💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Quản Thị Chỉ Mông (47): Thiên 62 Tinh thần thích vi, sao trời và hình núi

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Quản Thị Chỉ Mông (47): Thiên 62 Tinh thần thích vi, sao trời và hình núi

Quản Thị Chỉ Mông · Quyển hạ · Thiên 62
管氏指蒙 卷之下 · 星辰釋微第六十二
Tác giả: đề Quản Lộ (管輅, tự Công Minh, đời Tào Nguỵ) · cùng chú: đề Tiêu Cát (蕭吉, đời Tuỳ), Viên Thiên Cương (袁天綱), Lý Thuần Phong (李淳風, đời Đường), Vương Cấp (王伋, đời Tống) · hiệu chính, bổ chú: Uông Thượng Đường (汪尚唐), Uông Thượng Canh (汪尚賡), người Tân An đời Minh
Bản gốc: bản khắc đời Minh, 2 quyển thượng hạ, 100 thiên (bạt năm Vạn Lịch Canh Thìn 1580).

Thiên 62 của Quản Thị Chỉ Mông là Tinh thần thích vi (星辰釋微): giải chỗ vi diệu của "tinh thần", tức sao trời và hình núi ứng với sao. Thiên mở bằng lời phê phán bọn thầy thuật "chết dí vào tinh thần mà tự dối", thấy cổng son là nói điềm lành, thấy mộ đất trắng là hẹn sẽ có đá xanh. Sau đó sách giảng lại đúng nghĩa của tinh thần: trên thì sáng ở thiên văn, dưới thì hiện ở địa lạc; tứ thú trong đất do "tam kỳ" trong vòng nước mà thành (Hoa Cái, Minh Đường, Huyền Vũ); núi không sinh ra vô cớ, có hình thế để hiện tinh tượng. Thiên kết bằng ý: cành phải về gốc, việc thờ phụng mồ mả là để "trọng nghĩa, kéo dài phúc". Bài gồm nguyên văn các đoạn chính, bản dịch, phần giảng và phần luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa.

Trả lời nhanh: Thiên Tinh thần thích vi dạy: trông thế xa phải theo lời dạy của cổ nhân, xét hình gần mới chỉ được huyệt. Bỏ thế mà tạo hình là làm hại long, mau chết. Thầy giả không có sách vở, "chết dí vào tinh thần mà tự dối", thấy cổng son thì nói điềm vàng, thấy mộ đất trắng thì hẹn có đá xanh; lời chú họ Tiêu: ai biết trước được dưới đất có gì? Tinh thần đúng nghĩa: núi chứa nhị thiếu để nuôi tinh tuý, nước theo sáu thế để đỡ chỗ nguy; trên sáng ở thiên văn, dưới hiện ở địa lạc. Tứ thú trong đất do tam kỳ trong nước mà thành: Hoa Cái (tượng ráng trời tụ), Minh Đường (khuôn đất chở), Huyền Vũ (do gò luỹ mà có); thuỷ khẩu phải phòng nước tán, phong môn kỵ gió thổi. "Núi không sinh vô cớ, có hình thế để hiện tinh tượng." Long hai nhánh đến thì phải lấy chỗ trung chính của tám phương. Cành phải quy về gốc; như Kiều Sơn chỉ chôn áo mũ Hoàng Đế mà vẫn được tế, con cháu thành tâm tảo mộ thì trời đất cũng cảm.

Thầy Vũ Giới giảng: "Sao trên trời không tự xuống làm phúc cho ai. Người xưa nói tinh thần là để gọi tên hình núi cho dễ nhớ, và để nhắc rằng đất với trời cùng một lý. Kẻ nào cầm tên sao ra doạ gia chủ, đó là kẻ đã đánh mất nghĩa gốc."

Tinh đồ Đôn Hoàng
Tinh đồ Đôn Hoàng (敦煌星圖), bản chép tay đời Đường: trời có tinh tượng, đất có hình núi tương ứng. (Public domain)

Thế xa theo cổ nhân, hình gần mới chỉ huyệt – 望遠勢,審近形

Nguyên văn – 原文

星辰釋微第六十二

望遠勢以認……,要得古人之訓;審近形以指穴,當資……。……凡棄勢造形之舉,意皆傷龍速死之迷癡。主既強能,妄失色于無學術,欣速售,惟趁色以投機,豈有文書?死死星辰而自誑,曾無天理;生生局例以相……,登朱門而即指黃祥,盛誇後裔;見白墳而便期……,咸詐先知。(注)蕭曰:墳者,……土也;白墠……之下,必作青蒼石,誰能先知也?

