Hiệp Kỷ Biện Phương Thư · Quyển 14 · Niên Biểu 1
欽定協紀辨方書 · 卷十四 · 年表一
Soạn theo lệnh vua Càn Long đời Thanh; Trang Thân vương Doãn Lộc (允祿) đứng đầu, cùng Hoằng Trú (弘晝), Trương Chiếu (張照), Mai Cốc Thành (梅瑴成), Hà Quốc Tông (何國宗) và các quan Khâm Thiên Giám
Bản gốc: Khâm Định Hiệp Kỷ Biện Phương Thư (欽定協紀辨方書), 36 quyển, tựa vua Càn Long năm thứ 6 (1741); đối chiếu bản chép trong Tứ Khố Toàn Thư.
Hiệp Kỷ Biện Phương Thư quyển 14 là Niên Biểu 1 (年表一), quyển mở đầu của sáu quyển bảng thần sát theo năm. Quyển này ghi mười năm đầu của vòng sáu mươi hoa giáp, từ Giáp Tý đến Quý Dậu, ứng các năm dương lịch 1984 đến 1993 và 2044 đến 2053. Với mỗi năm, sách liệt kê sơn nào cát, sơn nào hung cho ba việc: khai sơn (toạ sơn của nhà hay mộ), lập hướng và tu phương (sửa chữa ở một phương). Bài này dịch lời đề của Niên Biểu, chép bảng đủ mười năm bằng tiếng Việt, giảng kỹ nhóm cát thần theo can năm, và kết bằng phần luận của Phong Thuỷ Liên Hoa.
Trả lời nhanh: Quyển 14 Niên Biểu 1 của Hiệp Kỷ Biện Phương Thư ghi thần sát của mười năm Giáp Tý đến Quý Dậu (1984–1993, 2044–2053), mỗi năm chia năm nhóm: cát cho khai sơn, lập hướng, tu phương (Tuế Đức, Quý Nhân, Lộc, Mã, Tử Bạch, Cái Sơn Hoàng Đạo…); hung cho cả ba việc (Thái Tuế, Tuế Phá, Tam Sát, Toạ Sát Hướng Sát, Phù Thiên Không Vong); hung riêng khai sơn; hung riêng lập hướng; hung riêng tu phương. Ví dụ năm Giáp Tý: Tuế Đức ở Giáp, Tam Sát ở Tị Ngọ Mùi, Tuế Phá ở Ngọ. Niên Biểu là tầng sơn hướng của năm; chọn tháng, ngày, giờ phải làm sau khi đã qua được tầng này.
"Thiên thời không bằng địa lợi, địa lợi không bằng nhân hoà." Thầy Vũ Giới dạy: xét năm là xét thiên thời của sơn hướng, nhưng phải đứng trên địa lợi của hình thế.

Niên Biểu là gì: lời đề của sáu quyển bảng năm – 年表
Niên Biểu gồm sáu quyển 14 đến 19, mỗi quyển mười năm, đủ một vòng sáu mươi hoa giáp. Lời đề chỉ đặt ở đầu quyển 14, ngắn nhưng nói hết mục đích.
Nguyên văn – 原文
六十花甲,周而復始,神煞隨年轉換。今逐年推排,分而列之,按年展視,瞭如指掌。作年表。
年表一:甲子至癸酉。
Dịch: Sáu mươi hoa giáp, hết vòng lại bắt đầu; thần sát theo năm mà đổi chỗ. Nay suy xếp từng năm, chia ra mà bày, theo năm mở xem thì rõ như trên bàn tay. Vì vậy làm Niên Biểu. Niên Biểu một: từ Giáp Tý đến Quý Dậu.
Giảng: Hai câu "thần sát theo năm mà đổi chỗ" và "rõ như trên bàn tay" nói lên tính chất của Niên Biểu: đây là bảng tra, không phải phần lý. Lý của từng thần sát (vì sao Tuế Đức ở Giáp, vì sao Tam Sát ở Tị Ngọ Mùi) đã được giảng ở phần Nghĩa Lệ; Niên Biểu chỉ "suy xếp từng năm" để người dùng mở ra là thấy ngay. Vì vòng sáu mươi năm lặp lại, bảng năm Giáp Tý dùng được cho cả 1924, 1984 và 2044.
| Năm | Năm dương lịch (ba vòng gần nhất) | Nạp âm | Ngũ hành can, chi |
|---|---|---|---|
| Giáp Tý 甲子 | 1924 · 1984 · 2044 | Hải Trung Kim | Can Mộc, chi Thuỷ |
| Ất Sửu 乙丑 | 1925 · 1985 · 2045 | Hải Trung Kim | Can Mộc, chi Thổ |
| Bính Dần 丙寅 | 1926 · 1986 · 2046 | Lô Trung Hoả | Can Hoả, chi Mộc |
| Đinh Mão 丁卯 | 1927 · 1987 · 2047 | Lô Trung Hoả | Can Hoả, chi Mộc |
| Mậu Thìn 戊辰 | 1928 · 1988 · 2048 | Đại Lâm Mộc | Can Thổ, chi Thổ |
| Kỷ Tị 己巳 | 1929 · 1989 · 2049 | Đại Lâm Mộc | Can Thổ, chi Hoả |
| Canh Ngọ 庚午 | 1930 · 1990 · 2050 | Lộ Bàng Thổ | Can Kim, chi Hoả |
| Tân Mùi 辛未 | 1931 · 1991 · 2051 | Lộ Bàng Thổ | Can Kim, chi Thổ |
| Nhâm Thân 壬申 | 1932 · 1992 · 2052 | Kiếm Phong Kim | Can Thuỷ, chi Kim |
| Quý Dậu 癸酉 | 1933 · 1993 · 2053 | Kiếm Phong Kim | Can Thuỷ, chi Kim |

Mỗi mục năm trong Niên Biểu đều chia năm nhóm theo cùng một thứ tự: "khai sơn lập hướng tu phương cát", "khai sơn lập hướng tu phương hung", "khai sơn hung", "lập hướng hung", "tu phương hung". Hiểu ba chữ khai sơn, lập hướng, tu phương là hiểu cách dùng cả sáu quyển. Khai sơn là toạ sơn của công trình (nhà ngồi ở sơn nào, mộ toạ sơn nào); lập hướng là sơn đối diện mà công trình nhìn ra; tu phương là phương mà mình động thổ, sửa chữa, tính từ tâm nhà.
