Yên Ba Điếu Tẩu Ca
箋元遁甲句解煙波釣叟歌 (二冊)
Tác giả: tương truyền Triệu Phổ (趙普), tể tướng đầu đời Bắc Tống, làm ca; Trì Kỷ (池紀) đời Minh cú giải, giải nghĩa từng câu
Bản gốc: bản khắc gỗ đời Minh, hai tập thượng, hạ; bài này dịch các câu từ "Kỳ dữ môn hề cộng Thái Âm" tới "Hốt nhiên phùng trước ngũ âm vị, hựu nghi vi chủ hảo tài tường" ở tập hạ, cùng lời cú giải về tam trá, các cách giả, ba cung thắng, năm chỗ không được đánh và phép chủ khách theo giờ âm dương.
Bài trước liệt kê những giờ phải tránh. Bài này quay lại phía tích cực, nhưng không còn nói chung chung "giờ tốt" mà đi vào cách dùng một bàn Kỳ Môn cho việc cụ thể, nhất là việc binh. Bài ca bắt đầu bằng ba yếu tố phải hội đủ: kỳ (Ất, Bính, Đinh), môn (Hưu, Sinh, Khai) và thần (Thái Âm, Cửu Địa, Lục Hợp). Ba thứ cùng về một cung gọi là tam trá; một số cửa khác hợp can khác gọi là các cách giả. Tiếp đó là phép đặt quân: đứng ở cung Thiên Ất, cung Cửu Thiên, cung Sinh môn mà đánh sang phương xung, gọi là tam thắng; và năm chỗ không được đánh vào. Cuối cùng là một phép rất gọn: giờ dương làm khách, giờ âm làm chủ.
Trả lời nhanh: Theo Yên Ba Điếu Tẩu Ca, cửa cát (Hưu, Sinh, Khai) hợp kỳ (Ất, Bính, Đinh) mà gặp Thái Âm là chân trá, gặp Cửu Địa là trùng trá, gặp Lục Hợp là hưu trá; ba thứ không đủ thì được hai cũng tốt. Các cách giả: Cảnh môn hợp Ất Bính Đinh gặp Cửu Thiên là thiên giả, Đỗ môn hợp Đinh Kỷ Quý gặp Cửu Địa là địa giả, Kinh môn hợp Nhâm gặp Cửu Thiên là nhân giả. Khi dùng binh, đại tướng đứng ở cung Thiên Ất (cung Trực phù), cung Cửu Thiên hoặc cung Sinh môn hợp kỳ rồi đánh sang phương xung; ngược lại không đánh vào năm chỗ Thiên Ất, Cửu Thiên, Sinh môn, Cửu Địa, Trực sử của địch. Năm giờ Giáp Ất Bính Đinh Mậu lợi làm khách, ra tay trước; năm giờ Kỷ Canh Tân Nhâm Quý lợi làm chủ, chờ địch động.
Thầy Vũ Giới giảng: "Kỳ Môn không chỉ hỏi giờ này tốt hay xấu, mà còn hỏi tốt cho ai, tốt cho việc gì, và đứng ở đâu thì được cái tốt ấy. Cùng một giờ, người đi trước có lợi hay người ngồi chờ có lợi, đứng ở phương này hay phương kia, kết quả khác hẳn. Bài này là chỗ bài ca dạy cách đứng."
