💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Thần Tướng Toàn Biên (26): Xem đức, thiện ác, danh tiếng, bệnh tật và bát tướng

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Thần Tướng Toàn Biên (26): Xem đức, thiện ác, danh tiếng, bệnh tật và bát tướng

Thần Tướng Toàn Biên · Quyển 5
神相全編 卷五 (相德 · 相善 · 相惡 · 相名標 · 相疾病 · 觀人八相法)
Tác giả: đề Trần Đoàn (陳摶, hiệu Hi Di) truyền · Viên Trung Triệt (袁忠徹, đời Minh) biên
Bản gốc: Cổ Kim Đồ Thư Tập Thành (古今圖書集成), Nghệ thuật điển, Tướng thuật bộ; đối chiếu bản khắc đời Minh 12 quyển.

Sau phần cử chỉ đi, đứng, ngồi, nằm, ăn, Quyển 5 Thần Tướng Toàn Biên chuyển sang chỗ gốc nhất của tướng học: xem đức (相德). Đoạn này gồm mười mục ngắn: xem đức, xem tướng thiện, tướng ác, tướng có danh tiếng, tướng gian nan, tướng trung tín hiếu từ, tướng ngu tối hung bạo, tướng mang sát, tướng bệnh tật, và cuối cùng là Quan nhân bát tướng pháp (觀人八相法): tám loại tướng uy, hậu, thanh, cổ, cô, bạc, ác, tục. Bài trên Kho sách vugioi.com gồm nguyên văn chữ Hán (đã chấm câu lại), bản dịch, phần giảng và phần luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa.

Trả lời nhanh: Sách dạy xem đức trước, xem hình sau: đức tốt mà hình xấu vẫn không ngại làm quân tử; hình đẹp mà làm ác thì khó che được tiểu nhân. Câu gốc lấy từ Tuân Tử: "xem mặt không bằng xem lòng, bàn lòng không bằng chọn đường đi". Quách Lâm Tông nêu chín đức: bao dung, thích điều thiện, hay cho, tiến cử người, giữ thường, không quên ơn, siêng năng, thương vật, khiêm tốn. Bát tướng là tám kiểu dáng tổng thể: uy (nghiêm, chủ quyền thế), hậu (dày dặn, chủ phúc lộc), thanh (tinh thần sáng sủa), cổ (cốt khí góc cạnh), cô (gầy lạnh, chủ cô độc), bạc (yếu nhẹ, chủ nghèo), ác (hung dữ), tục (đục, tầm thường).

Thầy Vũ Giới giảng: "Cả bộ Thần Tướng Toàn Biên dài mười bốn quyển, nhưng nếu chỉ được giữ một trang thì nên giữ trang Tướng đức này. Xem nhà cũng vậy: hình thế đẹp mà người ở không giữ đức thì phúc không bền."

Xem đức trước, xem hình sau – 相德

Nguyên văn – 原文

能忠於君,孝於親,為眾德之先,眾行之表,不得陽賞,必為陰報,不在其身,而在其子孫。善相者先察其德,後相其形,故德靈而形惡,無妨為君子,形善而行凶,難掩為小人。

《荀子》曰:「相面不如相心,論心不如擇術。」此勸人為善也。形者人之材也,德者人之器也。材既美矣,而副之以德,猶加雕琢而成器也。器遇拙工而棄之,是為不材之材也。是知德在形先,形居德後也。

Tranh cổ vẽ Khổng Tử và học trò
Khổng Tử cùng học trò, tranh của Kanō Tan'yū thế kỷ 17. Nhà Nho đặt đức trước hình: Tuân Tử nói xem mặt không bằng xem lòng. Ảnh: Wikimedia Commons, phạm vi công cộng.

