Dương Trạch Đại Thành
陽宅大成 (宅譜指要 卷一 · 火局丙向 · 火局午向 · 水局丁向)
Tác giả: Nguỵ Thanh Giang (魏青江, hiệu Thanh Giang Tử 青江子, người Kinh Môn 荊門), đời Thanh
Bản gốc: bản khắc đời Thanh, Càn Long năm thứ 6 Tân Dậu (1741), 16 tập.
Nhà hướng Bính, Ngọ, Đinh là ba hướng nhìn về phương Nam, mở đầu phần xét từng hướng nhà trong Trạch Phổ Chỉ Yếu quyển 1 của Dương Trạch Đại Thành. Bài này dịch song ngữ ba mục 火局丙向 (Nhâm sơn Bính hướng), 火局午向 (Tý sơn Ngọ hướng) và 水局丁向 (Quý sơn Đinh hướng): nhà thuộc cục nào, nước sân trời chảy về đâu, cửa chính cửa phụ đặt phương nào, phòng ngủ, sảnh, bếp, giếng, số dãy nhà và số gian ra sao.
Trả lời nhanh: Theo Dương Trạch Đại Thành, nhà hướng Bính và hướng Ngọ thuộc Hoả cục (Dần Ngọ Tuất): nước các sân trời phải chảy về bên phải, ra Khôn Đinh hoặc Canh Tân; tháo ra Tốn Tị là phạm Hoàng Tuyền, hại người. Cửa phụ tốt ở Canh, Tân, Càn, Giáp, Ất, Tốn; cửa Tị thiếu vong, cửa Thìn gặp hung, cửa Ngọ khắc vợ. Nhà hướng Đinh thì thuộc Thuỷ cục (Thân Tý Thìn): nước chảy về bên trái, ra Tốn Ất hoặc Giáp Bính; tháo ra Khôn Thân phạm Hoàng Tuyền; cửa Tý thiếu vong, cửa Thân gặp hung, cửa Mùi khắc vợ. Kiêm hướng chỉ được hai phân, không được ba.
Thầy Vũ Giới giảng: "Ba hướng Bính, Ngọ, Đinh nằm sát nhau trên la kinh, chỉ cách mười lăm độ. Vậy mà Bính, Ngọ là Hoả cục, Đinh lại là Thuỷ cục, nước phải chảy ngược chiều. Đây là lý do người học Tam Hợp phải đo hướng thật chính xác, sai một sơn là sai cả cục."
Mỗi mục hướng nhà trong Trạch Phổ xét những gì? – 宅譜條例
Trước khi dịch từng hướng, cần biết khuôn mẫu chung. Từ mục 火局丙向 trở đi, mỗi hướng nhà trong quyển 1 đều được viết theo cùng một thứ tự, gần như một phiếu kiểm tra cho người dựng nhà.
| Thứ tự | Mục trong sách | Nghĩa |
|---|---|---|
| 1 | X sơn Y hướng kiêm… | Toạ, hướng, được kiêm bao nhiêu phân |
| 2 | …局之向,所納…之水 | Hướng thuộc cục nào, nhận nước của can nào |
| 3 | 宅內各天井水 | Nước các sân trời trong nhà chảy về đâu, ra phương nào, kỵ phương nào |
| 4 | 正門 · 旁門 | Cửa chính, cửa phụ: phương tốt, phương bất lợi, phương dữ |
| 5 | 內堂 · 中廳 · 門廳 | Nội đường, trung sảnh, môn sảnh: đặt lệch hay chính, phòng trái phải, giường nửa trước hay nửa sau gian |
| 6 | 天井 · 左右廂 | Sân trời và hai dãy sương, kỵ mở cửa phương nào |
| 7 | 廚 · 灶 · 井 | Bếp đặt sương nào, miệng lò quay về đâu; giếng đào phương nào |
| 8 | 棟數 · 間數 | Số dãy nhà, số gian nên làm |

Nhà mà sách nói đến là kiểu nhà nhiều lớp có sân trời (天井) của Giang Nam và Hoa Trung: cổng, môn sảnh, sân, trung sảnh, sân, nội đường, hai bên là dãy sương. Mỗi lớp có sân trời riêng, nước mưa đổ vào sân rồi theo cống ngầm thoát ra. Vì vậy câu hỏi "nước sân trời chảy về đâu" là câu hỏi đầu tiên của mỗi hướng: đó chính là phép thuỷ pháp Tam Hợp áp vào trong nhà.
