Chọn được hướng mộ mới chỉ là một nửa công việc. Nửa còn lại – và là nửa hay bị xem nhẹ – là giữ cho ngôi mộ khi xây xong thật sự quay đúng hướng đã chọn. Trên thực tế, không ít gia đình mời thầy xem đất, chọn toạ hướng cẩn thận, nhưng đến khi thợ đổ móng, xây thành, đặt bia thì hướng đã lệch đi vài độ, có khi lệch hẳn sang một sơn khác mà không ai hay.
Nguyên nhân thường rất đời thường: cắm mốc bằng mắt, đo la kinh cạnh xe máy hay cọc sắt, thợ “nắn” cho thẳng với lối đi nghĩa trang, bia được dựng theo mép thành chứ không theo trục mộ. Mỗi sai số nhỏ cộng lại thành một độ lệch đáng kể.
Bài này không bàn lại chuyện nên chọn hướng mộ theo thế đất hay theo tuổi – điều đó đã có trong bài hướng mộ: chọn theo thế đất hay theo tuổi. Ở đây chúng tôi đi vào phần thực hành: từ lúc có hướng trên giấy đến lúc ngôi mộ hoàn thiện, gia đình cần làm gì để hướng không bị sai.
Vì sao hướng mộ hay bị lệch khi thi công
Theo Hình Pháp của Phong Thuỷ Liên Hoa, toạ hướng của mộ phần gắn với thế đất: núi dựa phía sau, minh đường phía trước, dòng nước, lối đi, các mộ xung quanh. Một khi hướng đã được chọn dựa trên những yếu tố ấy, việc giữ đúng hướng chính là giữ đúng mối quan hệ giữa ngôi mộ và cảnh quan. Lệch hướng tức là phá vỡ chính cái lý do đã khiến mình chọn hướng đó.
Những nguyên nhân gây lệch thường gặp:
- Đo la kinh gần vật kim loại: xe máy, ô tô, cọc sắt, thép chờ của móng, hàng rào sắt, thậm chí điện thoại, chìa khoá trong túi người đo. Kim la kinh bị kéo lệch mà người đo không nhận ra.
- Chỉ đo một lần ở một điểm: không đo lại ở vị trí khác để đối chiếu.
- Cắm mốc bằng mắt: nhìn “áng chừng” rồi đóng cọc, không căng dây trục.
- Thợ xây ưu tiên thẳng hàng với lối đi: trong nghĩa trang, thợ quen xây song song với lối đi hoặc với mộ bên cạnh, vô tình kéo mộ về một hướng khác.
- Bia và thành mộ không cùng trục: bia đặt lệch so với trục tâm mộ; nhìn thì đẹp nhưng hướng thực tế lại theo bia.
- Không kiểm tra lại sau khi đổ móng: sai số được phát hiện khi đã hoàn thiện, lúc ấy sửa rất tốn kém.
Chuẩn bị trước ngày cắm mốc
Ngày cắm mốc hướng mộ nên được chuẩn bị như một buổi làm việc kỹ thuật, không phải một nghi thức chớp nhoáng. Gia đình cần thống nhất trước với thầy và với người thi công.
Hồ sơ và dụng cụ cần có
- Kết quả chọn hướng bằng văn bản: toạ, hướng, độ số trên la kinh, kèm sơ đồ vị trí mộ so với các mốc cố định (gốc cây lớn, mộ bên cạnh, lối đi, mép ruộng).
- La kinh tốt hoặc la bàn có vạch độ rõ; nếu dùng la kinh web trên điện thoại thì cần hiệu chỉnh cảm biến trước và đối chiếu với la kinh thật.
- Cọc gỗ hoặc cọc tre (không dùng cọc sắt), dây căng loại không giãn, búa, phấn hoặc vôi bột đánh dấu.
- Thước dây để đo khoảng cách từ trục mộ đến các mốc xung quanh.
Thống nhất với thợ
Trước khi làm, gia đình nên nói rõ với đội thợ: trục mộ phải theo dây hướng đã căng, không được tự ý xoay cho thẳng lối đi hay thẳng hàng với mộ bên cạnh. Nếu địa hình hoặc quy định nghĩa trang buộc phải điều chỉnh, phải báo lại gia đình và thầy, không tự quyết. Một câu dặn rõ ràng trước khi làm tránh được rất nhiều tranh cãi sau này.
Quy trình 7 bước giữ đúng hướng mộ từ cắm mốc đến đặt bia
- Dọn mặt bằng và tìm tâm mộ. Xác định điểm tâm dự kiến của ngôi mộ, đóng một cọc gỗ nhỏ làm tâm.
- Đo hướng ở khoảng cách an toàn với kim loại. Người đo bỏ điện thoại, chìa khoá ra khỏi túi; xe cộ đỗ xa; nếu khu đất có cọc sắt, hàng rào sắt thì đứng lùi ra xa nhất có thể. Đặt la kinh trên mặt phẳng, đứng ngay trên cọc tâm.
