💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Thần Tướng Toàn Biên (28): Ngũ hành ngũ tạng; ngũ trường, ngũ đoản, lục đại, bát tiểu

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Thần Tướng Toàn Biên (28): Ngũ hành ngũ tạng; ngũ trường, ngũ đoản, lục đại, bát tiểu

Thần Tướng Toàn Biên · Quyển 5
神相全編 卷五 (五行歌 · 五臟所出 · 五長五短 · 五露 · 六大 · 六小 · 八大八小 · 辨美惡二十種)
Tác giả: đề Trần Đoàn (陳摶, hiệu Hi Di) truyền · Viên Trung Triệt (袁忠徹, đời Minh) biên
Bản gốc: Cổ Kim Đồ Thư Tập Thành (古今圖書集成), Nghệ thuật điển, Tướng thuật bộ; đối chiếu bản khắc đời Minh 12 quyển.

Phần giữa Quyển 5 Thần Tướng Toàn Biên là chỗ tướng học dùng ngũ hành và con số để sắp xếp người. Trước hết là năm bài ca năm hình người Kim, Mộc, Thuỷ, Hoả, Thổ; ngũ hành sinh ra ngũ thường, ngũ tạng hiện ra ngũ quan; ngũ quan ứng năm phương; ngũ hành tương sinh, tương khắc, tỷ hoà trên mặt. Sau đó là chuỗi phép đếm: ngũ trường (năm dài), ngũ đoản (năm ngắn), ngũ hợp, ngũ lộ (năm lộ), ngũ tiểu, lục đại, lục tiểu cực, lục ác, lục tiện, lục tiểu quý, bát đại, bát tiểu, và hai mươi tướng tốt xấu lẫn nhau. Bài gồm nguyên văn chữ Hán, bản dịch, phần giảng và luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa.

Trả lời nhanh: Sách xếp ngũ quan vào ngũ hành: mày thuộc Hoả (phương Nam), mắt thuộc Mộc (Đông), mũi thuộc Kim (Tây), miệng thuộc Thổ (trung ương), tai thuộc Thuỷ (Bắc). Ngũ tạng hiện ra ngoài: gan ra mắt, tim ra miệng (lưỡi), phổi ra mũi, tỳ ra môi, thận ra tai. Hai bộ vị tương sinh (như tai tốt mũi tốt: Kim Thuỷ tương sinh) là tốt; tương khắc (tai lớn môi mỏng: Thổ khắc Thuỷ) là kém. Năm dài (đầu, mặt, thân, tay, chân) hay năm ngắn đều có thể quý, miễn đều nhau và có thần. Năm lộ (mắt lồi, mũi hếch, tai lật, môi vén, yết hầu lộ) lộ một hai là xấu, lộ đủ cả năm lại thành tốt. Điểm chung của mọi phép đếm: lớn hay nhỏ không quan trọng bằng cân xứng và có thần.

Thầy Vũ Giới giảng: "Học tướng mà chỉ đếm dài ngắn to nhỏ thì lạc. Cả đoạn này lặp đi lặp lại một chữ: cân. Nhà phong thuỷ cũng vậy, không phải nhà to là tốt, mà là các phần cân với nhau."

Năm hình người theo ngũ hành – 五行歌

Nguyên văn – 原文

秀麗為金骨又清,鼻高豐起貫天庭,語言響喨如鐘鼓,自是朝中有大名。

廣長為木若琅玕,形似青松耐歲寒,方便所為心性緩,自然憐物作清官。

水勢能方面又圓,骨清神秀幾多般,為人自是心難測,終是鳴珂一品官。

骨肉高低面不平,火家兼瘦氣須清,有權猛烈多能斷,建節封侯直取成。

敦厚兼清秀又豐,虎眉龜背項如熊。平生自是多豪富,位應中央不可窮。

Tranh chân dung thị vệ đời Thanh
Chân dung thị vệ hạng nhất Chiêm Âm Bảo đời Càn Long: dáng vuông chắc, cương nghị, gần với "hình Kim" trong ngũ hành. Ảnh: Bảo tàng Metropolitan, Wikimedia Commons, CC0.

