💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Yên Ba Điếu Tẩu Ca (7): Thiên tam môn, địa tứ hộ, địa tư môn, Thái Xung Thiên Mã, du tam tị ngũ

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Yên Ba Điếu Tẩu Ca (7): Thiên tam môn, địa tứ hộ, địa tư môn, Thái Xung Thiên Mã, du tam tị ngũ

Yên Ba Điếu Tẩu Ca
箋元遁甲句解煙波釣叟歌 (二冊)
Tác giả: tương truyền Triệu Phổ (趙普), tể tướng đầu đời Bắc Tống, làm ca; Trì Kỷ (池紀) đời Minh cú giải, giải nghĩa từng câu
Bản gốc: bản khắc gỗ đời Minh, hai tập thượng, hạ; bài này dịch các câu từ "Nhược tác âm tư hoà hợp sự" tới "Tạo hoá chân cơ tu ký thủ", cùng lời cú giải về nguyệt tướng, thiên tam môn, địa tứ hộ, địa tư môn, Thái Xung Thiên Mã và phép du tam tị ngũ.

Bài trước khép lại bằng giờ "ngọc nữ thủ môn". Ngay sau đó, bài ca thêm hai câu: "Nhược tác âm tư hoà hợp sự, thỉnh quân đãn hướng thử trung suy" (若作陰私和合事,請君但向此中推), nghĩa là nếu làm việc kín đáo, việc hoà giải kết hợp, thì cứ theo giờ ngọc nữ mà tính. Lời giải dẫn Nhập Thức Ca: Thiên Ất hội hợp thì lợi việc âm tư, và nhắc phải có tam kỳ, cửa tốt cùng Thái Âm thì mới trọn. Từ đây bài ca chuyển sang một nhóm phép khác hẳn: không dùng chín cung mà dùng mười hai chi quanh chân trời, giống phép Lục Nhâm. Các câu ca trong bài này dạy cách tìm ba cửa trời, bốn cửa đất, ba cửa riêng của đất, phương Thiên Mã để thoát nạn gấp, và cuối cùng là phép "du tam tị ngũ", đi theo số ba, tránh số năm.

Trả lời nhanh: Theo Yên Ba Điếu Tẩu Ca, muốn tìm cửa trời thì đặt nguyệt tướng lên giờ rồi xếp mười hai tướng theo chiều thuận; chỗ ba tướng Thái Xung (Mão), Tiểu Cát (Mùi), Tòng Khôi (Dậu) rơi xuống là thiên tam môn. Bốn trực Trừ, Định, Nguy, Khai của vòng Kiến Trừ là địa tứ hộ. Ba thần Lục Hợp, Thái Âm, Thái Thường trong vòng mười hai thần quý nhân là địa tư môn. Riêng Thái Xung còn gọi là Thiên Mã: gặp nạn gấp thì đi về phương Thái Xung rơi tới. Phép du tam tị ngũ nói giờ thứ ba (hoặc Trực sử tới cung 3) là sinh khí, nên theo; giờ thứ năm (hoặc Trực sử tới cung 5) là tử khí, nên tránh.

Thầy Vũ Giới giảng: "Chín cung là cái nhà, mười hai chi là con đường quanh nhà. Kỳ Môn cho biết trong nhà phòng nào sáng, còn mấy phép cửa trời cửa đất này cho biết ra khỏi nhà thì đi lối nào. Người xưa dùng để ra quân, tránh nạn; người nay dùng để chọn hướng xuất hành, chọn lối đi cho một việc quan trọng."

Mười hai nguyệt tướng: Thái Dương đi qua cung nào – 月將法 · 太陽過宮

月將法:……審訂太陽過宮方可選用。如去年十二月……大寒節某日時刻日躔玄枵之次,太陽在子,以神后出將;……世俗但知登明為正月將,卻不知登明是雨水節後某日時刻日躔娵訾之次,太陽方過亥宮,以登明……方可用。登明將加用時,以次輪去,以尋天三門、地四戶。

Dịch: Phép nguyệt tướng: phải xét kỹ lúc Thái Dương qua cung rồi mới chọn dùng. Như tháng chạp năm trước, sau tiết Đại hàn, vào ngày giờ khắc mặt trời vào thứ Huyền Hiêu, Thái Dương ở Tý, thì lấy Thần Hậu làm tướng. Người đời chỉ biết Đăng Minh là tướng tháng giêng, mà không biết Đăng Minh là sau tiết Vũ thủy, vào ngày giờ khắc mặt trời vào thứ Tưu Tư, Thái Dương vừa qua cung Hợi, thì mới dùng Đăng Minh được. Đem tướng Đăng Minh đặt lên giờ đang dùng, rồi lần lượt xoay đi, để tìm ba cửa trời, bốn cửa đất.

