mặt, nên đặt nông và "nuốt" (thôn), tức là tiến lên đón khí. Huyệt âm lạc khí chìm xuống sâu, nên đặt sâu và "nhả" (thổ), tức là lùi xuống nhường khí. Đặt ngược lại thì một đằng quan tài nằm dưới lớp khí, một đằng nằm trên lớp khí, đều không thừa được sinh khí. Câu cuối nhắc rằng đây không phải công thức số đo: huyệt lớn hay nhỏ, đất tú hay ngoan đều làm thay đổi độ sâu thực tế. Mục biện thổ sắc ở bài 9 sẽ cho thêm cách xác định độ sâu bằng lớp đất.
Kỳ hình quái huyệt: huyệt lạ của đại địa – 奇形怪穴
Mục thứ tư bàn về những huyệt không theo hình mẫu nào, mà theo ông lại là chỗ của các đại địa.

奇形怪穴者,穴星變怪,不作正形正象也。如物如器,氣脈奇巧而不常,或水走砂飛,形局醜拙而可駭;或結于疑險之處,如高巔水底,其駐處非人情;或結于頑惡之星,如天罡孤曜,其結處用開鑿,皆為奇形怪穴也。大幹貴龍之結作,七分是奇怪,三分是正形。枝中幹龍及富厚之龍,則決結正形正象。蓋穴庸則出人亦庸,穴奇則出人亦奇。
Dịch: Kỳ hình quái huyệt là huyệt tinh biến hoá quái lạ, không làm hình chính tượng chính. Có khi như vật như đồ dùng, khí mạch kỳ xảo mà khác thường; có khi nước chạy sa bay, hình cục xấu vụng đáng sợ; có khi kết ở chỗ đáng ngờ hiểm trở như đỉnh cao, đáy nước, chỗ dừng trái với lẽ thường; có khi kết ở sao ngoan ác như Thiên Cương, Cô Diệu, chỗ kết phải dùng khai tạc; đều là kỳ hình quái huyệt. Kết tác của đại cán quý long thì bảy phần là kỳ quái, ba phần là chính hình. Chi trung cán long và long phú hậu thì quyết kết chính hình chính tượng. Bởi huyệt tầm thường thì người sinh ra cũng tầm thường, huyệt kỳ thì người sinh ra cũng kỳ.
故欲求上等之地,不可不知奇形怪穴也。至于今日,更有一說,其正形正象之地,前人俱已葬過,留至今日者,多奇形怪穴耳,烏可不急講乎?
Dịch: Cho nên muốn tìm đất bậc thượng thì không thể không biết kỳ hình quái huyệt. Đến ngày nay lại thêm một lẽ: đất chính hình chính tượng thì người trước đã táng cả rồi, còn sót lại tới nay phần nhiều là kỳ hình quái huyệt, sao có thể không gấp mà giảng?
Giảng: Hai đoạn có hai ý đáng nhớ. Ý thứ nhất là tỷ lệ "bảy phần kỳ, ba phần chính" của đại cán quý long, ngược với trực giác của người mới học vốn chỉ tìm huyệt đẹp như sách vẽ. Ý thứ hai là một quan sát rất thực tế từ năm 1696: đất đẹp dễ nhận đã có chủ, cái còn lại là cái khó nhận. Ba trăm năm sau, nhận xét ấy càng đúng. Nhưng cần đọc kỹ chữ "kỳ": không phải cái gì lạ cũng là huyệt. Câu "khí mạch kỳ xảo" vẫn đòi phải có khí mạch thật; chỉ là hình bên ngoài không theo khuôn.
Tác pháp: khai tạc và đôi bồi – 作法 開鑿堆培
Huyệt lạ thường phải sửa đất. Mục tác pháp nói khi nào được đào bớt, khi nào được đắp thêm.

