💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Nhập Địa Nhãn Toàn Thư (2): Hai mươi bốn cung thiên tinh và long pháp

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Nhập Địa Nhãn Toàn Thư (2): Hai mươi bốn cung thiên tinh và long pháp

Nhập Địa Nhãn Toàn Thư (2): Hai mươi bốn cung thiên tinh và long pháp
入地眼全書 · quyển 1 Thiên Tinh (天星卷一), từ "乾宮天星 · 乾龍法" đến "戌宮天星 · 戌龍法" · bộ mười quyển
Tác giả: Tống, Nam Xương, Cô Thác trưởng lão Tĩnh Đạo hoà thượng (宋南昌辜託長老靜道和尚) soạn; Đông Điền Vạn Thụ Hoa (萬樹華, tự Nhân Thôn 仁村) biên thứ; Điềm Chân Từ Hiếu Tiên (徐孝先) hiệu tự
Bản gốc: bản khắc Đạo Quang Bính Tuất (道光丙戌, 1826), Văn Tinh đường tàng bản (文星堂藏板), in trong Cố Cung trân bản tùng san (故宮珍本叢刊).

Bài trước mở quyển một Nhập Địa Nhãn Toàn Thư bằng Thiên Tinh quái tự: thiên đế đi thuận, thái dương đi nghịch, gặp nhau ở tám tiết thành sáu cặp hợp. Bài này đi tiếp phần thân của quyển: hai mươi bốn cung thiên tinh. Với mỗi sơn trên la kinh, Cô Thác trưởng lão viết hai mục liền nhau: mục "thiên tinh" (天星) nói sơn ấy ứng với sao nào, tú nào trên trời, nhận thời lệnh tiết nào; mục "long pháp" (龍法) nói long đi từ sơn ấy phải ra sao mới là thượng cách, kiêng đi chung với sơn nào, kết huyệt thì ứng việc gì. Hai mươi bốn cung chiếm gần hai mươi trang bản khắc (tr. 9–27), nên bài này chép trọn nguyên văn cung Càn làm mẫu, trích những đoạn then chốt của các cung Hợi, Thìn, Ly, Tuất, và tóm cả hai mươi bốn cung vào một bảng tra.

Núi đỏ dưới bầu trời đêm đầy sao
Núi dưới trời sao: quyển Thiên Tinh lấy tú trên trời ứng với sơn dưới đất, mỗi sơn một tú. Ảnh: John Fowler, Wikimedia Commons, CC BY 2.0.

Trả lời nhanh: Hai mươi bốn cung thiên tinh trong Nhập Địa Nhãn Toàn Thư là phần gắn mỗi sơn của la kinh với một tú trong nhị thập bát tú, đi theo chiều kim đồng hồ từ Càn: Càn ứng tú Khuê, Hợi ứng tú Bích, Nhâm ứng tú Thất, Tý ứng Hư Nguy, cho đến Tuất ứng tú Lâu. Mỗi cung có mục thiên tinh (sao chiếu, tiết khí) và mục long pháp (long thượng, trung, hạ cách và điều kiêng). Ba ý lớn cần nhớ: đất phải đủ năm điều long mạnh, huyệt thật, sa chầu, nước trong, án chầu mới là đất; năm long Hợi, Tân, Ngọ, Tốn, Mão kẹp giữa hai sơn khác loại, phải đi chính và lập chính hướng; bốn long Thìn Tuất Sửu Mùi là đại long, kinh đô châu quận phần nhiều kết trên đó, không phải "mộ long" xấu như thầy tục nói.

Thầy Vũ Giới giảng: "Đừng đọc hai mươi bốn cung thiên tinh như đọc lá số, chỗ này ra trạng nguyên, chỗ kia ra thượng thư. Đọc để thấy người xưa đặt mỗi sơn dưới một vòm sao, và luôn nói một câu: long không thật, huyệt không thật thì sao có sáng mấy cũng vô dụng."

Cách quyển Thiên Tinh sắp hai mươi bốn cung – 天星卷編次

Mục lục bản khắc liệt kê quyển một theo thứ tự: Thiên Tinh quái tự, Càn cung thiên tinh, Càn long pháp, Hợi cung thiên tinh, Hợi long pháp, Nhâm cung thiên tinh, Nhâm long pháp, Khảm cung thiên tinh, Khảm long pháp, rồi Quý, Sửu, Cấn, Dần, Giáp, Chấn, Ất, Thìn, Tốn, Tỵ, Bính, Ly, Đinh, Mùi, Khôn, Thân, Canh, Đoài, Tân, Tuất. Như vậy sách bắt đầu ở Càn tây bắc rồi đi theo chiều kim đồng hồ trên la kinh (Càn sang Hợi, Hợi sang Nhâm, Nhâm sang Tý), cùng chiều đi thuận của thiên đế (chuôi Bắc Đẩu) mà bài trước đã giảng. Các tú vì thế hiện ra theo thứ tự ngược với lối kể quen thuộc từ Giác đến Chẩn: Khuê, Bích, Thất, Hư Nguy, Nữ, Ngưu, Đẩu, Cơ, Vĩ, Phòng, Đê, Cang, Giác, Chẩn, Dực, Tinh Trương, Liễu, Quỷ, Tỉnh, Sâm, Chuỷ, Mão Tất, Vị, Lâu. Bản đồ sao trên la kinh vẫn là bản đồ quen thuộc (Giác Cang ở Thìn, Khuê Lâu ở Tuất…); chỉ chiều đọc là bắt đầu từ Càn.

