Dương Trạch Đại Thành
陽宅大成 (修方卻病 · 卷下 · 救病古案 · 通震卦象)
Tác giả: Nguỵ Thanh Giang (魏青江, hiệu Thanh Giang Tử 青江子, người Kinh Hương 荊鄉, đời Thanh); con cháu họ Nguỵ cùng biên, hiệu
Bản gốc: bản khắc đời Thanh, Càn Long năm thứ 6 Tân Dậu (1741), 16 tập.
Phong thuỷ nhà ở và bệnh chân, tai nạn ngã được sách cổ chép thế nào? Trong phần Cứu bệnh cổ án của bộ Dương Trạch Đại Thành, nhóm án Thông Chấn quái tượng (通震卦象) gom các ca đau chân, què chân, ngã gãy chân mà Nguỵ Thanh Giang quy về quẻ Chấn, dựa trên câu Thuyết quái "Chấn vi túc" (Chấn là chân). Bài này dịch, tóm và giảng nhóm án ấy như tư liệu học thuật cổ.
Trả lời nhanh: Dương Trạch Đại Thành quy các bệnh chân, què, ngã gãy chân cho phương Chấn, Mão, Ất (phía đông) của nhà hay mộ có giếng, đập nước, rãnh dài, gò đất, đầu hồi nhà khác chĩa vào; ứng nhiều nhất vào con trưởng và người tuổi Mão. Cách sửa sách ghi là chọn ngày sửa phương, có khi phải dời nhà. Đây là học thuật cổ; bệnh và chấn thương phải chữa bằng y khoa.
Thầy Vũ Giới giảng: "Xem phong thuỷ mà không nhìn ra HÌNH, thì la bàn cũng chỉ là cái đĩa."
Vì sao bệnh ở chân được quy về quẻ Chấn? – 震為足
Bệnh ở chân được Dương Trạch Đại Thành quy về quẻ Chấn vì Thuyết quái nói "Chấn vi túc" (Chấn là chân). Chấn còn là con trưởng (trưởng nam), là tre trúc, là sấm, là động; sơn Mão nằm chính giữa quẻ Chấn. Vì thế các án trong nhóm này hay ứng vào con trưởng, người "hàng một" trong nhà, và người tuổi Mão.

Giảng: Chấn là phía đông, nơi mặt trời mọc, là chỗ "khởi động" của một ngày. Người xưa gán cho Chấn cái chân, vì chân là bộ phận khởi bước. Lối suy này cùng gốc với "Càn là đầu", "Khôn là bụng" ở các nhóm án trước. Bảng Hệ quái tượng của sách ghi chân ứng Chấn, Tý, Sửu, Quý, Thìn, Tuất; ống chân ứng Sửu; gót chân ứng Quý.
| Tượng của Chấn trong sách | Ứng trong các án |
|---|---|
| Chân | Đau chân, què, liệt chân, gãy chân |
| Con trưởng | Người bệnh hay là con trưởng, phòng trưởng |
| Tre trúc | Nghề làm bè tre |
| Sơn Mão | Người tuổi Mão |
| Bên trái (đông) | Chân trái, phía trái nhà |
Án người liệt chân họ Lý kể gì? – 李姓案
Án người liệt chân họ Lý là án mở đầu nhóm Thông Chấn. Một đêm mùa hè năm Canh Tuất, Nguỵ Thanh Giang ngồi ngoài cửa trạm dịch thì một người liệt chân bò đến; tác giả đoán mộ tổ của người ấy hướng Tị, phương Mão có một gò đất vuông nhỏ, và đoán trúng.
Nguyên văn – 原文
庚戌夏夜坐驛亭門外,一癱子匍匐至,云姓李。余斷伊祖塋巳向,卯方有小方土培。李云墳向東南,東首原是社廟基。……余曰:卯即震卦……震為長男,震為足……主墻壁倒傾,打斷足腿,應在長房卯生人。李云:我是長,巳卯生命,辛卯年被墻倒壓斷兩足,今只習得筏工。
Dịch: Đêm hè năm Canh Tuất tôi ngồi ngoài cửa trạm dịch, một người liệt chân bò đến, xưng họ Lý. Tôi đoán mộ tổ của anh hướng Tị, phương Mão có một gò đất vuông nhỏ. Anh Lý nói mộ hướng đông nam, phía đông vốn là nền miếu xã, năm Tân Mão đổ sập, nay chỉ còn dạng gò. Tôi nói: Mão tức quẻ Chấn; Chấn là con trưởng, là chân; chủ tường vách đổ nghiêng, đập gãy chân, ứng vào phòng trưởng, người tuổi Mão. Anh Lý nói: tôi là con trưởng, sinh năm Kỷ Mão, năm Tân Mão bị tường đổ đè gãy hai chân, nay chỉ học được nghề làm bè.