Một năm trong Niên Biểu ghi những gì: nguyên văn năm Giáp Tý – 太歲甲子
Để thấy cấu trúc của mỗi mục năm, dưới đây chép trọn mục năm Giáp Tý (ứng các năm 1924, 1984, 2044) trong quyển 14, rồi dịch đủ.
Nguyên văn – 原文
太歲甲子,幹木枝水,納音屬金。
開山立向修方吉:歲德甲,歲德合己,歲枝德巳,陽貴人未,陰貴人丑,歲祿寅,歲馬寅,奏書乾,博士巽。三元紫白:上元一白中,六白坎,八白震,九紫巽;中元一白坤,六白兌,八白離,九紫坎;下元一白艮,六白巽,八白乾,九紫兌。蓋山黃道:貪狼震庚亥未,巨門兌丁巳丑,武曲巽辛,文曲坤乙。通天竅:三合前方艮寅甲卯乙辰,三合後方坤申庚酉辛戌。走馬六壬:神后壬子,功曹艮寅,天罡乙辰,勝光丙午,傳送坤申,河魁辛戌。四利三元:太陽丑,太陰卯,龍德未,福德酉。
開山立向修方凶:太歲子,歲破午,三煞巳午未,坐煞向煞丙丁壬癸,浮天空亡離壬。開山凶:年剋山家甲寅辰巽戌坎辛申丑癸坤庚未山,陰府太歲艮巽,六害未,死符巳,灸退卯。立向凶:巡山羅㬋癸,病符亥。修方凶:天官符亥,地官符辰,大煞子,大將軍酉,力士艮,蠶室坤,蠶官未,蠶命申,歲刑卯,黃旛辰,豹尾戌,飛廉申,喪門寅,弔客戌,白虎申,金神午未申酉,獨火艮,五鬼辰,破敗五鬼巽。
Dịch: Thái Tuế Giáp Tý, can Mộc, chi Thuỷ, nạp âm thuộc Kim.
Khai sơn, lập hướng, tu phương đều cát: Tuế Đức Giáp, Tuế Đức Hợp Kỷ, Tuế Chi Đức Tị, Dương Quý Nhân Mùi, Âm Quý Nhân Sửu, Tuế Lộc Dần, Tuế Mã Dần, Tấu Thư Càn, Bác Sĩ Tốn. Tam Nguyên Tử Bạch: thượng nguyên Nhất Bạch ở Trung cung, Lục Bạch ở Khảm, Bát Bạch ở Chấn, Cửu Tử ở Tốn; trung nguyên Nhất Bạch ở Khôn, Lục Bạch ở Đoài, Bát Bạch ở Ly, Cửu Tử ở Khảm; hạ nguyên Nhất Bạch ở Cấn, Lục Bạch ở Tốn, Bát Bạch ở Càn, Cửu Tử ở Đoài. Cái Sơn Hoàng Đạo: Tham Lang Chấn Canh Hợi Mùi, Cự Môn Đoài Đinh Tị Sửu, Vũ Khúc Tốn Tân, Văn Khúc Khôn Ất. Thông Thiên Khiếu: tam hợp tiền phương Cấn Dần Giáp Mão Ất Thìn, tam hợp hậu phương Khôn Thân Canh Dậu Tân Tuất. Tẩu Mã Lục Nhâm: Thần Hậu Nhâm Tý, Công Tào Cấn Dần, Thiên Cương Ất Thìn, Thắng Quang Bính Ngọ, Truyền Tống Khôn Thân, Hà Khôi Tân Tuất. Tứ Lợi Tam Nguyên: Thái Dương Sửu, Thái Âm Mão, Long Đức Mùi, Phúc Đức Dậu.
Khai sơn, lập hướng, tu phương đều hung: Thái Tuế Tý, Tuế Phá Ngọ, Tam Sát Tị Ngọ Mùi, Toạ Sát Bính Đinh, Hướng Sát Nhâm Quý, Phù Thiên Không Vong Ly Nhâm. Khai sơn hung: Niên Khắc Sơn Gia Giáp Dần Thìn Tốn Tuất Khảm Tân Thân Sửu Quý Khôn Canh Mùi, Âm Phủ Thái Tuế Cấn Tốn, Lục Hại Mùi, Tử Phù Tị, Cứu Thoái Mão. Lập hướng hung: Tuần Sơn La Hầu Quý, Bệnh Phù Hợi. Tu phương hung: Thiên Quan Phù Hợi, Địa Quan Phù Thìn, Đại Sát Tý, Đại Tướng Quân Dậu, Lực Sĩ Cấn, Tàm Thất Khôn, Tàm Quan Mùi, Tàm Mệnh Thân, Tuế Hình Mão, Hoàng Phan Thìn, Báo Vĩ Tuất, Phi Liêm Thân, Tang Môn Dần, Điếu Khách Tuất, Bạch Hổ Thân, Kim Thần Ngọ Mùi Thân Dậu, Độc Hoả Cấn, Ngũ Quỷ Thìn, Phá Bại Ngũ Quỷ Tốn.
