Địa Lý Đại Thành
地理大成 · 山法全書 (卷之首上 · 胎息孕育 · 主星入首束氣脈氣 · 穴暈毬簷胍息窩突牛角蟬翼蝦鬚蟹眼金魚)
Tác giả: Diệp Thái 葉泰 (tự Cửu Thăng 九升, người Cổ Vụ 古婺, đời Thanh) tập chú · người em Tiều Vân 樵雲 tham duyệt · Trịnh Cung Chấn 鄭宮振 (Hải Xương) đính
Bản gốc: Học Sơn Đường 學山堂 khắc năm Khang Hy 35 (1696), tập một.
Năm bài trước của Địa Lý Đại Thành đã theo long từ tổ tông xuống tới chỗ quá hiệp, tứ lạc ngũ kết và tứ sát. Bài này là chặng cuối của đường long: đoạn núi ngay sau lưng huyệt và chính mặt đất nơi đặt huyệt. Diệp Cửu Thăng gom vào ba mục ngắn mà dày: thai tức dựng dục (bốn đoạn núi trước huyệt), chủ tinh nhập thủ, thúc khí, mạch khí (ngọn núi làm huyệt và cái cổ thắt dẫn khí xuống) và huyệt vựng cùng mười hai tên gọi nhỏ quanh huyệt: cầu, thiềm, cô, tức, oa, đột, ngưu giác, thiền dực, hà tu, giải nhãn, kim ngư. Đây là những chữ người học Hình Pháp sẽ gặp ở mọi sách điểm huyệt về sau.
Trả lời nhanh: Theo Địa Lý Đại Thành, đỉnh núi phía sau chủ tinh gọi là thai, eo thắt dưới thai là tức, đỉnh chủ tinh là dựng, chỗ thành huyệt là dục. Chủ tinh phải thành sao, mở mặt, âm dương ngậm nhau; chín đại cục kết huyệt gom lại chỉ là oa, kiềm, nhũ, đột. Mạch từ chủ tinh rủ xuống là nhập thủ long, thắt lại là thúc khí, nhô lên một gò nhỏ là hoá sinh não, dưới não là huyệt trường. Huyệt thật có một vựng như vòng thái cực, đủ bốn chân: cầu là chân long, chỗ lõm lồi giữa vựng là chân huyệt, sa mỏng ngưu giác thiền dực là chân sa, nước hà tu chia ở giải nhãn, hợp ở kim ngư là chân thuỷ. Thiếu một thì âm dương không giao, không phải huyệt thật.
Thầy Vũ Giới giảng: "Đi long là việc của đôi chân, điểm huyệt là việc của con mắt. Tới chỗ huyệt thì không còn nhìn núi lớn nữa, mà nhìn một vệt đất nổi bằng bàn tay, một rãnh nước nhỏ bằng ngón tay. Sách này dạy gọi tên từng vệt ấy."
Thai, tức, dựng, dục: bốn đoạn núi trước huyệt – 胎息孕育
Mục đầu chỉ có mấy dòng, nhưng Diệp Cửu Thăng gọi bốn chữ này là "khâu then chốt của táng pháp". Ông mượn trọn hình ảnh sinh nở của con người để gọi tên bốn đoạn núi cuối cùng.

主星後一頂曰胎,胎下束咽曰息,主星頂曰孕,成穴處曰育。此四者,乃葬法之緊關,于此辨陰陽,察生氣之所也。
Dịch: Một đỉnh phía sau chủ tinh gọi là thai; dưới thai thắt cổ lại gọi là tức; đỉnh chủ tinh gọi là dựng; chỗ thành huyệt gọi là dục. Bốn cái này là khâu then chốt của táng pháp, là chỗ để biện âm dương, xét sinh khí.
Giảng: Đọc theo thứ tự ngược với dòng chữ thì dễ hiểu hơn. Người ta đứng ở huyệt (dục), ngẩng lên thấy ngọn núi ngay sau lưng (dựng, tức chủ tinh); sau chủ tinh có một chỗ eo thắt (tức); sau eo lại có một đỉnh nữa (thai). Như vậy đường khí từ xa tới phải qua một đỉnh, một eo, một đỉnh, rồi mới đổ xuống chỗ huyệt. Đỉnh là chỗ khí tụ, eo là chỗ khí được bó lại cho thuần. Không có eo thì khí ở thai tràn thẳng sang chủ tinh, thô và tạp; không có đỉnh chủ tinh thì khí qua eo rồi tản, không có chỗ "ôm thai". Diệp Cửu Thăng đặt bốn chữ này ngay sau tứ sát của bài trước là có ý: phép tránh sát chỉ dùng được khi đã xác định đúng chủ tinh và đúng đường khí xuống huyệt.