作法者,開鑿堆培也。穴星頭飽,氣歛于內,則用開鑿;兩砂缺短,形欠于外,則用堆培。開鑿者,一曰騎刑,乃穴結大罡金頭火腳,宜于金下大開水窩以制火腳也。二曰開孤,乃穴結孤曜,飽面無竅,宜于正面大開水窩以化孤金也。三曰剪火,乃金星腳出火星斜飛如曜,宜于金火交處大開水窩以制火也。四曰截蕩,穴星成形開面,而下垂掃蕩水星斜蕩而去,宜于掃蕩之處,點穴截去蕩星以作餘氣也。
Dịch: Tác pháp là khai tạc và đôi bồi. Sao huyệt đầu no, khí thu vào trong thì dùng khai tạc; hai sa khuyết ngắn, hình thiếu ở ngoài thì dùng đôi bồi. Khai tạc có bốn: một là kỵ hình, huyệt kết ở đại cương đầu kim chân hoả, nên dưới kim mở lớn một oa nước để chế chân hoả; hai là khai cô, huyệt kết ở cô diệu, mặt no không có khiếu, nên ở chính diện mở lớn một oa nước để hoá cô kim; ba là tiễn hoả, chân sao kim mọc ra sao hoả bay xiên như diệu, nên ở chỗ kim hoả giao nhau mở lớn oa nước để chế hoả; bốn là tiệt đãng, sao huyệt thành hình mở mặt mà phía dưới rủ sao thuỷ tảo đãng chạy xiên đi, nên ở chỗ tảo đãng điểm huyệt cắt bỏ sao đãng làm dư khí.
此四者不用作法,則不可葬。不知法葬則大凶。至堆培龍虎之法,人人能知,不必細說。開鑿之法,並于其山亂開妄鑿也。氣藏于中,必形于外,其當開鑿之處,亦必有微情現出,為微凹微凸之形,立于此處則砂水自然有情妥當,乃于此開鑿之者也。葬乘生氣,必要鑿中生氣方是;若不中生氣,鑿固鑿矣,有何益乎?
Dịch: Bốn loại này không dùng tác pháp thì không thể táng; không biết phép mà táng thì đại hung. Còn phép đắp bồi long hổ thì ai cũng biết, không cần nói kỹ. Phép khai tạc không phải là đào bới bừa bãi trên núi. Khí ẩn ở trong ắt hiện ra ngoài; chỗ đáng khai tạc cũng ắt có tình nhỏ hiện ra, thành hình hơi lõm hơi lồi; đứng ở chỗ ấy thì sa thuỷ tự nhiên hữu tình, thoả đáng, mới ở đó mà khai tạc. Táng là thừa sinh khí, phải đục trúng sinh khí mới được; nếu không trúng sinh khí thì đục thì cũng đục rồi, ích gì?
Giảng: Bốn phép khai tạc đều dùng ngũ hành của hình sao. Ba phép đầu đều là "mở oa nước", tức đào một chỗ lõm như cái tổ để có chỗ thuỷ (lõm, dương) trên một thân sao quá cứng (kim gồ, hoả nhọn). Đó là âm dương phối nhau: sao quá âm thì tạo một chút dương. Phép thứ tư thì ngược lại, cắt bỏ phần đuôi thuỷ chạy dài để giữ khí lại. Đoạn sau là phần quan trọng nhất: khai tạc không được làm theo ý người, mà phải theo "tình nhỏ" đất đã tự hiện ra. Nói cách khác, người làm chỉ hoàn thiện cái đất đã gợi ý, không tạo ra huyệt từ chỗ không có.
Cục pháp: thuận, tà, hoành, hồi – 局法 順斜橫回
Mục cuối nhìn rộng ra, gom long, huyệt, sa, thuỷ thành một cục.