Giảng: Mục năm Giáp Tý cho thấy một năm có khoảng năm mươi thần sát được an lên 24 sơn và cửu cung. Phần cát dài gần bằng phần hung: cát thần không phải hiếm. Điều cần làm khi tra là đặt toạ sơn và hướng của công trình lên bảng, xem sơn ấy có dính hung nhóm nào (chung, khai sơn hay lập hướng), rồi mới xét có cát thần nào chiếu để bổ cứu. Năm Giáp Tý toạ Bính, Đinh là phạm Toạ Sát; toạ Tý là phạm Thái Tuế; toạ Ngọ là phạm Tuế Phá.

Cát thần theo năm: Tuế Đức, Đức Hợp, Quý Nhân, Lộc, Mã – 歲德、貴人、祿馬
Nhóm cát thần đứng đầu mỗi mục năm đều lấy theo can hoặc chi của năm, theo những quy tắc mà quyển 1 Bản Nguyên đã đặt nền. Đây là chủ đề được giảng kỹ trong bài này.
- Tuế Đức: can dương của năm; năm can âm thì lấy can dương ngũ hợp với nó. Năm Giáp, Kỷ ở Giáp; Ất, Canh ở Canh; Bính, Tân ở Bính; Đinh, Nhâm ở Nhâm; Mậu, Quý ở Mậu.
- Tuế Đức Hợp: can ngũ hợp với Tuế Đức: Giáp hợp Kỷ, Canh hợp Ất, Bính hợp Tân, Nhâm hợp Đinh, Mậu hợp Quý. Vì Mậu, Kỷ không có trong 24 sơn, năm nào Đức hay Đức Hợp rơi vào Mậu Kỷ thì chỉ dùng khi chọn ngày giờ.
- Tuế Chi Đức: chi thứ sáu tính từ chi năm: năm Tý ở Tị, năm Sửu ở Ngọ, năm Dần ở Mùi.
- Dương, Âm Quý Nhân: theo can năm, như câu "Giáp Mậu Canh ngưu dương": năm Giáp dương quý ở Mùi, âm quý ở Sửu.
- Tuế Lộc, Tuế Mã: Lộc là chỗ lâm quan của can năm (Giáp ở Dần); Mã là dịch mã của chi năm (Thân Tý Thìn ở Dần).
- Tấu Thư, Bác Sĩ: Tấu Thư ở cung quẻ góc của phương mùa chứa chi năm (năm Hợi Tý Sửu ở Càn), Bác Sĩ ở cung đối diện.
| Năm | Tuế Đức | Đức Hợp | Chi Đức | Quý nhân dương / âm | Tuế Lộc | Tuế Mã | Tấu Thư / Bác Sĩ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Giáp Tý | Giáp | Kỷ | Tị | Mùi / Sửu | Dần | Dần | Càn / Tốn |
| Ất Sửu | Canh | Ất | Ngọ | Thân / Tý | Mão | Hợi | Càn / Tốn |
| Bính Dần | Bính | Tân | Mùi | Dậu / Hợi | Tị | Thân | Cấn / Khôn |
| Đinh Mão | Nhâm | Đinh | Thân | Hợi / Dậu | Ngọ | Tị | Cấn / Khôn |
| Mậu Thìn | Mậu | Quý | Dậu | Sửu / Mùi | Tị | Dần | Cấn / Khôn |
| Kỷ Tị | Giáp | Kỷ | Tuất | Tý / Thân | Ngọ | Hợi | Tốn / Càn |
| Canh Ngọ | Canh | Ất | Hợi | Sửu / Mùi | Thân | Thân | Tốn / Càn |
| Tân Mùi | Bính | Tân | Tý | Dần / Ngọ | Dậu | Tị | Tốn / Càn |
| Nhâm Thân | Nhâm | Đinh | Sửu | Mão / Tị | Hợi | Dần | Khôn / Cấn |
| Quý Dậu | Mậu | Quý | Dần | Tị / Mão | Tý | Hợi | Khôn / Cấn |

Bảng trên cho thấy một quy luật đẹp: năm Giáp Tý Tuế Đức và Tuế Lộc cùng ở Giáp Dần phía đông bắc lệch đông; năm Kỷ Tị Tuế Đức về lại Giáp. Người xưa nói "Tuế Đức như vua, Đức Hợp như hậu": sơn có Tuế Đức hay Đức Hợp chiếu thì khai sơn, lập hướng, tu phương đều thêm cát, và có thể chế bớt các sát nhẹ.