Kỳ, môn, Thái Âm: ba thứ hội về một cung – 奇與門兮共太陰
奇與門兮共太陰,三般難得總加臨。若還得二亦為吉,舉措行藏必遂心。
注:陽遁直符前二宮為太陰,陰遁直符後二宮為太陰。謂奇、門與太陰三者不能皆同,若得二者亦吉,遇之可伏兵也。古經云:擇吉,凡欲經求萬事,宜休開生,又合乙丙丁即吉。又取陰勝扶助,謂之三詐。凡太陰六合九地宮助奇者,全條用之,有十分之利。若三門合三奇無詐宮,謂之有奇無陰,得七分之利;……謂之有陰無奇,犯者不利。若三門合三奇下臨太陰宮,名曰真詐;若三門合三奇下臨九地宮,名曰重詐;若三門合三奇下臨六合宮,名曰休詐。已上三門宜隱藏、行密謀,大吉利也。○真詐宜施恩、……遁、求仙。○重詐宜進人口、取財、拜官、受爵。○休詐宜合藥、治病、……祓邪、祈禳之事並吉。
Dịch: Kỳ với môn cùng Thái Âm, ba thứ khó mà cùng tới một chỗ. Nếu được hai thứ cũng là tốt, làm hay nghỉ, ra hay ẩn đều được như ý. Lời chú: Dương độn thì Thái Âm ở trước Trực phù hai cung, Âm độn thì Thái Âm ở sau Trực phù hai cung. Ý câu ca là kỳ, môn và Thái Âm ba thứ không thể lúc nào cũng cùng có; được hai thứ cũng tốt, gặp thì có thể phục binh. Sách xưa nói: chọn giờ tốt, phàm muốn mưu cầu mọi việc nên dùng cửa Hưu, Khai, Sinh, lại hợp Ất, Bính, Đinh là tốt. Lại lấy thần âm che chở thêm, gọi là tam trá. Phàm cung có Thái Âm, Lục Hợp, Cửu Địa trợ kỳ, dùng đủ cả thì được mười phần lợi. Nếu cửa cát hợp kỳ mà không ở cung trá, gọi là có kỳ không âm, được bảy phần lợi; có thần âm mà không có kỳ, phạm vào thì không lợi. Cửa cát hợp kỳ xuống cung Thái Âm gọi là chân trá; xuống cung Cửu Địa gọi là trùng trá; xuống cung Lục Hợp gọi là hưu trá. Ba cách ấy nên ẩn giấu, làm việc mưu kín thì rất tốt. Chân trá nên thi ân, ẩn mình, cầu tiên. Trùng trá nên thêm người, lấy của, nhận quan, nhận tước. Hưu trá nên hợp thuốc, chữa bệnh, trừ tà, cầu đảo, đều tốt.
Giảng: Ở các bài trước, bài ca đã dạy "cát môn hợp kỳ": cửa tốt gặp kỳ là giờ dùng được. Câu này thêm một lớp thứ ba là thần. Trong tám thần đi quanh Trực phù, Thái Âm, Lục Hợp và Cửu Địa là ba thần có tính ẩn, che, giấu. Cửa cát cho việc người, kỳ cho sức sáng, thần âm cho sự che chở. Đủ cả ba thì lời chú gọi là "mười phần lợi".
Chỗ hay của câu ca là sự thực tế: "ba thứ khó mà cùng tới". Trong phần lớn các giờ, người dùng chỉ tìm được cung có hai trong ba. Lời chú chia mức rõ ràng: có cửa có kỳ mà thiếu thần là bảy phần lợi; có thần mà thiếu kỳ thì không nên dùng. Nghĩa là kỳ quan trọng hơn thần, còn thần là phần thêm cho chắc.
Để thấy tam trá trên một bàn thật, Kho Sách Quý dựng Dương 3 cục, ngày Giáp hoặc Kỷ, giờ Bính Dần. Trong bàn này, cung Chấn 3 có Khai môn, can Đinh trên thiên bàn và Thái Âm: đó là chân trá. Ngay bên cạnh, cung Tốn 4 có Hưu môn, can Ất trên thiên bàn và Lục Hợp: đó là hưu trá. Một giờ có tới hai cung trá là hiếm. Còn trùng trá thì có thể thấy ở Dương 1 cục giờ Đinh Mão: cung Ly 9 có Sinh môn, Đinh và Cửu Địa.



Các cách giả: cửa khác, can khác, việc khác – 五假
若杜門合丁己癸下臨九地,名曰地假,宜潛伏。……若杜門合丁己癸下臨太陰宮,利遣人間諜探事;若杜門合丁己癸下臨六合宮,利逃亡。若景門合乙丙丁臨九天,名曰天假,乙為威德,丙為威武,丁為太陰,三奇之靈,宜陳利便、進謁干求。○若……門合丁己癸下臨九地,名曰神假,利埋葬……。若驚門合六壬下臨九天宮,名曰人假,利捕逃亡。……已上五假各取其宜,隨事用之。
Dịch: Nếu Đỗ môn hợp Đinh, Kỷ, Quý xuống Cửu Địa, gọi là địa giả, nên ẩn náu. Nếu Đỗ môn hợp Đinh, Kỷ, Quý xuống cung Thái Âm, lợi sai người đi làm gián điệp dò việc; nếu Đỗ môn hợp Đinh, Kỷ, Quý xuống cung Lục Hợp, lợi trốn đi. Nếu Cảnh môn hợp Ất, Bính, Đinh tới Cửu Thiên, gọi là thiên giả; Ất là uy đức, Bính là uy vũ, Đinh là Thái Âm, là cái linh của ba kỳ, nên trình bày lợi hại, yết kiến cầu xin. Nếu (cửa, chữ mờ) hợp Đinh, Kỷ, Quý xuống Cửu Địa, gọi là thần giả, lợi việc chôn cất. Nếu Kinh môn hợp Nhâm xuống cung Cửu Thiên, gọi là nhân giả, lợi bắt kẻ bỏ trốn. Năm cách giả trên, mỗi cách lấy chỗ nên dùng của nó, theo việc mà dùng.