Giảng: Muốn hiểu các phép trong bài này phải nắm trước khái niệm nguyệt tướng. Trong một năm, nhìn từ mặt đất, mặt trời đi một vòng qua mười hai khu vực của bầu trời quanh hoàng đạo. Người xưa gọi mười hai khu ấy là mười hai thứ (Huyền Hiêu, Tưu Tư, Giáng Lâu…) và gán mỗi khu với một chi. Vì chiều đi của mặt trời ngược với chiều tháng kiến, nên tháng giêng mặt trời ở Hợi, tháng hai ở Tuất, tháng ba ở Dậu, lùi dần cho tới tháng chạp ở Tý. Chi mà mặt trời đang ở gọi là nguyệt tướng của tháng ấy, và mỗi tướng có một tên riêng: Hợi là Đăng Minh, Tuất là Hà Khôi, Dậu là Tòng Khôi, Thân là Truyền Tống, Mùi là Tiểu Cát, Ngọ là Thắng Quang, Tỵ là Thái Ất, Thìn là Thiên Cương, Mão là Thái Xung, Dần là Công Tào, Sửu là Đại Cát, Tý là Thần Hậu.

Điều lời giải nhấn mạnh nhất là thời điểm đổi tướng. Tướng không đổi vào mùng một âm lịch mà đổi khi mặt trời thật sự qua cung, tức vào trung khí: qua Vũ thủy mới dùng Đăng Minh, qua Xuân phân mới dùng Hà Khôi, cứ thế tới qua Đại hàn mới dùng Thần Hậu. Người dùng sai chỗ này thì mọi phép phía sau đều lệch một cung. Sách còn ghi hai bảng song song: "thiên nguyệt tướng" là chỗ mặt trời (Hợi, Tuất, Dậu…) và "địa nguyệt tướng" là nguyệt kiến (Dần, Mão, Thìn…). Phép cửa trời dùng bảng thứ nhất, phép cửa đất dùng bảng thứ hai, nên đừng lẫn hai bảng với nhau.

Một đoạn bản đồ sao vẽ tay trên giấy cũ, các chấm sao đen và cam nối bằng nét mảnh, bên phải là cột chữ Hán viết dọc
Một đoạn bản đồ sao Đôn Hoàng đời Đường. Bản đồ chia bầu trời quanh đường đi của mặt trời thành mười hai phần theo mười hai thứ như Tinh Kỷ, Huyền Hiêu, Tưu Tư, cùng lối chia mà lời giải dùng để gọi tên nguyệt tướng. Ảnh: khuyết danh, đời Đường, Wikimedia Commons, phạm vi công cộng.
Bầu trời đêm đầy sao trên đài thiên văn, dải Ngân Hà chạy chéo, một vệt sáng mờ hình nón nhô lên từ chân trời bên phải
Ánh sáng hoàng đạo trên đài thiên văn Paranal: vệt sáng mờ nằm dọc đường mặt trời đi trong năm. Thái Dương lùi qua mười hai cung trên đường ấy, mỗi tháng một cung, nên mới có mười hai nguyệt tướng. Ảnh: ESO/Y. Beletsky, Wikimedia Commons, CC BY 4.0.
Bảng hai cột, mỗi cột sáu tháng: tháng, trung khí phải qua, cung Thái Dương đang ở và tên nguyệt tướng; tháng 1 sau Vũ thủy là Hợi Đăng Minh, tháng 2 sau Xuân phân là Tuất Hà Khôi, cứ thế tới tháng 12 sau Đại hàn là Tý Thần Hậu
Theo bảng "Thái Dương quá cung" và lời chú phép nguyệt tướng trong bài ca. Vẽ lại theo Yên Ba Điếu Tẩu Ca cú giải – Phong Thuỷ Liên Hoa