Tam Nguyên Tử Bạch: Nhất, Lục, Bát Bạch và Cửu Tử bay về đâu – 三元紫白
Tam Nguyên Tử Bạch ghi vị trí của bốn sao cát Nhất Bạch, Lục Bạch, Bát Bạch, Cửu Tử trong cửu cung của năm, chia theo ba nguyên. Năm Giáp Tý đầu thượng nguyên có Nhất Bạch nhập trung cung; Giáp Tý đầu trung nguyên có Tứ Lục nhập trung; Giáp Tý đầu hạ nguyên có Thất Xích nhập trung. Cách bay của các sao được giảng kỹ ở bài quyển 15.
| Năm | Thượng nguyên | Trung nguyên | Hạ nguyên |
|---|---|---|---|
| Giáp Tý | 1 Trung cung · 6 Khảm · 8 Chấn · 9 Tốn | 1 Khôn · 6 Đoài · 8 Ly · 9 Khảm | 1 Cấn · 6 Tốn · 8 Càn · 9 Đoài |
| Ất Sửu | 1 Càn · 6 Khôn · 8 Tốn · 9 Trung cung | 1 Chấn · 6 Cấn · 8 Khảm · 9 Khôn | 1 Ly · 6 Trung cung · 8 Đoài · 9 Cấn |
| Bính Dần | 1 Đoài · 6 Chấn · 8 Trung cung · 9 Càn | 1 Tốn · 6 Ly · 8 Khôn · 9 Chấn | 1 Khảm · 6 Càn · 8 Cấn · 9 Ly |
| Đinh Mão | 1 Cấn · 6 Tốn · 8 Càn · 9 Đoài | 1 Trung cung · 6 Khảm · 8 Chấn · 9 Tốn | 1 Khôn · 6 Đoài · 8 Ly · 9 Khảm |
| Mậu Thìn | 1 Ly · 6 Trung cung · 8 Đoài · 9 Cấn | 1 Càn · 6 Khôn · 8 Tốn · 9 Trung cung | 1 Chấn · 6 Cấn · 8 Khảm · 9 Khôn |
| Kỷ Tị | 1 Khảm · 6 Càn · 8 Cấn · 9 Ly | 1 Đoài · 6 Chấn · 8 Trung cung · 9 Càn | 1 Tốn · 6 Ly · 8 Khôn · 9 Chấn |
| Canh Ngọ | 1 Khôn · 6 Đoài · 8 Ly · 9 Khảm | 1 Cấn · 6 Tốn · 8 Càn · 9 Đoài | 1 Trung cung · 6 Khảm · 8 Chấn · 9 Tốn |
| Tân Mùi | 1 Chấn · 6 Cấn · 8 Khảm · 9 Khôn | 1 Ly · 6 Trung cung · 8 Đoài · 9 Cấn | 1 Càn · 6 Khôn · 8 Tốn · 9 Trung cung |
| Nhâm Thân | 1 Tốn · 6 Ly · 8 Khôn · 9 Chấn | 1 Khảm · 6 Càn · 8 Cấn · 9 Ly | 1 Đoài · 6 Chấn · 8 Trung cung · 9 Càn |
| Quý Dậu | 1 Trung cung · 6 Khảm · 8 Chấn · 9 Tốn | 1 Khôn · 6 Đoài · 8 Ly · 9 Khảm | 1 Cấn · 6 Tốn · 8 Càn · 9 Đoài |

Năm 2044 Giáp Tý mở đầu thượng nguyên mới (vận Nhất Bạch theo Huyền Không). Người làm nhà, đặt mộ trong khoảng 2044 đến 2053 dùng cột thượng nguyên; trong khoảng 1984 đến 1993 dùng cột hạ nguyên.
Cái Sơn Hoàng Đạo, Thông Thiên Khiếu, Tẩu Mã Lục Nhâm, Tứ Lợi Tam Nguyên – 蓋山黃道、通天竅、走馬六壬、四利三元
Bốn nhóm cát tiếp theo đều lấy theo chi năm: Cái Sơn Hoàng Đạo (bốn sao Tham Lang, Cự Môn, Vũ Khúc, Văn Khúc rơi vào các nhóm sơn nạp giáp), Thông Thiên Khiếu (mười hai sơn của tam hợp tiền phương, hậu phương), Tẩu Mã Lục Nhâm (sáu dương thần của Lục Nhâm) và Tứ Lợi Tam Nguyên (Thái Dương, Thái Âm, Long Đức, Phúc Đức). Lý của từng nhóm được giảng ở bài quyển 16 và 17; dưới đây là bảng mười năm của quyển 14.
