💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Dương Trạch Đại Thành (43) 水形 · 明堂 · 池塘: hình nước, minh đường, ao hồ

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Dương Trạch Đại Thành (43) 水形 · 明堂 · 池塘: hình nước, minh đường, ao hồ

Dương Trạch Đại Thành
陽宅大成 (宅譜問答邇言 卷一 · 水形吉凶 · 明堂吉凶 · 池塘關係 · 池塘水形)
Tác giả: Nguỵ Thanh Giang (魏青江, hiệu Thanh Giang Tử 青江子, người Kinh Hương 荊鄉, đời Thanh); con cháu họ Nguỵ cùng biên, hiệu
Bản gốc: bản khắc đời Thanh, Càn Long năm thứ 6 Tân Dậu (1741), 16 tập.

Bài trước xét sa, tức phần đất nổi quanh nhà. Bài này xét phần nước: dòng nước chảy qua, khoảng sân trống trước nhà gọi là minh đường, và các ao hồ trong khuôn viên. Trạch Phổ Nhĩ Ngôn chia thành bốn mục: hình nước lành dữ (水形吉凶), minh đường lành dữ (明堂吉凶), quan hệ của ao hồ (池塘關係) và hình ao hồ (池塘水形) kèm mười bốn ô hình vẽ. Đây là phần mà người Việt sống ở vùng sông nước dễ đối chiếu nhất.

Trả lời nhanh: Theo Dương Trạch Đại Thành, nước quanh nhà xếp thành sáu bậc: tốt nhất là nước chầu về nhà (triều thuỷ, cửu khúc, chi huyền), thứ hai là nước ôm vòng như đai lưng, thứ ba là nước chảy ngang như chữ nhất, rồi đến nước chảy thẳng, nước quay lưng (phản phi), kém nhất là nước chảy thẳng đi. Minh đường nên tụ không nên tán, nên ngay không nên xiên, nên tương xứng với nhà. Ao hồ nên tròn hoặc vuông, ôm về phía nhà; ao nhọn, ao vỡ góc, ao quay lưng, nhiều ao lộn xộn, ao sát cửa, ao sau nhà đều bị xếp vào loại dữ.

Thầy Vũ Giới giảng: "Ở xứ mình, nhà nào cũng gần sông, gần ao, gần mương. Bài này đáng đọc kỹ, vì nó dạy nhìn nước như một người thợ: nước đến từ đâu, ôm hay cắt, chậm hay xiết, sạch hay đọng. Đừng đọc nó như lá bùa."

Nước lành dữ: sáu bậc của nước – 問水之吉凶

Nguyên văn – 原文

問水之吉凶。曰:第一朝水,如洋朝水、九曲水、之玄水、倉板水之類是也;第二環水,如腰帶水、雕弓水之類是也;第三橫水,如一字水之類是也;直水則四等,反飛則五等,直去則六等。

Dịch: Hỏi nước lành dữ. Đáp: bậc nhất là nước chầu, như nước mênh mông chầu về, nước chín khúc, nước uốn hình chữ chi chữ huyền, nước bậc thang như ván kho; bậc hai là nước ôm vòng, như nước đai lưng, nước cánh cung; bậc ba là nước ngang, như nước hình chữ nhất; nước thẳng là bậc bốn, nước quay lưng bay đi là bậc năm, nước chảy thẳng đi là bậc sáu.

Sáu bậc nước quanh nhà từ nước chầu về đến nước chảy thẳng đi
Sáu bậc nước theo Dương Trạch Đại Thành: chầu về, ôm đai lưng, ngang chữ nhất, thẳng đâm, quay lưng, thẳng chảy đi. Sơ đồ Phong Thuỷ Liên Hoa.

Giảng: Bảng xếp hạng này là xương sống của Thuỷ Pháp dương trạch. Tiêu chí ngầm phía sau rất rõ: nước càng chậm, càng uốn, càng hướng về nhà thì càng tốt; nước càng thẳng, càng xiết, càng quay lưng thì càng xấu. Nước "chín khúc", "chi huyền" là dòng uốn nhiều lần trước khi tới, tốc độ đã giảm, phù sa lắng, bờ ổn định. Nước "đai lưng" ôm cong quanh nhà, nhà nằm ở bờ lồi được bồi, không bị xói. Nước "chữ nhất" chảy ngang qua trước nhà, không ôm cũng không cắt.