Dịch: Trông thế ở xa để nhận …, cần theo lời dạy của cổ nhân; xét hình ở gần để chỉ huyệt, phải nhờ …. … Phàm việc bỏ thế mà tạo hình, ý đều là cái mê muội làm hại long, khiến mau chết. Gia chủ đã cậy mình giỏi, lại vội mất vẻ trước kẻ không có học thuật; kẻ ấy mừng vì bán được nhanh, chỉ theo sắc mặt mà đầu cơ, nào có sách vở gì? Chết dí vào tinh thần mà tự lừa, chẳng có chút thiên lý; cứng nhắc theo lệ cục để buộc người. Bước lên cổng son là chỉ ngay điềm vàng, khoe rầm rộ về con cháu; thấy mộ đất trắng là hẹn ngay …, đều giả làm như biết trước. (Chú) Họ Tiêu nói: mộ là đất …; dưới nền đất trắng thì nói chắc có đá xanh; ai mà biết trước được?

Lát cắt các tầng đất trên đá
Lát cắt tầng đất: dưới lớp đất trắng là gì, không ai biết trước chỉ bằng tên sao. (Ảnh: Ronny vika, CC BY-SA 4.0)

Giảng: Câu mở đặt lại thứ tự công việc: thế xa thì phải học theo cổ nhân (đọc long thế cả vùng là việc của kiến thức tích luỹ), hình gần thì mới dùng để chỉ huyệt. Người làm ngược, bỏ thế mà chỉ chăm chút hình, thậm chí "tạo hình" (đắp, gọt cho giống), là "làm hại long, mau chết".

Đoạn tiếp là một bức chân dung thầy giả rất sống: gia chủ thì cậy mình giỏi, thầy thì muốn bán nhanh, "theo sắc mặt mà đầu cơ". Không có sách vở, họ dùng tên sao làm bùa: "chết dí vào tinh thần mà tự lừa". Thấy nhà giàu (cổng son) là nói ngay mộ tổ có điềm vàng, con cháu sẽ hiển đạt; thấy một ngôi mộ đất trắng là hẹn dưới đó có đá xanh. Lời chú của họ Tiêu chỉ một câu mà đủ: "ai mà biết trước được?"

Trên sáng ở thiên văn, dưới hiện ở địa lạc – 上炳天文,下形地絡

Nguyên văn – 原文

今也心仰虢公之極志,存樗里之遺。(注)李曰:虢公考極心論,樗里之作,號曰道書。山……二少以育粹,水延六替以扶危。上則炳于天文,何假天文之興?下則形於地絡,當詳地絡之儀。

Dịch: Nay lòng ngưỡng mộ chí cao xa của Quắc công, giữ lại di thư của Xư Lý. (Chú) Họ Lý nói: Quắc công có bài luận khảo xét đến cùng; sách của Xư Lý gọi là "đạo thư". Núi chứa nhị thiếu để nuôi tinh tuý, nước theo sáu thế để đỡ chỗ nguy. Trên thì sáng rõ ở thiên văn, cần gì mượn thiên văn để làm hưng? Dưới thì hiện hình ở địa lạc, phải xét kỹ phép tắc của địa lạc.

Giảng: Hai cái tên Quắc công (虢公) và Xư Lý (樗里, tức Xư Lý Tử, người nước Tần, tương truyền giỏi địa lý, đoán trước được chỗ đặt mộ mình) là các bậc thầy cổ mà sách tôn làm mẫu. Ý sách: người học phải theo đường của các bậc ấy, khảo xét đến cùng, không học lối tuỳ tiện.

Câu "núi chứa nhị thiếu, nước theo sáu thế" nối với thiên 56: nhị thiếu là thiếu âm thiếu dương, khí đang chớm; sáu thế là nửa vòng nước nên đi. Sau đó là cặp câu then chốt: trên sáng ở thiên văn, dưới hiện ở địa lạc. Sao trời đã sáng sẵn trên trời, không cần ai "mượn" để làm phúc; việc của người xem đất là xét phép tắc của địa lạc ở dưới. Tinh thần, nói cho đúng, là sự tương ứng giữa trời và đất, không phải bùa chú.