局者,合龍穴砂水而言。顧其實則山水一交,雌雄交會,為合成一局矣。山水者,雌雄也。凡發龍之處,必有兩水夾來,謂之隨龍水,經所謂來水與龍一般遠,其祖其宗來作伴。此水與龍至結穴處必相交會。龍若左旋,水必右旋;龍若右旋,水必左旋。兩相交抱,則穴始結;若兩相背離,則不交而不結矣。局法有四:曰順,曰斜,曰橫,曰回。
Dịch: Cục là nói gộp long, huyệt, sa, thuỷ. Xét cho thực thì núi và nước gặp nhau một lần, thư hùng giao hội, là hợp thành một cục. Núi và nước là thư hùng. Phàm chỗ long phát ra ắt có hai nước kẹp theo, gọi là tuỳ long thuỷ; kinh nói "nước đến xa như long, tổ tông đến làm bạn". Nước này cùng long tới chỗ kết huyệt ắt giao hội nhau. Long xoay trái thì nước ắt xoay phải; long xoay phải thì nước ắt xoay trái. Hai bên giao ôm nhau thì huyệt mới kết; nếu quay lưng lìa nhau thì không giao mà không kết. Cục pháp có bốn: thuận, tà, hoành, hồi.
龍之行度直來則順,漸而斜向一邊則斜,竟向一邊則橫,由橫而逆轉則成回龍。順局者,穴向龍虎兩砂左右兩水之中,水合之後,其水從穴前之玄而去。斜局者,穴不向兩砂兩水之中,或架龍或架虎,一水過堂,兩水合于一側而去。橫局者,穴只向一邊之砂,只一邊之水過堂,兩水合于下手橫去。回局者,龍身逆上,穴對祖山,隨龍水順來,穴向來水而收之。
Dịch: Long đi thẳng tới là thuận; dần nghiêng về một bên là tà; quay hẳn về một bên là hoành; từ hoành mà quay ngược lại thành hồi long. Thuận cục là huyệt hướng vào giữa hai sa long hổ, giữa hai nước trái phải; nước hợp rồi theo hình chữ "chi huyền" trước huyệt mà đi. Tà cục là huyệt không hướng vào giữa hai sa hai nước, hoặc gác về bên long, hoặc gác về bên hổ; một nước qua minh đường, hai nước hợp ở một bên mà đi. Hoành cục là huyệt chỉ hướng vào sa một bên, chỉ nước một bên qua đường, hai nước hợp ở hạ thủ rồi đi ngang. Hồi cục là thân long nghịch lên, huyệt đối tổ sơn; tuỳ long thuỷ thuận chảy tới, huyệt hướng vào nước đến mà thu.
Giảng: Định nghĩa cục của Diệp Cửu Thăng rất gọn: núi nước gặp nhau một lần là một cục. Bốn cục là bốn cách gặp. Điều then chốt là quy tắc long và nước xoay ngược nhau: long xoay trái thì nước xoay phải. Đây là quy tắc mà phép thuỷ pháp Tam Hợp về sau dựa vào để định "long tả thuỷ hữu" hay "long hữu thuỷ tả". Ông thêm một nhận xét quyết định: chỉ đại cán long mới thu được cả hai nước, kết được thuận cục; còn đại chi long, chi trung cán long, chi trung chi long chỉ thu được nước một bên, nên chỉ kết tà, hoành, hồi. Ông ví một núi hai nước như người có vợ có thiếp, không phải người phú quý thì không có; một núi một nước như một vợ một chồng, ai cũng có.
Bốn bậc long và cục của mỗi bậc – 幹枝四等
Để người học "thấy cục biết long, đi long biết cục", ông lập một bảng bốn bậc long.

大幹龍行度,其體硬,硬者不生峰起伏也。其行折,折者如北來南向之龍,投東一程,又投西一程,作大之玄而走,不直行也。其砂齊,齊者左右二砂齊到排衙也。其水出,出者從面來交織而去也。其局順,順者收左右兩水也。
Dịch: Đại cán long đi thì thân cứng; cứng là không nổi đỉnh lên xuống. Đường đi gãy khúc; gãy khúc như long từ bắc tới hướng nam, chạy về đông một đoạn, lại chạy về tây một đoạn, làm hình chi huyền lớn mà đi, không đi thẳng. Sa thì đều; đều là hai sa trái phải cùng tới, xếp hàng như nha môn. Nước thì xuất; xuất là từ trước mặt đến đan nhau mà đi. Cục thì thuận; thuận là thu hai nước trái phải.