Dịch: Biết trung với nước, hiếu với cha mẹ, đó là đầu của mọi đức, là khuôn mẫu của mọi việc làm; nếu không được thưởng ở chỗ sáng thì ắt được báo đáp ở chỗ tối; không ở bản thân thì ở con cháu. Người giỏi xem tướng trước hết xét đức, sau mới xem hình; cho nên đức sáng mà hình xấu thì không ngại làm quân tử, hình đẹp mà việc làm hung thì khó che được là tiểu nhân. Tuân Tử nói: "Xem mặt không bằng xem lòng, bàn lòng không bằng chọn đường đi." Đó là khuyên người làm điều thiện. Hình là cái chất liệu của người, đức là cái đồ dùng của người. Chất liệu đã đẹp mà thêm đức vào, như gỗ quý được chạm trổ thành đồ dùng; đồ gặp thợ vụng mà bị bỏ, đó là chất liệu tốt thành vô dụng. Vậy biết đức đứng trước hình, hình đứng sau đức.

Giảng: Đây là đoạn văn có tính "tuyên ngôn" của cả bộ sách. Câu của Tuân Tử (荀子, thiên Phi Tướng 非相) vốn là lời phê phán thuật xem tướng thời Chiến Quốc; người biên Thần Tướng Toàn Biên lại đặt nó vào giữa sách, như một lời tự nhắc của nghề: thầy tướng giỏi không dừng ở mặt mũi. Hình ảnh "chất liệu và đồ dùng" rất đáng nhớ: khuôn mặt, vóc dáng là phần trời cho, như khúc gỗ; đức hạnh là phần người làm nên, như tay thợ chạm. Gỗ tốt gặp thợ vụng thì thành củi; gỗ thường gặp thợ giỏi vẫn thành đồ quý.

Chín đức của Quách Lâm Tông – 郭林宗九德

Nguyên văn – 原文

郭林宗觀人有九德:一曰容物之德,二曰樂善之德,三曰好施之德,四曰進人之德,五曰保常之德,六曰不忘之德,七曰勤身之德,八曰愛物之德,九曰自謙之德。

《詩》曰:「幾輩堂堂相貌精,幾人相貌太輕盈。要知說相無他技,先相修持後相形。」

Sơ đồ xem đức trước, xem hình sau trong Thần Tướng Toàn Biên
Đức sáng mà hình xấu vẫn là quân tử; hình đẹp mà việc hung khó che tiểu nhân. Hình là chất liệu, đức là đồ dùng.

Dịch: Quách Lâm Tông xem người có chín đức: một là đức bao dung người và vật; hai là đức vui với điều thiện; ba là đức thích cho, giúp; bốn là đức tiến cử người hiền; năm là đức giữ được nếp thường, không đổi thay; sáu là đức không quên (ơn nghĩa); bảy là đức siêng năng thân mình; tám là đức thương yêu muôn vật; chín là đức tự khiêm. Thơ rằng: "Bao người tướng mạo đường đường đẹp, bao kẻ dung nhan quá nhẹ nhàng. Muốn biết xem tướng không mẹo khác: trước xem tu dưỡng, sau xem hình."

Giảng: Quách Thái (郭泰, tự Lâm Tông, đời Đông Hán) nổi tiếng giỏi nhận xét nhân vật, được đời sau gán nhiều thiên tướng pháp. Chín đức ở đây không có chữ nào nói về mặt mũi: toàn là cách đối xử với người, với vật và với chính mình. Có thể chia làm ba nhóm: với người (bao dung, tiến cử người, không quên ơn), với việc (vui điều thiện, hay giúp, siêng năng), với mình (giữ thường, thương vật, khiêm tốn). Câu thơ cuối "trước xem tu dưỡng, sau xem hình" là khẩu quyết nên thuộc.

Tướng thiện và tướng ác – 相善 · 相惡

Nguyên văn – 原文

善惡在心,而見於貌,為心之表也。表端則心正,表欹則心曲,故曰:「觀其表則知其裡矣。」

《訣》曰:「頭聳而堅,額方而廣,眉疏而秀,眼長而清,耳輪平厚,鼻梁聳直,心廣而寬,背隆而厚,人中分明,口脣端正,氣和而順,聲圓而寬,形正而峻,色明而澤,言語有敘,飲食有節,進退有儀,行坐有度,貴人之相,而心之善行矣。」

《詩》曰:「雞鳴而起果何如?一念孳孳善有餘。相取外形知內裡,莫將相法藐江湖。」

Cụ ông cười tươi, ánh mắt hiền
Nụ cười đến từ lòng thì cả mắt cùng cười: sách nói người thiện có thần thái hoà, nhìn là thấy dễ gần. Ảnh minh hoạ: Lucas Jans, Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0.