Ba bậc cuối là ba kiểu nước có hại về mặt địa hình: nước thẳng đâm vào nhà, nước cong nhưng quay lưng (nhà nằm ở bờ lõm bị xói), và nước chảy thẳng đi khỏi nhà không có gì giữ lại. Người làm nghề hôm nay có thể dùng đúng sáu bậc này khi xem nhà ven sông, ven kênh, kể cả nhà bên đường lớn, vì dòng xe cũng được xét như dòng nước.

Câu ca về nước quanh nhà – 水歌訣

Nguyên văn – 原文

水遠前橫過,世代清閑歡樂。……水直出,離鄉暴卒。……水近前門,人口常壞;路灣不回,家業消敗。……左右兩邊夾水來,消財退人丁。……門前八字水分流去,忤逆貧窮。……一步一溝,家富千秋;溝流三灣,財貴綿長。……當前水坑,家聲不清。

Dịch: Nước ở xa chảy ngang trước nhà, đời đời thanh nhàn vui vẻ… Nước chảy thẳng ra, bỏ quê mà đi, chết bất ngờ… Nước sát cửa trước, người trong nhà hay hỏng; đường cong mà không quay lại, gia nghiệp tiêu tan… Hai bên kẹp nước chảy đến, hao của giảm người… Trước cửa nước chia hình chữ bát chảy đi, con cái ngỗ nghịch, nghèo khó… Mỗi bước một con mương, nhà giàu nghìn năm; mương chảy ba khúc, giàu sang lâu dài… Trước nhà có hố nước, tiếng nhà không trong.

Dãy nhà cổ ven kênh nước ở trấn Châu Trang, Giang Tô
Nhà ven kênh ở Châu Trang: nước chảy ngang trước nhà, chậm và có bờ, đúng loại "nước ngang chữ nhất". Ảnh: ngader, Wikimedia Commons, CC BY 2.0.

Giảng: Câu ca cho thấy người xưa quan sát rất kỹ những chi tiết mà ngày nay ta gọi là thoát nước và vệ sinh môi trường. Nước sát cửa là nhà dễ ngập, ẩm, trẻ nhỏ dễ gặp tai nạn. Hai bên kẹp nước là nền nhà như một doi đất, hai phía đều xói. Nước chia chữ bát trước cửa là sân thoát nước loạn, nước tạt ra hai phía. Hố nước trước nhà là chỗ nước đọng, muỗi, mùi. Ngược lại, "mỗi bước một mương, mương chảy ba khúc" là hệ thống mương nhỏ uốn lượn, dẫn nước chậm và đều, ruộng vườn không úng không hạn.

Những chữ "giàu nghìn năm", "chết bất ngờ" là cách nói phóng đại của câu ca để dễ nhớ. Phần cần giữ là quan sát: nước gần quá, xiết quá, kẹp hai bên, chia tán, đọng thành hố đều là dấu hiệu nền nhà chưa ổn.

Minh đường: khoảng sân trước nhà – 問明堂吉凶

Nguyên văn – 原文

問明堂吉凶。曰:明堂雖有千百形,相要不外五行生剋,以應禍福。大抵宜聚不宜散,宜正不宜斜。……堂如掌心,積玉堆金;堂方似印,才名大震;明堂四正,功名早盛。……明堂圓圓,家多餘錢。……宅小堂大,因財命害;宅大堂小,衣祿漸少。……堂闊不藏,退敗遊方。

Dịch: Hỏi minh đường lành dữ. Đáp: minh đường tuy có trăm nghìn hình, cốt yếu không ngoài ngũ hành sinh khắc để ứng hoạ phúc. Đại để nên tụ không nên tán, nên ngay không nên xiên… Minh đường như lòng bàn tay, chứa ngọc đắp vàng; minh đường vuông như cái ấn, tài danh vang dậy; minh đường bốn bề ngay ngắn, công danh sớm thịnh… Minh đường tròn trịa, nhà nhiều tiền thừa… Nhà nhỏ mà sân lớn, vì của mà hại mệnh; nhà lớn mà sân nhỏ, cơm áo dần ít… Sân rộng mà không kín, suy bại, phiêu bạt.