Dịch: Thanh tú là hình Kim, xương lại thanh; mũi cao đầy nổi thông lên thiên đình; nói năng vang như chuông trống, tự nhiên trong triều có danh lớn. Rộng dài là hình Mộc như ngọc lang can, dáng như cây tùng xanh chịu được rét; làm việc thuận tiện, tâm tính thong thả, tự nhiên thương vật, làm quan thanh liêm. Thế Thuỷ thì mặt vuông mà tròn, xương thanh thần tú nhiều vẻ; người này lòng khó đo, rốt cuộc làm quan nhất phẩm. Xương thịt cao thấp, mặt không phẳng, người hình Hoả lại gầy, khí phải trong; có quyền, mãnh liệt, quyết đoán, dựng cờ tiết phong hầu thẳng đến thành công. Đôn hậu lại thanh tú và đầy đặn, mày hổ lưng rùa cổ như gấu, cả đời giàu có hào phú; ngôi ứng trung ương nên không cùng quẫn: đó là hình Thổ.

Giảng: Năm bài ca năm hình đã gặp ở bài Ngũ hành tượng (Quyển 3). Ở đây mỗi hình kèm một tính cách và một con đường: Kim có danh (tiếng vang), Mộc làm quan thanh (thương vật), Thuỷ mưu sâu khó lường, Hoả quyết đoán nắm quyền, Thổ giàu có vững vàng. Đây là cách người xưa dùng ngũ hành để nói về khí chất, giống như ngày nay ta nói người hướng ngoại, hướng nội.

Ngũ hành sinh ngũ thường, ngũ tạng hiện ngũ quan – 五行所生 · 五臟所出 · 五行相應

Nguyên văn – 原文

五行所生:木為仁,主精華茂秀,定貴賤也。火為禮,主威勢勇烈,定剛柔也。金為義,主刑誅危難,定壽夭也。水為智,主聰明敏達,定賢愚也。土為信,主載育萬物,定貧富也。

五臟所出:肝出為眼,又主筋膜爪甲;心出為口,又主血氣毛髮;肺出為鼻,又主皮膚喘息;脾出為脣,又主肉色;腎出為耳,又主骨齒也。

Bảng ngũ hành ứng ngũ thường, ngũ tạng và ngũ quan trên mặt
Mộc là nhân, gan hiện ra mắt; Hoả là lễ, tim hiện ra miệng; Thổ là tín, tỳ hiện ra môi; Kim là nghĩa, phổi hiện ra mũi; Thuỷ là trí, thận hiện ra tai.

Dịch: Ngũ hành sinh ra: Mộc là nhân, chủ tinh hoa tươi tốt, định sang hèn. Hoả là lễ, chủ uy thế dũng mãnh, định cứng mềm. Kim là nghĩa, chủ hình phạt nguy nạn, định thọ yểu. Thuỷ là trí, chủ thông minh nhanh nhạy, định hiền ngu. Thổ là tín, chủ chở nuôi muôn vật, định giàu nghèo. Ngũ tạng hiện ra: gan hiện ra mắt, lại chủ gân, màng, móng; tim hiện ra miệng, lại chủ khí huyết, lông tóc; phổi hiện ra mũi, lại chủ da và hơi thở; tỳ hiện ra môi, lại chủ thịt và sắc da; thận hiện ra tai, lại chủ xương và răng.

Giảng: Bảng ngũ tạng ở đây gần như chép từ y học cổ truyền (Hoàng Đế Nội Kinh: can khai khiếu ở mắt, phế khai khiếu ở mũi, tỳ khai khiếu ở miệng môi, thận khai khiếu ở tai; tâm khai khiếu ở lưỡi, sách ghi "miệng"). Nhờ bảng này mà tướng học và y học gặp nhau: xem mắt biết gan, xem tai biết thận. Người học nên nhớ đây là hệ tương ứng để quan sát tổng thể, không phải chẩn đoán bệnh.

Nguyên văn – 原文

五行相應:眉是南方丙丁家,切宜竦秀有英華,高高細曲橫天貴,不用低濃壓眼斜。眼為甲乙屬東方,黑白分明勢要長,凝然不動藏瞻視,必向清朝作棟梁。鼻為庚辛屬西方,切要隆高貫印堂,偏曲左父右傷母,山根還斷失須防。口為戊己土中央,脣若丹硃勢要長,齒白細多齊更密,自然平地作公王。耳為壬癸北方中,輪廓相朝白又紅,下有垂珠兼過口,壽齊松柏與山同。