Dịch: Thiện ác ở trong lòng mà hiện ra nơi dáng mạo, dáng mạo là cái biểu bên ngoài của lòng. Biểu ngay thì lòng chính, biểu lệch thì lòng cong; nên nói: "Xem cái biểu thì biết cái lý bên trong." Quyết rằng: đầu cao mà chắc, trán vuông mà rộng, mày thưa mà thanh, mắt dài mà trong, vành tai phẳng dày, sống mũi cao thẳng, ngực rộng mà thoáng, lưng đầy mà dày, nhân trung rõ ràng, môi miệng ngay ngắn, hơi thở hoà mà thuận, tiếng nói tròn mà rộng, hình ngay mà vững, sắc sáng mà nhuận; nói năng có thứ tự, ăn uống có chừng mực, tiến lui có lễ nghi, đi ngồi có phép tắc: đó là tướng quý nhân, mà cũng là việc làm của lòng thiện. Thơ rằng: "Gà gáy đã dậy, ấy là ai? Một niệm chăm chăm, thiện có thừa. Xem tướng lấy hình mà biết ruột, chớ xem tướng pháp là nghề rong."

Giảng: Câu thơ "gà gáy đã dậy, chăm chăm làm thiện" lấy ý Mạnh Tử: người gà gáy đã dậy lo làm điều thiện là học trò của vua Thuấn. Đoạn quyết đáng chú ý ở chỗ nó trộn hình (đầu, trán, mày, mắt…) với hành (nói năng có thứ tự, ăn uống có chừng, đi ngồi có phép). Nửa sau là việc mỗi người tự sửa được. Như vậy "tướng thiện" không chỉ là thứ sinh ra đã có, mà còn là thói quen hằng ngày.

Nguyên văn – 原文

頭尖額窄,眉重髮焦,耳反舌露,口大脣薄,赤脈貫睛,白暈入眼,神如驚,色如垢,準頭尖,地閣削。

《詩》曰:「羊目四白皆為惡,耳小脣寬貌亦非,齒鼻偏斜心地窄,準尖額薄性情卑。堪驚蜂眼常懷毒,又說豺聲好害人,有此形聲須改節,莫教陰禍自來侵。」又曰:「相惡元來是惡鄰,平生心不契蒼旻,豺聲蜂目難作伴,不是人傷傷別人。」

Dịch: Tướng ác: đầu nhọn trán hẹp, mày nặng tóc khô, tai lật lưỡi lộ, miệng rộng môi mỏng, gân đỏ xuyên tròng mắt, quầng trắng lấn vào mắt, thần như kinh hãi, sắc như bụi bẩn, đầu mũi nhọn, cằm vạt. Thơ rằng: "Mắt dê bốn bề trắng là ác, tai nhỏ môi rộng dáng cũng sai; răng mũi lệch xiên lòng dạ hẹp, đầu mũi nhọn, trán mỏng, tính thấp hèn. Đáng sợ mắt ong thường ôm độc, lại nói tiếng sói thích hại người; ai có hình tiếng này nên sửa nết, chớ để hoạ ngầm tự đến xâm." Lại rằng: "Tướng ác vốn là hàng xóm ác, cả đời lòng chẳng hợp trời xanh; tiếng sói mắt ong khó làm bạn, không bị người hại cũng hại người."

Giảng: Điều quan trọng nhất ở đoạn tướng ác là câu thơ "có hình tiếng này nên sửa nết" (有此形聲須改節). Sách không nói "có tướng này thì hết đường", mà nói phải sửa. Nhiều dấu hiệu sách kể (thần như kinh hãi, sắc như bụi bẩn, gân đỏ ở mắt) là trạng thái nhất thời của người thiếu ngủ, giận dữ, sống bừa; khi nếp sống đổi thì chúng cũng đổi. Phong Thuỷ Liên Hoa không dùng các câu này để phán người, nhất là người trong ảnh hay người mới gặp.

Hai cụ ông đội mũ chào hỏi nhau
Lễ độ, khiêm nhường trong cách chào hỏi là chỗ "xem đức" trước khi xem hình. Ảnh minh hoạ: Steve Evans, Wikimedia Commons, CC BY 2.0.