- Đóng cọc hướng và cọc toạ. Theo độ số đã chọn, đóng một cọc phía trước (hướng) và một cọc phía sau (toạ), cách tâm vài mét. Căng dây qua ba cọc: đó là trục mộ.
- Đo kiểm từ điểm thứ hai. Di chuyển la kinh sang cọc hướng, ngắm ngược về cọc toạ, đọc lại độ số. Nếu hai lần đo chênh nhau đáng kể, tìm nguyên nhân (kim loại, mặt đặt không phẳng) và đo lại.
- Căng dây vuông góc để định thành mộ. Từ trục chính, căng dây vuông góc ở hai đầu để định chiều rộng. Đánh dấu bằng vôi bột.
- Kiểm tra lại sau khi đổ móng. Khi móng đã đông kết, căng lại dây trục, đo lại hướng. Đây là thời điểm cuối cùng có thể sửa với chi phí nhỏ.
- Đặt bia theo trục, không theo mép. Tâm bia phải nằm trên trục mộ; mặt bia vuông góc với trục. Sau khi đặt bia, đo hướng một lần nữa từ phía trước bia.
Ở mỗi bước, gia đình nên chụp ảnh dây trục và la kinh, ghi lại độ số đo được. Bộ ảnh này rất có ích khi sau này tu sửa, nâng cấp mộ hoặc khi con cháu cần biết hướng mộ ông bà.
Những tình huống thực tế khiến phải điều chỉnh
Nghĩa trang quy định hàng lối
Nhiều nghĩa trang tập trung, nghĩa trang công viên quy định mộ xây theo hàng, cùng một hướng chung. Khi đó gia đình gần như không tự chọn hướng được. Cách làm hợp lý là chấp nhận hướng chung, tập trung vào những gì còn điều chỉnh được: vị trí trong lô, cao độ nền, cây xanh, lối vào, sự sạch sẽ và thoáng đãng quanh mộ. Đừng cố xoay lệch mộ khỏi hàng – vừa vi phạm quy định, vừa làm hỏng cảnh quan chung.
Địa hình dốc, hẹp
Ở đất đồi, đôi khi hướng lý tưởng trên giấy lại khiến mộ quay lưng vào chỗ trũng hoặc nhìn thẳng vào vách dốc. Lúc này cần thầy có mặt tại chỗ để cân nhắc lại, ưu tiên thế đất thực tế: lưng có chỗ dựa, phía trước thoáng, nước không đọng quanh mộ. Hình thế là gốc, độ số chỉ là công cụ diễn đạt.
Khu mộ gia tộc nhiều ngôi
Trong khu mộ gia tộc, các ngôi mộ thường theo một trục tổng thể. Nếu từng ngôi mộ được đo riêng lẻ, rất dễ mỗi ngôi lệch một chút, nhìn tổng thể lộn xộn. Nên định trục tổng trước, rồi các mộ con lấy theo trục tổng. Bài quy hoạch khu mộ gia tộc có hướng dẫn chi tiết về cách chia lô và trục chính.
Gia đình có thể tham khảo một số mẫu trong thư viện để hình dung cách bố trí trục và thành mộ, ví dụ mộ xây đơn cuốn thư tường bao 3,6 × 4,8 m, mộ đôi song táng cuốn thư tam cấp 4,8 × 5,4 m hay mộ xây đơn có mái che tường bao 4 × 5 m.
Giữ hướng cũ khi tu sửa, nâng cấp hoặc xây lại mộ
Rất nhiều gia đình không xây mộ mới mà nâng cấp mộ đất thành mộ xây, thay thành gạch bằng thành đá, hoặc làm thêm mái che, tường bao. Đây là lúc hướng mộ dễ bị thay đổi nhất, vì thợ thường phá bỏ phần cũ rồi xây lại theo cảm nhận của mình.
Trước khi phá dỡ phần cũ
- Đo và ghi lại hướng hiện trạng: đo từ phía trước bia cũ và dọc theo thân mộ, ghi độ số, chụp ảnh la kinh đặt trên thân mộ.
- Đóng hai cọc gỗ ngoài phạm vi thi công: một cọc phía trước, một cọc phía sau, nằm trên đường kéo dài của trục mộ cũ, đủ xa để không bị phá trong quá trình làm. Hai cọc này giữ lại trục khi mọi thứ ở giữa đã bị dỡ bỏ.
- Đo khoảng cách từ trục đến các mốc cố định: gốc cây, mộ bên cạnh, mép lối đi. Có số đo này, nếu cọc bị mất vẫn khôi phục được trục.
Khi nào nên giữ hướng cũ, khi nào xem lại
Nếu mộ đã yên ổn nhiều năm, thế đất xung quanh không có gì thay đổi lớn, gia đình thường nên giữ nguyên hướng cũ. Nếu xung quanh đã thay đổi – có đường mới mở, có công trình lớn che chắn, có mương nước mới đào – thì nên mời thầy xem lại tổng thể trước khi quyết định. Dù giữ hay đổi, quyết định ấy phải được đưa ra có chủ đích và ghi thành văn bản, chứ không phải là hệ quả ngẫu nhiên của việc thợ xây lại cho “thẳng”.