Chữ tức 息 ở đây nghĩa là hơi thở. Eo thắt là chỗ núi "thở", giống như cổ họng. Về sau trong mục huyệt vựng, chữ tức lại xuất hiện với nghĩa thứ hai: gò nhỏ trong lòng oa. Người đọc nên để ý hai tầng nghĩa này để khỏi lẫn.
Chủ tinh nhập thủ và chín đại cục kết huyệt – 主星結作九大局
Mục thứ hai bắt đầu bằng việc định nghĩa chủ tinh, rồi kể chín dạng lớn của chủ tinh khi kết huyệt.

主星者,作穴之星也。要成星開面,陰陽相含,成一結穴之局,方為有結作。其結作之大局有九:曰正體開面,曰開口,曰垂乳,曰雙臂,曰單提,曰弓腳,曰側腦,曰沒骨,曰平面。約而言之,則窩鉗乳突是也。此為大象,穴形不如此則不結矣。
Dịch: Chủ tinh là ngôi sao (ngọn núi) làm huyệt. Phải thành sao, mở mặt, âm dương ngậm nhau, thành một cục kết huyệt thì mới là có kết tác. Đại cục kết tác có chín: chính thể khai diện, khai khẩu, thuỳ nhũ, song tý, đơn đề, cung cước, trắc não, một cốt, bình diện. Nói gọn lại thì là oa, kiềm, nhũ, đột. Đó là đại tượng; hình huyệt không như vậy thì không kết.
Giảng: Ba điều kiện của chủ tinh nói rất gọn. Thành sao là có hình rõ của một trong ngũ tinh hay cửu tinh đã học ở bài 2, không phải một khối đất mơ hồ. Mở mặt là có một mặt lõm, mềm, quay về phía huyệt, như người quay mặt lại nhìn; mặt kia là lưng, gồ và cứng. Âm dương ngậm nhau là trong cái gồ có chỗ lõm, trong cái lõm có chỗ gồ, đúng như bài 5 đã nói "trong âm tìm dương, trong dương tìm âm".
Chín đại cục có thể nhóm lại theo hình. Chính thể khai diện là sao đứng ngay ngắn, mặt mở đều. Khai khẩu là sao mở miệng thành hình kiềm, hai bên có tay ôm. Thuỳ nhũ là giữa mặt sao rủ xuống một cái vú đất. Song tý là hai cánh tay dài ôm vòng. Đơn đề là chỉ một tay ôm, tay kia không có. Cung cước là chân cong như cánh cung quặp lại trước huyệt. Trắc não là đầu sao nghiêng sang một bên, huyệt cũng lệch theo. Một cốt là sao không lộ xương, thân thấp mờ, phải nhìn kỹ mới thấy. Bình diện là mặt bằng, không có hình sao nổi rõ, thường gặp ở đất bằng. Câu cuối "nói gọn lại là oa, kiềm, nhũ, đột" chính là bốn huyệt hình nổi tiếng mà các sách đời Minh Thanh đều dùng: oa là tổ chim lõm, kiềm là kìm mở hai càng, nhũ là vú rủ, đột là gò nổi.
Nhập thủ, thúc khí, hoá sinh não; mạch âm và khí dương – 入首 束氣 脈氣
Từ chủ tinh, Diệp Cửu Thăng lần tiếp con đường khí đi xuống huyệt, đặt tên cho từng đoạn.

主星既成星開面,乃于此星面之上察其垂下之脈,曰入首龍。此脈再細一細,曰束氣,乃微起一突,曰化生腦,腦下為穴場也。說雖如此,然有陰陽兩樣:陰曰脈,則起脊分明而易見;陽曰氣,則平坦隱微而難明。而陰脈卻不如陽氣之美。今人不分皂白,槩曰脈氣,其粗甚矣。
Dịch: Chủ tinh đã thành sao mở mặt, bèn trên mặt sao ấy xét cái mạch rủ xuống, gọi là nhập thủ long. Mạch này lại nhỏ thêm một lần, gọi là thúc khí; rồi hơi nổi lên một gò, gọi là hoá sinh não; dưới não là huyệt trường. Nói thì như vậy, nhưng có hai loại âm dương: âm gọi là mạch, thì nổi sống rõ ràng, dễ thấy; dương gọi là khí, thì bằng phẳng ẩn vi, khó thấy. Mà mạch âm lại không đẹp bằng khí dương. Người nay không phân đen trắng, gọi chung là "mạch khí", thật quá thô.