Tướng danh tiếng, gian nan, trung hiếu và ngu bạo – 相名標 · 相蹇難

Nguyên văn – 原文

相名標:耳白過面光凝脂,竦過於眉若有時;腹如抱兒臍納李,學堂豐滿額相宜。日角光隆驛馬肥,司空平滿神光威;將軍案上生紅紫,骨堅肉實行如飛。睛如點漆耳門寬,壽上豐隆肉不乾;虎視更加獅子鼻,眉疏清薄秀而彎。四瀆清明及印堂,犀牛望月最為強;日月麗天頦額古,膚薄色黃年少昌。

Dịch: Tướng có danh tiếng: tai trắng hơn mặt, sáng như mỡ đông, tai vượt cao hơn mày thì có thời; bụng như ôm con, rốn chứa lọt quả mận, học đường đầy đặn, trán cân xứng. Nhật giác sáng nổi, dịch mã đầy, tư không phẳng đầy, thần quang có uy; trên "án tướng quân" sinh sắc hồng tía, xương chắc thịt chặt, đi như bay. Tròng mắt như chấm sơn, cửa tai rộng, chỗ thọ thượng (sống mũi) đầy mà thịt không khô; nhìn như hổ lại thêm mũi sư tử, mày thưa thanh mỏng, đẹp mà cong. Tứ độc (tai, mắt, miệng, mũi) trong sáng cùng ấn đường, tướng "tê ngưu vọng nguyệt" là mạnh nhất; nhật nguyệt sáng trời, cằm trán cổ kính, da mỏng sắc vàng thì tuổi trẻ đã thịnh.

Giảng: "Danh tiêu" là tướng được người biết tên. Phần lớn các bộ vị ở đây đã gặp ở bài mười ba bộ vị và mười hai cung: nhật giác, dịch mã, tư không ở vùng trán; thọ thượng ở sống mũi; học đường ở tai và răng cửa. Câu "tai trắng hơn mặt" sẽ còn gặp lại trong Thần Dị Phú với chuyện Âu Dương Tu. Đoạn này là bài ca bảy chữ để thuộc, đọc như một bảng kiểm, không nên tách một câu ra mà kết luận.

Nguyên văn – 原文

相蹇難:瘦而露骨人多難,火色鳶肩事必乖。氣色不常隨語變,陰陽相反面塵埃。形豐上銳筋纏束,顧視精神昏不開。眉尾毛旋并壓眼,懸針破印步如雷。眉顰口小山根折,食物欲吞須哽噎。不知喉結三兩重,定應肌骨如冰鐵。聲似損鑼云不足,面若塗膏名沐浴。此人重濁露胸臀,南相枯乾形踡跼。

Dịch: Tướng gian nan: gầy mà lộ xương thì người nhiều nạn; sắc như lửa, vai như diều hâu thì việc ắt trái. Khí sắc không thường, đổi theo lời nói; âm dương trái nhau, mặt như phủ bụi. Hình đầy mà trên nhọn, gân quấn bó; nhìn quanh tinh thần mờ không mở. Đuôi mày lông xoáy lại đè mắt; vân huyền châm phá ấn đường, bước đi nặng như sấm. Mày nhíu miệng nhỏ, sơn căn gãy; ăn muốn nuốt mà nghẹn. Không biết yết hầu nặng ba hai lớp, ắt da xương như băng sắt. Tiếng như chiêng vỡ là bất túc; mặt như bôi dầu gọi là "mộc dục". Người này nặng đục, lộ ngực lộ mông; tướng phương Nam khô héo, dáng co quắp.

Cụ ông ngồi đọc sách
Danh tiếng thật đến từ học và hành; người xưa nói tướng danh tiếng ở thần thái chuyên chú hơn là ở nét mặt. Ảnh minh hoạ: Shixart1985, Wikimedia Commons, CC BY 2.0.