Giảng: Tam trá đều dùng ba cửa cát. Các cách giả thì khác: chúng dùng những cửa không phải cát môn, như Cảnh, Đỗ, Kinh, nhưng vẫn có chỗ dùng nếu đi cùng đúng can và đúng thần. "Giả" ở đây nghĩa là mượn: mượn một cửa bình thường, nhờ can và thần mà thành dùng được cho một việc riêng.
Đọc kỹ sẽ thấy một quy luật. Cửa Đỗ là cửa đóng, kín, nên đi với các việc ẩn: ẩn náu (Cửu Địa), dò thám (Thái Âm), lánh đi (Lục Hợp). Cửa Cảnh là cửa sáng, văn thư, nên đi với Cửu Thiên là thần ở trên cao, dùng cho việc trình bày, yết kiến. Cửa Kinh là cửa động, kinh hãi, đi với Nhâm và Cửu Thiên, dùng cho việc truy bắt. Can cũng chia hai nhóm: Ất Bính Đinh là ba kỳ sáng, Đinh Kỷ Quý là nhóm can âm, kín. Người học nhớ được quy luật này thì không cần thuộc lòng từng dòng.
Lời giải nói "năm giả", nhưng ở bản khắc chỉ còn đọc được bốn tên: thiên giả, địa giả, thần giả, nhân giả; tên cửa của thần giả và cách thứ năm bị mờ. Bảng dưới đây ghi đúng những gì đọc được, chỗ mờ để trống, không tự điền theo sách khác.

Trực phù, Trực sử: quay lưng mà đánh phương xung – 更得直符直使利
更得直符直使利,兵家用事最為貴。常從此地擊其衝,百戰百勝君須記。
注:王瑋曰:直符者天之貴神,背而擊其衝為勝。推之法:常以月將加時,神后下為直符所居也。……故用避法擊衝而勝也。
Dịch: Lại được Trực phù, Trực sử có lợi, đó là điều nhà binh quý nhất khi dùng việc. Thường từ chỗ ấy đánh vào phương xung, trăm trận trăm thắng, người nên nhớ. Lời chú: Vương Vĩ nói, Trực phù là quý thần của trời; quay lưng vào nó mà đánh phương xung thì thắng. Cách tìm: thường lấy nguyệt tướng đặt lên giờ, dưới Thần Hậu là chỗ Trực phù ở. Vì thế dùng phép tránh mà đánh vào phương xung để thắng.
Giảng: Đây là nguyên tắc nền của mọi phép đặt quân trong bài ca: đứng ở chỗ có thần tốt, đánh về phía đối diện. Phía sau lưng là chỗ dựa, phía trước mặt là phương xung, nơi đối phương bị đặt vào thế ngược. Hình ảnh rất dễ hình dung: người đứng quay lưng vào núi, mặt hướng ra đồng, khí ở sau lưng đẩy tới.
Lời chú của Vương Vĩ còn nêu một cách tìm theo nguyệt tướng gia giờ, giống phép đã học ở bài 7, và nhắc tới một thần gọi là Bạch Gian, "gian thần của trời". Đoạn này bản khắc mờ và rách nhiều, các ví dụ không đọc trọn được nên không kiểm lại được; bài chỉ giữ ý chính là "quay lưng vào quý thần, đánh vào phương xung". Phần cụ thể hơn nằm ngay ở câu ca sau.