Giảng: Bốn tên gọi nối nhau thành một chuỗi rất dễ nhớ: nhập thủ → thúc khí → hoá sinh não → huyệt trường. Nhập thủ là đoạn mạch từ mặt sao rủ xuống. Thúc khí là chỗ mạch thắt nhỏ lại lần nữa, giống eo "tức" nhưng ở quy mô nhỏ hơn nhiều, có khi chỉ rộng vài bước chân. Hoá sinh não là một gò hơi nổi ngay trên huyệt, như cái thóp trên đầu trẻ con; ở mục sau sách gọi nó là "cầu" và còn gọi là "hài nhi đầu". Dưới não mới là huyệt trường, chỗ đặt quan tài.
Điểm tinh tế nhất của đoạn này là phân biệt mạch với khí. Mạch âm có sống nổi, ai cũng thấy; khí dương thì bằng phẳng, chỉ hơi cao hơn xung quanh một chút, phải đứng nghiêng, nhìn ngược sáng mới nhận ra. Diệp Cửu Thăng nói khí dương đẹp hơn mạch âm, vì mạch có sống là còn cứng, còn đang đi; khí bằng phẳng là đã mềm, đã chịu dừng. Người thợ thường chỉ đi tìm sống mạch rõ ràng, nên hay đặt huyệt trên chỗ khí còn chạy mà bỏ qua chỗ khí đã dừng.
Huyệt vựng: vòng thái cực quanh huyệt – 穴暈
Mục thứ ba là mục dài nhất, mở đầu bằng khái niệm huyệt vựng, cái vòng mờ bao quanh huyệt thật.

龍既結穴,必有一暈,如太極圈也。此暈上下左右,分真龍、真穴、真砂、真水四者。
Dịch: Long đã kết huyệt thì ắt có một vựng, như vòng thái cực. Trên dưới trái phải của vựng ấy chia ra bốn thứ: chân long, chân huyệt, chân sa, chân thuỷ.
Giảng: Chữ vựng 暈 vốn là quầng mặt trời, mặt trăng. Huyệt vựng là một quầng đất tròn mờ, hơi khác màu, khác độ nổi so với chung quanh, như vệt quầng quanh ngọn đèn. Diệp Cửu Thăng ví nó với vòng thái cực vì trong vòng ấy có đủ âm dương. Điều quan trọng là ông không coi vựng là một thứ huyền bí, mà chia nó ra bốn phần cụ thể theo bốn phía: phía trên là long, chính giữa là huyệt, hai bên là sa, các đường nước nhỏ là thuỷ. Như vậy toàn bộ long, huyệt, sa, thuỷ của cả một cuộc lớn được thu nhỏ lại trong một vòng đất vài trượng. Đây là ý "cuộc lớn có long huyệt sa thuỷ, cuộc nhỏ cũng có long huyệt sa thuỷ" mà các sách Hình Pháp hay nói.
Tứ chân: chân long, chân huyệt, chân sa, chân thuỷ – 四真
Ngay sau định nghĩa, Diệp Cửu Thăng giải từng chân một, đặt cho mỗi chi tiết một tên gọi.

何為真龍?毬是也,即化生腦。腦上若微微有蓋下之紋,半月之形,曰天輪,更妙。穴若無毬,則無上分,為無真龍。何為真穴?即暈心之微凹凸是也。凹深而明曰窩,窩中復起小突曰息;凸高而顯曰突,突上復生小凹曰胍。胍窩曰羅紋,突息曰土宿。穴無羅紋土宿,則陰陽不交,為無真穴。
Dịch: Thế nào là chân long? Là cầu, tức hoá sinh não. Trên não nếu lờ mờ có vân úp xuống hình nửa vầng trăng, gọi là thiên luân, càng đẹp. Huyệt không có cầu thì không có thượng phân, là không có chân long. Thế nào là chân huyệt? Là chỗ hơi lõm hơi lồi ở tâm vựng. Lõm sâu mà rõ gọi là oa; trong oa lại nổi một gò nhỏ gọi là tức. Lồi cao mà rõ gọi là đột; trên đột lại sinh một chỗ lõm nhỏ gọi là cô. Cô và oa gọi là la văn; đột và tức gọi là thổ túc. Huyệt không có la văn, thổ túc thì âm dương không giao, là không có chân huyệt.