Giảng: Án này được kể như một màn "đoán trúng" để chứng minh phép quái tượng. Người đọc hôm nay nên thấy hai điều. Thứ nhất, đây là ca tác giả chọn để chép; những lần đoán trật không được ghi. Thứ hai, chấn thương của anh Lý là do tường đổ, một tai nạn xây dựng có thật. Bài học hình pháp rút ra được là: nền miếu cũ, tường cũ đổ nát gần nhà và mộ là chỗ nguy hiểm thật, phải dọn hoặc gia cố.
Giếng, đập nước, rãnh dài ở phía đông ứng gì? – 井堰溝
Theo Dương Trạch Đại Thành, giếng, đập nước, rãnh dài đào ở phía đông (Chấn, Mão) của nhà hay mộ ứng với bệnh chân của con trưởng, vì "phương Chấn tiết khí thì chân cũng không có lực". Ba án họ Kim, họ Đào và người tuổi Ất Mão minh hoạ điều này.
- Án họ Kim. Nhà tổ có một giếng ở phương Mão. Tác giả đoán các đời con trưởng đều bị nhọt sau đùi trái chảy mủ; nhà ấy quả đúng. Giếng không lấp được, họ dời đi nơi khác thì khỏi; về sau dọn về nhà cũ, bệnh lại phát, nhiều người khập khiễng.
- Án họ Đào. Mộ tổ có một đập nước lớn đào ở chính đông; phòng trưởng đau chân. Tác giả giải thích: Chấn là chân, phương Chấn tiết khí nên chân không có lực; ở bên trái, Chấn là con trưởng, nên chỉ ứng phòng trưởng.
- Án người tuổi Ất Mão, con trưởng. Nhà toạ Tốn, mạch đến từ Mão Ất, đã đào một rãnh nước chảy dài cắt mạch; người này liệt chân từ nhỏ. Rãnh không lấp được, tác giả bảo dời nhà đi nơi khác để đời sau khỏi phạm.
- Án họ Viên, con thứ. Nhà toạ Càn, phương Mão đào đứt một dải gò, phương Quý đục một hố sâu. Con thứ đau chân trái, con của ông cũng bị bệnh chân. Phương Mão không sửa được, tác giả bảo dời nhà.

Giảng: Điều đáng chú ý là trong ba trên bốn án, lối ra không phải sửa phương mà là dời nhà, vì giếng, rãnh, gò đã đào không lấp lại được. Đây là chỗ sách cổ thật thà: không phải lỗi hình nào cũng "hoá giải" được. Phong Thuỷ Liên Hoa cũng dạy như vậy: thế đất đã hỏng thì có khi phải chọn nơi khác, không cố trấn yểm. Câu "phương Chấn tiết khí" cũng có nghĩa hình pháp rõ: đào đứt mạch đất, khoét hố sâu sát nhà là làm nền đất yếu, ẩm, dễ lún.
Sách còn mấy câu chung: trước nhà hay mộ có hình tam giác thì chân khập khiễng; minh đường một đầu to một đầu nhỏ thì chân liệt; nước ở phương Giáp Mão chảy thẳng đi thì chân đau, què. Đây là lớp hình thế kết hợp với tên sao (La hầu, Kế đô) của tác giả; bài chỉ tóm ý.
Đầu hồi nhà khác chĩa vào phía đông ứng gì? – 山尖冲射
Đầu hồi nhà khác (sơn tiêm, 山尖) chĩa vào phía đông được Dương Trạch Đại Thành coi là hình sát ứng gãy chân, ngã què, nhất là khi lại động thổ ở phương Thái tuế. Hai án họ Khương và ông họ Hồ cho thấy rõ.