Thiên Ất và ba cung thắng – 天乙之神所在宮
天乙之神所在宮,大將宜居擊對衝。假令直符居離位,天英坐取擊天蓬。
注:湯謂曰:第一勝,天乙宮,天上直符所乘為天乙宮,上將居之,閉兵擊其衝,百勝。萬一訣云:若在陽遁,即用天上直符所居宮;若在陰遁,即用地下直符所居宮,上將居之而擊其衝勝。○第二勝,九天宮。陽遁天上直符後一為九天,陰遁直符前一為九天。我軍立九天之上而擊其衝,則敵不敢當我之鋒。○第三勝,生門宮,謂生門合三奇之吉宮,上將引兵從生門擊死門,百戰百勝。……○假令冬至上元陽遁一局,甲己日……時,天上直符臨九宮正南為天乙宮,為第一勝;九天在四宮東南為第二勝;生門與丁奇合在七宮正西,第三勝也。
Dịch: Cung nơi thần Thiên Ất ở, đại tướng nên ngồi đó mà đánh sang phương đối xung. Ví như Trực phù ở ngôi Ly, thì ngồi ở Thiên Anh mà đánh Thiên Bồng. Lời chú: Thang Vị nói, thắng thứ nhất là cung Thiên Ất; chỗ Trực phù trên trời cưỡi lên là cung Thiên Ất, thượng tướng ngồi đó, giữ quân rồi đánh vào phương xung, trăm trận thắng. Sách Vạn Nhất Quyết nói: nếu Dương độn thì dùng cung Trực phù trên trời đang ở; nếu Âm độn thì dùng cung Trực phù dưới đất đang ở; thượng tướng ngồi đó mà đánh phương xung thì thắng. Thắng thứ hai là cung Cửu Thiên: Dương độn thì Cửu Thiên ở sau Trực phù trên trời một cung, Âm độn thì ở trước Trực phù một cung. Quân ta đứng trên Cửu Thiên mà đánh phương xung thì địch không dám đương mũi nhọn. Thắng thứ ba là cung Sinh môn, tức cung tốt có Sinh môn hợp ba kỳ; thượng tướng dẫn quân từ Sinh môn đánh sang Tử môn, trăm trận trăm thắng. Ví dụ Đông chí thượng nguyên Dương độn 1 cục, ngày Giáp Kỷ, giờ (Ất Sửu): Trực phù trên trời tới cung 9 chính Nam là cung Thiên Ất, thắng thứ nhất; Cửu Thiên ở cung 4 Đông Nam, thắng thứ hai; Sinh môn với kỳ Đinh hợp ở cung 7 chính Tây, thắng thứ ba.
Giảng: Trong sách này, "Thiên Ất" không phải quý nhân Thiên Ất của Lục Nhâm mà là cung Trực phù đang đóng. Câu ca thứ hai cho ví dụ rất đẹp: Trực phù ở Ly 9, tức đứng ở chỗ của Thiên Anh; phương xung của Ly là Khảm 1, chỗ của Thiên Bồng. "Thiên Anh toạ thủ kích Thiên Bồng" nghĩa là ngồi ở Anh mà đánh Bồng, ngồi phương Nam đánh phương Bắc.
Ví dụ trong lời chú bị mờ chữ giờ, nhưng dựng lại thì chỉ có một giờ khớp: Dương 1 cục, giờ Ất Sửu. Ở bài 8 ta đã gặp giờ này dưới cái tên phản ngâm, vì Trực phù Bồng bị đẩy từ Khảm 1 lên Ly 9. Đặt bàn ra sẽ thấy đủ ba chỗ thắng như lời chú: Trực phù ở Ly 9; Cửu Thiên ở sau Trực phù một cung theo chiều dương, tức Tốn 4; Sinh môn rơi vào Đoài 7, đúng chỗ Đinh nằm trên địa bàn. Ba phương bị đánh tương ứng là Khảm 1, Càn 6 và Chấn 3 (nơi Tử môn rơi tới). Kho Sách Quý đã dựng bàn và thấy khớp từng cung.
Điểm đáng chú ý là chính giờ phản ngâm lại cho ra một thế ba cung thắng đầy đủ. Điều này nhắc lại lời bài 8: phản ngâm còn có thể được kỳ môn che. Hung cách và cách dùng binh là hai lớp xem khác nhau, người dùng phải cân cả hai.
Lời giải còn chép một dị bản ngắn: "một thắng là quay lưng vào nguyệt kiến, hai thắng là quay lưng vào Sinh mà đánh Tử, ba thắng…", rồi kết luận "đại đồng tiểu dị", tức chỗ khác nhau không lớn.



