Bốn tầng quái ABCD: nội bát quái, ngoại bát quái và 64 quái

Bốn tầng quái ABCD là cách tài liệu Đường Vào Dịch sắp xếp toàn bộ quái sinh ra trên bầu âm dương 6 vòng liên tiếp (123456). Nắm được bốn tầng quái và thứ lớp của chúng, người học hiểu vì sao có 8 quái, 16 quái, 32 quái rồi 64 quái, và vì sao lục thập tứ quái là tầng IV chồng trên tầng I.

Bốn tầng quái gồm những tầng nào?

Bốn tầng quái gồm tầng I, II, III, IV, mỗi tầng do ba vòng liên tiếp tạo thành. Định lý gốc của tài liệu là "âm dương trên 3 vòng liên tiếp tại mỗi khúc chặng thành quái", nên với 6 vòng liên tiếp sẽ có 4 bộ ba vòng:

Tầng quái	Ba vòng liên tiếp	Số quái	Tên gọi
Tầng I	[123]	8 quái	Nội bát quái
Tầng II	[234]	16 quái	Ngoại bát quái
Tầng III	[345]	32 quái	Ngoại bát quái
Tầng IV	[456]	64 quái	Ngoại bát quái

Tầng quái trong cùng gọi là nội bát quái. Ba tầng ngoài gọi là ngoại bát quái.

Vì sao có đúng 64 quái?

Có đúng 64 quái vì Thái Cực lưỡng phân lần thứ sáu sinh ra vòng số 6, chia toàn mặt vòng làm 64 khúc chặng. Mỗi khúc chặng trải cung độ 5,625 độ (360 chia 64). Giá trị âm dương trên 6 vòng liên tiếp tại mỗi khúc chặng thành một quái, nên 64 khúc chặng cho ra 64 quái, gọi là lục thập tứ quái.

Lục thập tứ quái là tầng IV chồng trên tầng I

Lục thập tứ quái là quái lục hào (6 hào) được tạo thành bởi 6 quá trình Thái Cực lưỡng phân:

1. Ba quá trình đầu sinh nội bát quái trên 3 vòng liên tiếp [123].
2. Ba quá trình cuối sinh 64 ngoại quái trên 3 vòng liên tiếp [456].
3. Ghép lại: lục thập tứ quái 6 hào được lập thành bởi tầng quái IV chồng trên tầng quái I.

Ai tạo ra bát quái và lục thập tứ quái?

Theo tác giả Nguyên K, âm dương trường quái là tự nhiên, "như nhiên nó thế", không ai sắp đặt. Trời Đất sáng tạo, Phục Hy nhận ra rồi sao chép lại bằng hai nét vạch liền, vạch đứt, cho ra tám nhóm ba vạch. Khoảng 3 nghìn năm sau, Văn Vương gọi tên tám nhóm 3 vạch là bát quái rồi làm ra Kinh Dịch diễn giải 64 trùng quái. Tài liệu cho rằng vì vậy mà nhiều nhà nho về sau ngộ nhận lục thập tứ quái là của Văn Vương.

Vì sao ba vạch thành một quái?

Ba vạch thành một quái là một lý toán pháp, theo cách tác giả tài liệu so sánh: "3 điểm thành một vòng duy nhất, 3 âm thành một hợp âm hoàn toàn, 3 tháng thành một mùa, 3 gene thành một codon di truyền". Tác giả cho rằng người học khi tự vạch ra được Hà Đồ thì tự khắc hiểu ý nghĩa "thành quái".

Tài liệu đưa một ví dụ: lấy hai chữ cái A (âm) và D (dương) viết chồng 3 lớp, hỏi được mấy chồng ba thì đáp là 8 chồng, không hơn, tức được 8 quái và chỉ tám quái thôi. Tám chồng đó là DDD, ADD, ADA, AAA, DDA, DAD, DAA, AAD (đọc từ trên xuống).

Tuy vậy, tác giả lưu ý: làm như vậy chỉ biết có 8 quái, chứ không ai biết được trật tự bát quái tiến hành như thế nào và mỗi quái tự định vị tại đâu. Câu trả lời phải tìm từ thứ lớp bốn tầng quái ABCD nhìn từ trong ra: tầng trong cùng là nội bát quái, tầng hai, ba, bốn là ba tầng ngoại quái. Chính sự lặp lại của ngoại tầng sẽ cho biết chu kỳ bát quái, được trình bày ở bài kế tiếp. Ai muốn xem phần vận dụng có thể đọc thêm chuỗi Học Liên Hoa Độn.

Câu hỏi thường gặp

Nội bát quái và ngoại bát quái khác nhau thế nào?

Nội bát quái là tầng quái trong cùng, do ba vòng [123] tạo thành, có 8 quái. Ngoại bát quái là ba tầng ngoài [234], [345], [456] với 16, 32 và 64 quái.

Mỗi khúc chặng của 64 quái rộng bao nhiêu độ?

Mỗi khúc chặng rộng 5,625 độ, vì vòng số 6 chia toàn mặt vòng 360 độ làm 64 khúc chặng.

Viết chồng ba lớp âm dương thì được bao nhiêu quái?

Viết chồng ba lớp âm dương thì được đúng 8 quái, không hơn. Nhưng chỉ đếm như vậy thì chưa biết được trật tự và vị trí của bát quái.

Biên soạn theo tài liệu Đường Vào Dịch (Nguyên K) – Phong Thuỷ Liên Hoa.