Sơ đồ hai mươi bốn sơn và tú chiếu xuống mỗi sơn, khởi ở Càn tú Khuê rồi đi theo chiều kim đồng hồ đến Tuất tú Lâu – Nhập Địa Nhãn Toàn Thư quyển Thiên Tinh
Sơ đồ 1: Hai mươi bốn cung thiên tinh. Vòng trong là hai mươi bốn sơn (nam ở trên), vòng ngoài là tú chiếu theo sách; sách khởi ở Càn rồi đi theo chiều kim đồng hồ, cùng chiều đi thuận của thiên đế. Vẽ lại theo Nhập Địa Nhãn Toàn Thư – Phong Thuỷ Liên Hoa

Mỗi mục thiên tinh đều viết theo một khuôn: mở bằng "Dịch nói…" để định ngũ hành, phương vị, nạp quái, số của sơn; kế đến tiết khí mà thiên đế và thái dương giao hội ở sơn ấy; rồi tên sao (thiên tinh) và tú chiếu xuống; sau cùng là việc mà tú ấy chủ trên trời (văn chương, binh quyền, kho lẫm, tế tự). Mỗi mục long pháp cũng một khuôn: long khởi tổ ra sao là thượng cách, kiêng đi kèm sơn nào, rồi vài ví dụ long từ sơn này chuyển qua sơn kia kết huyệt thì ứng người thế nào. Ở mấy cung (Chấn, Tốn, Ly, Mùi, Tuất), tác giả chen vào một đoạn bàn rộng, phê phép thuỷ pháp trường sinh hay giảng lẽ sinh khắc chế hoá. Những đoạn ấy chính là chỗ đáng đọc kỹ nhất.

Núi Tứ Cô Nương ở Tứ Xuyên
Núi Tứ Cô Nương (Tứ Xuyên): long cao từ tổ sơn đổ xuống, mỗi cung sơn mà long đi qua cho một khí riêng. Ảnh: Ben Kaethner, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Đoạn 1: Càn cung thiên tinh – 乾宮天星

Nguyên văn

易曰:乾道行健,元亨利貞。其性燥急,陽之亢也。位居西北,乾以君之,六子皆統攝而分職以聽,又號翁。受時令於冬,曰戰乎乾,陰陽相薄,肅殺相攻,即純陽剋陰也。霜降天帝到戌,太陽居卯,戌卯交會,陰陽相薄,易曰戰乎乾。小雪天帝在亥,太陽到寅,亥寅交會,戌亥輔乾,西北之卦。天星曰陽機,又曰天璣,奎宿十六星赤居其所。今五星聚奎,則天下世盛文明。又曰封豕,主文章之府,又主天子武庫,故主兵權,所以禁暴橫行,又主溝瀆。其星下九尺,乃日月五星之中道。乾在天皇之左,是以聖人畫卦以乾為八卦之首,為天,為父,為龍,為馬,故天地萬物亦以乾為首。乾三爻俱陽,萬物資始;坤三爻俱陰,萬物資生。是以聖人以乾坤為天地定位,地理家用之為權衡。

Dịch

Dịch nói: đạo Càn vận hành mạnh mẽ, nguyên, hanh, lợi, trinh. Tính nó nóng gấp, là chỗ dương lên đến cực. Ngôi ở tây bắc. Càn làm vua, sáu con đều do Càn thống nhiếp, chia nhau giữ việc mà nghe lệnh; lại gọi là ông. Càn nhận thời lệnh vào mùa đông, gọi là "chiến hồ Càn": âm dương áp sát nhau, khí túc sát đánh nhau, tức là thuần dương khắc âm. Tiết Sương giáng thiên đế đến Tuất, thái dương ở Mão, Tuất Mão giao hội, âm dương áp sát nhau, cho nên Dịch nói "chiến hồ Càn". Tiết Tiểu tuyết thiên đế ở Hợi, thái dương đến Dần, Hợi Dần giao hội; Tuất và Hợi phò Càn, là quẻ phương tây bắc. Thiên tinh của Càn gọi là Dương Cơ, lại gọi là Thiên Cơ; mười sáu sao của tú Khuê cũng ở ngôi ấy. Khi năm sao tụ ở tú Khuê thì thiên hạ đời thịnh, văn minh. Khuê lại gọi là Phong Thỉ, chủ phủ văn chương, lại chủ kho vũ khí của thiên tử, nên chủ binh quyền, để ngăn kẻ bạo ngang ngược; lại chủ ngòi rãnh. Dưới sao ấy chín thước là đường giữa của mặt trời, mặt trăng và năm sao. Càn ở bên trái Thiên Hoàng, vì vậy thánh nhân vạch quẻ lấy Càn làm đầu tám quẻ: là trời, là cha, là rồng, là ngựa; cho nên muôn vật trong trời đất cũng lấy Càn làm đầu. Càn ba hào đều dương, muôn vật nhờ đó mà bắt đầu; Khôn ba hào đều âm, muôn vật nhờ đó mà sinh ra. Thánh nhân lấy Càn Khôn làm trời đất định vị, nhà địa lý dùng nó làm quả cân, cán cân.

Giảng

Đoạn này cho thấy trọn khuôn của một mục thiên tinh. Phần đầu nói tính của sơn: Càn là dương cực, nóng gấp, đứng đầu sáu con (Chấn, Khảm, Cấn, Tốn, Ly, Đoài). Phần giữa nối với bài trước: Càn nhận lệnh mùa đông, ứng hai tiết Sương giáng và Tiểu tuyết. Ở Sương giáng, chuôi Bắc Đẩu chỉ Tuất trong khi mặt trời ở cung Mão, nên Tuất và Mão thành một cặp hợp; ở Tiểu tuyết, Bắc Đẩu chỉ Hợi, mặt trời ở Dần, Hợi và Dần hợp. Hai cặp này là "Tuất Hợi phò Càn", đúng như bảng tám tiết của bài một.