Năm chỗ không được đánh – 五不可擊
○五不可擊。湯謂曰:第一不擊天乙宮,二不擊九天宮,三不擊生門宮,四不擊九地宮,五不擊直使宮,已上皆不可擊。○假令陽八局丙辛日辛卯時,天乙在坤二宮西南,生門在三宮正東,九地在四宮東南,直使在八宮東北,已上並不可擊,我軍居之必雄勝。○假令陰七局甲己之日丙寅時,天上直符臨九宮,……生門在一宮正北,……直使在五宮寄坤二宮西南,已上不可擊,我軍居之必勝。
Dịch: Năm chỗ không được đánh. Thang Vị nói: một không đánh vào cung Thiên Ất, hai không đánh vào cung Cửu Thiên, ba không đánh vào cung Sinh môn, bốn không đánh vào cung Cửu Địa, năm không đánh vào cung Trực sử; các chỗ ấy đều không được đánh. Ví dụ Dương 8 cục, ngày Bính Tân, giờ Tân Mão: Thiên Ất ở cung Khôn 2 Tây Nam, Sinh môn ở cung 3 chính Đông, Cửu Địa ở cung 4 Đông Nam, Trực sử ở cung 8 Đông Bắc; các chỗ ấy đều không được đánh, quân ta đứng ở đó thì ắt thắng lớn. Ví dụ Âm 7 cục, ngày Giáp Kỷ, giờ Bính Dần: Trực phù trên trời tới cung 9, Sinh môn ở cung 1 chính Bắc, Trực sử ở cung 5 gửi Khôn 2 Tây Nam; các chỗ ấy không được đánh, quân ta đứng ở đó thì ắt thắng.
Giảng: Năm chỗ không được đánh chính là mặt kia của ba cung thắng, thêm hai chỗ nữa là Cửu Địa và Trực sử. Logic rất đơn giản: chỗ nào có lợi cho ta khi ta đứng thì cũng có lợi cho địch khi địch đứng. Vì thế lời chú vừa nói "không được đánh" vừa nói "quân ta đứng ở đó thì ắt thắng": năm chỗ này là chỗ nên chiếm, không phải chỗ nên lao vào.
Kho Sách Quý đã dựng lại cả hai ví dụ. Dương 8 cục, giờ Tân Mão thuộc tuần Giáp Thân, Giáp Thân ẩn dưới Canh ở Khảm 1, nên Trực phù là Thiên Bồng, Trực sử là Hưu môn. Can giờ Tân nằm ở Khôn 2, Trực phù lên Khôn 2; Hưu môn đi tám giờ từ Khảm 1 tới Cấn 8; Sinh môn theo đó sang Chấn 3; Cửu Địa rơi vào Tốn 4. Tất cả khớp với lời chú. Lời chú không ghi Cửu Thiên trong ví dụ này; theo cách tính ở trên thì Cửu Thiên ở Ly 9. Ví dụ Âm 7 cục giờ Bính Dần cũng khớp: Trực phù Thiên Trụ lên Ly 9, Kinh môn làm Trực sử lùi hai cung tới trung cung gửi Khôn 2, Sinh môn ở Khảm 1. Hai chữ chỉ cung của Cửu Thiên và Cửu Địa trong ví dụ này bị mờ; dựng lại thì Cửu Thiên ở Khôn 2, Cửu Địa ở Đoài 7.