Nguyên văn – 原文
一胡翁丁酉生……住子山屋,左廂……山尖卯射酉位。……余見判應折傷腿,以震為足也。……宅主果於巳月丑日酉時……墜跌,折傷兩足……擇吉修方……五月二十日折廂,轉向改整,即愈;十日持杖扶過門限,六月出外行走,中秋不杖而大踏步。
Dịch: Ông họ Hồ sinh năm Đinh Dậu, ở nhà toạ Tý; chái bên trái có đầu hồi từ phương Mão chĩa vào phương Dậu. Tôi thấy, đoán ứng gãy chân, vì Chấn là chân. Chủ nhà quả nhiên tháng Tị ngã, gãy hai chân. Chọn ngày sửa phương: ngày hai mươi tháng năm dỡ chái, xoay hướng sửa lại thì khỏi; mười ngày sau chống gậy bước qua bậc cửa, tháng sáu ra ngoài đi lại, đến Trung thu bỏ gậy, bước chân dài.

Giảng: Án ông Hồ phải đọc kỹ. Một người gãy hai chân mà ba tháng sau bỏ gậy là quá trình liền xương bình thường nếu được bó, nắn đúng cách; sách quy hết cho việc dỡ chái là chưa đủ căn cứ. Án họ Khương thì là chuyện người tuổi Tân Dậu không nghe lời khuyên tránh đầu hồi, lại xây nóc nhà cao ngay phương Thái tuế; về sau bức vách hồi bên phải phòng đổ xuống, gãy chân. Bỏ lớp sao đi, đó là chuyện một bức tường xây cao, không vững, đổ vào người.
Sau hai án này là chuỗi án ngắn chỉ toàn tính sao năm Ất Mão thượng nguyên: người tuổi Mùi, tuổi Tị, tuổi Thân, tuổi Mão ở các nhà phạm phương Chấn, mỗi người một chứng (nhọt nách, nhọt đầu, mụn độc, kiện tụng, gia đạo bất hoà). Bài không dịch các án này vì gần như không có hình thế để học.
Đọc nhóm án Thông Chấn hôm nay thế nào? – 今讀
Đọc nhóm án Thông Chấn hôm nay nên tách ra hai lớp: lớp nguy hiểm vật lý có thật và lớp loại tượng. Lớp nguy hiểm vật lý là tường cũ đổ, vách đất sạt, giếng hở, hố sâu, rãnh dài, nền lún; những thứ này gây ngã, gây chấn thương thật, ở phương nào cũng vậy. Lớp loại tượng là "Chấn là chân, Mão là con trưởng"; lớp này là tư liệu để hiểu cách nghĩ của người xưa.
- Xem quanh nhà có tường cũ, vách đất, nền miếu đổ nát không; nếu có thì gia cố hoặc dỡ bỏ.
- Xem có giếng hở, hố sâu, rãnh không có nắp sát lối đi không; nếu có thì che chắn.
- Xem có đầu hồi, góc nhọn nhà khác chĩa thẳng vào cửa, vào phòng không; đây là hình sát cần che chắn bằng cây, tường.
- Người có bệnh chân, chấn thương thì đi khám, điều trị theo bác sĩ.

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Nhóm Thông Chấn là nhóm án có nhiều "hình" nhất trong phần Cứu bệnh cổ án: giếng, đập, rãnh, gò, đầu hồi, tường đổ, vách sạt. Phong Thuỷ Liên Hoa đọc nhóm này như một bài học hình pháp: hình sát thì có thật, và có những hình đã hỏng thì không sửa được, phải chọn chỗ khác. Lời khuyên dời nhà trong ba án là lời khuyên thật thà, đáng trọng.
Theo Thầy Vũ Giới (Phong Thuỷ Liên Hoa), "Nhất hình nhì khí": định cục bằng hình trước, lý khí sau. Các án trong nhóm này nếu bỏ hết phần tính sao vẫn còn nguyên giá trị hình pháp; còn nếu bỏ phần hình đi, chỉ giữ tính sao, thì không còn gì để kiểm. Theo vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục, mạch đất là đường khí đến; đào đứt mạch, khoét hố sâu là cắt đường khí. "Phương Chấn tiết khí" trong sách chính là điều ấy.