Thiên tam môn: ba cửa trời – 天三門 · 太冲小吉與從魁

天三門兮地四戶,問君此法如何處。太冲小吉與從魁,此是天門私出路。

注:天門有三,謂從魁、小吉、太冲三位也。其法以月將加本時,……

Dịch: Trời có ba cửa, đất có bốn cửa, hỏi người phép ấy dùng ra sao. Thái Xung, Tiểu Cát với Tòng Khôi, đó là lối riêng đi ra của cửa trời. Lời chú: cửa trời có ba, là ba ngôi Tòng Khôi, Tiểu Cát, Thái Xung. Phép tìm là đem nguyệt tướng đặt lên giờ hiện tại…

Giảng: Cách dựng giống hệt phép "thiên địa bàn" của Lục Nhâm. Vòng trong là mười hai chi của mặt đất, đứng yên, ứng với mười hai phương. Vòng ngoài là mười hai nguyệt tướng. Đặt tướng của tháng lên đúng chữ của giờ đang dùng, rồi các tướng khác theo thứ tự thuận mà đi. Xong rồi xem ba tướng Thái Xung (Mão), Tiểu Cát (Mùi), Tòng Khôi (Dậu) đang nằm trên chi nào của đất: ba phương ấy là ba cửa trời.

Lấy ví dụ tháng giêng sau Vũ thủy, giờ Dần. Tướng là Đăng Minh (Hợi), đặt lên Dần; thì Tý rơi trên Mão, Sửu trên Thìn, Dần trên Tỵ, Mão trên Ngọ, và cứ thế. Kết quả: Thái Xung nằm trên Ngọ (phương Nam), Tiểu Cát trên Tuất (Tây Bắc), Tòng Khôi trên Tý (phương Bắc). Giờ ấy, ba phương Nam, Tây Bắc, Bắc là ba cửa trời. Sang giờ Mão, cả vòng ngoài xoay thêm một chi, ba cửa trời cũng dời theo. Lời giải không nói vì sao chọn đúng ba tướng này, chỉ gọi đó là "thiên môn tư xuất lộ", đường đi ra kín đáo của trời. Người học cứ giữ quy tắc, không nên tự thêm lý do.

Trang sách khắc gỗ có đầu đề Thiên tam môn chi đồ, một vòng tròn lớn chia nhiều lớp chữ nhỏ, dưới là bảng tháng và cung Thái Dương
“Thiên tam môn chi đồ”: vòng mười hai nguyệt tướng đặt lên giờ để tìm ba cửa trời; bảng dưới ghi Thái Dương qua cung: tháng giêng Hợi, tháng hai Tuất, tháng ba Dậu…
Lối đi lát đá giữa hai hồ sen dẫn tới cổng Ngọ Môn Huế, mái vàng lầu Ngũ Phụng phía xa, khách tham quan đông
Đường vào Ngọ Môn, Hoàng thành Huế. Ngọ Môn là cổng chính quay về phương Nam; trong ví dụ của bài, giờ Dần tháng giêng có Thái Xung rơi đúng phương Ngọ, là một trong ba cửa trời. Ảnh: Chainwit., Wikimedia Commons, CC BY 4.0.
Vòng hai lớp: lớp trong mười hai chi địa bàn đứng yên, Ngọ ở trên, Tý ở dưới; lớp ngoài mười hai nguyệt tướng đã xoay cho Đăng Minh nằm trên Dần. Ba ô tô vàng là Thái Xung trên Ngọ, Tiểu Cát trên Tuất, Tòng Khôi trên Tý
Ví dụ Kho Sách Quý dựng theo phép "nguyệt tướng gia bản thời" trong lời chú câu "Thiên tam môn hề địa tứ hộ". Vẽ lại theo Yên Ba Điếu Tẩu Ca cú giải – Phong Thuỷ Liên Hoa

Địa tứ hộ: bốn cửa đất – 地戶除危定與開

地戶除危定與開,舉事皆從此中去。

注:……正月建寅……起建,卯上除,辰上滿,巳上平,午上定,未執,申破,酉危,戌成,亥收,子開,丑閉。二月則卯上起建也。……卻隨除、定、開、危在何處,即為地戶。

Dịch: Cửa đất là Trừ, Nguy, Định với Khai, làm việc gì cũng theo trong đó mà đi. Lời chú: tháng giêng kiến Dần, khởi Kiến ở Dần, Trừ ở Mão, Mãn ở Thìn, Bình ở Tỵ, Định ở Ngọ, Chấp ở Mùi, Phá ở Thân, Nguy ở Dậu, Thành ở Tuất, Thu ở Hợi, Khai ở Tý, Bế ở Sửu. Tháng hai thì khởi Kiến ở Mão. Trừ, Định, Khai, Nguy ở đâu thì đó là cửa đất.