Nhâm sơn Bính hướng thuộc cục nào? – 火局丙向
Nhà toạ Nhâm hướng Bính thuộc Hoả cục, nhận nước Bính Hoả. Nước sân trời phải chảy về bên phải.
Nguyên văn – 原文
壬山丙向兼子午二分(凡分金只二分吉,斷不可兼三分)。寅午戌局之向,所納丙火之水,生寅祿巳旺在丙午者也。宅內各天井水俱倒右,出坤丁或庚辛方吉;若放左邊,則向水相反,不利;巽巳放水犯黃泉,損人口。正門宜丙,旁門庚辛乾甲乙巽方吉,丑艮戌方不利,巳門少亡,辰門遭凶,午門剋妻。
Dịch: Nhâm sơn Bính hướng kiêm Tý Ngọ hai phân (phàm phân kim chỉ hai phân là tốt, tuyệt đối không được kiêm ba phân). Là hướng của cục Dần Ngọ Tuất, nhận nước Bính Hoả, sinh ở Dần, lộc ở Tị, vượng ở Bính Ngọ. Nước các sân trời trong nhà đều chảy về bên phải, ra Khôn Đinh hoặc phương Canh Tân thì tốt; nếu cho chảy về bên trái thì hướng và nước trái nhau, bất lợi; tháo nước ở Tốn Tị là phạm Hoàng Tuyền, tổn hại nhân khẩu. Cửa chính nên ở Bính; cửa phụ ở phương Canh, Tân, Càn, Giáp, Ất, Tốn thì tốt; phương Sửu, Cấn, Tuất bất lợi; cửa Tị chết trẻ, cửa Thìn gặp hung, cửa Ngọ khắc vợ.

Giảng: Bính Hoả trường sinh ở Dần, lâm quan (lộc) ở Tị, đế vượng ở Ngọ, mộ ở Tuất. Nước của Hoả cục đi từ bên trái (Đông) sang bên phải (Tây), nên nước sân trời phải chảy về phải và ra ở Khôn, Đinh, Canh, Tân, tức đi qua phía suy bệnh về hướng mộ. Nếu cho nước chảy ngược về trái thì "hướng và nước trái nhau". Tốn Tị là phương lộc của Bính; tháo nước ra đó là "phá lộc", sách gọi là Hoàng Tuyền.
Lời chú "kiêm chỉ hai phân, không được ba" rất quan trọng. Nhâm Bính nằm sát Tý Ngọ; kiêm nhẹ thì còn giữ khí của sơn chính, kiêm nhiều thì lẫn sang sơn bên cạnh, sai cục.