| Năm | Tham Lang | Cự Môn | Vũ Khúc | Văn Khúc | Tam hợp tiền phương | Tam hợp hậu phương |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Giáp Tý | Chấn Canh Hợi Mùi | Đoài Đinh Tị Sửu | Tốn Tân | Khôn Ất | Cấn Dần Giáp Mão Ất Thìn | Khôn Thân Canh Dậu Tân Tuất |
| Ất Sửu | Cấn Bính | Tốn Tân | Đoài Đinh Tị Sửu | Ly Nhâm Dần Tuất | Càn Hợi Nhâm Tý Quý Sửu | Tốn Tị Bính Ngọ Đinh Mùi |
| Bính Dần | Cấn Bính | Tốn Tân | Đoài Đinh Tị Sửu | Ly Nhâm Dần Tuất | Khôn Thân Canh Dậu Tân Tuất | Cấn Dần Giáp Mão Ất Thìn |
| Đinh Mão | Càn Giáp | Ly Nhâm Dần Tuất | Khôn Ất | Tốn Tân | Tốn Tị Bính Ngọ Đinh Mùi | Càn Hợi Nhâm Tý Quý Sửu |
| Mậu Thìn | Đoài Đinh Tị Sửu | Chấn Canh Hợi Mùi | Cấn Bính | Khảm Quý Thân Thìn | Cấn Dần Giáp Mão Ất Thìn | Khôn Thân Canh Dậu Tân Tuất |
| Kỷ Tị | Đoài Đinh Tị Sửu | Chấn Canh Hợi Mùi | Cấn Bính | Khảm Quý Thân Thìn | Càn Hợi Nhâm Tý Quý Sửu | Tốn Tị Bính Ngọ Đinh Mùi |
| Canh Ngọ | Tốn Tân | Cấn Bính | Chấn Canh Hợi Mùi | Càn Giáp | Khôn Thân Canh Dậu Tân Tuất | Cấn Dần Giáp Mão Ất Thìn |
| Tân Mùi | Khôn Ất | Khảm Quý Thân Thìn | Càn Giáp | Chấn Canh Hợi Mùi | Tốn Tị Bính Ngọ Đinh Mùi | Càn Hợi Nhâm Tý Quý Sửu |
| Nhâm Thân | Khôn Ất | Khảm Quý Thân Thìn | Càn Giáp | Chấn Canh Hợi Mùi | Cấn Dần Giáp Mão Ất Thìn | Khôn Thân Canh Dậu Tân Tuất |
| Quý Dậu | Ly Nhâm Dần Tuất | Càn Giáp | Khảm Quý Thân Thìn | Cấn Bính | Càn Hợi Nhâm Tý Quý Sửu | Tốn Tị Bính Ngọ Đinh Mùi |
| Năm | Thần Hậu | Công Tào | Thiên Cương | Thắng Quang | Truyền Tống | Hà Khôi | Thái Dương · Thái Âm · Long Đức · Phúc Đức |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Giáp Tý | Nhâm Tý | Cấn Dần | Ất Thìn | Bính Ngọ | Khôn Thân | Tân Tuất | Sửu · Mão · Mùi · Dậu |
| Ất Sửu | Càn Hợi | Quý Sửu | Giáp Mão | Tốn Tị | Đinh Mùi | Canh Dậu | Dần · Thìn · Thân · Tuất |
| Bính Dần | Tân Tuất | Nhâm Tý | Cấn Dần | Ất Thìn | Bính Ngọ | Khôn Thân | Mão · Tị · Dậu · Hợi |
| Đinh Mão | Canh Dậu | Càn Hợi | Quý Sửu | Giáp Mão | Tốn Tị | Đinh Mùi | Thìn · Ngọ · Tuất · Tý |
| Mậu Thìn | Khôn Thân | Tân Tuất | Nhâm Tý | Cấn Dần | Ất Thìn | Bính Ngọ | Tị · Mùi · Hợi · Sửu |
| Kỷ Tị | Đinh Mùi | Canh Dậu | Càn Hợi | Quý Sửu | Giáp Mão | Tốn Tị | Ngọ · Thân · Tý · Dần |
| Canh Ngọ | Bính Ngọ | Khôn Thân | Tân Tuất | Nhâm Tý | Cấn Dần | Ất Thìn | Mùi · Dậu · Sửu · Mão |
| Tân Mùi | Tốn Tị | Đinh Mùi | Canh Dậu | Càn Hợi | Quý Sửu | Giáp Mão | Thân · Tuất · Dần · Thìn |
| Nhâm Thân | Ất Thìn | Bính Ngọ | Khôn Thân | Tân Tuất | Nhâm Tý | Cấn Dần | Dậu · Hợi · Mão · Tị |
| Quý Dậu | Giáp Mão | Tốn Tị | Đinh Mùi | Canh Dậu | Càn Hợi | Quý Sửu | Tuất · Tý · Thìn · Ngọ |

Hung sát chung cho khai sơn, lập hướng, tu phương: Thái Tuế, Tuế Phá, Tam Sát – 太歲、歲破、三煞
Năm hung sát đứng đầu phần hung kỵ cả khai sơn, lập hướng lẫn tu phương. Thái Tuế ở chi năm, Tuế Phá ở chi xung, Tam Sát là ba chi đối diện tam hợp của năm, Toạ Sát và Hướng Sát là hai can trong phương Tam Sát và hai can đối diện, Phù Thiên Không Vong lấy theo can năm. Mười năm Giáp Tý đến Quý Dậu có Tam Sát xoay đủ bốn phương: Tị Ngọ Mùi (nam), Dần Mão Thìn (đông), Hợi Tý Sửu (bắc), Thân Dậu Tuất (tây).
