Nhà dựa vách núi: tọa thực triều hư trong phong thủy

Tọa thực triều hư là một trong những nguyên tắc nền của phong thuỷ nhà ở: sau lưng phải đặc, phải có chỗ dựa; trước mặt phải trống, phải có chỗ đón. Có một tấm ảnh minh hoạ rất rõ nguyên tắc này, dù nhìn qua lại thấy "kỳ lạ": một căn nhà gạch năm, sáu tầng dựng ngay sát vách núi đá, phần chân là cột bê tông cao vút, phía sau là sườn núi cây cối um tùm, một con đường nhỏ men theo vách. Dòng chữ trên ảnh chỉ ghi "loại nhà này…". Lời bình kèm theo nói: người không hiểu phong thuỷ thì cho rằng nhà này có vấn đề, nhưng người ở lại làm ăn được – vì nhà tàng phong tụ khí, toạ thực có dựa.

Bài này không bình riêng căn nhà trong ảnh. Bài này giải thích tọa thực triều hư là gì, vì sao nhà dựa núi lại được coi trọng, và nhà dựa vách núi cần lưu ý những gì để vừa có dựa vừa an toàn.

Tọa thực triều hư là gì?

"Tọa" là chỗ ngồi, phía sau lưng. "Triều" là phía trước mặt. "Thực" là đặc, chắc, có vật. "Hư" là trống, mở, có khoảng.

Tọa thực triều hư nghĩa là: sau lưng ngôi nhà có núi, có gò, có khối nhà cao, có tường đặc làm chỗ dựa; trước mặt có sân, có đường, có ruộng, có nước làm khoảng đón khí. Giống như một người ngồi trên ghế có lưng tựa vững chãi, mặt nhìn ra khoảng rộng – vừa yên vừa thoáng.

Ngược lại là tọa hư triều thực: sau lưng trống trơn, trước mặt bị chắn. Như người ngồi ghế đẩu không lưng, mặt sát vào tường – vừa bất an vừa bí bách.

Thầy Vũ Giới giảng: "Hình nào khí đó." Có dựa thì khí tụ ở sau lưng, có đón thì khí vào từ phía trước. Một căn nhà tọa thực triều hư là căn nhà có trục khí rõ ràng: vào từ trước, tụ ở giữa, được giữ bởi phía sau.

Vì sao nhà dựa núi được coi trọng?

Trong phong thuỷ âm trạch và dương trạch, núi phía sau là phụ mẫu sơn, là huyền vũ – chỗ dựa của cả cục. Nhà dựa núi có mấy cái lợi:

• Chắn gió phía sau. Gió mạnh thường thổi từ phía cao xuống hoặc từ hướng trống. Có núi sau lưng, gió bị chặn, khí quanh nhà êm.
• Khí từ núi đổ xuống. Núi là nơi khí khởi đi. Nhà ngay chân núi đón được mạch khí đi xuống – nếu đúng chỗ mạch dừng.
• Tâm lý vững vàng. Người ở có cảm giác được che chở, không bị bỏ trống sau lưng.
• Tầm nhìn mở phía trước. Nhà dựa núi thường nhìn ra thung lũng, ruộng, sông – minh đường rộng.

Đây chính là "tàng phong tụ khí" – giấu được gió, gom được khí. Cổ nhân chọn đất làng, đất nhà, đất mộ đều tìm thế này trước tiên.

Thầy Vũ Giới giảng: "Không có Hình thì Khí không tụ. Không có Cục tốt thì hướng tốt cũng chẳng để làm gì."

Dựa núi khác với bị núi đè

Tuy vậy, dựa núi và bị núi đè là hai chuyện khác nhau. Người xem phong thuỷ phải phân biệt:

• Dựa là núi ở phía sau, có khoảng cách vừa phải, sườn thoai thoải, cây cối phủ đều, mặt núi quay về phía nhà.
• Bị đè là vách núi dựng đứng sát lưng nhà, đá lộ, có nguy cơ lở, nhà nằm trong bóng núi cả ngày.

Núi dựa tốt là núi "hữu tình" – như người cha đứng sau đặt tay lên vai con. Núi đè là núi "áp" – như bức tường sắp đổ.

Với căn nhà dựng sát vách đá như trong ảnh, câu hỏi phải hỏi tiếp là: vách đá đó có vững không, có cây giữ đất không, mùa mưa có sạt không, nhà có bị khuất nắng quá mức không? Phong thuỷ tốt mà nhà không an toàn thì cũng không còn ý nghĩa.