Dịch: Ngũ hành tương ứng: mày là nhà Bính Đinh phương Nam (Hoả), rất nên cao thanh có anh hoa; cao cao nhỏ cong ngang trời là quý, đừng thấp rậm đè mắt xiên. Mắt là Giáp Ất thuộc phương Đông (Mộc), đen trắng rõ ràng, thế phải dài; lặng yên không động, giấu cái nhìn, ắt làm rường cột triều thanh bình. Mũi là Canh Tân thuộc phương Tây (Kim), rất cần cao nổi thông ấn đường; lệch cong bên trái hại cha, bên phải hại mẹ; sơn căn mà đứt thì phải phòng mất mát. Miệng là Mậu Kỷ, Thổ trung ương; môi như son, thế phải dài; răng trắng nhỏ nhiều, đều lại khít, tự nhiên từ đất bằng làm công vương. Tai là Nhâm Quý ở phương Bắc (Thuỷ), vành tai chầu nhau, trắng lại hồng; dưới có thuỳ châu rủ xuống, ngang qua miệng, thọ ngang tùng bách, bền như núi.

Chân dung người đàn ông, ngũ quan rõ nét
Ngũ quan rõ nét: mày, mắt, mũi, miệng, tai, mỗi quan ứng một tạng theo ngũ hành. Ảnh minh hoạ: RForster, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Ngũ hành sinh khắc trên mặt – 五行相生 · 相剋 · 比和

Nguyên văn – 原文

相生歌:耳為輪珠鼻為梁,金水相生主大昌。眼明耳好多神氣,若不為官富更強。口方鼻直人雖貴,金土相生紫綬郎。脣紅眼黑木生火,為人志氣足財糧;舌長脣正火生土,此人有福中年聚,眼長眉秀足風流,身掛金章朝省位。

相剋歌:耳大脣薄土剋水,衣食貧寒空有智。脣大耳薄亦如前,此相之人終不貴。鼻大眼小金剋木,一世貧寒主孤獨。眼大耳小學難成,雖有資財壽命促。舌小口大水剋火,急性孤單足人我。耳小鼻蠢亦不佳,慳貪心惡多災禍。舌大鼻小火剋金,錢帛方盛禍來侵。鼻大舌小招貧苦,壽長無子送郊林。眼大脣小木剋土,此相之人終不富,脣大眼小貴難求,到老貧寒死無墓。

比和相應:耳反須貼肉,鼻仰山根足,眼露黑睛多,脣反齒如玉,臉不近於眼,合主公卿富,只恐壽不延,性氣剛難伏。

Sơ đồ ngũ hành tương sinh và tương khắc giữa các bộ vị trên mặt
Ca tương sinh và tương khắc: các bộ vị cân xứng, nâng đỡ nhau là sinh; một chỗ quá lớn đè chỗ quá nhỏ là khắc.

Dịch: Ca tương sinh: tai có vành có châu, mũi có sống, Kim Thuỷ tương sinh chủ đại xương thịnh. Mắt sáng tai tốt nhiều thần khí, nếu không làm quan thì giàu càng mạnh. Miệng vuông mũi thẳng, người ấy quý, Kim Thổ tương sinh, làm quan đeo dải tía. Môi hồng mắt đen là Mộc sinh Hoả, người ấy chí khí đủ, tiền gạo đủ. Lưỡi dài môi ngay là Hoả sinh Thổ, người này có phúc, trung niên tụ của. Mắt dài mày tú thì phong lưu, thân đeo ấn vàng ở triều. Ca tương khắc: tai lớn môi mỏng là Thổ khắc Thuỷ, áo cơm nghèo, có trí cũng uổng; môi lớn tai mỏng cũng thế, người tướng này rốt cuộc không sang. Mũi lớn mắt nhỏ là Kim khắc Mộc, một đời nghèo, chủ cô độc; mắt lớn tai nhỏ học khó thành, dù có của thì thọ ngắn. Lưỡi nhỏ miệng lớn là Thuỷ khắc Hoả, tính nóng, cô đơn, hay phân ta người; tai nhỏ mũi thô cũng không tốt, keo kiệt lòng ác nhiều tai hoạ. Lưỡi lớn mũi nhỏ là Hoả khắc Kim, tiền lụa vừa thịnh thì hoạ đến; mũi lớn lưỡi nhỏ chuốc nghèo khổ, thọ dài mà không con tiễn ra đồng. Mắt lớn môi nhỏ là Mộc khắc Thổ, người tướng này rốt cuộc không giàu; môi lớn mắt nhỏ khó cầu sang, đến già nghèo, chết không mộ. Tỷ hoà tương ứng: tai lật thì phải sát thịt, mũi hếch thì sơn căn phải đủ, mắt lộ thì tròng đen phải nhiều, môi vén thì răng như ngọc, má không sát mắt: hợp thì chủ công khanh giàu có, chỉ e thọ không dài, tính khí cứng khó phục.