Giảng: Mười hai trực Kiến, Trừ, Mãn, Bình, Định, Chấp, Phá, Nguy, Thành, Thu, Khai, Bế là vòng mà ai xem lịch cũng quen. Lời giải lấy bốn trực Trừ, Định, Nguy, Khai làm bốn cửa đất. Với tháng giêng (kiến Dần), bốn cửa ấy rơi vào Mão (Đông), Ngọ (Nam), Dậu (Tây), Tý (Bắc), đúng bốn phương chính.

Đồ "Địa tứ hộ" ngay sau trong sách ghi các dòng "Tý gia Tý kiến, Sửu gia Sửu kiến…", cho thấy chữ Kiến được đặt lên giờ: giờ đổi thì cả vòng trực xoay theo, bốn cửa đất cũng dời. Ví dụ trong lời giải (Kiến nằm đúng ở Dần) ứng với lúc vòng trực chưa xoay. Vì vậy khi dùng thật, người xưa tính cả hai lớp: cửa trời theo nguyệt tướng gia giờ, cửa đất theo vòng Kiến Trừ; một phương vừa là cửa trời vừa là cửa đất thì càng tốt cho việc xuất hành.

Trang sách khắc gỗ có đầu đề Địa tứ hộ chi đồ, vòng tròn chia mười hai múi ghi các trực Kiến, Trừ, Mãn, Bình
“Địa tứ hộ chi đồ”: vòng mười hai trực, ghi “Tý gia Tý kiến, Sửu gia Sửu kiến”; bốn trực Trừ, Định, Nguy, Khai là bốn cửa đất.
Cánh cửa nhà cổ ở Bắc Kinh sơn màu bạc, dán hai chữ phúc đỏ, hai bên khung cửa đỏ có câu đối dọc
Cửa một ngôi nhà cổ trong ngõ ở Bắc Kinh. Cửa trời là cửa của tướng trên trời; “hộ” là cánh cửa nhà ở dưới đất, nên bốn trực Trừ, Định, Nguy, Khai được gọi là địa tứ hộ. Ảnh: lyng883, Wikimedia Commons, CC BY 2.0.
Vòng hai lớp: lớp trong mười hai chi, lớp ngoài mười hai trực Kiến, Trừ, Mãn, Bình, Định, Chấp, Phá, Nguy, Thành, Thu, Khai, Bế với Kiến ở Dần; bốn ô tô xanh là Trừ ở Mão, Định ở Ngọ, Nguy ở Dậu, Khai ở Tý
Dựng theo ví dụ tháng giêng trong lời chú câu "Địa hộ trừ nguy định dữ khai". Vẽ lại theo Yên Ba Điếu Tẩu Ca cú giải – Phong Thuỷ Liên Hoa

Địa tư môn: ba cửa riêng của đất – 六合太陰太常君

六合太陰太常君,三辰元是地私門。更得奇門相照耀,出行百事總欣欣。

注:……陽時利擊,陰時宜伏;……其敗軍宜向六合下走得出也。○假如以六合、太陰、太常為三辰,依圖推之,看在何方。日支自亥至辰為陽,用順貴人;陽貴人用上一字。自巳至戌為陰,用陰貴人,用下一字。○假如丁亥日,亥為陽日,丙丁豬雞位,則亥豬為陽貴人,須用貴人加亥上順數去,即是六合、太陰在何處,即是地私門。此只論日不論時,然須待奇門方可用。