Năm giờ dương: thần ở trên trời, nên làm khách – 甲乙丙丁戊陽時
甲乙丙丁戊陽時,神居天上要君知。坐擊須憑天上奇,陰時地下亦如之。
注:三元經曰:五陽時利以為客,當為客之時,利先舉兵。……謂時下得甲乙丙丁戊,……神治事,可以出軍征伐、遠行、求財、立邦國、化人民、入官、移徙、嫁娶、起造,百事皆吉;此時逃亡者不可得。……陽五干在子午之東部,生氣也,故為利客先之。令甲己之日夜半生甲子時,自甲子時至戊辰時,得甲乙丙丁戊是五陽時,利為客先舉,不拘陰陽二遁。又云:陽時神在天,宜用天盤;若在地,宜用地盤。……○天盤星剋地盤星,在四時旺相,日時有本色雲氣來助,客勝;地盤星剋天盤星,在四時旺相,日時有本色雲氣在其方來助,主勝。
Dịch: Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu là giờ dương, thần ở trên trời, người nên biết. Ngồi mà đánh phải dựa vào kỳ trên trời; giờ âm thì dựa dưới đất cũng như thế. Lời chú: Tam Nguyên Kinh nói, năm giờ dương lợi làm khách; lúc làm khách thì lợi ra quân trước. Giờ mà can là Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu thì thần (tốt) coi việc, có thể xuất quân chinh phạt, đi xa, cầu tài, lập nước, giáo hoá dân, nhậm chức, dời nhà, cưới gả, xây dựng, trăm việc đều tốt; người bỏ trốn giờ này không bắt được. Năm can dương ở phía Đông của trục Tý Ngọ, là sinh khí, nên lợi cho khách đi trước. Như ngày Giáp Kỷ, nửa đêm sinh giờ Giáp Tý; từ giờ Giáp Tý tới giờ Mậu Thìn được Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, là năm giờ dương, lợi làm khách ra tay trước, không kể Dương độn hay Âm độn. Lại nói: giờ dương thần ở trời thì dùng thiên bàn, ở đất thì dùng địa bàn. Sao thiên bàn khắc sao địa bàn, lại vượng tướng theo mùa, ngày giờ có mây khí đúng màu tới giúp, thì khách thắng; sao địa bàn khắc sao thiên bàn, vượng tướng theo mùa, có mây khí đúng màu ở phương ấy tới giúp, thì chủ thắng.
Giảng: "Khách" là bên đi tới, bên tấn công, bên ra tay trước; "chủ" là bên ở yên, bên phòng thủ, bên chờ. Phép này không cần dựng bàn: chỉ nhìn can giờ. Can giờ là một trong năm can dương thì lợi làm khách; là một trong năm can âm thì lợi làm chủ. Lấy ngày Giáp hoặc Kỷ làm ví dụ: năm giờ đầu từ Giáp Tý tới Mậu Thìn (khoảng 23 giờ đêm tới 9 giờ sáng) là giờ dương; năm giờ tiếp từ Kỷ Tỵ tới Quý Dậu (khoảng 9 giờ sáng tới 19 giờ) là giờ âm; hai giờ cuối Giáp Tuất, Ất Hợi lại là dương.
Câu "ngồi mà đánh phải dựa vào kỳ trên trời" gắn phép chủ khách với phép đặt quân ở trên: giờ dương thì xét kỳ và Trực phù trên thiên bàn, giờ âm thì xét trên địa bàn. Đây cũng là lý do sách Vạn Nhất Quyết nói Dương độn dùng Trực phù trên trời, Âm độn dùng Trực phù dưới đất.
Lời chú còn thêm một cách phân thắng bại giữa khách và chủ: xem sao thiên bàn (sao đang tới, là khách) và sao địa bàn (sao gốc của cung, là chủ) khắc nhau thế nào. Thiên khắc địa thì khách thắng, địa khắc thiên thì chủ thắng, với điều kiện sao khắc đang vượng tướng theo mùa. Ví dụ Kho Sách Quý tự đặt: mùa hạ, Thiên Anh (Hoả) lên cung gốc của Thiên Tâm (Kim), Hoả vượng khắc Kim, lợi cho bên khách. Chi tiết "mây khí đúng màu" là phần vọng khí của người xưa, bài chỉ ghi lại cho đủ.