Phần sau gọi tên sao. Tú Khuê (奎) là tú đầu của chòm Bạch Hổ phương tây trong nhị thập bát tú, mười sáu sao xếp thành hình như dây giày, người xưa gọi là "phủ văn chương". Câu "ngũ tinh tụ Khuê" là một điềm nổi tiếng trong sử: năm Càn Đức thứ năm (967), năm hành tinh tụ ở tú Khuê, sử gia đời Tống coi là điềm mở đầu thời văn trị của nhà Tống. Tác giả nhắc lại điềm ấy không phải ngẫu nhiên, vì ở cuối quyển, phần Tuất long, ông viết thẳng "nay đại Tống ta năm sao tụ Khuê". Câu "dưới sao chín thước là đường giữa của nhật nguyệt ngũ tinh" là cách nói cổ rằng tú Khuê nằm sát hoàng đạo, đường đi của mặt trời và các hành tinh.

Câu kết "nhà địa lý dùng làm quyền hành" rất đáng nhớ: Càn Khôn không phải hai sơn để đem ra so tốt xấu, mà là quả cân và cán cân, cái chuẩn để cân mọi sơn khác. Đó là lý do quyển Thiên Tinh khởi ở Càn chứ không khởi ở Tý như nhiều sách lý khí đời sau.

Thiên văn đồ Tô Châu khắc đá đời Tống
Bản dập Thiên văn đồ Tô Châu (khắc đá năm 1247, đời Nam Tống): các tú quanh vòng trời, cái nền của phép thiên tinh. Phạm vi công cộng.

Đoạn 2: Càn long pháp, ba bậc long và năm điều thành đất – 乾龍法

Nguyên văn

凡乾龍起祖,卓立雲霄,如龍樓鳳閣者,出脈過峽,起伏盤旋,佈氣行度,到頭結穴,與衆不同。其龍不可與亥同行,亥乃龍之暗鬼,先賢所忌,切宜詳細。若得卑清過脈,地局端正,砂水全備,為龍之上格。若得主星高聳,功垂社稷,澤及生民,恩榮奕世;中格龍結穴者,翰院聲價,日近天顏;下格龍結穴者,亦發科甲,巨富人丁。若得殿上貴人者,聚氣火星也:上格龍主出將入相,大有功勳,名聞四海;中格龍結地者,主尚書、侍從、翰院榮封;下格龍結地者,主科第大富。或火星變土結穴者,主狀元宰輔;或木星結者,出尚書侍郎;或金星結者,主科甲屏翰;水星結者,定出翰林學士;土星結者,主科貢秀士,百萬之庄,富堪一郡。總看龍之強弱,穴之有無,砂之拱峙,水之澄清,案之朝拱,五種俱備,方為是地;而有缺陷,便是鬼氣。庸師到此,歡天喜地;假者好看,眞者天秘。明師到此,圓規方矩,自有道理。有德之家遇著此地,無德之家反是掏氣。

Dịch

Phàm long Càn khởi tổ đứng vút lên tầng mây, như lầu rồng gác phượng, thì xuất mạch qua giáp, khởi phục quanh co, bố khí hành độ, đến đầu kết huyệt, khác hẳn chỗ thường. Long ấy không được đi chung với Hợi: Hợi là ám quỷ của long, tiên hiền kiêng, phải xét kỹ. Nếu được mạch qua thấp mà trong, cuộc đất ngay ngắn, sa thuỷ đủ cả, ấy là thượng cách của long. Nếu được chủ tinh cao vút thì công để lại cho xã tắc, ơn thấm tới dân, vinh hiển nhiều đời; long trung cách kết huyệt thì có tiếng ở hàn viện, ngày ngày gần mặt vua; long hạ cách kết huyệt cũng phát khoa giáp, giàu lớn, đông người. Nếu được "quý nhân trên điện", tức hoả tinh tụ khí: long thượng cách thì ra làm tướng, vào làm tướng, công lớn, danh nghe bốn biển; trung cách thì thượng thư, thị tòng, hàn viện được vinh phong; hạ cách thì đỗ đạt, giàu lớn. Hoặc hoả tinh biến thổ kết huyệt thì ra trạng nguyên, tể phụ; mộc tinh kết thì ra thượng thư, thị lang; kim tinh kết thì đỗ đạt làm phên giậu cho nước; thuỷ tinh kết ắt ra hàn lâm học sĩ; thổ tinh kết thì đỗ cống sinh, tú sĩ, trang trại trăm vạn, giàu nhất một quận. Tóm lại xem long mạnh hay yếu, huyệt có hay không, sa có chầu đứng không, nước có trong lắng không, án có chầu chắp không: năm thứ đủ cả mới là đất; còn khuyết hãm thì là quỷ khí. Thầy tầm thường đến đây mừng như được cả trời đất; đất giả thì đẹp mắt, đất thật thì trời giấu. Minh sư đến đây có quy có củ, tự có đạo lý. Nhà có đức mới gặp được đất này; nhà không đức thì ngược lại, chỉ hao khí.

Giảng

Long pháp của Càn cho thấy cách Nhập Địa Nhãn chấm bậc long. Có ba bậc: thượng cách, trung cách, hạ cách; mỗi bậc lại xét chủ tinh (ngọn núi chủ của huyệt) thuộc hình gì trong năm tinh kim, mộc, thuỷ, hoả, thổ. Những câu "ra trạng nguyên", "ra thượng thư" là lối nói của sách địa lý thời khoa cử, nên đọc như thang đo độ quý của cuộc đất chứ không phải lời hứa. Điều cốt lõi nằm ở câu "tổng khán": năm thứ long, huyệt, sa, thuỷ, án phải đủ cả. Thiếu một thứ là có "quỷ khí", chỗ hở để khí tán.