Giới hạn phải nói thẳng: Phong Thuỷ Liên Hoa không chữa bệnh chân, liệt, hay chấn thương. Những trường hợp ấy phải khám và điều trị theo bác sĩ, phục hồi chức năng theo chuyên khoa. Phong thuỷ chỉ góp phần làm nơi ở an toàn, vững chắc.

Tóm lại – 總結: Nhóm án Thông Chấn trong Dương Trạch Đại Thành quy bệnh chân, què, ngã gãy chân cho phương Chấn, Mão, Ất có giếng, đập, rãnh dài, gò, đầu hồi chĩa vào, tường đổ; ứng nhiều vào con trưởng và người tuổi Mão. Cách sửa là chọn ngày sửa phương, dỡ chái xoay hướng, và khi không sửa được thì dời nhà. Phần hình sát và nguy hiểm vật lý còn dùng; phần quy bệnh theo quẻ là tư liệu cổ. Bệnh phải chữa bằng y khoa.
Bài trước: Dương Trạch Đại Thành (140) 救病古案 · 通坤卦象: Khôn là bụng, giếng trời và đá lạ.
Bài sau: Dương Trạch Đại Thành (142): Án cổ cứu bệnh, phần 4 (sắp đăng).
Nguồn: Dương Trạch Đại Thành, phần Tu Phương Khước Bệnh (修方卻病) quyển hạ, mục 救病古案 · 通震卦象, bản khắc Càn Long 6 (1741), tập 16, thuộc công cộng. Phần tính sao trong các án được tóm; chuỗi án ngắn năm Ất Mão chỉ có tính sao không dịch; vài chữ khắc mờ không dịch. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: đo phương Chấn, Mão, Ất để biết giếng, rãnh, đầu hồi nằm ở đâu.
- Lập Cục Pháp: xét mạch đất đến nhà trước khi đào giếng, rãnh.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: đánh dấu các góc nhọn, đầu hồi chĩa vào nhà.
Bài liên quan – 相關文章
- Dương Trạch Đại Thành (1): tác giả, các bài tựa và mục lục bộ sách
- Huyền Cơ Phú: ứng nghiệm bệnh tật, quan lộc, khoa danh
- Hoàng Đế Trạch Kinh: nhà như thân người, sinh khí và tử khí
- Dương Trạch Đại Thành (140) 救病古案 · 通坤卦象: Khôn là bụng, giếng trời và đá lạ
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Biết "Chấn là chân" là phần Thư; nhìn ra mạch đất đến nhà từ đâu, chỗ nào đào là đứt mạch, đầu hồi nào là sát thật là phần Nhãn, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
"Chấn vi túc" nghĩa là gì? – 震為足
"Chấn vi túc" là câu trong chương Thuyết quái của Kinh Dịch, nghĩa là quẻ Chấn tượng cho cái chân. Dương Trạch Đại Thành dựa vào câu này để quy bệnh chân cho phương đông (Chấn, Mão, Ất) của nhà và mộ.
Đào giếng ở phía đông nhà có xấu không? – 卯方井
Sách cổ có án cho rằng giếng ở phương Mão ứng bệnh chân của con trưởng. Phong Thuỷ Liên Hoa xét vị trí giếng theo mạch đất và hình cục cả nhà, không phán chung theo một phương; giếng nào cũng phải có nắp, xa hố xí.
Đầu hồi nhà hàng xóm chĩa vào nhà có sao không? – 山尖
Đầu hồi, góc nhọn chĩa thẳng vào cửa hay phòng là hình sát mà cả sách cổ và Hình Pháp Liên Hoa đều xét. Cách xử lý thường là che chắn bằng cây, tường, bố trí lại lối vào; không cần làm gì ảnh hưởng đến nhà bên cạnh.
Có phải lỗi phong thuỷ nào cũng hoá giải được không? – 移宅
Không. Ngay Dương Trạch Đại Thành cũng có ba án tác giả bảo dời nhà vì giếng, rãnh, gò đã đào không sửa lại được. Phong Thuỷ Liên Hoa cũng dạy như vậy: thế đất đã hỏng thì có khi phải chọn chỗ khác.