| Năm | Thái Tuế | Tuế Phá | Tam Sát | Toạ Sát | Hướng Sát | Phù Thiên Không Vong |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Giáp Tý | Tý | Ngọ | Tị Ngọ Mùi | Bính Đinh | Nhâm Quý | Ly Nhâm |
| Ất Sửu | Sửu | Mùi | Dần Mão Thìn | Giáp Ất | Canh Tân | Khảm Quý |
| Bính Dần | Dần | Thân | Hợi Tý Sửu | Nhâm Quý | Bính Đinh | Tốn Tân |
| Đinh Mão | Mão | Dậu | Thân Dậu Tuất | Canh Tân | Giáp Ất | Chấn Canh |
| Mậu Thìn | Thìn | Tuất | Tị Ngọ Mùi | Bính Đinh | Nhâm Quý | Khôn Ất |
| Kỷ Tị | Tị | Hợi | Dần Mão Thìn | Giáp Ất | Canh Tân | Càn Giáp |
| Canh Ngọ | Ngọ | Tý | Hợi Tý Sửu | Nhâm Quý | Bính Đinh | Đoài Đinh |
| Tân Mùi | Mùi | Sửu | Thân Dậu Tuất | Canh Tân | Giáp Ất | Cấn Bính |
| Nhâm Thân | Thân | Dần | Tị Ngọ Mùi | Bính Đinh | Nhâm Quý | Càn Giáp |
| Quý Dậu | Dậu | Mão | Dần Mão Thìn | Giáp Ất | Canh Tân | Khôn Ất |

Kỵ riêng khai sơn, lập hướng và tu phương: Âm Phủ, La Hầu, Quan Phù, Đại Tướng Quân – 開山、立向、修方凶
Ba nhóm cuối chỉ kỵ một việc. Kỵ khai sơn có Niên Khắc Sơn Gia, Âm Phủ Thái Tuế, Lục Hại, Tử Phù, Cứu Thoái; kỵ lập hướng có Tuần Sơn La Hầu, Bệnh Phù; kỵ tu phương có Thiên Quan Phù, Địa Quan Phù, Đại Sát, Đại Tướng Quân, Lực Sĩ, ba sao Tàm, Tuế Hình, Hoàng Phan, Báo Vĩ, Phi Liêm, Tang Môn, Điếu Khách, Bạch Hổ, Kim Thần, Độc Hoả, Ngũ Quỷ, Phá Bại Ngũ Quỷ. Nghĩa là một sơn có Đại Tướng Quân thì đừng động thổ ở phương ấy, nhưng vẫn có thể là toạ sơn của nhà.
| Năm | Niên Khắc Sơn Gia | Âm Phủ Thái Tuế | Lục Hại | Tử Phù | Cứu Thoái | Tuần Sơn La Hầu | Bệnh Phù |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Giáp Tý | Giáp Dần Thìn Tốn Tuất Khảm Tân Thân Sửu Quý Khôn Canh Mùi | Cấn Tốn | Mùi | Tị | Mão | Quý | Hợi |
| Ất Sửu | Chấn Cấn Tị | Đoài Càn | Ngọ | Ngọ | Tý | Cấn | Tý |
| Bính Dần | Chấn Cấn Tị | Khảm Khôn | Tị | Mùi | Dậu | Giáp | Sửu |
| Đinh Mão | Ly Nhâm Bính Ất | Càn Ly | Thìn | Thân | Ngọ | Ất | Dần |
| Mậu Thìn | Giáp Dần Thìn Tốn Tuất Khảm Tân Thân Sửu Quý Khôn Canh Mùi | Khôn Chấn | Mão | Dậu | Mão | Tốn | Mão |
| Kỷ Tị | Chấn Cấn Tị | Tốn Cấn | Dần | Tuất | Tý | Bính | Thìn |
| Canh Ngọ | Càn Hợi Đoài Đinh | Càn Đoài | Sửu | Hợi | Dậu | Đinh | Tị |
| Tân Mùi | Giáp Dần Thìn Tốn Tuất Khảm Tân Thân Sửu Quý Khôn Canh Mùi | Khôn Khảm | Tý | Tý | Ngọ | Khôn | Ngọ |
| Nhâm Thân | 24 sơn đều không bị khắc; sau đông chí khắc Càn Hợi Đoài Đinh | Ly Càn | Hợi | Sửu | Mão | Canh | Mùi |
| Quý Dậu | Càn Hợi Đoài Đinh | Chấn Khôn | Tuất | Dần | Tý | Tân | Thân |
Bảng các sát kỵ tu phương của mười năm:
| Năm | Thiên / Địa Quan Phù | Đại Sát | Đại Tướng Quân | Lực Sĩ | Tàm Thất · Tàm Quan · Tàm Mệnh | Tuế Hình | Hoàng Phan / Báo Vĩ | Phi Liêm | Tang Môn / Điếu Khách | Bạch Hổ | Kim Thần | Độc Hoả | Ngũ Quỷ / Phá Bại Ngũ Quỷ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Giáp Tý | Hợi / Thìn | Tý | Dậu | Cấn | Khôn · Mùi · Thân | Mão | Thìn / Tuất | Thân | Dần / Tuất | Thân | Ngọ Mùi Thân Dậu | Cấn | Thìn / Tốn |
| Ất Sửu | Thân / Tị | Dậu | Dậu | Cấn | Khôn · Mùi · Thân | Tuất | Sửu / Mùi | Dậu | Mão / Hợi | Dậu | Thìn Tị | Chấn | Mão / Cấn |
| Bính Dần | Tị / Ngọ | Ngọ | Tý | Tốn | Càn · Tuất · Hợi | Tị | Tuất / Thìn | Tuất | Thìn / Tý | Tuất | Dần Mão Ngọ Mùi Tý Sửu | Chấn | Dần / Khôn |
| Đinh Mão | Dần / Mùi | Mão | Tý | Tốn | Càn · Tuất · Hợi | Tý | Mùi / Sửu | Tị | Tị / Sửu | Hợi | Dần Mão Tuất Hợi | Khảm | Sửu / Chấn |