Năm giờ âm: nên làm chủ, chờ địch động – 忽然逢著五陰位
若見三奇在五陽,偏宜為客自高強。忽然逢著五陰位,又宜為主好裁詳。
注:己庚辛壬癸五陰時。○湯謂曰:五陰時利以為主,主之時可後舉兵,低旗臥鼓,待敵而後動,以決勝。謂時下己庚辛壬癸五干,惡神治事,不可拜官、移徙、婚姻、出行、興造百事;逃亡可得。……謀集武備、禱祀、祈福。經云:直使之行一時一易,行陰利以為主,故曰得陰者伏而不起。陰五干在子午之西,殺氣也,故利主後動。假令甲己之日夜半生甲子,自己巳至癸酉時,得己庚辛壬癸,是五陰時,宜為主,後舉,不拘陰陽二遁,皆如此例。
Dịch: Nếu thấy ba kỳ ở năm giờ dương, thì riêng nên làm khách, tự mình mạnh lên. Bỗng gặp năm ngôi âm, lại nên làm chủ, xét kỹ mà quyết. Lời chú: Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý là năm giờ âm. Thang Vị nói: năm giờ âm lợi làm chủ; lúc làm chủ nên ra quân sau, hạ cờ lặng trống, đợi địch động rồi mới đánh để quyết thắng. Giờ mà can là Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý thì ác thần coi việc, không nên nhậm chức, dời nhà, cưới hỏi, xuất hành, xây dựng; người bỏ trốn thì bắt được. Nên lo phòng bị võ bị, cúng tế, cầu phúc. Kinh nói: Trực sử mỗi giờ đổi một lần; đi vào giờ âm thì lợi làm chủ, nên nói "được âm thì nằm yên không dậy". Năm can âm ở phía Tây trục Tý Ngọ, là sát khí, nên lợi cho chủ động sau. Như ngày Giáp Kỷ, nửa đêm sinh Giáp Tý, từ giờ Kỷ Tỵ tới giờ Quý Dậu được Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý, là năm giờ âm, nên làm chủ, ra tay sau, không kể Dương độn hay Âm độn, đều theo lệ này.
Giảng: Hai câu này khép phép chủ khách lại. Giờ dương mà lại có kỳ thì càng nên làm khách; gặp giờ âm thì đổi vai, làm chủ. Hình ảnh "hạ cờ, lặng trống" rất cụ thể: không phô trương, không phát lệnh, giữ yên đội ngũ, để đối phương tưởng mình không động, đợi họ lộ sơ hở mới ra tay.
Đem vào việc thường ngày, phép này cho một lời khuyên dễ dùng. Việc cần chủ động đi tới, như đi gặp đối tác để chào hàng, đi đòi một khoản, mở một chiến dịch, thì chọn giờ có can dương. Việc cần giữ thế, như chờ đối phương tới thương lượng, nhận hồ sơ, phòng thủ một vụ tranh chấp, thì giờ can âm lại hợp. Lời chú còn ghi một chi tiết thú vị đối xứng nhau: giờ dương người bỏ trốn khó bắt, giờ âm thì bắt được, vì giờ dương lợi cho kẻ đi, giờ âm lợi cho kẻ giữ.



Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花論
Bài này là phần "dụng binh" của bài ca, nhưng lý lẽ của nó dùng được cho mọi việc có hai bên, có đi có đứng. Thầy Vũ Giới rút ra ba điều.
Thứ nhất, thứ tự soát bàn. Trước hết loại các giờ hung ở bài 8. Rồi xem can giờ dương hay âm để biết mình nên làm khách hay làm chủ. Sau đó mới tìm trong bàn cung có cửa cát hợp kỳ, xem có thêm thần trá không. Cuối cùng chọn phương đứng theo ba cung thắng. Làm theo thứ tự này thì không bị rối giữa hàng chục cách cục.
Thứ hai, "được hai cũng tốt". Câu ca dạy một thái độ rất thực tế: không đòi đủ cả ba. Người mới học hay bỏ cả một ngày vì không tìm được giờ "hoàn hảo". Lời chú cho thang đo rõ: đủ ba là mười phần, có cửa có kỳ là bảy phần, chỉ có thần mà thiếu kỳ thì thôi. Biết thang này thì luôn có lựa chọn.
Thứ ba, phương đứng không phải hướng nhà. Ba cung thắng nói về chỗ người đứng và hướng người đánh trong một thời điểm, giống phương xuất hành ở bài 7. Đó là phần thiên thời đi kèm, không thay cho toạ hướng căn nhà vốn phải xét theo hình thế và lý khí. Muốn dùng cho việc thật, ví dụ ngày khai trương, có thể chọn giờ có cung trá rồi bố trí lối khách vào, chỗ chủ ngồi theo cung thắng của giờ ấy; nhưng cổng nhà, hướng nhà thì vẫn theo phép nhà.