Giảng: Cách đọc ở đây rất "phong thuỷ": mỗi bộ vị là một hành; hai bộ vị đi với nhau thì xét sinh hay khắc. Điều cốt lõi là tỷ lệ giữa các bộ vị, chứ không phải từng bộ vị đẹp xấu riêng: một bộ vị quá lớn lấn bộ vị kia là khắc, hai bộ vị nâng đỡ nhau là sinh. Đoạn "tỷ hoà" lại cho thấy cái lý bù trừ: một chỗ khuyết (tai lật, mũi hếch) mà có chỗ khác đỡ (sát thịt, sơn căn đủ) thì vẫn thành. Đây là tinh thần "có bệnh có thuốc" mà phong thuỷ cũng dùng.

Ngũ trường, ngũ đoản, ngũ hợp, ngũ lộ, ngũ tiểu – 五長 · 五短 · 五合 · 五露 · 五小

Nguyên văn – 原文

相五長:一頭長,二面長,三身長,四手長,五足長。五者俱長,而骨貌豐隆,清秀滋潤者,善也。如骨枯槁,筋脈迸露,雖是五長,反為賤惡之輩也。或有足長手短者,主貧賤;足短手長者,主富貴。《訣》曰:「大凡五體要均長,合形入相富文章,下停長者人多賤,只恐終身絕鴈行。」

相五短:一頭短,二面短,三身短,四手短,五足短。五者俱短,而骨肉細滑,印堂明闊,五嶽朝揖者,乃為公卿之相也。雖是五短,而骨肉粗惡,五嶽傾陷,則為下賤之人。或上長下短,則多富貴;上短下長,主居貧下也。

Người đàn ông lớn tuổi đội mũ
Ngũ trường, ngũ đoản là phép so dài ngắn của đầu, mặt, thân, tay, chân; cái quý là cân xứng. Ảnh minh hoạ: Rod Waddington, Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0.

Dịch: Năm dài: đầu dài, mặt dài, thân dài, tay dài, chân dài. Năm thứ đều dài mà xương mạo đầy cao, thanh tú nhuận thì tốt; nếu xương khô héo, gân mạch nổi lộ thì dù năm dài cũng thành kẻ hèn ác. Chân dài tay ngắn chủ nghèo hèn; chân ngắn tay dài chủ giàu sang. Quyết rằng: phàm năm thể cần đều dài, hợp hình vào tướng thì giàu có văn chương; hạ đình dài thì người nhiều hèn, chỉ e suốt đời không anh em. Năm ngắn: đầu ngắn, mặt ngắn, thân ngắn, tay ngắn, chân ngắn. Năm thứ đều ngắn mà xương thịt mịn trơn, ấn đường sáng rộng, ngũ nhạc chầu nhau là tướng công khanh; dù năm ngắn mà xương thịt thô xấu, ngũ nhạc nghiêng lõm thì là người hạ tiện. Trên dài dưới ngắn thì nhiều giàu sang; trên ngắn dưới dài chủ ở chỗ nghèo hèn.

Giảng: Bài học ở đây là đều. Năm dài hay năm ngắn đều có thể quý; điều kiện là đều nhau, có nhuận, có thần. Câu "trên dài dưới ngắn thì sang" lặp lại ở nhiều chỗ trong sách (Nhân Luân Đại Thống Phú cũng ví người thân trên dài như chim bằng bay vạn dặm). Người lùn, người cao đều không có gì đáng lo về tướng; cái đáng xem là khí sắc và sự cân đối.