Tranh sơn thuỷ làng ven sông của Hoàng Công Vọng
Tranh Hoàng Công Vọng (黃公望, đời Nguyên): làng ven sông, nước uốn quanh, khoảng trống trước nhà như minh đường. Nguồn: Wikimedia Commons, tranh công cộng.

Giảng: Minh đường (明堂) là khoảng trống trước cửa nhà, nơi khí và nước tụ lại trước khi vào nhà. Hai nguyên tắc "nên tụ không nên tán, nên ngay không nên xiên" (宜聚不宜散,宜正不宜斜) đến nay vẫn đúng: sân trước nên có giới hạn rõ, hơi lõm như lòng bàn tay để nước tụ rồi thoát có kiểm soát, và trục sân nên thẳng với cửa.

Đoạn đáng giá nhất là tỉ lệ nhà và sân. "Nhà nhỏ mà sân lớn" là nhà lọt thỏm giữa khoảng trống mênh mông, gió lùa, khó giữ; "nhà lớn mà sân nhỏ" là nhà bị bí, không có chỗ thở. "Sân rộng mà không kín" là sân không có tường, cây hay gò bao quanh. Đây là bài học về tương xứng, một nguyên tắc mà kiến trúc sư hôm nay cũng dùng khi tính khoảng lùi và sân trước.

Ao hồ quanh nhà – 問池塘關係

Nguyên văn – 原文

問池塘關係。曰:塘取聚水,大者多富,深者發財;敗斜者傾方,匾內抱向宅則吉利興旺。……左畔池塘,代代進田莊;右畔池塘,代代損妻房。……門前塘樣似葫蘆,先代人多後代孤。……塘似斗圓,代代積錢。……門前塘大壽不長,後頭塘大少年亡。……宅後小塘前,峨湯見鬼魅。

Dịch: Hỏi ao hồ có quan hệ gì. Đáp: ao là để tụ nước; ao lớn thì nhiều của, ao sâu thì phát tài; ao lệch, nghiêng thì nghiêng đổ một phía, ao dẹt mà ôm vào phía nhà thì lành lợi hưng vượng… Ao bên trái nhà, đời đời thêm ruộng; ao bên phải nhà, đời đời hại vợ… Ao trước cửa hình quả bầu, đời trước đông người, đời sau cô quạnh… Ao tròn như cái đấu, đời đời tích tiền… Ao trước cửa lớn quá, thọ không dài; ao sau nhà lớn, người trẻ mất sớm… Sau nhà có ao nhỏ, trước nhà cũng có, nước động, sinh chuyện ma quỷ.

Hồ bán nguyệt trước làng cổ Hoành Thôn, An Huy
Hồ trước làng Hoành Thôn: mặt nước ôm phía trước, bờ liền, đúng ý "ao ôm vào nhà" của sách. Ảnh: Wikimedia Commons, Wikimedia Commons, CC BY 2.5.

Giảng: Ao hồ trong khuôn viên nông thôn xưa vừa là nguồn nước, vừa là chỗ thoát nước, vừa là nơi nuôi cá. Sách xét ao theo ba điều: vị trí (trước, sau, trái, phải), kích thước so với nhà, và hình. Ao "dẹt mà ôm vào phía nhà" giống nước đai lưng, là hình tốt nhất. Ao trước cửa quá lớn thì nhà sát mép nước, ẩm và nguy hiểm cho trẻ nhỏ; ao sau nhà lớn thì nền nhà phía sau yếu, mạch nước ngầm cao.

Câu "trái ao thêm ruộng, phải ao hại vợ" thuộc lối phân trái phải theo nam nữ của sách, đã gặp ở bài 41; nó cần đặt lại theo hướng nước như sách dạy ở đó, không nên áp máy móc. Câu "trước sau đều có ao nhỏ, sinh chuyện ma quỷ" có thể hiểu thực tế: nhà kẹp giữa hai vũng nước đọng thì ẩm thấp, muỗi, đêm có tiếng ếch nhái, người ở bất an.

