Phong thuỷ nhà ở xét chiều cao trần theo một nguyên tắc: trần phải cân xứng với diện tích và công năng của căn phòng, không quá thấp gây đè nén, không quá cao làm khí tản. Không có một con số "đẹp" dùng cho mọi phòng; có một tỉ lệ hợp cho từng phòng.
Trả lời nhanh: Trần nhà hợp phong thuỷ là trần cân xứng: phòng rộng, phòng sinh hoạt chung thì trần cao hơn; phòng nhỏ, phòng nghỉ ngơi thì trần vừa phải. Trần phẳng, sáng, không có dầm lộ đè trên giường, bàn làm việc, bếp. Theo Thầy Vũ Giới (Phong Thuỷ Liên Hoa), xét nhà phải thấu luật âm dương: trần cao thuộc dương, thoáng và tán; trần thấp thuộc âm, kín và tụ. Mỗi phòng cần một mức cân bằng riêng.
"Nhất âm nhất dương chi vị đạo."
Một âm một dương đi với nhau thì thành đạo. Căn phòng cũng có cặp âm dương của nó: nền ở dưới, trần ở trên. Phong Thuỷ Liên Hoa gọi những cặp phải hoà với nhau như nóc với nền là phu thê chính phối. Nền rộng mà trần thấp thì ngột. Nền hẹp mà trần cao vút thì chênh vênh. Hai thứ phải xứng với nhau thì người ở giữa mới yên.
Trần nhà cao hay thấp ảnh hưởng gì theo phong thuỷ nhà ở?
Theo phong thuỷ nhà ở, trần thấp quá tạo cảm giác bị đè, khí bí; trần cao quá làm khí tản, khó tụ, phòng lạnh lẽo. Cả hai đều là lệch âm dương, chỉ khác chiều.
| Trần quá thấp | Trần cân xứng | Trần quá cao | |
|---|---|---|---|
| Cảm giác | Nặng đầu, tù túng, muốn cúi | Dễ thở, yên, vừa tầm | Trống trải, vang, khó ấm cúng |
| Âm dương | Âm thịnh: kín, ép | Cân bằng | Dương thịnh: tán, loãng |
| Không khí, ánh sáng | Hơi nóng, mùi đọng lại; thiếu sáng | Lưu thông tốt | Thoáng nhưng khó giữ ấm, giữ mát |
| Hợp với | Không gian phụ: kho, hành lang ngắn | Phần lớn phòng ở | Sảnh lớn, phòng thờ lớn, không gian đông người |
Thầy Vũ Giới nói: "Thuật phong thuỷ là tạo ra một căn nhà có sự sống." Sự sống của một căn phòng nằm ở chỗ khí có lưu chuyển mà vẫn tụ lại được quanh người ở. Trần là mặt trên của cái "bầu" chứa khí đó. Bầu chật thì khí ứ. Bầu rộng quá thì khí loãng.
Cảm nhận của thân người là thước đo đầu tiên. Bước vào một căn phòng mà thấy muốn rụt vai, hoặc thấy mình nhỏ lại và lạc lõng, là trần đang không hợp với phòng. "Hình nào khí đó."
Chiều cao trần bao nhiêu là vừa cho từng phòng?
Chiều cao trần vừa cho từng phòng tuỳ vào diện tích và việc người ta làm trong phòng đó: phòng sinh hoạt chung cần cao thoáng hơn, phòng ngủ cần vừa phải để giữ sự kín đáo. Dưới đây là mức tham khảo thường gặp trong nhà ở, do ban biên tập tổng hợp theo thực tế xây dựng, không phải con số bắt buộc.
| Không gian | Tính chất | Mức trần thường gặp | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Phòng khách, sinh hoạt chung | Động, đông người | Cao nhất nhà, khoảng 3 m trở lên | Phòng càng rộng trần càng nên cao |
| Phòng ăn, bếp | Động, sinh nhiệt | Khoảng 2,8–3,2 m | Cần thoát hơi nóng, mùi |
| Phòng ngủ | Tĩnh, nghỉ ngơi | Khoảng 2,7–3 m | Không cần cao; quá cao khó ấm cúng |
| Phòng làm việc | Tĩnh mà cần tỉnh táo | Khoảng 2,7–3 m | Tránh dầm lộ trên chỗ ngồi |
| Phòng thờ | Trang nghiêm | Cân xứng với diện tích phòng | Trên bàn thờ nên thoáng, không dầm đè |
| Vệ sinh, kho | Phụ | Có thể thấp hơn | Vẫn cần thông gió |
Nguyên tắc dễ nhớ hơn con số là tỉ lệ. Phòng nhỏ mà trần quá cao trông như cái giếng. Phòng lớn mà trần thấp trông như bị ép dẹp. Kiến trúc gọi đó là tỉ lệ không gian; phong thuỷ gọi đó là nóc và nền chưa phối.