Nguyên văn – 原文

相忠信慈孝:當門兩齒號學堂,齊大而平信有常。若論忠信與慈孝,定知潔白氣溫黃。

相愚僻凶暴:目細而深名隱僻,下斜偷視亦如然。人中正廣及狹下,笑冷無情露兩顴。突然項後肉且起,靜坐不言口自褰。搖頭弄舌胸堂窄,寐語狂言豈是賢。眉斜如草豎還長,皮肉橫生性暴剛。睫下看人神反射,豺聲蜂目神光鮮。鳶肩虎吻并長鷙,赤縷於瞳氣不藏。音似破鑼枝榦折,心多姦賊主凶亡。

Dịch: Tướng trung tín hiếu từ: hai răng cửa gọi là "học đường", đều, lớn mà phẳng thì giữ chữ tín có thường; nếu bàn trung tín và hiếu từ, ắt biết răng trắng sạch, khí sắc ấm vàng. Tướng ngu tối, hung bạo: mắt nhỏ mà sâu gọi là ẩn tích (kín, lệch), nhìn xuống liếc trộm cũng thế; nhân trung trên rộng dưới hẹp, cười lạnh vô tình, lộ hai gò má; sau gáy bỗng nổi thịt, ngồi yên không nói mà miệng tự vén; lắc đầu lè lưỡi, ngực hẹp, ngủ nói mê cuồng, sao là người hiền? Mày xiên như cỏ, dựng mà dài, da thịt mọc ngang thì tính bạo cứng; dưới mi nhìn người, thần bắn ngược; tiếng sói mắt ong, thần quang gắt; vai diều miệng hổ lại dữ như chim ưng; gân đỏ trong tròng, khí không giấu; tiếng như chiêng vỡ, như cành gãy, lòng nhiều gian tặc, chủ chết dữ.

Giảng: Hai bài ca này đối nhau: một bên là "chữ tín" đọc ở răng cửa và khí sắc ấm áp, một bên là những biểu hiện của tâm không yên: liếc trộm, cười lạnh, ngủ nói mê, nhìn người từ dưới mi. Đáng chú ý là nhiều câu nói về cử chỉ, ánh nhìn, tiếng nói hơn là nói về xương thịt. Tức là cái "tướng" ở đây phần nhiều là thói quen và trạng thái tâm, thứ có thể đổi được.

Năm thứ sát và tướng bệnh tật – 相形帶殺 · 相疾病

Nguyên văn – 原文

相形帶殺:火氣貫精,謂之眼帶殺;色如昏醉,謂之神帶殺;聲如破鑼,謂之聲帶殺;肢傷節破而體不具,謂之形帶殺;好行賊害,謂之性帶殺。(已上涉惡深者主凶賊惡死,涉惡淺者主沾宿疾。)

Sơ đồ năm thứ mang sát: mắt, thần, tiếng, hình, tính
Năm thứ mang sát: mắt, thần, tiếng, hình và tính. Tính mang sát là gốc; sửa tính thì bốn thứ kia cũng theo đó mà nhẹ đi.

Dịch: Tướng hình mang sát: khí lửa xuyên tròng mắt gọi là "mắt mang sát"; sắc như say mê man gọi là "thần mang sát"; tiếng như chiêng vỡ gọi là "tiếng mang sát"; tay chân tổn thương, khớp gãy, thân không đủ gọi là "hình mang sát"; ưa làm việc hại người gọi là "tính mang sát". (Các điều trên, dính ác sâu thì chủ hung dữ, chết xấu; dính ác nông thì chủ mang bệnh lâu năm.)

Giảng: Năm thứ sát: mắt, thần, tiếng, hình, tính. Bốn thứ đầu là điều người xem thấy được, thứ năm là việc làm. Lời chú cuối phân "sâu, nông" rất quan trọng: cùng một dấu hiệu mà nặng nhẹ khác nhau, nặng là đời sống bạo lực, nhẹ chỉ là bệnh cũ. "Hình mang sát" (tay chân tổn thương) là quan niệm xưa; ngày nay người khuyết tật, người bị tai nạn không thể bị xem là có "sát" về đạo đức. Phong Thuỷ Liên Hoa chỉ giữ ý chính: sát thật sự là ở tính, ở việc làm.