Sơ đồ núi hiện tinh tượng
Sơ đồ: núi không sinh vô cớ, mỗi hình núi ứng một tinh tượng trên trời. (Phong Thuỷ Liên Hoa)

Tứ thú trong đất, tam kỳ trong nước – 土中之四獸,水內之三奇

Nguyên văn – 原文

可見土中之四獸,必由水內之三奇:曰華蓋者,……天霞之象;曰明堂者,蕩鍾地載之規;至若玄武之號,亦由壘上之為。水口因防于水散,風門切忌于風吹。內形之奇,斯因以告;外勢之奇,亦類而推:左限蒼龍之肘,……右防白虎之肩……。

Dịch: Có thể thấy tứ thú trong đất ắt do tam kỳ trong vòng nước mà thành: gọi là Hoa Cái là cái tượng ráng trời tụ lại; gọi là Minh Đường là khuôn phép rộng lớn mà đất chở; đến như cái hiệu Huyền Vũ cũng do gò luỹ trên mà có. Thuỷ khẩu thì phòng nước tán, phong môn thì rất kỵ gió thổi. Cái kỳ của hình bên trong là như thế; cái kỳ của thế bên ngoài cũng theo loại mà suy: bên trái giới hạn ở khuỷu tay Thương Long, … bên phải phòng ở vai Bạch Hổ ….

Giảng: Đây là đoạn hay nhất của thiên. Sách nói: tứ thú (long, hổ, tước, vũ) không phải tự có, mà "do tam kỳ trong vòng nước mà thành". Tam kỳ là ba cái lạ nằm trong vòng nước ôm: Hoa Cái (lọng hoa, núi che trên đầu huyệt, như ráng trời tụ), Minh Đường (khoảng đất rộng trước huyệt, nơi đất "chở" khí), và Huyền Vũ (gò luỹ phía sau). Ba thứ ấy có trong vòng nước thì tứ thú mới có nghĩa.

Hai câu kỹ thuật đi liền: thuỷ khẩu phòng nước tán (chỗ nước ra phải khép, có vật canh) và phong môn kỵ gió thổi (chỗ hở để gió lùa vào phải được che). Đây là hai "cửa" của cuộc đất: cửa nước và cửa gió. Sau đó sách suy ra ngoài: tay long đến khuỷu, tay hổ đến vai là giới hạn của thế ngoài; ngoài giới hạn ấy là phần của cuộc khác.

Núi không sinh vô cớ – 山不閑生,有形勢以彰星象

Nguyên văn – 原文

……中積以盤基。五鬼不學,誕擊一掌以轉旋璣。故曰:山不閑生,有形勢以彰星象;術難遽曉,竊氣數以卜興衰。挺特有權,可見靈官之造;縱橫失統,當悲散土之披。龍或雙來,必統八方之中正;水定遠赴,寧論兩腋之偏裨?……妄指來龍,背後不知其水截;……尋駐穴,面前豈識其岡維?

Dịch: … ở giữa tích tụ để làm nền vững. Bọn "ngũ quỷ" không học, bịa ra một cái vỗ tay để xoay chuyển cơ trời. Cho nên nói: núi không sinh ra vô cớ, có hình thế để làm rõ tinh tượng; thuật khó hiểu ngay được, nên mượn khí số để đoán hưng suy. Núi đứng sừng sững có uy quyền thì thấy được sự tạo tác của linh quan; núi ngang dọc mất thống thuộc thì đáng thương cho cái đất tán loạn. Long nếu hai nhánh cùng đến thì phải thống lấy chỗ trung chính của tám phương; nước đã định chảy đi xa thì cần gì bàn hai bên nách lệch phụ? … Chỉ bừa long đến mà không biết sau lưng bị nước cắt; … tìm chỗ huyệt dừng mà trước mặt đâu biết giềng mối của đồi núi?

Sơ đồ tam kỳ trong nước và hai cửa của cuộc đất
Sơ đồ: tam kỳ trong nước, hai cửa của cuộc đất là chỗ nước vào và nước ra. (Phong Thuỷ Liên Hoa)

Giảng: Câu "núi không sinh vô cớ, có hình thế để hiện tinh tượng" là định nghĩa đúng của tinh thần trong phong thuỷ hình thế: mỗi hình núi (tròn, vuông, nhọn, thẳng, gợn sóng) tương ứng một tinh (kim, thổ, hoả, mộc, thuỷ); gọi tên sao là để đọc tính chất của núi. Còn "thuật khó hiểu ngay nên mượn khí số đoán hưng suy" là lời thừa nhận: phần lý khí (khí số) là công cụ phụ, mượn để đoán, không phải gốc.