| Mậu Thìn | Hợi / Thân | Tý | Tý | Tốn | Càn · Tuất · Hợi | Thìn | Thìn / Tuất | Ngọ | Ngọ / Dần | Tý | Thân Dậu Tý Sửu | Tốn | Tý / Ly |
| Kỷ Tị | Thân / Dậu | Dậu | Mão | Khôn | Cấn · Sửu · Dần | Thân | Sửu / Mùi | Mùi | Mùi / Mão | Sửu | Ngọ Mùi Thân Dậu | Tốn | Hợi / Khảm |
| Canh Ngọ | Tị / Tuất | Ngọ | Mão | Khôn | Cấn · Sửu · Dần | Ngọ | Tuất / Thìn | Dần | Thân / Thìn | Dần | Thìn Tị | Đoài | Tuất / Đoài |
| Tân Mùi | Dần / Hợi | Mão | Mão | Khôn | Cấn · Sửu · Dần | Sửu | Mùi / Sửu | Mão | Dậu / Tị | Mão | Dần Mão Ngọ Mùi Tý Sửu | Ly | Dậu / Càn |
| Nhâm Thân | Hợi / Tý | Tý | Ngọ | Càn | Tốn · Thìn · Tị | Dần | Thìn / Tuất | Thìn | Tuất / Ngọ | Thìn | Dần Mão Tuất Hợi | Ly | Thân / Tốn |
| Quý Dậu | Thân / Sửu | Dậu | Ngọ | Càn | Tốn · Thìn · Tị | Dậu | Sửu / Mùi | Hợi | Hợi / Mùi | Tị | Thân Dậu Tý Sửu | Khôn | Mùi / Cấn |

Năm Giáp Tý (1984, 2044): cát phương và hung phương
Đặt các thần sát chính của năm Giáp Tý lên vòng 24 sơn, ta có hai bức tranh đối nhau. Phía cát: Tuế Đức ở Giáp, Tuế Lộc và Tuế Mã cùng ở Dần, dương quý ở Mùi, âm quý ở Sửu, Thái Dương ở Sửu, Thái Âm ở Mão. Phía hung: Thái Tuế ở Tý, Tuế Phá ở Ngọ, Tam Sát ở Tị Ngọ Mùi với Toạ Sát Bính Đinh, Phù Thiên Không Vong ở Ly Nhâm, Tuần Sơn La Hầu ở Quý, Bệnh Phù ở Hợi. Nhìn hai sơ đồ cạnh nhau thấy ngay: năm Giáp Tý nửa phía nam vòng sơn nặng sát, nửa phía đông bắc nhiều cát.


Hệ quả thực tế: năm Giáp Tý, nhà toạ Tý hướng Ngọ vừa toạ Thái Tuế vừa hướng vào Tuế Phá và Tam Sát, là năm không nên khai sơn. Nhà toạ Cấn, toạ Dần, toạ Giáp được Tuế Đức, Lộc, Mã chiếu, nếu hình thế đúng thì là những sơn thuận của năm.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Quyển 14 mở ra cả bộ Niên Biểu với một ý mà Phong Thuỷ Liên Hoa coi là căn bản: sơn hướng có thời. Theo Thầy Vũ Giới, cùng một căn nhà, cùng một toạ hướng, làm năm này thì thuận, làm năm khác thì phạm; vì khí của năm (Thái Tuế) xoay quanh vòng 24 sơn, kéo theo cả bộ cát thần và hung sát.

Phong Thuỷ Liên Hoa đọc Niên Biểu cùng với vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục: Thái Tuế là "chủ" của khí năm, Tuế Đức là chỗ khí năm phát ra thiên can, Tam Sát là chỗ khí năm đối địch. Đọc như vậy, bảng tra trở thành bản đồ của dòng khí năm trên mặt đất, chứ không phải danh sách kiêng cữ.
Phong Thuỷ Liên Hoa giữ ba nguyên tắc khi dùng Niên Biểu:
- Hình trước, năm sau. "Nhất hình nhì khí": đất sai long, nhà phạm hình sát thì năm tốt cũng không cứu được; Niên Biểu chỉ dùng khi hình đã đúng.
- Tách ba việc. Mỗi công trình phải xét riêng toạ sơn (khai sơn), hướng (lập hướng) và phương động thổ (tu phương); một sơn có thể kỵ việc này mà không kỵ việc kia.
- Đổi năm, không đổi hướng. Khi hướng đã đúng hình thế mà năm phạm Tam Sát, Tuế Phá, thì dời năm khởi công, không xoay hướng nhà cho hợp năm.
Đó là lý pháp. Phép phối sơn hướng của năm với tháng, ngày, giờ, với tuổi gia chủ và cục phi tinh của công trình là thủ pháp, phải dạy trực tiếp.
Những hiểu lầm thường gặp khi tra Niên Biểu
Niên Biểu là bảng tra nên rất dễ dùng sai khi chỉ đọc một dòng.

- "Năm nay xấu với tuổi tôi nên không làm nhà." Niên Biểu không nói về tuổi; nó nói về sơn hướng. Năm nào cũng có sơn cát, sơn hung.
- "Phạm Thái Tuế là cả năm xui." Trong Niên Biểu, Thái Tuế là một phương trên vòng 24 sơn; kỵ là kỵ khai sơn, lập hướng, tu phương ở phương đó.