Nguyên văn – 原文

相疾病:緇衣生面耳,面色帶煙塵,既竭天精位,看看喪汝身。黃黯滿天倉,乾枯色不揚,須知脾有疾,不久見身亡。面白皮膚薄,胸高氣不舒,髮焦鬚鬢赤,扁鵲亦醫難。貴氣光浮見,脣焦眼肉乾,損肝兼面赤,尤忌鼻頭酸。神亂及神痴,心中未可疑。脈紅雖見血,傷損更無兒。

Dịch: Tướng bệnh tật: sắc đen sạm như áo thâm phủ mặt và tai, mặt như mang khói bụi, tinh khí ở thiên đình đã cạn, coi chừng mất thân. Sắc vàng tối đầy thiên thương, khô héo không tươi, nên biết tỳ có bệnh. Mặt trắng da mỏng, ngực ưỡn mà hơi thở không thông, tóc khô râu tóc mai đỏ, Biển Thước cũng khó chữa. Khí sáng nổi bập bềnh, môi khô thịt mắt khô, tổn gan thì mặt đỏ, kỵ nhất đầu mũi như chua (nhăn, tái). Thần loạn và thần ngây, trong lòng đừng ngờ; gân đỏ dù thấy máu, tổn thương lại không con.

Giảng: Đây là khẩu quyết "y tướng", gần với phép vọng chẩn của Đông y: nhìn sắc mặt đoán tạng phủ (vàng tối ứng tỳ, đỏ ứng can hoả, trắng ứng phế). Người xưa không có xét nghiệm nên phải dựa vào mắt. Ngày nay đọc đoạn này như một lời nhắc: sắc mặt đổi khác kéo dài là lý do để đi khám, không phải để đoán sống chết. Bài này giữ nguyên văn và dịch ý, không khuyến khích ai dùng nó thay thầy thuốc.

Cụ bà tóc bạc, gương mặt nhiều nếp nhăn
Khí sắc tươi nhuận ở tuổi già là dấu sức khoẻ tốt; phần tướng bệnh tật trong sách thực ra là kinh nghiệm nhìn sắc mặt mà biết giữ gìn. Ảnh minh hoạ: Wilfredor, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Quan nhân bát tướng pháp – 觀人八相法

Nguyên văn – 原文

一曰威。尊嚴可畏謂之威,主權勢也。如豪鷹搏兔而百鳥自驚,如怒虎出林而百獸自戰,蓋神色嚴肅而人所自畏也。

二曰厚。體貌敦重謂之厚,主福祿也。其量如滄海,其器如萬斛之舟,引之不來,而搖之不動也。

三曰清。精神翹秀謂之清,如桂林一枝,崑山片玉,灑然高秀,而塵不染。或清而不厚,則近乎薄也。

四曰古。骨氣岩稜謂之古。古而不清,則近乎俗也。

五曰孤。形骨孤寒,而項長肩縮,腳斜腦偏,其坐如搖,其行如攫,又如水邊獨鶴,雨中鷺鷥,生成孤獨也。

六曰薄。體貌劣弱,形輕氣怯,色昏而暗,神露不藏,如一葉之舟而泛重波之上,見之皆知其微薄也,主貧下。

七曰惡。體貌凶頑,如蛇鼠之形,豺狼之狀,或性暴神驚,骨傷節破,皆主其凶暴,不足為美也。

八曰俗。形貌昏濁,如塵中之物,而淺俗,總有衣食,亦多迍也。

Sơ đồ tám tướng người: uy, hậu, thanh, cổ, cô, bạc, ác, tục
Quan nhân bát tướng pháp chia người làm tám loại: uy, hậu, thanh, cổ là cách tốt; cô, bạc, ác, tục là cách kém.