Dịch: Lục Hợp, Thái Âm, Thái Thường, ba thần ấy vốn là cửa riêng của đất. Lại được kỳ môn chiếu sáng thì ra đi trăm việc đều vui. Lời chú: giờ dương lợi đánh, giờ âm nên nấp; quân thua nên chạy về phía Lục Hợp thì thoát. Lấy Lục Hợp, Thái Âm, Thái Thường làm ba thần, theo đồ mà suy xem ở phương nào. Chi ngày từ Hợi tới Thìn là dương, dùng quý nhân đi thuận, quý nhân dương lấy chữ trên; từ Tỵ tới Tuất là âm, dùng quý nhân âm, lấy chữ dưới. Ví như ngày Đinh Hợi, Hợi là ngày dương, câu "Bính Đinh trư kê vị" thì Hợi (lợn) là quý nhân dương; đem quý nhân đặt lên Hợi rồi đếm thuận, Lục Hợp, Thái Âm ở đâu thì đó là cửa riêng của đất. Phép này chỉ luận ngày, không luận giờ, nhưng phải đợi có kỳ có cửa mới dùng.

Giảng: Đây là phép mượn từ mười hai thần quý nhân, vốn là xương sống của Lục Nhâm: Quý Nhân, Đằng Xà, Chu Tước, Lục Hợp, Câu Trần, Thanh Long, Thiên Không, Bạch Hổ, Thái Thường, Huyền Vũ, Thái Âm, Thiên Hậu. Ba thần Lục Hợp (hoà hợp), Thái Âm (che giấu), Thái Thường (yên ổn) đều thiên về sự êm và kín, nên được gọi là "địa tư môn".

Cách tìm theo lời giải gồm ba bước. Một, xét chi của ngày: Hợi, Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn là nửa dương; Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất là nửa âm. Hai, tra câu quý nhân của can ngày; mỗi can có hai chữ, ngày dương lấy chữ trên, ngày âm lấy chữ dưới. Ba, đặt Quý Nhân vào đó rồi xếp mười hai thần: dương đi thuận, âm đi nghịch (sách có hai đồ riêng cho hai chiều). Với ví dụ ngày Đinh Hợi, Quý Nhân ở Hợi, đếm thuận thì Lục Hợp rơi vào Dần, Thái Thường vào Mùi, Thái Âm vào Dậu. Ba phương ấy là địa tư môn của ngày Đinh Hợi. Lời giải còn nhắc một cách khác là đem nguyệt tướng gia giờ, nhưng đoạn ấy bản khắc bị rách, nên bài chỉ giữ cách theo ngày.

Câu "lại được kỳ môn chiếu sáng" là lời dặn quan trọng: địa tư môn tự nó chưa đủ, phương ấy còn phải có tam kỳ và cửa tốt trên bàn Kỳ Môn thì mới nên dùng.

Trang sách khắc gỗ có đầu đề Địa tư môn dương quý nhân thuận hành đồ, vòng tròn lớn nhiều lớp chữ nhỏ
“Địa tư môn dương quý nhân thuận hành đồ”: quý nhân dương đi thuận, tìm chỗ Lục Hợp, Thái Âm, Thái Thường rơi tới, đó là ba cửa riêng của đất.
Vòng hai lớp: lớp trong mười hai chi, lớp ngoài mười hai thần bắt đầu từ Quý Nhân ở Hợi đi thuận; ô vàng là Quý Nhân, ba ô hồng là Lục Hợp ở Dần, Thái Thường ở Mùi, Thái Âm ở Dậu
Kho Sách Quý dựng lại theo ví dụ ngày Đinh Hợi trong lời chú câu "Lục Hợp Thái Âm Thái Thường quân". Vẽ lại theo Yên Ba Điếu Tẩu Ca cú giải – Phong Thuỷ Liên Hoa

Thái Xung Thiên Mã: phương thoát nạn gấp – 太冲天馬最為貴

太冲天馬最為貴,卒然有難宜逃避。但當乘取天馬行,劍戟如山不足畏。

注:先用月將加本時,順數至卯即太冲,太冲則天馬也。其月將過宮之辰即太陽也。○言遇緊急,但乘取天馬而去,則能避禍也。

Dịch: Thái Xung Thiên Mã là quý nhất, bỗng gặp nạn thì nên trốn tránh. Chỉ cần cưỡi lấy Thiên Mã mà đi, gươm giáo như núi cũng không đáng sợ. Lời chú: trước đem nguyệt tướng đặt lên giờ hiện tại, đếm thuận tới Mão tức là Thái Xung, Thái Xung chính là Thiên Mã. Nguyệt tướng là chi mà Thái Dương đang qua. Câu ca nói khi gặp việc gấp, cứ cưỡi Thiên Mã mà đi thì tránh được hoạ.