Sơ đồ năm điều thành đất: long mạnh, huyệt thật, sa chầu, nước trong, án chầu – Nhập Địa Nhãn Toàn Thư, Càn long pháp
Sơ đồ 2: Năm điều phải đủ mới là đất theo Càn long pháp: long mạnh, huyệt có, sa chầu đứng, nước trong lắng, án chầu chắp; thiếu một điều là quỷ khí. Chỉ ở mức nguyên lý. Vẽ lại theo Nhập Địa Nhãn Toàn Thư – Phong Thuỷ Liên Hoa

Câu "Hợi là ám quỷ của long Càn" cần hiểu theo la kinh: Càn và Hợi đứng sát nhau, một là quẻ, một là chi, khí khác loại. Long Càn mà lẫn mạch Hợi thì thành "kiêm", khí không thuần. Đoạn cuối "đất giả thì đẹp mắt, đất thật thì trời giấu" là lời cảnh tỉnh lặp lại nhiều lần trong cả bộ: cuộc đất bày ra lộng lẫy chưa chắc là thật; cuộc thật thường kín, phải có con mắt minh sư mới thấy. Và câu chót đặt chữ đức lên trên: nhà có đức mới gặp được đất, nhà không đức có được cũng chỉ hao khí.

Yên ngựa thấp giữa hai sườn núi
Chỗ yên ngựa giữa hai sườn núi: cuộc thật thường kín đáo, không bày ra lộng lẫy, phải có con mắt minh sư mới nhận. Ảnh: Thennicke, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Đoạn 3: Hợi long và năm long khó hạ – 亥龍法 · 五龍難下

Nguyên văn

凡亥龍過峽出脈,到頭結穴,束咽處必須要一亥字到頭結穴者為吉。二十四龍,惟有五龍難下:一亥龍,左乾右壬;一辛龍,左酉右戌;一午龍,左丙右丁;一巽龍,左辰右巳;一卯龍,左甲右乙。此五龍陰陽駁雜,兼帶煞氣,若得卑清過脈,發福更大更悠久。不但來龍如此,五向必作正向,方得房分不偏;而若兼左兼右,則三房受害,無三則二房受害矣。

Dịch

Phàm long Hợi qua giáp xuất mạch, đến đầu kết huyệt, chỗ thắt cổ (thúc yết) phải là một chữ Hợi thuần đến đầu kết huyệt mới tốt. Hai mươi bốn long chỉ có năm long khó hạ: một là long Hợi, trái Càn phải Nhâm; một là long Tân, trái Dậu phải Tuất; một là long Ngọ, trái Bính phải Đinh; một là long Tốn, trái Thìn phải Tỵ; một là long Mão, trái Giáp phải Ất. Năm long này âm dương lẫn lộn, mang theo sát khí; nếu được mạch qua thấp mà trong thì phát phúc càng lớn, càng lâu. Không chỉ long đến như thế, mà năm hướng ấy cũng phải lập chính hướng thì các phòng mới không lệch; nếu kiêm trái hay kiêm phải thì phòng ba chịu hại, không có phòng ba thì phòng hai chịu hại.

Giảng

Đây là một trong những đoạn thực dụng nhất của quyển Thiên Tinh. Trên la kinh hai mươi bốn sơn, mỗi sơn rộng mười lăm độ, kẹp giữa hai sơn khác. Năm sơn Hợi, Tân, Ngọ, Tốn, Mão đều bị kẹp giữa hai sơn khác loại hẳn: Hợi kẹp giữa Càn (quẻ) và Nhâm (can); Tân kẹp giữa Dậu (chi chính) và Tuất (chi mộ); Ngọ kẹp giữa hai can hoả Bính Đinh; Tốn kẹp giữa Thìn và Tỵ; Mão kẹp giữa Giáp và Ất. Lệch một chút sang trái hay phải là khí đã lẫn, nên sách gọi là "khó hạ".

Vì vậy chỗ thúc yết, cổ họng của long trước khi vào huyệt, phải "một chữ thuần" đến đầu. Câu sau đem nguyên tắc ấy áp vào hướng: lập hướng trên năm sơn này phải chính hướng, không kiêm. Lời "phòng ba chịu hại, không có thì phòng hai" là cách người xưa nói rằng khí lệch thì phúc chia không đều giữa các nhánh con cháu. Phép phân phòng sẽ được giảng ở quyển Sa pháp; ở đây chỉ cần nhớ nguyên lý: sơn càng hẹp, càng kẹp giữa hai khí khác loại thì càng phải thuần.

Sơ đồ năm long khó hạ Hợi, Tân, Ngọ, Tốn, Mão kẹp giữa hai sơn khác loại trên la kinh – Nhập Địa Nhãn Toàn Thư, Hợi long pháp
Sơ đồ 3: Năm long khó hạ. Năm sơn tô hồng (Hợi, Tân, Ngọ, Tốn, Mão) đều kẹp giữa hai sơn khác loại (tô nâu nhạt); thúc yết phải thuần một chữ, hướng phải chính, không kiêm. Vẽ lại theo Nhập Địa Nhãn Toàn Thư – Phong Thuỷ Liên Hoa
Dải núi gấp nếp chạy song song nhìn từ vệ tinh
Các dải núi gấp nếp (Tân Cương) nhìn từ trên cao: sơn kẹp giữa hai khí khác loại thì càng phải thuần, lẫn một chút là lệch. Ảnh: NASA Earth Observatory, Wikimedia Commons, phạm vi công cộng.