Hai câu đối nhau rất dễ nhớ: núi sừng sững có uy (挺特有權) là dấu của "linh quan tạo tác", tức núi chủ thật; núi ngang dọc mất thống (縱橫失統) là đất tán loạn, đáng thương. Câu "long hai nhánh đến thì lấy chỗ trung chính" là quy tắc định huyệt khi có hai mạch song song: không theo nhánh nào lệch, mà lấy chỗ giữa, nơi hai mạch cùng chầu.

Cuối đoạn là hai lỗi điển hình của kẻ "chỉ bừa": nhìn long đến mà không thấy sau lưng bị nước cắt; tìm huyệt dừng mà không thấy trước mặt giềng mối của đồi núi (án, triều) ra sao.

Sông Ly Giang vòng quanh núi đá vôi
Sông Ly Giang uốn quanh núi: tìm long đến mà quên xem sau lưng có bị nước cắt hay không. (Ảnh: xiquinhosilva, CC BY 2.0)

Cành phải về gốc – 宗枝必致其根歸

Nguyên văn – 原文

……宗枝,……忌于倚附,事必致其根歸。雖形骸之已化,……江山之奠……,……必感音聲而肖天……;木遺本兮,亦合理脈而榮春。熙喬山雖葬其衣冠,……真宰必歆其拜掃,敦義延禧。

Dịch: … chi và tông, … kỵ dựa dẫm bám víu, việc gì cũng phải quy về gốc. Dù hình hài đã hoá, … sự yên định của sông núi …, … ắt cảm được âm thanh mà giống trời …; cây lìa gốc mà vẫn hợp lý mạch thì cũng tươi tốt mùa xuân. Kiều Sơn tuy chỉ chôn áo mũ, … đấng chân tể ắt hưởng lễ bái tảo, trọng nghĩa mà kéo dài phúc lành.

Giảng: Đoạn kết chuyển từ kỹ thuật sang đạo lý. "Cành phải về gốc": long nhánh phải tìm về tổ sơn, con cháu phải nhớ về tổ tiên. Kiều Sơn (喬山, còn gọi Kiều Sơn ở Hoàng Lăng, Thiểm Tây) tương truyền là mộ Hoàng Đế, nhưng chỉ chôn áo mũ (y quan trủng), vì truyền thuyết nói Hoàng Đế cưỡi rồng lên trời. Dù vậy, đời đời vẫn tế lễ, và sách tin rằng "đấng chân tể ắt hưởng".

Ý sách rất sâu: phúc của mồ mả không chỉ ở xương cốt, mà còn ở lòng thành của người thờ. Câu "trọng nghĩa, kéo dài phúc" (敦義延禧) là chỗ phong thuỷ gặp hiếu đạo. Một ngôi mộ đất tốt mà con cháu bỏ bê thì phúc cũng mỏng; một ngôi mộ y quan mà được thờ phụng chí thành thì vẫn là gốc của dòng họ.

Giấy ngũ sắc đặt trên nấm mộ dịp Thanh Minh
Giấy ngũ sắc trên nấm mộ dịp Thanh Minh: phúc mồ mả gắn với lòng thành của con cháu. (Ảnh: Jacklee., CC BY-SA 3.0)

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Phong Thuỷ Liên Hoa đọc thiên Tinh thần thích vi với bốn ý.

Thứ nhất, tinh thần là ngôn ngữ của hình núi. Liên Hoa dùng ngũ tinh (kim, mộc, thuỷ, hoả, thổ) và cửu tinh để gọi tên hình núi, đọc tính chất của núi: tròn thì êm, nhọn thì phát, vuông thì vững. Nhưng không bao giờ dùng tên sao để doạ hay hứa với gia chủ. "Núi không sinh vô cớ" là để học trò quan sát kỹ, không phải để thầy bán điềm.

Thứ hai, không ai biết trước dưới đất có gì. Câu hỏi của họ Tiêu "ai biết trước được?" là thái độ khoa học. Liên Hoa khi định huyệt luôn dặn gia chủ: đất bên dưới phải đào mới biết; nếu gặp đá, gặp nước, gặp đất xấu thì phải dừng và xem lại, không cố chôn theo lời hứa trước.

Thứ ba, hai cửa của cuộc đất. "Thuỷ khẩu phòng nước tán, phong môn kỵ gió thổi" là hai điểm Liên Hoa luôn đánh dấu trên sơ đồ hiện trạng: chỗ nước ra và chỗ gió vào. Mộ đặt sao cho không đối thẳng phong môn, và thuỷ khẩu có vật khoá (gò, cây, khúc quanh).