何為真砂?兩傍夾穴之微砂,曰牛角砂,以其甚薄,又曰蟬翼砂也。若無牛角蟬翼,為無真砂。何為真水?砂內界穴之微水,曰蝦鬚水。兩水分處曰蟹眼,兩水合處曰金魚。穴無蟹眼則無上分,無金魚則無下合,為無真水也。金魚之內曰簷,即唇氣也。穴果真,則四真畢具。
Dịch: Thế nào là chân sa? Là sa nhỏ hai bên kẹp huyệt, gọi là ngưu giác sa (sa sừng trâu); vì nó rất mỏng nên lại gọi là thiền dực sa (sa cánh ve). Không có ngưu giác, thiền dực là không có chân sa. Thế nào là chân thuỷ? Là nước nhỏ ở trong sa, làm ranh giới cho huyệt, gọi là hà tu thuỷ (nước râu tôm). Chỗ hai nước chia gọi là giải nhãn (mắt cua), chỗ hai nước hợp gọi là kim ngư (cá vàng). Huyệt không có giải nhãn thì không có thượng phân, không có kim ngư thì không có hạ hợp, là không có chân thuỷ. Phía trong kim ngư gọi là thiềm (mái hiên), tức là thần khí (môi đất). Huyệt mà thật thì bốn chân đều đủ.
Giảng: Hai đoạn này là một bảng thuật ngữ trọn vẹn, nên đọc kèm sơ đồ. Đi từ trên xuống: thiên luân là vệt nửa vầng trăng úp trên não; cầu là cái não tròn; rồi tới tâm vựng có oa, đột, cô, tức. Hai bên là hai vệt đất rất mỏng, cong như sừng trâu, mỏng như cánh ve. Trong lòng hai vệt ấy là hai rãnh nước nhỏ như râu tôm, chỉ hiện ra khi mưa, chảy men theo mép huyệt. Hai rãnh ấy tách ra từ dưới não (giải nhãn, vì chỗ tách trông như hai mắt cua lồi) và gặp lại dưới huyệt (kim ngư, vì chỗ hợp có hình đuôi cá). Phía trong chỗ hợp là thiềm hay thần, một môi đất bằng nhỏ trước huyệt.
Bốn chân là bốn phép thử. Có cầu là có khí từ trên đổ xuống (thượng phân). Có oa đột là có chỗ âm dương giao nhau để khí dừng. Có sa mỏng là có cái kẹp giữ khí khỏi tản ngang. Có nước chia nước hợp là khí bị nước giới hạn trước sau, đúng câu của Táng Thư "khí gặp nước thì dừng". Đặc biệt câu "không có giải nhãn thì không có thượng phân, không có kim ngư thì không có hạ hợp" chính là phép phân hợp: có chia mới có hợp, có hợp mới có huyệt. Bài 9 về thuỷ pháp sẽ nâng phép này lên thành tam phân tam hợp.
Cổ minh cổ ám: hai bên một sáng một tối – 股明股暗
Sau tứ chân, Diệp Cửu Thăng thêm một nhận xét rất thực tế về sa và thuỷ hai bên huyệt.

其砂水兩者,必有一邊明,一邊暗,謂之股明股暗,曰陰陽相交。若有一不具,則陰陽不交,而非真穴矣。
Dịch: Sa và thuỷ hai thứ ấy, ắt có một bên rõ, một bên mờ, gọi là cổ minh cổ ám, cũng gọi là âm dương tương giao. Nếu thiếu một thứ thì âm dương không giao, không phải huyệt thật.