Đoạn 4: Thìn long là đại long, không phải mộ long – 辰龍法

Nguyên văn

易曰:辰在地支五位之尊,天罡所治之宮,太乙傍照之所,又得亢金一星下照辰地。辰屬龍,亢金亦龍也,故辰龍起祖必踴躍而來,大開帳幙,起勢跌峽,大頓小伏,一行數百里方結一穴,小則數十里,極小者數星,兩旁分枝開椏,不計其數。今以小者言之:辰龍出脈起伏盤旋,入甲轉乾結穴者,為龍之上吉,主產狀元,出宰輔;如乾龍起祖由坤入甲結穴者,主科甲翰苑,官居開府;若坤龍起祖由震入甲轉乙出面結穴者,主大富大貴,人興位顯。凡結大地,必是辰戌丑未四龍。所有辰戌丑未四龍出脈,必是幹龍。不信,看京都省郡州城府縣所結之處,皆是辰戌丑未之龍所結,方知辰戌丑未四龍為大龍。不知是何人將此為墓龍而輕之。

Dịch

Dịch nói: Thìn ở ngôi tôn thứ năm của địa chi, là cung Thiên Cương cai quản, chỗ Thái Ất chiếu bên, lại được một sao Cang Kim chiếu xuống đất Thìn. Thìn thuộc rồng, Cang Kim cũng là rồng, nên long Thìn khởi tổ ắt nhảy vọt mà đến, mở rộng màn trướng, dựng thế, sụt giáp, chỗ dừng lớn chỗ phục nhỏ, đi mấy trăm dặm mới kết một huyệt; nhỏ thì mấy chục dặm, nhỏ nhất cũng vài ngọn sao; hai bên chia cành mở nhánh không đếm xuể. Nay nói cái nhỏ: long Thìn xuất mạch khởi phục quanh co, vào Giáp chuyển Càn kết huyệt là thượng cát, sinh trạng nguyên, ra tể phụ; như long Càn khởi tổ qua Khôn vào Giáp kết huyệt thì khoa giáp, hàn uyển, làm quan mở phủ; nếu long Khôn khởi tổ qua Chấn vào Giáp chuyển Ất ra mặt kết huyệt thì đại phú đại quý, người thịnh ngôi hiển. Phàm kết đất lớn tất là bốn long Thìn Tuất Sửu Mùi. Bốn long Thìn Tuất Sửu Mùi xuất mạch tất là cán long. Không tin thì xem chỗ kết của kinh đô, tỉnh, quận, châu, thành, phủ, huyện, đều là long Thìn Tuất Sửu Mùi kết, mới biết bốn long ấy là đại long. Chẳng biết ai lại coi đó là "mộ long" mà xem nhẹ.

Giảng

Thầy tục thường thấy bốn chữ Thìn Tuất Sửu Mùi là nghĩ ngay đến "tứ mộ", kho chứa của ngũ hành, rồi cho rằng long đi trên bốn sơn ấy là long chết, chỉ hợp làm mộ. Cô Thác trưởng lão bác thẳng: bốn sơn ấy là bốn góc giao mùa, nơi khí của hai phương gặp nhau, nên long đi qua đó thường là cán long lớn, mở trướng rộng, chạy hàng trăm dặm. Thành quách, kinh đô cần cuộc đất rộng, thế lớn, nên hay rơi đúng trên những long ấy. Lý lẽ này khớp với điều mọi sách hình thế đều nói: cuộc lớn cần long lớn.

Phần giữa đoạn kể những đường long chuyển sơn (Thìn vào Giáp chuyển Càn, Càn qua Khôn vào Giáp…) là lối ghi chép kinh nghiệm của sách, không nên đem ra áp máy móc. Đọc để thấy một điều: long thật hiếm khi đi một sơn từ tổ đến huyệt; nó chuyển nhiều lần, và mỗi lần chuyển là một lần phải xét khí còn thuần hay đã lẫn.

Cửa ải Cư Dung giữa núi nhìn từ phía bắc
Cửa ải Cư Dung giữa dãy núi: long thật chuyển nhiều lần trên đường đi, mỗi khúc chuyển là một lần xét khí còn thuần hay đã lẫn. Ảnh: Charlie fong, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Đoạn 5: Ly long kết huyệt và lẽ chế hoá – 離龍結穴法

Nguyên văn

凡離龍起祖起伏之元,屈曲而來,星體端正,骨脈分明,到頭結穴者,為龍之上吉,主科甲王侯之地。其龍不可與丙同來,是廉貞雙行,主火災,先賢所忌,切宜詳細。……艮龍一變:坤為貪狼,坎為巨門,兌為祿存,震為文曲,離為廉貞。離龍一變:震為貪狼,兌為巨門,坎為祿存,坤為文曲,艮為廉貞。丙納於艮,故丙午二龍不可雙行,是為廉貞火龍,此必要用制之之法。火絕於亥,乾屬金,金能生水;一屬水,壬亦屬水。南方之丙火,北方之壬水,壬水剋丙火,亥水剋午火,二水制二火。故天地陰陽,各各不同,生剋制化,各有所喜所忌。如人亦有相喜相惡者:相喜者,孝順至誠,和睦親隣;相惡者,謀財害命,行兇叛逆。是以亦有制化:聖人設禮義以化民心,設王法以制惡人。是故昆虫草木皆然也。

Dịch

Phàm long Ly khởi tổ, khởi phục từ gốc, quanh co mà đến, thân sao ngay ngắn, xương mạch rõ ràng, đến đầu kết huyệt là thượng cát của long, chủ đất khoa giáp, vương hầu. Long ấy không được đến cùng Bính, vì thế là Liêm Trinh đi đôi, chủ hoả tai, tiên hiền kiêng, phải xét kỹ. … Cấn long biến một lần: Khôn là Tham Lang, Khảm là Cự Môn, Đoài là Lộc Tồn, Chấn là Văn Khúc, Ly là Liêm Trinh. Ly long biến một lần: Chấn là Tham Lang, Đoài là Cự Môn, Khảm là Lộc Tồn, Khôn là Văn Khúc, Cấn là Liêm Trinh. Bính nạp vào Cấn, nên hai long Bính Ngọ không được đi đôi, ấy là long hoả Liêm Trinh, tất phải dùng phép chế nó. Hoả tuyệt ở Hợi; Càn thuộc kim, kim sinh được thuỷ; Hợi thuộc thuỷ, Nhâm cũng thuộc thuỷ. Bính hoả phương nam, Nhâm thuỷ phương bắc: Nhâm thuỷ khắc Bính hoả, Hợi thuỷ khắc Ngọ hoả, hai thuỷ chế hai hoả. Cho nên âm dương trời đất mỗi thứ một khác, sinh khắc chế hoá, mỗi thứ có cái ưa cái kỵ. Như người cũng có kẻ hợp nhau, kẻ ghét nhau: hợp nhau thì hiếu thuận chí thành, hoà mục với họ hàng láng giềng; ghét nhau thì mưu của hại mạng, làm hung phản nghịch. Vì thế cũng phải có chế hoá: thánh nhân đặt lễ nghĩa để cảm hoá lòng dân, đặt phép vua để chế kẻ ác. Cho nên côn trùng cỏ cây cũng đều như vậy.