- "Sơn có Tuế Đức thì làm gì cũng được." Tuế Đức cát nhưng không xoá được Tuế Phá hay Tam Sát nếu cùng rơi vào sơn ấy; phải cân như phép sáu bậc ở quyển 10.
- "Bảng năm 1984 không dùng cho 2044." Vòng sáu mươi năm lặp lại; chỉ có Tam Nguyên Tử Bạch là phải đổi cột theo nguyên.
Ghi nhớ nhanh quyển 14:
| Mục | Một câu để nhớ |
|---|---|
| Lời đề | "Thần sát theo năm mà đổi chỗ… rõ như trên bàn tay" |
| Mười năm | Giáp Tý đến Quý Dậu: 1984–1993, 2044–2053 (1924–1933) |
| Ba việc | Khai sơn = toạ sơn; lập hướng = hướng; tu phương = phương sửa chữa |
| Tuế Đức | Can dương của năm; can âm lấy can dương hợp: Ất Canh ở Canh |
| Quý Nhân | Giáp Mậu Canh ở Sửu Mùi; Ất Kỷ ở Tý Thân |
| Giáp Tý | Tuế Đức Giáp, Lộc Mã Dần; Tam Sát Tị Ngọ Mùi, Tuế Phá Ngọ |
Nguồn: Khâm Định Hiệp Kỷ Biện Phương Thư (欽定協紀辨方書), quyển 14 "Niên Biểu 1" (年表一, 甲子 đến 癸酉), bản chép trong Tứ Khố Toàn Thư. Bảng trong bài chép đủ các mục của mười năm, chuyển sang tên tiếng Việt; tên năm dương lịch và nạp âm ghi thêm cho dễ tra. Bản chép quyển 14 có hai mục năm Đinh Mão và Quý Dậu, phần hung sát bị chép lệch một ô (tên sát và chữ phương vị trượt nhau, như "陰府太歲山乾", "六害離"); bài đặt lại theo lệ của các năm cùng can, cùng chi ở năm quyển sau. Các chỗ sửa khác: Đinh Mão "龍德戊" là 龍德戌; Quý Dậu chép hai lần "太陽" thì chữ sau là 太陰; Nhâm Thân "勝光辛卯" là 勝光辛戌. Các chữ dị thể 嵗, 隂, 㢲, 尅, 䦕, 旛/幡 đổi thành 歲, 陰, 巽, 剋, 開, 旛; trong các mục phương vị, chữ 己 chép nhầm cho 巳 (Tị) đều sửa lại. Sơ đồ vẽ lại bởi Phong Thuỷ Liên Hoa. Phong Thuỷ Liên Hoa biên soạn.
Bài trước: Quyển 13 · Công Quy 2: năm canh, trung tinh và 28 tú
Bài sau: Quyển 15 · Niên Biểu 2: bảng năm Giáp Tuất – Quý Mùi (1994–2003)
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này
- La Kinh Liên Hoa: đo toạ sơn, lập hướng và xem 24 sơn để đối chiếu với bảng Niên Biểu.
- Trạch Cát Liên Hoa: tra Thái Tuế, Tam Sát, Tuế Phá của năm và chọn tháng, ngày, giờ.
- Lập Cục Pháp: định cục bằng hình trước khi xét sơn hướng của năm.
Bài liên quan
- Hiệp Kỷ Biện Phương Thư quyển 15 Niên Biểu 2
- Hiệp Kỷ Biện Phương Thư quyển 10 Nghi Kỵ
- Hiệp Kỷ Biện Phương Thư quyển 1 Bản Nguyên
- Toàn bộ chuyên mục Hiệp Kỷ Biện Phương Thư
- Chuyên mục Trạch Nhật
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Muốn học cách đặt sơn hướng của năm lên công trình thật, phối với hình thế và phi tinh, các bạn ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Quyển 14 Hiệp Kỷ Biện Phương Thư nói về gì? – 卷十四論何事?
Quyển 14 là Niên Biểu 1, bảng thần sát theo năm của mười năm Giáp Tý đến Quý Dậu (1984–1993, 2044–2053), chia cát và hung cho khai sơn, lập hướng, tu phương.
Khai sơn, lập hướng, tu phương khác nhau thế nào? – 開山立向修方何別?
Khai sơn là toạ sơn của nhà hay mộ, lập hướng là sơn đối diện mà công trình nhìn ra, tu phương là phương động thổ, sửa chữa tính từ tâm nhà. Mỗi việc có nhóm sát kỵ riêng.
Năm Giáp Tý Tam Sát ở đâu? – 甲子年三煞何在?
Năm Giáp Tý Tam Sát ở Tị Ngọ Mùi phía nam, Toạ Sát ở Bính Đinh, Hướng Sát ở Nhâm Quý, Tuế Phá ở Ngọ, Thái Tuế ở Tý.
Tuế Đức tính thế nào? – 歲德如何起?
Năm can dương lấy chính can năm; năm can âm lấy can dương ngũ hợp: Giáp Kỷ ở Giáp, Ất Canh ở Canh, Bính Tân ở Bính, Đinh Nhâm ở Nhâm, Mậu Quý ở Mậu.
Bảng năm có dùng lại được sau sáu mươi năm không? – 年表可循環用否?
Được. Vòng sáu mươi hoa giáp lặp lại nên bảng Giáp Tý dùng cho 1924, 1984, 2044; riêng Tam Nguyên Tử Bạch phải lấy đúng cột của nguyên đang dùng.