Dịch: Một là Uy: tôn nghiêm đáng sợ gọi là uy, chủ quyền thế; như chim ưng mạnh vồ thỏ mà trăm chim tự hoảng, như hổ giận ra rừng mà trăm thú tự run; ấy là thần sắc nghiêm túc khiến người tự kính sợ. Hai là Hậu: thân mạo đôn hậu nặng nề gọi là hậu, chủ phúc lộc; lượng như biển xanh, khí như thuyền chở muôn hộc, kéo không lại, lay không động. Ba là Thanh: tinh thần vượt trội sáng đẹp gọi là thanh, như một cành quế ở Quế Lâm, một mảnh ngọc núi Côn Lôn, phơi phới cao đẹp, bụi không bám; nếu thanh mà không hậu thì gần với bạc. Bốn là Cổ: cốt khí góc cạnh như núi đá gọi là cổ; cổ mà không thanh thì gần với tục. Năm là Cô: hình xương cô lạnh, cổ dài vai rụt, chân xiên đầu lệch, ngồi như lắc, đi như vồ; lại như con hạc lẻ bên nước, con cò trong mưa, sinh ra đã cô độc. Sáu là Bạc: thân mạo yếu kém, hình nhẹ khí nhút, sắc mờ tối, thần lộ không giấu, như chiếc thuyền lá trôi trên sóng lớn, ai thấy cũng biết là mỏng manh; chủ nghèo hèn. Bảy là Ác: thân mạo hung ngoan, như hình rắn chuột, dáng sói lang, hoặc tính bạo thần kinh hãi, xương tổn khớp gãy, đều chủ hung bạo, không thể cho là đẹp. Tám là Tục: hình mạo mờ đục như vật trong bụi, nông cạn tầm thường; dẫu có áo cơm cũng nhiều trắc trở.

Giảng: Bát tướng là cách xem "tổng thể khí chất" trước khi đi vào từng bộ vị. Bốn tướng đầu (uy, hậu, thanh, cổ) là tướng tốt, bốn tướng sau (cô, bạc, ác, tục) là tướng kém. Hay nhất là hai câu chỉ ra chỗ giáp ranh: thanh mà không hậu thì gần bạc; cổ mà không thanh thì gần tục. Nghĩa là tướng tốt nào cũng cần cái đối trọng của nó. Người thanh tú mà mỏng manh dễ thành yếu; người góc cạnh mà không sáng sủa dễ thành thô. Người học nên nhìn bát tướng như tám sắc thái, một người có thể mang hai ba sắc thái cùng lúc, và sắc thái ấy đổi theo cách sống.

Người đàn ông râu bạc, ánh nhìn nghiêm trang
Bát tướng pháp nói "uy" là thần sắc nghiêm khiến người tự kính, "cổ" là cốt khí góc cạnh như núi đá. Ảnh minh hoạ: Rod Waddington, Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0.

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Phong Thuỷ Liên Hoa đọc đoạn Tướng đức với ba ý. Thứ nhất, đức đứng trước hình như khí đứng trước hình thế. Phong thuỷ có câu "phúc địa phúc nhân cư": đất phúc chờ người có phúc ở. Một thế đất đẹp mà người ở làm điều ác thì phúc không giữ được; ngược lại người có đức ở chỗ đất bình thường vẫn yên ổn lâu dài. Câu "không được thưởng ở chỗ sáng thì được báo ở chỗ tối, không ở bản thân thì ở con cháu" chính là tinh thần âm đức mà người làm phong thuỷ luôn đặt lên đầu.

Thứ hai, bát tướng cũng là bát khí của nhà. Nhà có "uy" là nhà ngay hướng, có tựa vững; nhà "hậu" là nền dày, đất đầy, không hụt; nhà "thanh" là sáng sủa thoáng đãng, không ẩm tối; nhà "cổ" là có cốt cách, không chạy theo thời. Còn nhà "cô" là đứng trơ trọi giữa gió, nhà "bạc" là mỏng, hụt, sáng tối lẫn lộn, nhà "ác" là đầy góc nhọn chĩa vào, nhà "tục" là bừa bộn, đục khí. Xem người và xem nhà dùng chung một con mắt: trước nhìn cái khí tổng thể, sau mới đi vào từng chi tiết.

Thứ ba, tướng do tâm sinh, tướng theo tâm đổi. Cả mười mục trong bài đều có một sợi chỉ chung: những gì sách gọi là tướng ác, tướng bạc, tướng sát, phần lớn là dấu vết của tâm và nếp sống. Câu "có hình tiếng này nên sửa nết" là lời dặn thực hành. Phần đối chiếu bát tướng với người thật cần thầy hướng dẫn trực tiếp; phần lý pháp, Phong Thuỷ Liên Hoa chia sẻ ở đây để người đọc hiểu cái gốc: xem tướng là để tự sửa mình và để hiểu người, không phải để phán xét ai.