Nguyên văn – 原文

相五合:骨正直而有陰陽,言正直而有剛柔,是為天地相合也。視瞻穩而聲音清,體貌重而行步輕,是為天官相合也。氣溫粹而有光華,色淨潔而無瑕疵,是為天心相合也。識量多而權亦重,度量大而面可訣,是為天機相合也。敬上下而懷忠厚,愛朋友而足信行,是為天倫相合也。

相五露:眼突、鼻仰、耳反、脣掀、結喉是也。眼突促壽,耳反無知識,鼻仰主路死,脣掀惡死,結喉必貧薄。《訣》曰:「一露二露,有衫無褲。露不至五,貧夭孤苦。五露俱全,福祿綿綿。」

Dịch: Năm hợp: xương ngay thẳng mà có âm dương, lời ngay thẳng mà có cứng mềm, đó là trời đất hợp. Nhìn vững mà tiếng trong, thân nặng mà bước nhẹ, đó là thiên quan hợp. Khí ấm thuần mà có ánh sáng, sắc sạch mà không tì vết, đó là thiên tâm hợp. Hiểu biết nhiều mà quyền cũng nặng, độ lượng lớn mà mặt quyết đoán được, đó là thiên cơ hợp. Kính trên nhường dưới, ôm lòng trung hậu, thương bạn bè, đủ tín hạnh, đó là thiên luân hợp. Năm lộ: mắt lồi, mũi hếch, tai lật, môi vén, yết hầu lộ. Mắt lồi thọ ngắn, tai lật kém hiểu biết, mũi hếch chủ chết dọc đường, môi vén chết dữ, yết hầu lộ ắt nghèo mỏng. Quyết rằng: một lộ hai lộ, có áo không quần; lộ chưa đến năm thì nghèo, yểu, cô khổ; năm lộ đủ cả thì phúc lộc dài lâu.

Giảng: "Năm hợp" là đoạn đẹp nhất của phần này, vì nó gần như không nói đến mặt mũi: lời nói có cứng mềm, thân nặng bước nhẹ, khí ấm sắc sạch, độ lượng lớn, kính trên thương bạn. Đó là tướng của đức. Còn "năm lộ" là một nghịch lý thú vị: lộ một hai thì xấu, lộ đủ năm lại tốt. Lý do là khi cả năm cùng một thế thì thành "cách", khí thống nhất; còn chỗ lộ chỗ kín là khí lẫn lộn. Phong thuỷ cũng có lý này: thế núi lạ mà nhất quán thì thành cách cục, nửa nọ nửa kia thì phá cách.

Người phụ nữ cười tươi
Miệng là Thuỷ tinh, môi ứng tỳ; nụ cười rộng mở là chỗ khí hoà hiện ra. Ảnh minh hoạ: Basile Morin, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Nguyên văn – 原文

相五小:一頭小,二眼小,三腹小,四耳小,五口小。五小者,若端正無缺陷而俱小者,乃合貴之相也。其或三四小而一二大者,則不應而貧賤也。若夫頭小而有角,眼小而清秀,腹小而圓垂,耳小而輪廓成,口小而脣齒正,則反為貴人矣。

Dịch: Năm nhỏ: đầu nhỏ, mắt nhỏ, bụng nhỏ, tai nhỏ, miệng nhỏ. Năm thứ ngay ngắn không khuyết hãm mà đều nhỏ là hợp tướng quý; nếu ba bốn thứ nhỏ mà một hai thứ lớn thì không ứng, thành nghèo hèn. Đầu nhỏ mà có góc, mắt nhỏ mà thanh tú, bụng nhỏ mà tròn sệ, tai nhỏ mà thành vành, miệng nhỏ mà môi răng ngay, thì lại thành quý nhân.

Lục đại, lục tiểu, lục ác, lục tiện – 六大 · 六小 · 六惡 · 六賤

Nguyên văn – 原文

相六大:頭、面、耳、鼻、口、腹。《訣》曰:「頭雖大,額無角;目雖大,閃電爍;鼻雖大,梁柱弱;口雖大,語略綽;耳雖大,無輪廓;腹雖大,近上著:皆貧賤之相也。蓋頭雖大,角要聳;目雖大,不正流光;耳大輪廓要正,鼻大梁柱要高,口大聲要清,肚腹大勢要下垂:如此則是富貴之相也。」

相六小極:頭小為一極,夫妻不得力;額小為二極,父母少恩恤;目小為三極,平生少知識;鼻小為四極,農作無休息;口小為五極,身無剩衣食;耳小為六極,壽命促。

相六惡:一曰平眼直視,主性不仁,內藏毒害;二曰脣不掩齒,主性不和,難與交接;三曰結喉,主妨妻子,多招災厄;四曰頭小,主貧下而夭;五曰三停不等,主賤而貧;六曰安行如走,主奔波寒苦。

相六賤:額角缺陷、天中低下為一賤,胸背俱薄為二賤,聲音雄散為三賤,偷目斜視為四賤,鼻曲低塌為五賤,目無光彩為六賤。

Sơ đồ lục đại và lục tiểu trong tướng pháp
Lục đại: đầu, mặt, tai, mũi, miệng, bụng lớn phải có cách mới tốt; lục tiểu là sáu chỗ quá nhỏ cần bộ vị khác bù.