Giảng: Chữ cổ 股 là đùi, chỉ hai nhánh sa và thuỷ như hai đùi. Người mới học thường muốn hai bên huyệt phải đối xứng hoàn hảo. Diệp Cửu Thăng nói ngược lại: huyệt thật thường một bên rõ, một bên mờ. Rõ là âm, mờ là dương; một rõ một mờ là âm dương giao nhau. Hai bên đều rõ như nhau thì cứng, hai bên đều mờ thì tản. Đây là nguyên tắc rất hữu ích ngoài thực địa: đừng loại một huyệt chỉ vì một cánh sa mỏng hay một rãnh nước khó thấy.
Tựa có tựa không: cách nhìn ra huyệt vựng – 似有如無
Ông dặn thêm cách quan sát, vì các chi tiết này nhỏ tới mức dễ bị bỏ qua.

穴暈四真,並有顯顯明白之象,乃似有如無、非有非無、隱隱隆隆,最難察識者,宜細心求之。有近看而見者,有遠看方見者,有對面而見者,有橫看方見者,仔細看踏,方能了然。
Dịch: Huyệt vựng và tứ chân có khi hiện rõ rành rành, nhưng cũng có khi tựa có tựa không, chẳng phải có chẳng phải không, lờ mờ ẩn hiện, khó nhận biết nhất, nên dụng tâm mà tìm. Có cái nhìn gần mới thấy, có cái nhìn xa mới thấy, có cái đứng đối diện mới thấy, có cái nhìn ngang mới thấy. Phải xem kỹ, đi kỹ, mới hiểu rõ.
Giảng: Bốn cách nhìn (gần, xa, đối diện, nhìn ngang) là bốn góc quan sát mà người khảo sát đất hôm nay vẫn dùng. Nhìn gần thấy màu đất, độ mịn; nhìn xa thấy hình vựng tròn; đứng ở án sơn nhìn lại thấy mặt sao mở; đứng ngang sườn nhìn thấy độ lồi lõm rất nhỏ. Chữ "khán đạp" 看踏 rất đáng chú ý: không chỉ nhìn mà còn phải dẫm lên, đi trên đất, cảm chỗ cứng chỗ mềm dưới chân.
Tứ tượng cô, tức, oa, đột: Liêu công và Dương công – 胍息窩突四象
Đoạn cuối mục huyệt vựng quay về cuộc tranh luận âm dương giữa hai phái đã nêu ở bài 5, nay áp vào bốn hình huyệt.

胍息窩突四象,是廖公所取,以此論穴情,最為精妙。但其論陰陽與楊相反,廖以窩為老陰,實老陽也;以突為老陽,實老陰也;以胍為少陰,實少陽也;以息為少陽,實少陰也。陽氣浮,陰氣沉;陽氣緩,陰氣急。葬法之吞吐浮沉,出于陰陽,故不得不講明。
Dịch: Bốn tượng cô, tức, oa, đột là của Liêu công đặt ra, dùng để luận tình huyệt thì tinh diệu nhất. Nhưng cách luận âm dương của ông trái với Dương công: Liêu lấy oa làm lão âm, thật ra là lão dương; lấy đột làm lão dương, thật ra là lão âm; lấy cô làm thiếu âm, thật ra là thiếu dương; lấy tức làm thiếu dương, thật ra là thiếu âm. Dương khí nổi, âm khí chìm; dương khí chậm, âm khí gấp. Phép thôn thổ phù trầm của táng pháp sinh ra từ âm dương, nên không thể không giảng rõ.
Giảng: Diệp Cửu Thăng khen Liêu công (Liêu Vũ, tức Liêu Kim Tinh) đặt ra bốn tượng rất tinh, nhưng chỉnh lại tên âm dương theo Dương công. Lý do đã nói ở bài 5: dưới đất cái cứng gồ là âm, cái mềm lõm là dương. Oa lõm nên là lão dương; đột gồ nên là lão âm; cô là chỗ lõm nhỏ trên đột nên là thiếu dương sinh trong âm; tức là gò nhỏ trong oa nên là thiếu âm sinh trong dương. Gọi tên thì ngược, nhưng bốn hình trên đất vẫn là bốn hình ấy, nên người đọc sách phái Liêu chỉ cần đổi tên mà không phải đổi cách nhìn.
Câu cuối là cầu nối sang bài sau. Dương khí nổi và chậm, âm khí chìm và gấp. Vì vậy huyệt dương (oa) phải đặt nông, nhận khí sớm; huyệt âm (đột) phải đặt sâu, nhả khí ra. Đó chính là phép thôn thổ phù trầm (nuốt, nhả, nổi, chìm) mà bài 7 sẽ giảng cùng với huyệt pháp cái niêm ỷ tràng.