Giảng: Thái Xung là một trong ba cửa trời đã nói ở trên, nhưng được đặt riêng một tên là Thiên Mã, con ngựa trời. Cách tìm không có gì mới: nguyệt tướng gia giờ, xem chữ Mão rơi trên chi nào của đất, phương ấy là Thiên Mã. Ví dụ tháng giêng giờ Tý, Đăng Minh đặt lên Tý, đếm thuận Hợi trên Tý, Tý trên Sửu, Sửu trên Dần, Dần trên Mão, Mão trên Thìn: Thiên Mã ở Thìn, hướng Đông Nam lệch Đông. Sách in sẵn một bảng "Thái Xung Thiên Mã phương" cho mười hai tháng nhân mười hai giờ; Kho Sách Quý tính lại cột giờ Tý của cả mười hai tháng, đều khớp với bảng ấy.

Điểm hay của phép này là nó dùng cho lúc không kịp chọn giờ. Các phép khác đòi đợi giờ tốt; còn Thiên Mã thì giờ nào cũng có, chỉ cần biết hướng mà đi. Vì vậy người xưa gọi là "quý nhất" cho việc thoát nạn. Ngày nay ta không ra trận, nhưng ý của câu ca vẫn dùng được: khi buộc phải đi gấp, không chọn được ngày giờ, thì ít nhất chọn được hướng khởi hành.

Tranh thuỷ mặc đời Đường vẽ con ngựa trắng buộc vào cọc đen, ngẩng đầu hí, bờm dựng, quanh tranh có nhiều dấu son
“Chiếu Dạ Bạch” của Hàn Cán đời Đường, con ngựa yêu của vua Đường Huyền Tông. Câu ca gọi Thái Xung là Thiên Mã, con ngựa trời đưa người thoát nạn. Ảnh: Hàn Cán (韓幹), đời Đường, Wikimedia Commons, phạm vi công cộng.
Đàn ngựa nhỏ trên đồng cỏ xanh rộng, phía sau là dãy núi và trời xanh mây trắng
Đàn ngựa trên đồng cỏ dưới chân núi. Lời giải dặn khi gặp nạn gấp thì cứ cưỡi Thiên Mã mà đi, tức là đi về phương Thái Xung đang rơi tới. Ảnh: Narender9, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.
Trang sách khắc gỗ là một bảng nhiều hàng dọc, mỗi hàng ghi tháng, tên nguyệt tướng, chữ Thái Xung Thiên Mã phương trong khung và dãy mười hai chi
Bảng “Thái Xung Thiên Mã phương”: mỗi tháng một hàng, ghi nguyệt tướng và phương Thiên Mã ứng với mười hai giờ. Tháng giêng tướng Đăng Minh, giờ Tý Thiên Mã ở Thìn.
Bảng mười hai tháng: tháng, nguyệt tướng, và phương Thiên Mã ở các giờ Tý, Mão, Ngọ, Dậu; cột giờ Tý tô đỏ: tháng 1 ở Thìn, tháng 2 ở Tỵ, tháng 3 ở Ngọ, lần lượt tới tháng 12 ở Mão
Kho Sách Quý tính lại theo lời chú câu "Thái Xung Thiên Mã tối vi quý" và đối chiếu bảng Thiên Mã trong sách. Vẽ lại theo Yên Ba Điếu Tẩu Ca cú giải – Phong Thuỷ Liên Hoa

Du tam tị ngũ: theo số ba, tránh số năm – 三為生氣五為死

三為生氣五為死,勝在三兮衰在五。能識遊三避五時,造化真機須記取。

注:三元經曰:天道不遠,三五反復,知三避五,……故遊三,……故避五。○假令冬至上元陽遁一局,甲己之日夜半甲子時,至丙寅時得三,……食時戊辰時得五,此時……凶,百事不可……,避五也。陰遁倣此。○一本云:直使加震宮三為生,宜向之;直使加坤二、中宮五為死,宜避之。

Dịch: Ba là sinh khí, năm là tử khí; thắng ở ba, suy ở năm. Biết được giờ du tam tị ngũ thì nắm được then máy của tạo hoá, phải ghi nhớ lấy. Lời chú: Tam Nguyên Kinh nói, đạo trời không xa, ba với năm qua lại, biết theo ba mà tránh năm. Ví như Đông chí thượng nguyên, Dương 1 cục, ngày Giáp hoặc Kỷ, từ nửa đêm giờ Giáp Tý tới giờ Bính Dần được ba; tới giờ ăn sáng Mậu Thìn được năm, giờ ấy hung, trăm việc không nên, ấy là tránh năm. Âm độn cũng theo như vậy. Một bản khác nói: Trực sử tới cung Chấn 3 là sinh, nên hướng về; Trực sử tới cung Khôn 2, trung cung 5 là tử, nên tránh.