Giảng: Phần sau của mục kể tiếp ba bậc dưới. Đại chi long thì thân mạnh (lên xuống lớn), đi nghiêng một bên, sa úp theo nước, nước triều chi huyền vào huyệt, cục nghịch thu một nước lớn. Chi trung cán long thì thân động (nhiều lên xuống), đi thẳng, sa hoặc úp hoặc thu (úp chủ quý, thu chủ phú), nước ôm ngang trước huyệt như đai lưng, cục hoành. Chi trung chi long thì thân yếu (không nổi đỉnh, thỉnh thoảng lên xuống), đi xiên, sa chỉ được một nhánh tự phối, nước ngắn, cục tạp (khi thuận khi nghịch khi hoành). Ông kết: "có long ấy thì có cục ấy, có cục ấy thì có long ấy; núi sông biến hoá như mặt người khác nhau, nhưng khuôn phép thì không vượt xa được". Câu "đại cán long cứng, không nổi đỉnh" cũng là chỗ ông phản bác thói thường cho rằng long tốt phải lên xuống nhiều; bài 8 sẽ nói lại điều này.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Phong Thuỷ Liên Hoa đặt bài này ở ranh giới giữa lý pháp và thủ pháp. Bốn chữ cái, niêm, ỷ, tràng và phép thôn thổ phù trầm có thể học thuộc, nhưng đứng trên một sườn đồi mà quyết đặt cao một thước hay thấp một thước thì cần mắt và tay đã luyện. Điều Diệp Cửu Thăng làm được là cho người học một hệ quy chiếu rõ: mỗi quyết định nông sâu, cao thấp đều phải giải thích được bằng tính khí (chậm hay gấp, nổi hay chìm) và hình đất (lõm hay gồ, có sát ở đâu).
Câu "đảo ảnh định đại khái, đảo trượng tận tinh vi, hai phép bỏ một không được" là tinh thần mà Liên Hoa luôn nhấn: hình và lý không tách rời. Người chỉ nhìn hình sẽ đặt huyệt đúng vùng mà sai điểm; người chỉ tính lý sẽ có điểm chính xác trên giấy mà không có huyệt trên đất.
Phần tác pháp cần được đọc thận trọng trong bối cảnh ngày nay. Khai tạc và đôi bồi là có thật trong lịch sử táng thuật, nhưng Diệp Cửu Thăng đặt điều kiện rất chặt: phải có "tình nhỏ" do đất tự hiện ra. Liên Hoa khuyên người học coi đây là kiến thức để đọc hiểu các mộ cổ và các công trình xưa đã sửa đất, chứ không phải lý do để san ủi đồi núi. Trong dương trạch hiện đại, tinh thần ấy tương ứng với việc chỉ chỉnh trang khi địa hình đã gợi ý, thay vì phá thế đất để làm theo bản vẽ.
Cục pháp với quy tắc long và nước xoay ngược nhau, cùng bảng bốn bậc long, là cầu nối sang phần thuỷ pháp và lý khí Tam Hợp ở các quyển sau. Người học Liên Hoa nên tập phân bậc long ngay trên bản đồ địa hình: một dãy núi có thu được hai dòng nước không, nước hợp ở đâu, cục thuộc loại nào, trước khi đặt la kinh.
Tóm lại – 總結: Cái, niêm, ỷ, tràng là bốn chữ tinh diệu của huyệt pháp, có năm tầng nghĩa: đại thế, tế tình, mạch khí, tị sát, đảo trượng; chúng rút từ mười hai lạc đầu, bốn chữ dùng linh hoạt, tám chữ là phép cứng. Đảo ảnh theo hình định đại khái, đảo trượng theo tính tận tinh vi. Dương lạc khí nổi táng nông mà nuốt, âm lạc khí chìm táng sâu mà nhả, còn tuỳ tình huyệt. Đại cán quý long bảy phần kết kỳ hình quái huyệt; đất chính hình người trước đã táng gần hết. Tác pháp gồm khai tạc (kỵ hình, khai cô, tiễn hoả, tiệt đãng) và đôi bồi, phải theo tình nhỏ của đất. Cục là núi nước gặp nhau; long xoay trái thì nước xoay phải; bốn cục thuận, tà, hoành, hồi; chỉ đại cán long kết được thuận cục.