Nhà nhiều tầng trên cột cao

Một chi tiết đáng chú ý của những căn nhà dựng sát vách núi dốc là phần chân: nhà không đặt trên nền đất mà đặt trên những cột bê tông cao, vì phía dưới là dốc. Nhìn từ dưới lên, nhà như đứng "chân không chạm đất".

Trong Liên Hoa, nóc và nền là một cặp phu thê chính phối. Nền là chỗ nhà tiếp đất, nhận địa khí. Nhà đứng trên cột cao, khoảng trống dưới chân để gió lùa qua, là nền "hư" – địa khí không lên tới. Đây là điểm yếu cần bù.

Cách bù thường thấy:

1. Bịt kín phần chân. Xây tường bao quanh các cột, biến khoảng trống thành kho, gara – để gió không lùa dưới nhà.
2. Đặt phần sinh hoạt chính ở tầng tiếp đất phía núi. Ở những nhà dựa dốc, thường có một tầng mà phía sau chạm đất núi – đó là tầng "thực" nhất, nên đặt phòng thờ, phòng chủ ở đây.
3. Tạo sân, ban công rộng phía trước. Làm minh đường cho nhà trên cao.

Đây là lý pháp. Cụ thể đặt gì ở tầng nào phải xem từng nhà.

Vì sao người ngoài hay chê?

Nhà dựa vách núi thường bị người ngoài chê: trông nguy hiểm, chật chội, tối, "ngồi trên đầu núi". Những lời chê ấy có phần đúng về an toàn và ánh sáng. Nhưng về phong thuỷ, họ thường bỏ qua mấy điều:

• Nhà có chỗ dựa vững – điều nhiều nhà phố ở đồng bằng không có.
• Gió phía sau bị chặn, khí quanh nhà êm hơn nhà đứng giữa đồng trống.
• Phía trước thường mở ra thung lũng – minh đường rộng mà nhà phố không thể có.

Người không hiểu phong thuỷ nhìn bằng mắt thẩm mỹ thông thường: nhà phải đứng trên đất bằng, có sân vườn, có lối đi rộng. Người hiểu phong thuỷ nhìn bằng mắt Hình Pháp: có dựa không, có đón không, khí tụ hay tán. Đi từ gốc sẽ thấu triệt cái ngọn, còn trên ngọn thì muôn đời không thể thấy gốc.

Tàng phong tụ khí: giấu gió để gom khí

Lời bình của bài gốc nhắc đến bốn chữ "tàng phong tụ khí". Đây là cốt lõi của chữ "phong thuỷ": phong là gió, thuỷ là nước. Khí gặp gió thì tán, gặp nước thì dừng. Muốn khí tụ, trước hết phải tàng phong – giấu được gió.

Giấu gió không có nghĩa là bịt kín không cho gió vào. Nhà kín mít thì khí tù, ẩm, bí. Giấu gió nghĩa là gió vào được nhưng đã bị làm dịu: qua núi, qua cây, qua tường, qua sân, đến khi vào nhà chỉ còn là làn gió nhẹ. Gió mạnh, gió lùa, gió xoáy là thứ cần giấu.

Ở vùng núi, núi sau lưng giấu gió phía sau; hai nhánh núi hai bên – long hổ – giấu gió hai bên; phía trước có án sơn thấp giấu gió phía trước. Bốn phía được che mà vẫn mở một cửa đón khí – đó là thế tàng phong hoàn chỉnh.

Căn nhà dựng sát vách núi có được phía sau, nhưng phải xem thêm hai bên. Nếu hai bên trống, gió vẫn lùa ngang qua mặt nhà. Khi đó có thể trồng cây cao, xây tường bao hai bên để bù.

Ở phố, "núi" giấu gió là các khối nhà xung quanh. Nhà kẹp giữa hai nhà khác có long hổ tự nhiên. Nhà góc, nhà đứng một mình giữa khu đất trống thì cần cây xanh, tường rào để giấu gió. Nhà trên tầng cao chung cư thì ban công, kính, rèm là lớp giấu gió cuối cùng.

Đây là lý do Liên Hoa nói phong thuỷ là "y học cho đất đai": bệnh "gió lùa" thì chữa bằng che chắn; bệnh "khí tù" thì chữa bằng mở thoáng. Chẩn đúng bệnh rồi mới kê thuốc.