Tóm lại – 總結: Cửa cát hợp kỳ gặp Thái Âm là chân trá, gặp Cửu Địa là trùng trá, gặp Lục Hợp là hưu trá; được hai trong ba cũng tốt. Các cách giả mượn cửa Cảnh, Đỗ, Kinh đi với can và thần thích hợp, mỗi cách dùng cho một việc. Ba cung thắng là cung Trực phù, cung Cửu Thiên và cung Sinh môn hợp kỳ, đứng đó đánh sang phương xung; năm chỗ không được đánh là Thiên Ất, Cửu Thiên, Sinh môn, Cửu Địa, Trực sử của địch. Giờ can dương lợi làm khách, ra tay trước; giờ can âm lợi làm chủ, chờ địch động.
Bài sau: Yên Ba Điếu Tẩu Ca (10) – Bát thần quanh Trực phù và tam độn thiên, địa, nhân (sắp đăng).
Nguồn: Tiên nguyên Độn Giáp cú giải Yên Ba Điếu Tẩu Ca (箋元遁甲句解煙波釣叟歌), bản khắc gỗ đời Minh hai tập, Trì Kỷ (池紀) cú giải; quyển hạ, các câu từ "Kỳ dữ môn hề cộng Thái Âm" tới "Hốt nhiên phùng trước ngũ âm vị", cùng lời dẫn Vương Vĩ, Thang Vị, Vạn Nhất Quyết và Tam Nguyên Kinh. Chữ Hán ở trên chép các đoạn chính, chỗ bản gốc rách hoặc mờ để dấu ba chấm. Các sơ đồ, ví dụ Dương 3 cục giờ Bính Dần và phần dựng lại các ví dụ trong lời chú là phần Kho Sách Quý làm thêm. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- Độn Pháp Liên Hoa: dựng bàn Kỳ Môn theo giờ để tìm cung trá, cung Cửu Thiên, cung Sinh môn.
- Trạch Cát Liên Hoa: xem can chi giờ để biết giờ dương hay giờ âm.
- La Kinh Liên Hoa: xác định đúng phương vị chín cung ngoài thực địa khi chọn chỗ đứng.
Bài liên quan – 相關文章
- Yên Ba Điếu Tẩu Ca (8): Phục ngâm, phản ngâm, lục nghi kích hình, tam kỳ nhập mộ, ngũ bất ngộ thời
- Yên Ba Điếu Tẩu Ca (7): Thiên tam môn, địa tứ hộ, địa tư môn, Thái Xung Thiên Mã, du tam tị ngũ
- Yên Ba Điếu Tẩu Ca (5): Chín sao, tám cửa, Trực phù gia thời can, Trực sử theo giờ
- Kỳ Môn Ngũ Tổng Quy: sách Kỳ Môn dùng hằng ngày đời Minh
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Biết chọn giờ, chọn vai khách chủ và chọn chỗ đứng là ba bước của phép dụng sự trong Kỳ Môn. Mời bạn tham khảo Khoá học xem ngày tốt Trạch Cát hoặc Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Tam trá trong Kỳ Môn là gì? – 三詐
Là khi cửa cát (Hưu, Sinh, Khai) hợp kỳ (Ất, Bính, Đinh) và cùng ở một cung với thần ẩn: gặp Thái Âm là chân trá, gặp Cửu Địa là trùng trá, gặp Lục Hợp là hưu trá. Ba cách này hợp việc kín đáo, mưu tính.
Không đủ cả kỳ, môn và Thái Âm thì sao? – 得二亦為吉
Câu ca nói được hai cũng tốt. Lời chú chia mức: đủ ba là mười phần lợi, có cửa cát hợp kỳ mà thiếu thần là bảy phần, có thần mà không có kỳ thì không nên dùng.
Ba cung thắng là những cung nào? – 三勝宮
Cung Thiên Ất (cung Trực phù đang đóng), cung Cửu Thiên và cung Sinh môn hợp kỳ. Đại tướng đứng ở một trong ba cung ấy mà đánh sang phương đối xung.
Năm chỗ không được đánh là gì? – 五不擊
Cung Thiên Ất, cung Cửu Thiên, cung Sinh môn, cung Cửu Địa và cung Trực sử. Đây là năm chỗ có lợi cho bên đang đứng ở đó, nên không lao vào; nếu ta chiếm được thì ta thắng.
Giờ nào nên làm khách, giờ nào nên làm chủ? – 主客
Giờ có can Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu lợi làm khách, ra tay trước. Giờ có can Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý lợi làm chủ, chờ đối phương động rồi mới đáp. Phép này không phân Dương độn hay Âm độn.