Giảng

Đoạn này dùng phép "biến quái" để đặt chín sao (Tham Lang, Cự Môn, Lộc Tồn, Văn Khúc, Liêm Trinh…) lên tám quẻ. Từ quẻ Cấn biến, Ly mang sao Liêm Trinh; Bính lại nạp vào Cấn theo phép nạp giáp mà sách dùng, nên Bính và Ngọ đều dính Liêm Trinh, sao hoả hung. Hai long Bính Ngọ đi đôi là "Liêm Trinh song hành", hoả gặp hoả. Phép biến quái và cửu tinh sẽ được giảng đủ ở quyển Hướng pháp; ở đây chỉ cần nắm cái lý tác giả rút ra.

Cái lý ấy là chữ chế: hoả quá thì lấy thuỷ chế. Phương bắc có Nhâm, Hợi thuộc thuỷ, đối với Bính, Ngọ phương nam; thuỷ khắc hoả nên "hai thuỷ chế hai hoả". Rồi tác giả mở rộng ra người: người có kẻ hợp kẻ ghét, nên thánh nhân đặt lễ để hoá, đặt pháp để chế. Trong mắt người xưa, sinh khắc chế hoá là một luật chung cho trời đất, cỏ cây, sâu bọ và xã hội, không riêng gì núi sông. Phong thuỷ không tìm chỗ không có hung khí, vì không có chỗ nào như vậy; nó tìm chỗ hung khí có cái chế.

Núi Đan Hạ và dòng sông ở Thiều Quan
Núi Đan Hạ (Quảng Đông) và dòng sông: không có chỗ nào không có hung khí, phong thuỷ tìm chỗ hung khí có cái chế. Ảnh: jiang-wen-jie, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Đoạn 6: Tuất long và lời trách thầy tục – 戌龍法

Nguyên văn

按戌乃東魯兗州分野,上應奎婁文宿,故東周孔聖生焉。今我大宋五星聚奎,故天下人文才高北極,學富五車,實為我朝之洪福也。俗士不知天星,焉知地理?俗士只喜亥龍,見一亥龍,就言好龍,曰天皇龍;亥龍丙向,夾蛇扞之句,可以發福,亦不知寅水來破了陰局,犯破軍水上堂,定主瘋疾,官事家財不了,官事不休,可知長生水法是眞是假。戌龍得天星之旨氣,故凡戌龍行度過峽出脈,非大幹龍不能也。俗士見戌龍,就說墓龍不吉,殊不知禹陵是戌而出聖人,吳之孫墓是辰,雖不能為正主,三國中亦稱一國。俗士何知,亂言者耳。

Dịch

Xét: Tuất là phân dã của đất Đông Lỗ, Duyện Châu, trên ứng các tú văn Khuê, Lâu, nên thời Đông Chu thánh Khổng sinh ra ở đó. Nay đại Tống ta năm sao tụ ở Khuê, nên người thiên hạ văn tài cao như Bắc Cực, học vấn đầy năm xe, thật là hồng phúc của triều ta. Thầy tục không biết thiên tinh thì sao biết địa lý? Thầy tục chỉ thích long Hợi, thấy một long Hợi liền khen là long tốt, gọi là long Thiên Hoàng; lại dựa câu "long Hợi hướng Bính, kẹp rắn mà giữ" cho là phát phúc, mà không biết nước Dần đến phá mất cục âm, phạm nước Phá Quân lên minh đường, ắt chủ bệnh điên, kiện tụng, gia tài không yên, kiện tụng không dứt; thế mới biết thuỷ pháp trường sinh là thật hay giả. Long Tuất được cái khí tinh yếu của thiên tinh, nên phàm long Tuất hành độ qua giáp xuất mạch, không phải cán long lớn thì không được thế. Thầy tục thấy long Tuất liền bảo là mộ long không tốt, đâu biết lăng vua Vũ là Tuất mà sinh ra thánh nhân; mộ họ Tôn nước Ngô là Thìn, tuy không làm được chính chủ, nhưng trong Tam Quốc cũng xưng một nước. Thầy tục biết gì, chỉ là kẻ nói càn mà thôi.

Giảng

Đoạn kết quyển một mang hai dấu ấn. Thứ nhất là dấu thời đại: câu "nay đại Tống ta năm sao tụ Khuê" là lý do sách được đề là của một vị sư đời Tống. Thứ hai là giọng tranh luận: tác giả dùng chính phép thiên tinh để bác hai thói quen của thầy tục, một là cứ thấy long Hợi là khen "Thiên Hoàng long", hai là cứ thấy Thìn Tuất là chê "mộ long". Ví dụ lăng vua Vũ (Đại Vũ lăng ở Thiệu Hưng, Chiết Giang) và mộ họ Tôn nước Ngô là lối dẫn chứng quen thuộc của sách địa lý cổ, đọc như minh hoạ cho lập luận chứ không phải bằng chứng khảo cổ.