Về số đo cụ thể, sau khi đã chọn khoảng chiều cao hợp với phòng, chiều cao thông thuỷ (từ mặt sàn hoàn thiện tới mặt dưới trần) có thể tra theo thước Lỗ Ban 52,2 cm để chọn số rơi vào cung tốt. Tỉ lệ hợp lý đi trước, số đẹp đi sau.
Dầm lộ, trần giật cấp, trần nghiêng nên xử lý thế nào?
Dầm lộ, trần giật cấp nhiều tầng và trần nghiêng đều làm mặt trần không phẳng, tạo cảm giác đè hoặc lệch ở phía dưới; cách xử lý chung là làm phẳng lại hoặc dời chỗ ngồi, chỗ nằm ra khỏi vùng bị đè. Hình Pháp Liên Hoa xét dầm, cột như những bộ phận tạo hình sát trong nhà.
- Dầm ngang lộ: đây là điều gia chủ phàn nàn nhiều nhất. Dầm chạy ngang trên giường, bàn làm việc, bàn ăn, bếp tạo cảm giác có vật nặng treo trên đầu. Cách xử lý: đóng trần phẳng che dầm nếu còn đủ chiều cao; nếu không, dời giường, bàn ra khỏi dưới dầm; hoặc bố trí tủ, kệ ngay dưới dầm để dầm thành ranh giới của tủ.
- Trần giật cấp: một, hai cấp gọn gàng để giấu đèn thì không sao. Giật nhiều cấp, nhiều góc cạnh làm trần rối và thấp xuống. Nên chọn hình đơn giản, cân đối theo trục phòng, phần cao nhất nằm ở giữa.
- Trần nghiêng, áp mái: phía thấp ép xuống, phía cao hở lên. Chỗ ngủ, chỗ ngồi nên đặt ở phần cao; phần thấp dùng làm tủ, kệ. Tránh nằm quay đầu vào phần trần thấp nhất.
- Trần thông tầng: khoảng thông tầng ở phòng khách cho ánh sáng và sự thoáng đãng, nhưng không nên mở quá lớn so với diện tích nhà. Phòng ngủ không nên mở cửa thẳng ra khoảng thông tầng ồn ào.
- Quạt trần, đèn chùm lớn: không treo ngay trên đầu giường hoặc chỗ ngồi lâu khi trần thấp.
Thầy Vũ Giới xuất thân nghề mộc và xây dựng, nên Phong Thuỷ Liên Hoa nhìn những chi tiết này bằng con mắt của người làm công trình: xử lý ngay trên bản vẽ kết cấu thì nhẹ, để tới khi đổ bê tông xong mới che thì vừa tốn vừa mất chiều cao.
Màu sắc và ánh sáng trần nên chọn ra sao?
Trần nên sáng màu hơn tường và sàn, ánh sáng trần nên dịu và đều; đây là cách giữ đúng trật tự trên nhẹ dưới nặng của một căn phòng. Trên sáng dưới sẫm thì phòng vững. Trên sẫm dưới sáng thì có cảm giác trần sắp sập xuống.
- Màu: trắng, kem, các tông sáng. Trần gỗ sẫm chỉ hợp khi trần đủ cao.
- Đèn: ưu tiên ánh sáng hắt, đèn âm trần phân bố đều. Tránh một nguồn sáng chói gắt ngay trên đầu.
- Gương, vật liệu bóng trên trần: không nên dùng ở phòng ngủ; hình phản chiếu phía trên chỗ nằm gây bất an.
- Trần thấp muốn "nâng" lên: sơn trần sáng, dùng đèn hắt lên trần, rèm treo sát trần kéo dài xuống sàn, đồ nội thất thấp.
- Trần cao muốn "hạ" xuống: đèn thả thấp, màu trần ấm hơn một chút, thêm lớp trần phụ ở khu vực ngồi, đồ nội thất và tranh treo ở tầm cao vừa phải.
Những cách trên không đổi chiều cao thật, nhưng đổi cảm nhận. Mà trong phong thuỷ, cảm nhận của người ở là một phần của khí căn phòng.
Nhà đã xây có trần quá thấp hoặc quá cao thì cải thiện thế nào?
Nhà đã xây có trần chưa hợp vẫn cải thiện được bằng ánh sáng, màu sắc, nội thất và cách dùng phòng, không nhất thiết phải đập sửa kết cấu. Nên thử các cách nhẹ trước.
| Tình trạng | Cách cải thiện |
|---|---|
| Trần thấp, phòng bí | Tháo bớt trần thạch cao giật cấp không cần thiết; sơn sáng; đèn hắt; mở thêm ô thoáng, cửa sổ cao; dùng giường, sofa thấp; dọn bớt tủ cao kịch trần |
| Trần thấp, có dầm trên giường | Dời giường; hoặc đóng trần phẳng che dầm nếu đủ cao; hoặc đặt tủ đầu giường dưới dầm |
| Trần quá cao, phòng lạnh lẽo | Đèn thả; rèm dài; tranh, kệ ở tầm vừa; thảm và đồ vải cho ấm; chia tầng lửng nếu chiều cao cho phép và kết cấu chịu được |
| Trần nghiêng áp mái | Kê giường ở phần cao; làm tủ âm ở phần thấp; mở cửa sổ mái lấy sáng |
Việc làm thêm tầng lửng, hạ trần lớn hay thay đổi kết cấu cần người có chuyên môn về xây dựng xem trước. Chi phí cải tạo có thể ước tính theo công cụ Dự toán Liên Hoa.