Phòng, sảnh, bếp, giếng của nhà hướng Bính – 丙向內堂廚井
Nguyên văn – 原文
內堂宜偏方,左房床安前半間吉,後半間不利;右房床安後半間大利,前半間次吉。門照上所宜方,俱主生育全吉。中廳宜方,左房上吉,右房次吉。天井宜偏方,左廂大吉,忌申酉門;右廂次吉,忌寅卯門。……門廳宜偏方,左房吉,右房不利。向丙兼午二分吉。廚宜左廂,灶朝西南大利,朝東北口舌不和;右廂灶宜向東南,忌向西。井宜卯乙巽方。棟數四六九棟上吉,發貴發族,五福俱全;三八棟止發丁;二七棟止發財;五十棟犯剋,內添一屏門始吉。間數宜三間上吉,五間次吉。
Dịch: Nội đường nên đặt lệch; phòng trái kê giường ở nửa gian trước thì tốt, nửa gian sau bất lợi; phòng phải kê giường ở nửa gian sau thì rất lợi, nửa gian trước thứ tốt. Cửa theo các phương nên dùng ở trên thì đều chủ sinh nở, mọi bề tốt. Trung sảnh nên đặt chính; phòng trái thượng cát, phòng phải thứ cát. Sân trời nên lệch; sương trái rất tốt, kỵ mở cửa Thân Dậu; sương phải thứ tốt, kỵ cửa Dần Mão. ...Môn sảnh nên lệch; phòng trái tốt, phòng phải bất lợi. Hướng Bính kiêm Ngọ hai phân thì tốt. Bếp nên ở sương trái, miệng lò quay Tây Nam thì rất lợi, quay Đông Bắc thì khẩu thiệt bất hoà; nếu ở sương phải thì lò nên quay Đông Nam, kỵ quay Tây. Giếng nên ở phương Mão, Ất, Tốn. Số dãy nhà bốn, sáu, chín là thượng cát, phát quý phát tộc, ngũ phúc đủ cả; ba, tám dãy chỉ phát người; hai, bảy dãy chỉ phát của; năm, mười dãy phạm khắc, phải thêm một cửa bình phong bên trong mới tốt. Số gian ba gian là thượng cát, năm gian thứ cát.

Giảng: "Nội đường đặt lệch" (偏方) nghĩa là nội đường không nằm chính giữa trục mà lệch sang một bên theo phương tốt; "trung sảnh đặt chính" (宜方) nghĩa là ngay trục. Câu kê giường nửa gian trước hay nửa gian sau là cách người xưa điều chỉnh vị trí giường trong một gian phòng theo khí. Bếp có "miệng lò" (灶口) quay về phía nhất định; sách cho cả hai trường hợp bếp ở sương trái và sương phải.
Số dãy nhà ứng với cặp số Hà Đồ: một sáu Thuỷ, hai bảy Hoả, ba tám Mộc, bốn chín Kim, năm mười Thổ. Với nhà Hoả cục hướng Bính, sách khen bốn, sáu, chín dãy; ba tám chỉ phát người; hai bảy chỉ phát của; năm mười phạm khắc. Đây là một lớp lý số riêng của sách, sẽ được giảng kỹ hơn ở quyển 3 khi bàn nhà hai dãy đến tám dãy. Đoạn cuối mục còn có câu "năm gửi ở Khôn, Khôn tiên thiên ở chỗ Khảm hậu thiên; chính đường Lục Bạch Kim, phòng trái Tứ Lục Mộc, phòng phải Nhị Hắc Thổ, gặp phương sinh hoà thì rất tốt", là lối xếp cửu tinh vào phòng.
Tý sơn Ngọ hướng khác Nhâm sơn Bính hướng ở đâu? – 火局午向
Nhà toạ Tý hướng Ngọ cũng thuộc Hoả cục, nước cũng chảy về bên phải. Khác biệt nằm ở cửa chính và một vài chỗ kỵ.