Dương khí nổi, âm khí chìm trong thực hành – 陽浮陰沉
Gom ba mục lại, người học có một quy trình đọc huyệt từ xa vào gần.

Bước một, đứng xa xác định chủ tinh, xem có thành sao, mở mặt hay không, và nó thuộc đại cục nào trong chín cục. Bước hai, lần ngược lên xem sau chủ tinh có eo (tức) và đỉnh (thai) hay không, để chắc rằng khí đến từ long thật chứ không phải một gò đất lẻ. Bước ba, đi xuống mặt sao, tìm đường nhập thủ, chỗ thúc khí và hoá sinh não. Bước bốn, tới gần, đi quanh tìm huyệt vựng; nhìn từ bốn góc để thấy oa đột, sa mỏng, rãnh nước. Bước năm, xác định huyệt âm hay dương để định nông sâu.
Diệp Cửu Thăng còn nhắc một điều quan trọng ở đoạn mạch khí: khí dương đẹp hơn mạch âm. Nghĩa là trong thực hành, chỗ đất hơi nổi bằng phẳng, mềm, mịn thường tốt hơn một sống đất nhọn rõ. Người mới học hay đi theo sống mạch tới tận cùng rồi đặt huyệt ở đầu mũi; người đã quen mắt thì dừng lại ở chỗ sống mạch vừa tan thành mặt bằng nổi nhẹ.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Phong Thuỷ Liên Hoa xem ba mục này là chỗ Hình Pháp đi xuống tới mức chi tiết nhất. Phần lớn sách Tam Hợp đời sau dành nhiều trang cho la kinh và phương vị, nhưng Diệp Cửu Thăng vẫn đặt bảng thuật ngữ huyệt vựng ở ngay quyển đầu, trước cả long pháp và thuỷ pháp chi tiết. Thứ tự ấy nói rõ: chưa nhận ra huyệt vựng trên đất thì chưa có gì để đặt la kinh.
Bộ tên gọi cầu, thiềm, oa, đột, ngưu giác, hà tu, giải nhãn, kim ngư có giá trị ở chỗ nó biến một cảm giác mơ hồ ("chỗ này đẹp") thành những dấu hiệu kiểm được. Khi khảo sát, người học Liên Hoa nên ghi riêng từng dấu hiệu: có cầu không, oa hay đột, sa hai bên rõ hay mờ, nước chia ở đâu, hợp ở đâu. Thiếu dấu hiệu nào thì ghi rõ thiếu, chứ không tự lấp bằng tưởng tượng.
Ở đồi gò miền Trung và đồng bằng Bắc Bộ, huyệt vựng thường rất mờ vì đất đã bị cày cấy, san ủi. Lời dặn "tựa có tựa không" và "khí dương đẹp hơn mạch âm" càng đúng ở đây: nhiều huyệt tốt chỉ là một mặt đất hơi nổi, mịn, giữa hai rãnh nước mưa. Ngược lại, phép cổ minh cổ ám giúp tránh cái bẫy thẩm mỹ: hai cánh sa cân đối như vẽ chưa chắc là huyệt thật, có khi là đất người đắp.
Cuối cùng là phần âm dương của tứ tượng. Phong Thuỷ Liên Hoa theo cách gọi của Dương công mà Diệp Cửu Thăng giữ: lõm là dương, gồ là âm. Khi đọc các sách khác, nhất là sách của phái Liêu hay sách chép lại từ Liêu, cần dịch lại tên gọi trước khi áp dụng phép nông sâu, nếu không sẽ đặt nông chỗ phải sâu, đặt sâu chỗ phải nông.
Tóm lại – 總結: Thai là đỉnh sau chủ tinh, tức là eo thắt, dựng là đỉnh chủ tinh, dục là chỗ thành huyệt. Chủ tinh phải thành sao, mở mặt, âm dương ngậm nhau; chín đại cục gom lại là oa, kiềm, nhũ, đột. Đường khí xuống huyệt: nhập thủ, thúc khí, hoá sinh não, huyệt trường; mạch âm nổi sống dễ thấy, khí dương bằng phẳng khó thấy mà đẹp hơn. Huyệt thật có vựng như vòng thái cực, đủ bốn chân: cầu (chân long), oa đột cô tức (chân huyệt), ngưu giác thiền dực (chân sa), hà tu với giải nhãn, kim ngư (chân thuỷ); hai bên một rõ một mờ. Liêu công gọi oa là lão âm, đột là lão dương; Diệp Cửu Thăng theo Dương công gọi ngược lại. Dương khí nổi chậm, âm khí chìm gấp: từ đây sinh phép thôn thổ phù trầm.