Khi thiết kế nhà mới nên tính chiều cao trần từ đâu?
Khi thiết kế nhà mới, nên tính chiều cao trần ngay từ bước bố cục: xác định phòng nào là chính, phòng nào là phụ, rồi cho chiều cao tương ứng, đồng thời tính luôn dầm và trần hoàn thiện. Theo Hình Pháp Liên Hoa, hình xét trước, số xét sau; chiều cao tầng là một phần của hình khối ngôi nhà.
- Phân chính phụ: phòng khách, phòng thờ, phòng ngủ chủ là chính. Kho, vệ sinh, hành lang là phụ.
- Chọn chiều cao tầng đủ để sau khi trừ dầm, trần và sàn hoàn thiện, phòng chính vẫn đạt mức thoáng mong muốn.
- Soát lưới dầm: tránh dầm đi qua vị trí giường, bàn thờ, bếp, bàn làm việc đã định.
- Giữ tỉ lệ giữa các tầng: tầng trệt thường cao hơn các tầng trên; không để tầng trên cao vượt hẳn tầng dưới làm nhà chênh vênh.
- Chốt số đo thông thuỷ theo thước Lỗ Ban sau khi các bước trên đã ổn.
Đây là các nguyên tắc chung. Chiều cao cụ thể của từng ngôi nhà còn tuỳ quy định xây dựng của khu vực, khí hậu và bố cục tổng thể, cần kiến trúc sư và người có chuyên môn phong thuỷ cùng xem trên bản vẽ.
Tóm lại: trần không có số đẹp chung, chỉ có tỉ lệ hợp. Nóc xứng với nền, cao thấp theo công năng, mặt trần phẳng và sáng, không dầm đè chỗ nằm chỗ ngồi. Đại đạo chí giản.
— Vũ Giới —
Phong Thuỷ Liên Hoa biên soạn.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này
- Thước Lỗ Ban: tra chiều cao thông thuỷ theo thước 52,2 cm. MIỄN PHÍ.
- Dự toán Liên Hoa: ước tính chi phí xây mới, cải tạo. MIỄN PHÍ.
- Mẫu nhà: tham khảo mặt cắt và tỉ lệ không gian của các mẫu nhà.
- Vẽ Mặt Bằng: vẽ mặt bằng, đánh dấu vị trí dầm và đồ đạc. Dùng thử miễn phí 30 ngày.
Bài liên quan
- Phong thuỷ phòng ngủ áp mái, gác lửng, xà ngang
- Ánh sáng và thông gió theo phong thuỷ
- Kiến trúc phong thuỷ nhà hướng Tây
- Phong thuỷ nhà ở khi đi thuê
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới
Các bạn muốn tự nhìn được tỉ lệ, hình khối và bố cục căn nhà của mình có thể theo Khóa phong thuỷ ứng dụng Hình Pháp – Bát Trạch. Lịch học Thầy báo khi đăng ký. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM). Tư vấn kiến trúc, dự toán tại Hà Nội: 0917 798 886 (KTS Vũ Minh).
Câu hỏi thường gặp
Trần nhà càng cao càng tốt phải không?
Không. Trần cao hợp với phòng rộng và không gian sinh hoạt chung. Phòng nhỏ, phòng ngủ mà trần quá cao sẽ trống trải, khó ấm cúng. Điều cần là cân xứng với diện tích và công năng.
Chung cư trần thấp thì có xấu về phong thuỷ không?
Trần chung cư thường thấp hơn nhà phố nhưng vẫn ở tốt nếu phòng sáng, thông gió và không bị dầm đè chỗ nằm, chỗ ngồi. Nên hạn chế đóng thêm trần giật cấp làm thấp hơn nữa.
Dầm ngang trên giường mà không dời giường được thì làm sao?
Nếu còn đủ chiều cao, đóng trần phẳng che dầm. Nếu không, xoay giường để dầm chạy dọc theo mép giường thay vì cắt ngang người nằm, hoặc đặt tủ đầu giường ngay dưới dầm.
Có nên làm trần gương hoặc trần sơn tối màu cho sang?
Không nên ở phòng ngủ và phòng có trần thấp. Trần gương gây bất an phía trên chỗ nằm; trần tối màu làm phòng nặng và thấp xuống. Chỉ nên dùng trần sẫm ở không gian đủ cao và đủ sáng.
Chiều cao trần có cần đo theo thước Lỗ Ban không?
Có thể tra chiều cao thông thuỷ theo thước 52,2 cm, sau khi đã chọn khoảng chiều cao hợp với phòng. Tỉ lệ không gian và việc tránh dầm đè quan trọng hơn con số.