Thứ tư, mồ mả là đạo hiếu. Đoạn Kiều Sơn nhắc rằng lễ tảo mộ, lòng thành của con cháu là một phần của phúc. Liên Hoa luôn khuyên gia chủ: chọn đất xong, xây mộ xong, việc giữ gìn, thăm viếng, sửa sang hằng năm cũng quan trọng như chọn đất.

Mộ cổ có cây cối và tường đá được chăm nom
Mộ cổ được giữ gìn qua nhiều đời: chọn đất xong, việc thăm viếng, sửa sang hằng năm cũng quan trọng. (Ảnh: Methodist Episcopal Church, Public domain)

Tóm lại, thiên Tinh thần thích vi trả tinh thần về đúng nghĩa: trên sáng ở thiên văn, dưới hiện ở địa lạc; tứ thú trong đất do tam kỳ trong nước mà thành; núi không sinh vô cớ, hình thế là để hiện tinh tượng; còn kẻ dùng tên sao để hứa điềm vàng, hẹn đá xanh là "chết dí vào tinh thần mà tự dối". Cành phải về gốc, phúc mồ mả gắn với lòng thành của con cháu.

Núi đá vôi đỉnh tròn bên rừng tre
Núi đá vôi đỉnh tròn: hình núi là chuyện thật của đất, tên sao chỉ là lời ví. (Ảnh: Bernt Rostad, CC BY 2.0)

Bài trước: Quản Thị Chỉ Mông (46): Thiên 60–61 Quá mạch tán khí, Tả hữu thắng phụ.

Bài sau: Thiên 63–64 – Dự định tai phúc, Ngũ hành tượng đức 預定災福第六十三 · 五行象德第六十四.

Nguồn: Quản Thị Chỉ Mông (管氏指蒙), bản khắc đời Minh, quyển hạ, thiên Tinh thần thích vi đệ lục thập nhị (星辰釋微第六十二), chính văn và lời chú. Các điển: Xư Lý Tử (Sử ký, Xư Lý Tử Cam Mậu liệt truyện), Kiều Sơn mộ y quan Hoàng Đế. Nguyên văn chép lại từ bản khắc, chấm câu mới; chỗ …… là chữ mờ hoặc đoạn lược bớt. Hiệu đính: đoạn cuối thiên nhiều chữ mờ, chỉ dịch khung ý; chữ "熙喬山" có thể là "昔喬山", dịch theo nghĩa Kiều Sơn. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Đọc ngũ tinh, cửu tinh trên hình núi, nhận Hoa Cái, Minh Đường, Huyền Vũ trong vòng nước, đánh dấu thuỷ khẩu và phong môn là những bài tập thực địa cơ bản. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

"Tinh thần" trong phong thuỷ nghĩa là gì? – 星辰

Là sự tương ứng giữa sao trời và hình núi: mỗi hình núi ứng một tinh, gọi tên để đọc tính chất của núi, không phải bùa phép.

Vì sao sách chê "chết dí vào tinh thần"? – 死死星辰而自誑

Vì thầy giả dùng tên sao để hứa điềm vàng, hẹn đá xanh dưới mộ, trong khi không ai biết trước dưới đất có gì.

"Tam kỳ trong nước" là gì? – 水內之三奇

Là Hoa Cái, Minh Đường, Huyền Vũ nằm trong vòng nước ôm. Có tam kỳ thì tứ thú mới thành.

Thuỷ khẩu và phong môn là gì? – 水口,風門

Thuỷ khẩu là chỗ nước ra, phải phòng nước tán; phong môn là chỗ hở gió lùa vào, phải tránh gió thổi thẳng vào huyệt.

Long hai nhánh cùng đến thì đặt huyệt ở đâu? – 龍或雙來

Sách dạy lấy chỗ trung chính của tám phương, nơi hai mạch cùng chầu, không theo nhánh lệch.

Mộ y quan có linh không? – 喬山葬其衣冠

Sách dẫn Kiều Sơn chỉ chôn áo mũ Hoàng Đế mà vẫn được tế; ý nói lòng thành thờ phụng của con cháu cũng là gốc của phúc.

Từ khoá: tinh thần thích vi · 星辰釋微 · ngũ tinh hình núi · thuỷ khẩu phong môn · quản thị chỉ mông · phong thủy mộ phần

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…