Những lưu ý chi tiết hơn khi nâng cấp mộ cũ có trong bài thầy xem mộ khi tu sửa, nâng cấp mộ cũ.
Bảng kiểm tra hướng mộ cho gia đình
| Thời điểm | Việc cần kiểm tra | Người chịu trách nhiệm |
|---|---|---|
| Trước ngày làm | Có văn bản ghi toạ – hướng – độ số và sơ đồ mốc | Gia đình, thầy |
| Lúc cắm mốc | Không có kim loại gần la kinh; đo từ hai điểm khớp nhau | Người đo |
| Sau khi căng dây | Dây trục đi qua tâm, cọc toạ và cọc hướng | Thợ cả, gia đình |
| Sau khi đổ móng | Đo lại hướng trên móng đã đông kết | Người đo |
| Khi xây thành, cuốn thư | Thành đối xứng qua trục; cuốn thư nằm trên trục | Thợ cả |
| Khi đặt bia | Tâm bia trên trục; mặt bia vuông góc trục | Thợ cả, gia đình |
| Hoàn thiện | Đo hướng lần cuối; chụp ảnh, lưu hồ sơ | Gia đình |
Bảng này có thể in ra, dán ở lán tạm hoặc gửi qua tin nhắn cho đội thợ. Mỗi mục làm xong thì đánh dấu, có ảnh kèm theo.
Sai lầm thường gặp và cách tránh
- Tin vào hướng “áng chừng” của thợ. Thợ giỏi xây đẹp, nhưng đo hướng là việc khác. Hãy để người đo hướng làm đúng phần việc của mình.
- Đo hướng khi trời mưa, gió to, mặt đất lầy. La kinh khó đặt thăng bằng, người đo vội vàng. Nên chọn lúc thời tiết ổn định.
- Sửa hướng bằng cách xoay bia. Khi phát hiện lệch muộn, có người chỉ xoay bia cho “đúng”, còn thân mộ vẫn lệch. Cách này không giải quyết gì; nếu cần sửa thì sửa theo trục mộ.
- Dùng vật phẩm để “bù” cho hướng sai. Phong Thuỷ Liên Hoa không cổ vũ việc đặt bùa, trấn yểm để chữa lỗi thi công. Sai ở đâu sửa ở đó, theo đúng Hình Pháp.
- Không lưu hồ sơ. Vài chục năm sau, khi cải táng hay tu sửa, con cháu không biết hướng ban đầu là gì.
Khi xây mộ, kích thước các hạng mục cũng nên đo theo thước Lỗ Ban 38,8 cm dành cho âm phần. Quý vị có thể xem cách áp dụng trong bài xây mộ đá: kích thước Lỗ Ban, giám sát thi công và bảo dưỡng và tự tra cung tốt trên phần mềm thước Lỗ Ban Liên Hoa.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này
- La kinh web – đo và đối chiếu hướng ngay tại hiện trường.
- Thước Lỗ Ban Liên Hoa – tra kích thước âm phần 38,8 cho thành mộ, bia, bậc.
- Thư viện mẫu lăng mộ – tham khảo bố trí trục, thành, cuốn thư.
- Lập cục pháp – lập cục theo học thuật Liên Hoa.
Cần tư vấn xem đất, chọn hướng hay giám sát cắm mốc mộ phần, quý vị có thể liên hệ Thầy Vũ Giới tại TP.HCM: 0988 964 636; phần thiết kế, dự toán lăng mộ liên hệ KTS Vũ Minh tại Hà Nội: 0917 798 886.
Bài liên quan
- Địa tướng âm trạch: toạ hướng mộ phần
- Phong thuỷ mộ phần âm trạch
- Lăng mộ gia tộc: kích thước, hạng mục và lỗi thường gặp
Câu hỏi thường gặp
Mộ lệch hướng vài độ so với hướng đã chọn có sao không?
Còn tuỳ mức lệch và vị trí độ số. Lệch nhỏ trong cùng một sơn thường ít ảnh hưởng hơn lệch sang sơn khác. Cách tốt nhất là mời người đã chọn hướng đến đo lại và đánh giá trực tiếp, không tự suy đoán.
Có thể dùng la kinh trên điện thoại để cắm mốc mộ không?
Có thể dùng để đối chiếu, nhưng cần hiệu chỉnh cảm biến và tránh xa kim loại. Với việc cắm mốc chính thức, nên đối chiếu với la kinh thật và đo từ hai điểm.
Nghĩa trang bắt buộc xây theo hàng thì có cần chọn hướng nữa không?
Khi hướng đã bị quy định, gia đình nên tuân thủ. Phần còn có thể làm là chọn vị trí lô, giữ nền khô ráo, cảnh quan sạch sẽ, cây xanh hợp lý quanh mộ.
Phát hiện mộ lệch sau khi đã xây xong thì làm gì?
Ghi nhận độ lệch, mời thầy đánh giá. Nếu thật sự cần sửa, nên sửa theo trục thân mộ vào dịp tu sửa phù hợp, không chỉ xoay bia hay đặt vật phẩm để “hoá giải”.