Dịch: Sáu lớn: đầu, mặt, tai, mũi, miệng, bụng. Quyết rằng: đầu dù lớn mà trán không có góc; mắt dù lớn mà loé như chớp; mũi dù lớn mà sống yếu; miệng dù lớn mà nói rời rạc; tai dù lớn mà không vành; bụng dù lớn mà sát lên trên: đều là tướng nghèo hèn. Đầu lớn thì góc phải nổi, mắt lớn thì không đảo liếc, tai lớn thì vành phải ngay, mũi lớn thì sống phải cao, miệng lớn thì tiếng phải trong, bụng lớn thì thế phải sệ xuống: như vậy là tướng giàu sang. Sáu nhỏ cực: đầu nhỏ, vợ chồng không đắc lực; trán nhỏ, cha mẹ ít ơn; mắt nhỏ, cả đời ít hiểu biết; mũi nhỏ, làm ruộng không nghỉ; miệng nhỏ, thân không dư cơm áo; tai nhỏ, thọ ngắn. Sáu ác: một là mắt nhìn thẳng đờ, tính bất nhân, trong giấu độc hại; hai là môi không che răng, tính không hoà, khó giao tiếp; ba là yết hầu lộ, hại vợ con, nhiều tai ách; bốn là đầu nhỏ, nghèo hèn mà yểu; năm là tam đình không đều, hèn mà nghèo; sáu là đi thường như chạy, bôn ba lạnh khổ. Sáu tiện: góc trán khuyết, thiên trung thấp; ngực lưng đều mỏng; tiếng nói to mà tán; liếc trộm nhìn xiên; mũi cong thấp sập; mắt không có ánh sáng.

Giảng: Lục đại và lục tiểu cho thấy rõ cách tư duy của sách: lớn mà không có chất thì không quý (đầu lớn phải có góc, mũi lớn phải có sống, miệng lớn phải có tiếng trong). Sáu ác và sáu tiện thì phần nhiều lại là thói quen: nhìn đờ, liếc trộm, đi như chạy, tiếng to mà tán. Những điều này sửa được bằng rèn luyện.

Cụ ông gương mặt hiền, tai lớn
Lục đại: đầu, mặt, tai, mũi, miệng, bụng lớn thì phải có cách; tai lớn cần vành ngay. Ảnh minh hoạ: Graham Crumb, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Bát đại, bát tiểu và hai mươi tướng lẫn lộn – 八大 · 八小 · 辨美惡二十種

Nguyên văn – 原文

相八大:眼雖大昏且濁,鼻雖大梁柱弱,口雖大垂兩角,耳雖大門孔薄,額雖大骨無著,聲雖大破且悲,面雖大塵且翳,身雖大舉止危。以上八大,苟有如此,缺一不應,則反主貧賤也。

相八小:眼雖小秀且長,鼻雖小梁且柱,口雖小稜且方,耳雖小堅且圓,額雖小平且正,聲雖小宮且商,面雖小清且朝,身雖小停且齊。以上八小,苟有如此端美相並,反為富貴之人也。

辨美惡二十種:頭雖圓折腰肢,額雖廣尖卻頤,骨雖峻皮卻粗,耳雖厚梁柱低;髮雖黑粗且濃,眼雖長眉且促;背雖豐手如枝,胸且闊背成坑;舌雖紅口如吹,脣雖方齒不齊,腰雖厚行如馳,腳雖厚粗無紋;身雖大聲音細;面雖白色粗黑;肉雖豐結卻喉;面雖短眼卻長;氣雖清行步欹;語雖和人似痴;色雖明視東西;坐雖正食淋漓。以上二十種,皆有美惡相雜,若此相者,或富則夭,或貧則壽,或貴則貧,或先富而後貧,或先貴而後賤,宜精思而裁之也。