Giảng: Câu ca này nghe như một lời triết lý, nhưng lời giải cho hai cách tính rất cụ thể. Cách thứ nhất là đếm giờ từ đầu tuần Giáp: giờ Giáp là một, giờ Ất là hai, giờ Bính là ba (sinh), giờ Đinh là bốn, giờ Mậu là năm (tử). Ví dụ Dương 1 cục ngày Giáp: Giáp Tý nửa đêm là giờ 1, Bính Dần là giờ 3 nên dùng được, Mậu Thìn (giờ ăn sáng) là giờ 5 nên tránh.

Cách thứ hai dùng lại Trực sử ở bài 5: xem cửa Trực sử của giờ ấy đang đứng ở cung nào. Tới cung 3 (Chấn, phương Đông, nơi khí xuân mọc) là sinh khí, nên hướng về. Tới cung 5, mà cung 5 gửi Khôn 2, là tử khí, nên tránh. Hai cách khác nhau về phép tính nhưng cùng một ý: số ba là số khởi sinh, số năm là số đã đầy, đầy thì phải suy.

Lời giải còn nhắc lối nói của Thái Ất: "trùng cát" là đại tướng ở cung 3, "trùng hung" là đại tướng ở cung 7, ba là số tốt, bảy là ngôi xấu. Đoạn này bản khắc mờ nhiều chữ, nên bài chỉ ghi ý chính.

Bên trái: năm ô giờ Giáp Tý, Ất Sửu, Bính Dần, Đinh Mão, Mậu Thìn, ô thứ ba tô xanh ghi sinh, ô thứ năm tô đỏ ghi tử. Bên phải: lưới chín cung, cung 3 tô xanh, cung 5 và cung 2 tô đỏ
Theo lời chú câu "Tam vi sinh khí ngũ vi tử" với ví dụ Dương 1 cục và lời "nhất bản vân". Vẽ lại theo Yên Ba Điếu Tẩu Ca cú giải – Phong Thuỷ Liên Hoa

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花論

Các phép trong bài này có một điểm chung: chúng trả lời câu hỏi "đi hướng nào" chứ không phải "giờ nào tốt". Thầy Vũ Giới lưu ý ba điều khi đem chúng vào việc thật.

Thứ nhất, nguyệt tướng phải tính theo trung khí. Đây là chỗ người mới học hay sai nhất, và cũng là điều lời giải nói thẳng: người đời chỉ biết tháng giêng là Đăng Minh mà không biết phải qua Vũ thủy. Khi tra, hãy xem ngày giờ giao trung khí trên lịch tiết khí, đừng lấy ngày mùng một âm lịch.

Thứ hai, phương xuất hành là một lớp thêm, không thay được bàn Kỳ Môn. Chính bài ca đã dặn ở câu địa tư môn: phải "được kỳ môn chiếu sáng" mới dùng. Cách làm hợp lý là chọn giờ có cát môn hợp kỳ trước, rồi trong giờ ấy chọn hướng vừa có cửa tốt vừa là cửa trời hoặc cửa đất.

Thứ ba, hướng đi khác hướng nhà. Các phép này nói về hướng người bước ra trong một thời điểm, khác với toạ hướng của căn nhà vốn thuộc Hình Pháp và Lý Khí. Đừng vì giờ này cửa trời ở phương Nam mà đổi cổng nhà sang phương Nam. Nhà vẫn phải đúng hình đúng khí trước; giờ và hướng xuất hành chỉ là phần thiên thời đi kèm.

Người muốn tập có thể lấy một ngày bất kỳ, tra nguyệt tướng theo trung khí, tự xoay vòng tướng cho giờ hiện tại, tìm ba cửa trời và Thiên Mã, rồi soát lại bằng bảng Thiên Mã trong bài. Làm vài lần là quen tay.