Hình ao: năm hành và các thế ao – 問池塘形象

Nguyên văn – 原文

問池塘形象。曰:塘有尖方曲直之形,莫非火土水木之星,反逆悖謬,應人凶咎,氣相感通,即此五行之刑剋。如金堂火方,肺鼻病;火堂金方,心目傷。至於掘坑鑿塘,殊為破相。

Dịch: Hỏi hình ao. Đáp: ao có hình nhọn, vuông, cong, thẳng, không gì không phải sao Hoả, Thổ, Thuỷ, Mộc; nếu quay ngược trái lẽ thì ứng hoạ cho người, khí cảm thông với nhau, chính là ngũ hành hình khắc. Như minh đường hình Kim mà ở phương Hoả thì bệnh phổi, mũi; minh đường hình Hoả mà ở phương Kim thì hại tim, mắt. Còn việc đào hố, khoét ao bừa bãi thì càng là phá tướng.

Hình ao lành và ao dữ: ao ôm, tròn, vuông so với ao quay lưng, nhọn, vỡ
Ao lành là ao bán nguyệt ôm nhà, ao tròn, ao vuông ngay; ao dữ là ao quay lưng, ao góc nhọn chĩa vào, ao vỡ lệch. Sơ đồ Phong Thuỷ Liên Hoa.

Giảng: Sau câu đáp này, bản khắc vẽ mười bốn ô hình ao trước nhà, mỗi ô đặt tên theo hành và thế. Em nhóm lại. Các thế ôm: "Bão kim" (抱金形, ao cong ôm vào nhà), "Khoả đầu kim" (裹頭金形, ao cong ôm có thêm một ao nhỏ bên trong), "Văn khúc minh đường" (文曲明堂, hai lớp ao cong ôm). Các thế phản: "Phản trương kim" (反張金形, ao cong mà lưng quay vào nhà), "Thiên khiên kim" (偏牽金形, ao lệch một bên). Các thế vỡ, nhọn: "Phá kim minh đường" (破金明堂, ao có nhiều nhánh nhọn), "Kiếm hung thiên cương" (劍胸天罡形, ao hình lưỡi dao), "Xạ phúc kim thuỷ" (射腹金水形, ao vuông vát chĩa góc vào nhà). Còn có các ao tròn đứng riêng một mình, ao vỡ thành mảnh, ao như cái dù rách.

Lý chung rất dễ nắm: ao lành là ao có mép cong quay lòng về nhà, bờ liền, không có góc nhọn chĩa vào; ao dữ là ao quay lưng, có góc nhọn, có nhánh vỡ, hoặc chia nhỏ lộn xộn. Câu "đào hố, khoét ao bừa bãi là phá tướng" là lời khuyên đúng cho mọi công trình cảnh quan: đừng đào ao, đắp hồ theo ý thích mà không xét hình và hướng.

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Bốn mục nước, minh đường, ao hồ của Trạch Phổ Nhĩ Ngôn là một bài học Thuỷ Pháp rất thực tế. Ba tiêu chí sách dùng đều kiểm chứng được bằng mắt: dòng chảy (chậm uốn hay thẳng xiết, ôm hay cắt), tỉ lệ (nhà và sân, nhà và ao tương xứng) và hình bờ (cong ôm hay nhọn vỡ). Với nhà phố Việt Nam, "nước" là đường xe, là hẻm, là rãnh thoát; "minh đường" là sân trước, khoảng lùi; "ao" là hồ cảnh, bể nước, hố ga lộ thiên.

Nhà sàn ven sông ở Việt Nam
Nhà ven sông ở Việt Nam: xem nước đến từ đâu, ôm hay cắt, chậm hay xiết trước khi bàn phương vị. Ảnh: McKay Savage, Wikimedia Commons, CC BY 2.0.

Phong Thuỷ Liên Hoa giữ phần quan sát và bỏ phần phán. Một cái ao vuông chĩa góc vào nhà không "gây bệnh phổi", nhưng nó là một chi tiết cảnh quan sai, nên sửa mép cho cong, trồng cây che góc. Một sân trước quá rộng không "hại mệnh vì của", nhưng nó cần hàng rào, cây xanh để khép lại. Thứ tự vẫn là hình trước, lý sau: xem dòng nước và hình bờ trước, rồi mới bàn đến phương vị ngũ hành.