Dịch: Tám lớn (mà hỏng): mắt lớn mà mờ đục, mũi lớn mà sống yếu, miệng lớn mà hai khoé trễ, tai lớn mà lỗ tai mỏng, trán lớn mà xương không bám, tiếng lớn mà vỡ và bi, mặt lớn mà bụi mờ, thân lớn mà cử chỉ chênh vênh: có như vậy thì thiếu một thứ không ứng, lại chủ nghèo hèn. Tám nhỏ (mà quý): mắt nhỏ mà tú và dài, mũi nhỏ mà có sống có trụ, miệng nhỏ mà có góc vuông, tai nhỏ mà chắc tròn, trán nhỏ mà phẳng ngay, tiếng nhỏ mà đúng cung thương, mặt nhỏ mà trong và chầu, thân nhỏ mà đều và ngay: có tám nhỏ này đoan chính đi cùng, lại là người giàu sang. Hai mươi tướng tốt xấu lẫn nhau: đầu tròn mà eo gãy; trán rộng mà cằm nhọn; xương cao mà da thô; tai dày mà sống mũi thấp; tóc đen mà thô rậm; mắt dài mà mày ngắn; lưng đầy mà tay như cành khô; ngực rộng mà lưng lõm; lưỡi hồng mà miệng như thổi; môi vuông mà răng không đều; eo dày mà đi như ngựa phi; chân dày mà thô không vân; thân lớn mà tiếng nhỏ; mặt trắng mà sắc thô đen; thịt đầy mà yết hầu lộ; mặt ngắn mà mắt dài; khí trong mà bước xiêu; nói hoà mà người như ngây; sắc sáng mà mắt nhìn đông nhìn tây; ngồi ngay mà ăn vương vãi. Hai mươi loại trên đều tốt xấu lẫn nhau: hoặc giàu mà yểu, hoặc nghèo mà thọ, hoặc sang mà nghèo, hoặc trước giàu sau nghèo, hoặc trước sang sau hèn; nên suy nghĩ kỹ mà cân nhắc.

Giảng: Câu kết "nên suy nghĩ kỹ mà cân nhắc" (宜精思而裁之) là chìa khoá. Hầu như không ai có tướng thuần tốt hay thuần xấu; người thật là hỗn hợp. Sách dạy người học không được kết luận từ một bộ vị, mà phải cân cái tốt với cái xấu, xem cái nào làm chủ. Đây cũng là cách người làm phong thuỷ xem một căn nhà: có chỗ cát có chỗ hung, phải xem cái gì là chủ khí.

Người phụ nữ đeo khuyên mũi, nét mặt cười
Mỗi gương mặt mang một vẻ ngũ hành; tướng pháp đọc sự cân xứng giữa các bộ vị. Ảnh minh hoạ: PICQ, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Phong Thuỷ Liên Hoa đọc đoạn này với ba ý. Thứ nhất, mặt người là một đồ ngũ hành thu nhỏ. Mày Hoả ở Nam, mắt Mộc ở Đông, mũi Kim ở Tây, miệng Thổ ở giữa, tai Thuỷ ở Bắc: đây đúng là bố cục ngũ hành năm phương mà la kinh và Lạc Thư dùng. Khi xem nhà, Phong Thuỷ Liên Hoa cũng đặt năm hành vào năm phương của nhà rồi xét sinh khắc giữa các phần; xem mặt chỉ là đem cùng một bản đồ đặt lên người.

Thứ hai, cân bằng quan trọng hơn kích thước. Năm dài, năm ngắn, sáu lớn, tám nhỏ, chữ lặp lại nhiều nhất là "đều", "ngay", "có thần". Một căn nhà lớn mà các phòng chênh lệch, cửa to nhà nhỏ, là nhà "lục đại hỏng"; một căn nhà nhỏ mà cân đối, sáng sủa, đúng hướng là nhà "bát tiểu quý". Nguyên lý ấy dùng được ngay khi thiết kế, sửa chữa nhà ở.

Thứ ba, tốt xấu lẫn lộn, phải xem cái chủ. Hai mươi tướng lẫn lộn cuối bài nhắc rằng không có ai thuần tốt. Theo vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa, khí của mỗi người, mỗi nhà còn đổi theo năm, theo vận; cái phần "xấu" có lúc ngủ yên, cái phần "tốt" có lúc mới phát. Phần thủ pháp cân nhắc chủ khách trên người thật cần thầy hướng dẫn; phần lý pháp, Phong Thuỷ Liên Hoa chia sẻ để người đọc nắm cái gốc: tướng do tâm sinh, và tâm thì sửa được.