Tóm lại – 總結: Nguyệt tướng là chi mà Thái Dương đang qua, đổi tướng ở trung khí. Đặt nguyệt tướng lên giờ: chỗ Thái Xung, Tiểu Cát, Tòng Khôi rơi tới là thiên tam môn; riêng Thái Xung là Thiên Mã, phương thoát nạn gấp. Bốn trực Trừ, Định, Nguy, Khai là địa tứ hộ. Ba thần Lục Hợp, Thái Âm, Thái Thường là địa tư môn, tính theo ngày, phải có kỳ môn mới dùng. Giờ thứ ba hay Trực sử ở cung 3 là sinh; giờ thứ năm hay Trực sử ở cung 5 là tử: du tam tị ngũ.

Bài sau: Yên Ba Điếu Tẩu Ca (8) – Phục ngâm, phản ngâm, lục nghi kích hình, tam kỳ nhập mộ, ngũ bất ngộ thời.

Nguồn: Tiên nguyên Độn Giáp cú giải Yên Ba Điếu Tẩu Ca (箋元遁甲句解煙波釣叟歌), bản khắc gỗ đời Minh hai tập, Trì Kỷ (池紀) cú giải; quyển thượng, các câu từ "Nhược tác âm tư hoà hợp sự" tới "Tạo hoá chân cơ tu ký thủ", cùng các đồ Thiên tam môn, Địa tứ hộ, Địa tư môn và bảng Thái Xung Thiên Mã phương. Chữ Hán ở trên chép các đoạn chính, chỗ bản gốc rách hoặc mờ để dấu ba chấm. Các sơ đồ và ví dụ tháng giêng giờ Dần, ngày Đinh Hợi là phần Kho Sách Quý dựng lại. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

  • Trạch Cát Liên Hoa: tra can chi ngày giờ và tiết khí, làm nền để tự tìm nguyệt tướng, cửa trời, cửa đất.
  • Độn Pháp Liên Hoa: dựng bàn Kỳ Môn để xem phương nào có kỳ, có cửa tốt trước khi chọn hướng đi.
  • La Kinh Liên Hoa: xác định đúng mười hai phương chi ngoài thực địa.

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Biết chọn giờ và chọn hướng xuất hành là hai nửa của phép trạch cát. Mời bạn tham khảo Khoá học xem ngày tốt Trạch Cát hoặc Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

Nguyệt tướng là gì, đổi vào lúc nào? – 月將

Nguyệt tướng là chi mà Thái Dương đang ở: tháng giêng Hợi (Đăng Minh), tháng hai Tuất (Hà Khôi)… tháng chạp Tý (Thần Hậu). Tướng đổi khi qua trung khí (Vũ thủy, Xuân phân, Cốc vũ…), không đổi vào mùng một âm lịch.

Thiên tam môn tìm thế nào? – 天三門

Đặt nguyệt tướng lên giờ hiện tại, xếp các tướng theo chiều thuận; chỗ Thái Xung (Mão), Tiểu Cát (Mùi), Tòng Khôi (Dậu) rơi trên chi nào của đất thì phương ấy là cửa trời.

Địa tứ hộ là gì? – 地四戶

Là bốn trực Trừ, Định, Nguy, Khai trong vòng mười hai trực Kiến Trừ. Tháng giêng kiến Dần thì bốn cửa đất ở Mão, Ngọ, Dậu, Tý.

Thái Xung Thiên Mã dùng khi nào? – 太冲天馬

Khi gặp việc gấp, không kịp chọn giờ. Đặt nguyệt tướng lên giờ, chữ Mão (Thái Xung) rơi trên phương nào thì đi về phương ấy để tránh hoạ.

"Du tam tị ngũ" nghĩa là gì? – 遊三避五

Theo số ba, tránh số năm: đếm từ giờ Giáp đầu tuần, giờ thứ ba là sinh, giờ thứ năm là tử; hoặc Trực sử tới cung 3 là sinh, tới cung 5 (gửi Khôn 2) là tử.

Từ khoá: yên ba điếu tẩu ca · 煙波釣叟歌 · thiên tam môn · địa tứ hộ · địa tư môn · thái xung thiên mã · nguyệt tướng · du tam tị ngũ · kỳ môn độn giáp · Thầy Vũ Giới

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…