Cũng trong đoạn này, tác giả mỉa phép "thuỷ pháp trường sinh" mà thầy tục dùng một cách máy móc: ở mục Chấn long pháp, sách đã dành gần ba trang phê các bài ca trường sinh thuỷ, nói rằng có người dựa vào đó mà "hại người chẳng kể xiết". Lập trường của Nhập Địa Nhãn rất rõ: lý khí phải đặt trên hình thế thật, không có chuyện thuộc một câu ca rồi đem ra định hướng mọi nơi.

Đền vua Vũ ở Thiệu Hưng
Đền vua Vũ (Thiệu Hưng, Chiết Giang): người xưa trị thuỷ theo thế đất thật, lý khí cũng phải đặt trên hình thế thật. Ảnh: Gisling, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Bảng tra hai mươi bốn cung thiên tinh – 二十四宮天星表

Bảng dưới đây tóm mục thiên tinh của từng cung theo thứ tự trong sách: tú chiếu xuống, tên sao mà sách gọi (khi bản khắc ghi rõ), và việc tú ấy chủ. Tên sao phụ và các chi tiết tiết khí của từng cung sẽ được đối chiếu thêm khi Kho sách làm bản sách đầy đủ.

CungTú chiếuTên sao trong sáchViệc chủ (theo sách)
Càn 乾Khuê 奎 (16 sao)Dương Cơ, Thiên Cơ 天璣Phủ văn chương, kho vũ khí, binh quyền
Hợi 亥Bích 壁 (Đông Bích, 2 sao)Thiên Hoàng 天皇Phủ sách vở đồ thư, kẻ sĩ
Nhâm 壬Thất 室 (Doanh Thất)(sao âm của Nhâm)Cung thiên tử, thái miếu, việc thổ công
Khảm 坎 (Tý)Hư 虛, Nguy 危Dương Quang 陽光Miếu đường, tế tự
Quý 癸Nữ 女 (Tu Nữ, 4 sao)Âm Quang 陰光Thiếu phủ của trời, việc nữ công
Sửu 丑Ngưu 牛 (6 sao)Kim Ngưu 金牛Hi sinh tế lễ, cầu cống quan ải
Cấn 艮Đẩu 斗 (Nam Đẩu)(sao của Cấn)Ban tước lộc, tuổi thọ
Dần 寅Cơ 箕 (4 sao)(sao của Dần)Thiên tân, hậu cung, gió
Giáp 甲Vĩ 尾 (9 sao)(sao của Giáp)Hậu phi, con cháu đông
Chấn 震 (Mão)Phòng 房 (4 sao)Thiên Tứ 天駟, Minh ĐườngMinh đường thiên tử ban chính lệnh
Ất 乙Đê 氐 (4 sao)Thiên Quan 天官Chỗ nghỉ của thiên tử, hậu phi
Thìn 辰Cang 亢 (4 sao)Thiên Cương 天罡, Cang Kim 亢金Nội triều, tổng lý thiên hạ
Tốn 巽Giác 角 (2 sao)(sao của Tốn)Cửa trời, đường hoàng đạo
Tỵ 巳Chẩn 軫 (4 sao)Thiên Bình 天屏Xe cộ, phụ thần, gió mưa
Bính 丙Dực 翼 (22 sao)(sao của Bính, gần Thái Vi viên)Nhạc phủ, lễ nhạc, khách bốn phương
Ly 離 (Ngọ)Tinh 星 (7 sao), Trương 張 (6 sao)Thái Dương, Thiên Đô 天都Văn minh, áo mũ, kho báu
Đinh 丁Liễu 柳 (8 sao)Nam Cực, sao Lão NhânPhúc thọ, bếp trời, rượu thức ăn
Mùi 未Quỷ 鬼 (4 sao)Kim Dương 金羊Tế tự, bệnh tật, sinh tử
Khôn 坤Tỉnh 井 (Đông Tỉnh)(sao của Khôn)Nước, pháp độ, sự công bằng
Thân 申Sâm 參 (7 sao)Truyền Tống 傳送Tướng soái, biên ải
Canh 庚Chuỷ 觜 (3 sao)Thiên Hán, Trường Canh 長庚Phủ kho quân lương, quân lệnh
Đoài 兌 (Dậu)Mão 昴, Tất 畢Dương Quan 陽關Ngục tụng, biên binh
Tân 辛Vị 胃 (3 sao)(sao của Tân)Kho lương, văn chương, đồ thư
Tuất 戌Lâu 婁 (3 sao), kèm KhuêHà Khôi 河魁, Văn Khôi 文魁Văn chương, tế giao, chăn nuôi hi sinh
Dải Ngân Hà trên đường núi ban đêm
Dải Ngân Hà trên núi: hai mươi tám tú chia quanh bầu trời, sách đem gắn vào hai mươi bốn sơn. Ảnh: Rami Ammoun, Wikimedia Commons, CC BY 3.0.

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Hai mươi bốn cung thiên tinh là chỗ Nhập Địa Nhãn nối thiên văn với địa lý một cách cụ thể nhất: mỗi sơn trên la kinh có một vòm sao tương ứng, mỗi long có một bậc. Phong Thuỷ Liên Hoa giữ cái khung ấy, nhưng đọc nó với ba điều dè dặt. Một, các câu ứng nghiệm (trạng nguyên, thượng thư, phú một quận) là ngôn ngữ thời khoa cử; giá trị của chúng là thang đo độ quý của cuộc đất, không phải lời bảo đảm. Hai, chính tác giả luôn đặt năm điều long, huyệt, sa, thuỷ, án lên trước sao; sao chỉ làm nặng thêm một cuộc đất đã thật. Ba, các đoạn phê thuỷ pháp trường sinh và phê chuyện "mộ long" cho thấy sách chống lối học thuộc lòng, đem một công thức áp cho mọi nơi.