Bài trước: Địa Lý Đại Thành (5) – Âm dương, sinh khí và quá hiệp 陰陽 過峽.
Bài sau: Địa Lý Đại Thành (7) – Huyệt pháp cái niêm ỷ tràng, táng pháp thôn thổ phù trầm 穴法 葬法 (sắp đăng).
Nguồn: Địa Lý Đại Thành (地理大成), Diệp Cửu Thăng tập chú, bản khắc Học Sơn Đường năm Khang Hy Bính Tý (1696), tập một, Sơn Pháp Toàn Thư quyển đầu thượng: mục Thai tức dựng dục; Chủ tinh nhập thủ thúc khí mạch khí; Huyệt vựng cầu thiềm cô tức oa đột ngưu giác thiền dực hà tu giải nhãn kim ngư. Hiệu đính: chữ 胍 (cô) giữ đúng như bản khắc, không đọc thành 脈; 簷 đọc là thiềm, sách tự chú là 唇氣. Sách thuộc công cộng; chữ dị thể đổi về chính thể. Hình vẽ là sơ đồ vẽ lại. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, ghi hướng nhập thủ và hướng huyệt khi khảo sát.
- Lập Cục Pháp: lập cục âm trạch, dương trạch theo nguyên lý Liên Hoa.
- Kệ sách Tam Hợp phái: các sách Tam Hợp khác trên Kho Sách Quý.
Bài liên quan – 相關文章
- Địa Lý Đại Thành (5): âm dương, sinh khí, quá hiệp
- Địa Lý Đại Thành (3): ứng tinh, biến tinh, ngũ thể
- Địa Lý Đại Thành (2): long huyệt sa thuỷ thích danh, tinh thần
- Hám Long Kinh: cửu tinh tác huyệt
- Kệ sách Tam Hợp phái trên Kho Sách Quý
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Thuộc tên cầu, oa, đột, ngưu giác, hà tu, kim ngư là phần Thư; đứng trên sườn đồi mà nhận ra một huyệt vựng mờ, chỉ được chỗ nước chia nước hợp là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp ngoài thực địa. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Thai, tức, dựng, dục là gì trong phong thuỷ? – 胎息孕育
Là tên bốn đoạn núi cuối trước huyệt: thai là đỉnh sau chủ tinh, tức là eo thắt dưới thai, dựng là đỉnh chủ tinh, dục là chỗ thành huyệt. Diệp Cửu Thăng gọi đây là khâu then chốt của táng pháp.
Huyệt vựng là gì? – 穴暈
Là quầng đất tròn mờ quanh huyệt thật, như vòng thái cực. Trong vựng có đủ bốn chân: cầu (chân long), oa đột (chân huyệt), sa mỏng ngưu giác thiền dực (chân sa), nước hà tu (chân thuỷ).
Giải nhãn và kim ngư là gì? – 蟹眼 金魚
Giải nhãn là chỗ hai rãnh nước nhỏ quanh huyệt tách ra phía trên (thượng phân); kim ngư là chỗ hai rãnh ấy gặp lại phía dưới huyệt (hạ hợp). Thiếu một trong hai là không có chân thuỷ.
Mạch và khí khác nhau thế nào? – 脈 氣
Mạch là âm, nổi sống rõ, dễ thấy; khí là dương, bằng phẳng ẩn vi, khó thấy. Theo Địa Lý Đại Thành, khí dương đẹp hơn mạch âm, và không nên gọi chung là "mạch khí".
Vì sao Diệp Cửu Thăng gọi oa là lão dương? – 窩為老陽
Vì ông theo Dương công: dưới đất cái lõm mềm là dương, cái gồ cứng là âm. Liêu công gọi ngược lại (oa là lão âm). Hình trên đất không đổi, chỉ đổi tên, nhưng ảnh hưởng tới phép nông sâu thôn thổ phù trầm.