Nhà ven sông có thuyền đậu ở thị trấn sông nước Giang Nam
Nhà ven sông ở Giang Nam: bờ kè, bậc lên xuống, thuyền đậu; nước gần nhưng có bờ giữ. Ảnh: xiquinhosilva, Wikimedia Commons, CC BY 4.0.

Khi tư vấn cho gia chủ đào ao, làm hồ cá, sửa sân trước, người làm nghề nên vẽ mặt bằng, đánh dấu hướng nước đến và đi, rồi chọn hình ao ôm về phía nhà, đủ xa cửa, có lối thoát khi mưa lớn. Không có hình ao nào bảo đảm giàu có, và không cần đến vật trấn để "hoá giải" một cái ao xấu; sửa hình ao là đủ.

Tóm lại – 總結

  • Sáu bậc nước: chầu về, ôm vòng, chảy ngang, chảy thẳng, quay lưng, chảy thẳng đi; càng chậm, càng uốn, càng hướng về nhà càng tốt.
  • Câu ca về nước kỵ nước sát cửa, nước kẹp hai bên, nước chia chữ bát, hố nước đọng trước nhà.
  • Minh đường nên tụ không nên tán, nên ngay không nên xiên, tương xứng với nhà và có bao bọc.
  • Ao lành là ao cong ôm vào nhà, bờ liền, không góc nhọn; ao quay lưng, nhọn, vỡ, quá gần cửa là ao dữ.
  • Không đào hố, khoét ao bừa bãi; sửa hình ao và dòng nước là cách hoá giải.

Bài sau: Dương Trạch Đại Thành (44) – Đường bờ ruộng, cây cối quanh nhà 路埂吉凶 · 陽基樹木 · 樹木圖形.

Nguồn: Dương Trạch Đại Thành (陽宅大成), phần Trạch Phổ Vấn Đáp Nhĩ Ngôn quyển 1, các mục Hỏi về nước lành dữ (問水之吉凶), minh đường (問明堂吉凶), ao hồ (問池塘關係) và hình ao (問池塘形象) kèm đồ hình; bản khắc đời Thanh năm Càn Long Tân Dậu (1741), thuộc công cộng. Chỉ chép các câu đọc chắc theo nét khắc, chỗ lược ghi dấu ba chấm; sơ đồ trong bài vẽ lại để minh hoạ. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Thuộc sáu bậc nước là phần Thư; đứng trước một khu đất, nhận ra nước ôm hay cắt, sân tụ hay tán, rồi vẽ lại ao và lối thoát cho đúng là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

Nước trước nhà thế nào là tốt nhất? – 朝水

Nước chầu về nhà, uốn khúc chậm rãi (cửu khúc, chi huyền) là bậc nhất; kế đến là nước ôm vòng như đai lưng, rồi nước chảy ngang trước nhà.

Nước thế nào là xấu? – 反飛直去

Nước chảy thẳng đâm vào nhà, nước cong mà quay lưng về nhà, và nước chảy thẳng đi không có gì giữ lại; ngoài ra là nước sát cửa, nước kẹp hai bên, hố nước đọng trước nhà.

Minh đường là gì? – 明堂

Là khoảng trống trước cửa nhà, nơi khí và nước tụ lại. Minh đường nên tụ, ngay ngắn, hơi lõm như lòng bàn tay, có bao bọc và tương xứng với nhà.

Ao trước nhà có tốt không? – 池塘

Tuỳ hình và khoảng cách. Ao dẹt, cong ôm vào nhà, đủ xa cửa là tốt; ao quay lưng, có góc nhọn, quá lớn hoặc sát cửa là xấu.

Có nên đào hồ cá trước nhà? – 掘坑鑿塘

Có thể, nếu xét hình và hướng: bờ cong ôm về nhà, không góc nhọn chĩa vào cửa, có lối thoát nước khi mưa. Sách răn đào hố, khoét ao bừa bãi là phá tướng.

Từ khoá: nước trước nhà · minh đường · ao trước nhà · 水形吉凶 · 明堂 · 池塘 · phong thủy dương trạch · dương trạch đại thành

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…