Bài trước: Địa Lý Đại Thành (6) – Thai tức dựng dục, nhập thủ và huyệt vựng 胎息孕育 穴暈.
Bài sau: Địa Lý Đại Thành (8) – Sa pháp tổng thích: thượng hạ sa, án triều, long hổ, quan quỷ cầm diệu 砂.
Nguồn: Địa Lý Đại Thành (地理大成), Diệp Cửu Thăng tập chú, bản khắc Học Sơn Đường năm Khang Hy Bính Tý (1696), tập một, Sơn Pháp Toàn Thư quyển đầu thượng: mục Huyệt pháp cái niêm ỷ tràng; Đảo ảnh lạc đầu đảo trượng; Táng pháp thôn thổ phù trầm; Kỳ hình quái huyệt; Tác pháp; Cục pháp. Hiệu đính: tên sách 金函經 giữ nguyên; chữ 並 trong câu 並于其山亂開妄鑿 đọc theo nghĩa phủ định "không phải" cho khớp văn cảnh. Sách thuộc công cộng; chữ dị thể đổi về chính thể. Hình vẽ là sơ đồ vẽ lại. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, ghi hướng long, hướng nước và hướng huyệt khi khảo sát.
- Lập Cục Pháp: lập cục âm trạch, dương trạch theo nguyên lý Liên Hoa.
- Kệ sách Tam Hợp phái: các sách Tam Hợp khác trên Kho Sách Quý.
Bài liên quan – 相關文章
- Địa Lý Đại Thành (6): thai tức dựng dục, huyệt vựng
- Địa Lý Đại Thành (5): âm dương, sinh khí, quá hiệp, tứ sát
- Địa Lý Đại Thành (4): tổ tông phụ mẫu, chi cán
- Hám Long Kinh: cửu tinh tác huyệt
- Kệ sách Tam Hợp phái trên Kho Sách Quý
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Thuộc bốn chữ cái niêm ỷ tràng và phép thôn thổ phù trầm là phần Thư; đứng ở huyệt mà quyết cao thấp, nông sâu, nhận ra một kỳ hình quái huyệt hay phân được bậc long là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Cái, niêm, ỷ, tràng là gì? – 蓋粘倚撞
Là bốn vị trí điểm huyệt: huyệt cao hay sát trên vựng là cái, huyệt giữa là tràng, huyệt thấp hay gần dưới là niêm, huyệt lệch hay dựa một bên là ỷ. Khí chậm dùng cái, mạch gấp dùng niêm.
Đảo ảnh và đảo trượng khác nhau thế nào? – 倒影 倒杖
Đảo ảnh theo hình long (cao thấp, cong thẳng) để định đại khái huyệt ở đâu; đảo trượng theo tính long (cứng mềm, chậm gấp) để định chính xác điểm và hướng. Hai phép phải dùng cùng nhau.
Thôn thổ phù trầm nghĩa là gì? – 吞吐浮沉
Là phép nông sâu: huyệt dương lạc khí nổi thì táng nông và tiến lên (nuốt, nổi); huyệt âm lạc khí chìm thì táng sâu và lùi xuống (nhả, chìm). Làm ngược thì mất sinh khí.
Kỳ hình quái huyệt là gì? – 奇形怪穴
Là huyệt không theo hình chính tượng chính: như vật, như đồ dùng, ở chỗ hiểm, hay trên sao ngoan cần khai tạc. Theo Diệp Cửu Thăng, đại cán quý long bảy phần kết kỳ hình quái huyệt.
Bốn cục thuận, tà, hoành, hồi là gì? – 順斜橫回
Thuận cục huyệt hướng giữa hai nước, thu cả hai; tà cục gác một bên, một nước qua đường; hoành cục chỉ một bên nước qua đường rồi đi ngang; hồi cục long quay ngược, huyệt đối tổ sơn, hướng vào nước đến.