Tóm lại – 總結: Ngũ quan ứng ngũ hành: mày Hoả, mắt Mộc, mũi Kim, miệng Thổ, tai Thuỷ; ngũ tạng hiện ra ngũ quan. Hai bộ vị tương sinh là tốt, tương khắc là kém, chỗ khuyết có chỗ đỡ thì vẫn thành. Năm dài hay năm ngắn đều quý nếu đều và có thần; năm lộ lộ đủ lại tốt; lớn phải có chất, nhỏ mà ngay vẫn quý. Người thật luôn tốt xấu lẫn nhau, phải xem cái chủ.

Thư pháp Chu Hy
Thư pháp của Chu Hy (朱熹): nhà Lý học đời Tống, người giảng ngũ hành, ngũ thường thành một hệ. Ảnh: Wikimedia Commons, phạm vi công cộng.

Bài trước: Quyển 5 (3) – Xem phú, quý, bần tiện, cô khổ, thọ yểu 富貴貧賤壽夭.

Bài sau: Quyển 5 (5) – Hình thần, thiên la; Thần khí chương, Thể luận chương, Khí khí chương 形神・天羅・神氣章.

Nguồn: Thần Tướng Toàn Biên (神相全編) phần năm, từ mục 五行歌 đến 辨美惡二十種, trong Cổ Kim Đồ Thư Tập Thành (古今圖書集成), Nghệ thuật điển, quyển 635, Tướng thuật bộ (thuộc công cộng); đối chiếu bản khắc đời Minh 12 quyển. Hiệu đính: bỏ các dấu ngoặc lạc (虎」眉, 輪」廓, 此」相, 名」重); 五行歌 tách lại thành năm bài theo năm hành; mục 相五合 câu cuối 名重官侯應合相 nghi có chữ lạc, dịch theo ý. Các mục 相貴中賤 và 辨美惡二十種 trùng nhau nhiều câu, bài chỉ dịch kỹ mục sau. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Ngũ hành trên mặt người và ngũ hành trong nhà, trong đất là một nguyên lý. Đọc được sinh khắc trên mặt thì cũng đọc được sinh khắc của nhà; cách đọc ấy cần học cùng thầy. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

Ngũ quan ứng ngũ hành thế nào? – 五行相應

Mày thuộc Hoả (phương Nam), mắt thuộc Mộc (Đông), mũi thuộc Kim (Tây), miệng thuộc Thổ (trung ương), tai thuộc Thuỷ (Bắc).

Ngũ trường, ngũ đoản là gì? – 五長五短

Năm dài là đầu, mặt, thân, tay, chân đều dài; năm ngắn là năm thứ ấy đều ngắn. Cả hai đều có thể quý nếu đều nhau, xương thịt nhuận, có thần; thô khô, lệch lạc thì hèn.

Ngũ lộ là gì, vì sao lộ đủ năm lại tốt? – 五露

Năm lộ là mắt lồi, mũi hếch, tai lật, môi vén, yết hầu lộ. Lộ một hai là khí lẫn lộn nên xấu; lộ đủ năm thì thành một cách thống nhất nên sách nói phúc lộc dài lâu.

Ngũ tạng hiện ra ở đâu trên mặt? – 五臟所出

Gan hiện ra mắt, tim hiện ra miệng (lưỡi), phổi hiện ra mũi, tỳ hiện ra môi, thận hiện ra tai, theo hệ tương ứng của y học cổ truyền.

Bát tiểu là gì? – 八小

Tám bộ vị nhỏ mà quý: mắt nhỏ mà dài tú, mũi nhỏ mà có sống, miệng nhỏ mà vuông, tai nhỏ mà chắc tròn, trán nhỏ mà phẳng, tiếng nhỏ mà đúng cung, mặt nhỏ mà trong, thân nhỏ mà cân.

Từ khoá: ["thần tướng toàn biên" · "ngũ hành tướng mặt" · "ngũ trường ngũ đoản" · "ngũ lộ" · "lục đại lục tiểu" · "bát đại bát tiểu" · "nhân tướng học" · "五長五短"]

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…