Ở tầng thời vận, Phong Thuỷ Liên Hoa đặt hai mươi bốn cung lên vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục: mỗi năm, mỗi tiết, chủ khí và khách khí đi qua từng phương, nên một sơn lúc vượng lúc suy. Bài một cho cái vòng tám tiết; bài này cho mỗi sơn một tên sao và một tính khí riêng. Ghép hai cái lại thì thấy vì sao cùng một long mà có năm phát, có năm im. Riêng bài học "năm long khó hạ" (Hợi, Tân, Ngọ, Tốn, Mão) rất đáng dùng ngoài thực địa khi xét long nhập thủ và khi lập hướng: sơn kẹp giữa hai khí khác loại thì phải thuần, không kiêm. Cách đo, cách hạ cụ thể ngoài hiện trường chỉ dừng ở nguyên lý trong bài này; phần ứng dụng phải học trực tiếp.

Tóm lại – 總結: Quyển một Nhập Địa Nhãn Toàn Thư đi qua hai mươi bốn cung từ Càn theo chiều kim đồng hồ đến Tuất, mỗi cung một mục thiên tinh (tú chiếu, tiết khí, việc chủ) và một mục long pháp (thượng, trung, hạ cách, điều kiêng). Càn ứng tú Khuê, làm quả cân của nhà địa lý; năm điều long mạnh, huyệt có, sa chầu, nước trong, án chầu phải đủ mới thành đất. Năm long Hợi, Tân, Ngọ, Tốn, Mão khó hạ, phải đi thuần và lập chính hướng. Thìn Tuất Sửu Mùi là đại long chứ không phải mộ long. Hoả quá thì lấy thuỷ chế, như người có lễ để hoá, có pháp để chế.

Bài trước: Nhập Địa Nhãn Toàn Thư (1): Thiên Tinh quái tự, tám tiết và mười hai cung. Bài sau: Nhập Địa Nhãn Toàn Thư (3): Long thuyết, tầm long biện, trướng và giáp.

Nguồn: Nhập Địa Nhãn Toàn Thư 入地眼全書, quyển 1 Thiên Tinh, từ "乾宮天星" đến "戌龍法" (tr. 9–27 của bản in, số trang gốc 4–40). Hiệu đính: chữ 赤 trong câu "某宿某星赤居其所" lặp lại ở mọi cung, theo văn mạch đọc như 亦 (cũng ở ngôi ấy), nguyên văn giữ chữ của bản khắc; câu "惟有五龍難下" chữ thứ năm khắc mờ, đọc là 難 theo văn mạch; "屏翰" ở câu kim tinh đọc theo nghĩa phên giậu của nước. Tên sao các cung Nhâm, Cấn, Dần, Giáp, Tốn, Bính, Khôn, Tân khắc mờ, bảng chỉ ghi tú. Lời giảng là của Phong Thuỷ Liên Hoa theo bài giảng của Thầy Vũ Giới.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

  • La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, xem hai mươi bốn sơn và vị trí năm sơn Hợi, Tân, Ngọ, Tốn, Mão kẹp giữa hai sơn khác.
  • Lập Cục Pháp: lập cục âm trạch, dương trạch, xét long nhập thủ và hướng theo nguyên lý Liên Hoa.
  • Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ mặt bằng, đặt hướng chính, tránh kiêm sơn.

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Thuộc tên hai mươi bốn sơn và tú chiếu là phần Thư; đứng trên đỉnh núi mà nhận ra long đang đi thuần hay đã kiêm, chỗ thúc yết có đúng một chữ hay không, là phần Nhãn và Tâm. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

Hai mươi bốn cung thiên tinh là gì? – 二十四宮天星

Là phần của quyển một Nhập Địa Nhãn Toàn Thư gắn mỗi sơn trong hai mươi bốn sơn la kinh với một tú của nhị thập bát tú và một tên sao, kèm tiết khí và việc tú ấy chủ, rồi nói long đi từ sơn đó thế nào là thượng, trung, hạ cách.

Vì sao sách khởi từ Càn chứ không từ Tý? – 起乾

Vì Càn là đầu tám quẻ, là trời, là cha; sách nói nhà địa lý lấy Càn Khôn làm "quyền hành", quả cân để cân mọi sơn. Từ Càn sách đi sang Hợi, Nhâm, Tý theo chiều kim đồng hồ, cùng chiều đi thuận của thiên đế (chuôi Bắc Đẩu).

"Năm long khó hạ" là những long nào? – 五龍難下

Là long Hợi (giữa Càn và Nhâm), Tân (giữa Dậu và Tuất), Ngọ (giữa Bính và Đinh), Tốn (giữa Thìn và Tỵ), Mão (giữa Giáp và Ất). Năm long này âm dương lẫn lộn, chỗ thúc yết phải thuần một chữ và hướng phải lập chính, không kiêm.

Thìn Tuất Sửu Mùi có phải là long xấu không? – 辰戌丑未

Theo Nhập Địa Nhãn thì không. Sách nói đất lớn phần nhiều kết trên bốn long này vì chúng là cán long, kinh đô châu quận thường nằm trên đó; gọi chúng là "mộ long" rồi chê là hiểu sai.

Có thể dùng bảng tú chiếu để tự đoán đất không? – 實用

Không nên. Chính sách nói năm điều long, huyệt, sa, thuỷ, án phải đủ trước; sao chỉ làm nặng thêm cuộc đất đã thật. Bảng là tài liệu học nguyên lý, ứng dụng ngoài thực địa cần học có thầy.

Từ khoá: nhập địa nhãn toàn thư · 入地眼全書 · thiên tinh · 天星 · hai mươi bốn sơn · nhị thập bát tú · long pháp · 龍法 · năm long khó hạ · cô thác trưởng lão · phong thủy long mạch

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…