Tóm lại – 總結: Thần Tướng Toàn Biên dạy xem đức trước, xem hình sau, dẫn Tuân Tử "xem mặt không bằng xem lòng". Quách Lâm Tông nêu chín đức. Tướng thiện là hình ngay, hành có phép; tướng ác là thần kinh hãi, sắc như bụi, kèm lời dặn phải sửa nết. Năm thứ sát: mắt, thần, tiếng, hình, tính. Tướng bệnh là phép nhìn sắc đoán tạng. Bát tướng: uy, hậu, thanh, cổ là tốt; cô, bạc, ác, tục là kém; thanh cần hậu, cổ cần thanh.

Thư pháp hành thảo đời Minh của Nghê Nguyên Lộ
Thư pháp hành thảo của Nghê Nguyên Lộ (倪元璐) đời Minh: chữ là người, nét bút cũng hiện tâm. Ảnh: Bảo tàng Metropolitan, Wikimedia Commons, CC0.

Bài trước: Quyển 5 (1) – Xem dáng đi, đứng, ngồi, nằm, ăn 行坐臥食.

Bài sau: Quyển 5 (3) – Xem phú, quý, bần tiện, cô khổ, thọ yểu 富貴貧賤壽夭.

Nguồn: Thần Tướng Toàn Biên (神相全編) phần năm, các mục 相德, 相善, 相惡, 相名標, 相蹇難, 相忠信慈孝, 相愚僻凶暴, 相形帶殺, 相疾病, 觀人八相法, trong Cổ Kim Đồ Thư Tập Thành (古今圖書集成), Nghệ thuật điển, quyển 635, Tướng thuật bộ (thuộc công cộng); đối chiếu bản khắc đời Minh 12 quyển. Hiệu đính: bỏ ngoặc sách đặt lệch quanh 觀人有九德, 下斜, 聲帶殺, 性帶殺; chấm câu lại các bài thơ bảy chữ theo vần; mục 相疾病 giữ nguyên văn, chỉ dịch ý vì là khẩu quyết y tướng. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Xem đức trước xem hình là chỗ tướng pháp gặp phong thuỷ: xem người, xem nhà đều phải xem cái gốc ở trong. Học cách đọc tám tướng trên người thật cần thầy hướng dẫn trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

Vì sao Thần Tướng Toàn Biên nói xem đức trước xem hình? – 相德

Vì hình là chất liệu trời cho, đức là phần người làm nên. Đức sáng mà hình xấu vẫn là quân tử, hình đẹp mà làm ác vẫn là tiểu nhân. Sách dẫn Tuân Tử: xem mặt không bằng xem lòng.

Chín đức của Quách Lâm Tông là gì? – 九德

Bao dung, vui điều thiện, thích giúp, tiến cử người, giữ nếp thường, không quên ơn, siêng năng, thương vật, tự khiêm.

Bát tướng là những tướng nào? – 八相

Uy (chủ quyền thế), hậu (chủ phúc lộc), thanh (tinh thần sáng đẹp), cổ (cốt khí góc cạnh), cô (cô độc), bạc (mỏng manh, nghèo), ác (hung bạo), tục (đục, tầm thường).

"Thanh mà không hậu thì gần bạc" nghĩa là gì? – 清而不厚

Người thanh tú mà không có sự dày dặn, vững vàng thì dễ thành yếu ớt, mỏng phúc. Tướng tốt nào cũng cần cái đối trọng: thanh cần hậu, cổ cần thanh.

Năm thứ sát trong tướng pháp là gì? – 五殺

Mắt mang sát (khí lửa ở mắt), thần mang sát (như say), tiếng mang sát (như chiêng vỡ), hình mang sát (thân tổn thương), tính mang sát (ưa hại người). Sách nói sát thật sự nằm ở tính và việc làm.

Từ khoá: ["thần tướng toàn biên" · "相德" · "bát tướng" · "quan nhân bát tướng pháp" · "tướng thiện ác" · "tướng do tâm sinh" · "nhân tướng học" · "tướng pháp cổ"]

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…