Tọa thực triều hư cho nhà phố

Nhà phố ở đồng bằng không có núi, nhưng nguyên tắc tọa thực triều hư vẫn áp dụng được:

• Phía sau đặc. Tường sau kín, không mở cửa lớn ra hẻm sau; nếu có nhà cao hơn phía sau thì đó là chỗ dựa tốt.
• Phía trước mở. Có sân, hiên, khoảng lùi trước cửa; không chất đồ chắn cửa chính.
• Cửa trước cửa sau không thẳng hàng. Nếu thẳng hàng, khí vào trước ra sau ngay, gọi là "xuyên đường", tọa không còn thực.
• Phòng chính đặt ở nửa sau nhà. Phòng ngủ chủ, phòng thờ ở vùng "thực", phòng khách ở vùng "hư".

Âm dương của tọa và triều

Nhất âm nhất dương chi vị đạo. Tọa thực là âm – tĩnh, đặc, giữ. Triều hư là dương – động, mở, đón. Một căn nhà tốt phải có cả hai. Có giữ mà không có đón thì khí tù. Có đón mà không có giữ thì khí trôi.

Nhiều căn nhà ngày nay bị lệch: mặt tiền kính toàn bộ, mặt sau cũng kính toàn bộ để "thoáng" – không còn chỗ thực. Hoặc ngược lại: nhà kín bưng bốn phía, cửa nhỏ, không sân – không còn chỗ hư. Theo vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục, khí "chạy như nước – xoắn như gió": phải có chỗ chảy vào và chỗ đọng lại.

Những hiểu lầm hay gặp

Cứ dựa núi là tốt

Dựa núi chỉ tốt khi núi vững, sườn thoải, có cây, không đè. Vách đá nguy hiểm thì an toàn phải đặt lên trước.

Nhà trên cột là xấu

Nhà trên cột có nền hư, cần bù; nhưng nếu có tầng tiếp đất phía núi và được che kín chân thì vẫn ở tốt.

Mở càng nhiều càng thoáng càng tốt

Mở cả trước lẫn sau làm mất chỗ dựa. Thoáng cần đi kèm với kín.

Cuối cùng, phong thuỷ không đứng trên an toàn. Một căn nhà có chỗ dựa đẹp mà nền móng yếu, vách núi lở, đường đi nguy hiểm thì trước hết phải được kỹ sư xem xét kết cấu. Phong thuỷ sư chính là kiến trúc sư cổ – và kiến trúc sư nào cũng đặt sự vững chãi lên trước.

Tóm lại

Tọa thực triều hư là sau lưng đặc, có dựa; trước mặt trống, có đón. Nhà dựa núi được coi trọng vì tàng phong tụ khí, có phụ mẫu sơn che chở. Nhưng phải phân biệt dựa với bị đè, và đặt an toàn lên trước. Nhà trên cột cao cần bù phần nền hư. Với nhà phố, giữ phía sau đặc, phía trước mở, cửa trước sau không thẳng hàng, phòng chính ở nửa sau – là đã có tọa thực triều hư.

Đại đạo chí giản. Hiểu vậy là đủ!

— Vũ Kim —

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này

• Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa 2D: vẽ mặt bằng để xem phía sau có đặc, phía trước có mở, cửa trước sau có thẳng hàng không.
• Lập Cục Pháp: định tâm, xem cục đất trước khi bàn đến hướng.
• La kinh Liên Hoa: đo sơn hướng sau khi đã định đúng cục.

Bài liên quan

• Chung cư dưới chân núi theo phong thủy
• Tổ sơn, thiếu tổ, phụ mẫu sơn
• Nhà phía trước cao hơn nhà mình
• Sơn thủy hữu tình là gì?

Câu hỏi thường gặp

Tọa thực triều hư là gì?

Là sau lưng nhà đặc, có núi, gò, tường hoặc nhà cao làm chỗ dựa; trước mặt trống, có sân, đường, nước làm khoảng đón khí.

Nhà dựa vách núi có tốt không?

Tốt khi núi vững, sườn thoải, có cây phủ, không đè. Vách đá dựng đứng, lộ đá, có nguy cơ sạt thì phải đặt an toàn lên trước.

Nhà đứng trên cột cao có sao không?

Nền hư, gió lùa dưới nhà, địa khí không lên tới. Có thể bù bằng xây kín chân, đặt phòng chính ở tầng tiếp đất phía núi.

Nhà phố áp dụng tọa thực triều hư thế nào?

Giữ phía sau đặc, phía trước có sân, hiên; cửa trước và cửa sau không thẳng hàng; phòng chính đặt ở nửa sau nhà.

Tàng phong tụ khí nghĩa là gì?

Là giấu được gió để gom được khí: gió vào nhà phải được làm dịu qua núi, cây, tường, sân. Gió lùa, gió xoáy làm khí tán; nhà kín mít thì khí tù.