Nguyên văn – 原文
子山午向。寅午戌局之向,所納丙火之水,生寅祿巳旺在午方者也。宅內各天井水俱倒右,出丁坤或庚辛方吉;若放左邊則向水相反,不利;巽巳犯黃泉,損人口。正門宜兼丙,旁門庚辛乾甲乙巽方吉,丑艮戌方不利,巳門少亡,辰門遭凶,正午門剋妻。……天井宜偏方,左廂大吉,忌申酉門;右廂次吉,忌巳午門。……向兼丙兼丁宜二分吉。廚宜左廂,灶宜向西,朝南大利,朝東朝北口舌不和;若在右廂,朝東為向灶,朝南為順灶,皆吉;忌朝西向外,為反灶,反背不顧。井宜艮卯乙巽方,皆吉。
Dịch: Tý sơn Ngọ hướng. Là hướng của cục Dần Ngọ Tuất, nhận nước Bính Hoả, sinh Dần, lộc Tị, vượng ở phương Ngọ. Nước các sân trời đều chảy về phải, ra Đinh Khôn hoặc Canh Tân thì tốt; nếu cho chảy về trái thì hướng nước trái nhau, bất lợi; Tốn Tị phạm Hoàng Tuyền, tổn nhân khẩu. Cửa chính nên kiêm Bính; cửa phụ ở Canh, Tân, Càn, Giáp, Ất, Tốn thì tốt; Sửu, Cấn, Tuất bất lợi; cửa Tị chết trẻ, cửa Thìn gặp hung, cửa chính Ngọ khắc vợ. ...Sân trời nên lệch; sương trái rất tốt, kỵ cửa Thân Dậu; sương phải thứ tốt, kỵ cửa Tị Ngọ. ...Hướng kiêm Bính hay kiêm Đinh nên hai phân thì tốt. Bếp nên ở sương trái, lò quay Tây, quay Nam thì rất lợi, quay Đông, quay Bắc khẩu thiệt bất hoà; nếu ở sương phải, quay Đông là "lò hướng", quay Nam là "lò thuận", đều tốt; kỵ quay Tây ra ngoài, là "lò ngược", quay lưng không đoái. Giếng nên ở phương Cấn, Mão, Ất, Tốn, đều tốt.

Giảng: Điểm đáng nhớ: với nhà hướng Ngọ, cửa chính không mở ngay chính Ngọ mà nên kiêm sang Bính, vì "cửa chính Ngọ khắc vợ". Tức là trục nhà có thể là Tý Ngọ, nhưng cổng lệch nhẹ về phía Bính. Đây cũng là lý do nhiều nhà cổ có cổng hơi lệch trục chính. Sách còn phân ba loại lò: "lò hướng" (向灶), "lò thuận" (順灶) và "lò ngược" (反灶, quay lưng ra ngoài), lò ngược là xấu.

Vì sao Quý sơn Đinh hướng lại thuộc Thuỷ cục? – 水局丁向
Đinh nằm ngay cạnh Ngọ, nhưng nhà toạ Quý hướng Đinh lại thuộc Thuỷ cục, nhận nước Tân Kim. Nước sân trời đổi chiều, chảy về bên trái.
Nguyên văn – 原文
癸山丁向。申子辰局之向,所納辛金之水,生子旺申衰在丁方者也。宅內各天井水俱倒左,巽乙或甲丙方吉;若放右邊則向水相反,不利;坤申犯黃泉,損人口。正門宜丁,旁門庚辛乾甲乙巽方吉,丑艮戌方不利,子門少亡,申門遭凶,未門剋妻。……天井宜偏方,左廂大吉,忌酉戌門;右廂次吉,忌卯辰門。……向兼午兼未宜二分吉。……井宜未坤兌辛方,皆吉。棟數一四六九棟,富貴福壽;三八棟止旺丁;二七棟止旺財;忌五棟十棟犯剋。間數宜三間上吉,五間次吉。
Dịch: Quý sơn Đinh hướng. Là hướng của cục Thân Tý Thìn, nhận nước Tân Kim, sinh ở Tý, vượng ở Thân, suy ở phương Đinh. Nước các sân trời đều chảy về trái, ra Tốn Ất hoặc Giáp Bính thì tốt; nếu cho chảy về phải thì hướng nước trái nhau, bất lợi; Khôn Thân phạm Hoàng Tuyền, tổn nhân khẩu. Cửa chính nên ở Đinh; cửa phụ ở Canh, Tân, Càn, Giáp, Ất, Tốn thì tốt; Sửu, Cấn, Tuất bất lợi; cửa Tý chết trẻ, cửa Thân gặp hung, cửa Mùi khắc vợ. ...Sân trời nên lệch; sương trái rất tốt, kỵ cửa Dậu Tuất; sương phải thứ tốt, kỵ cửa Mão Thìn. ...Hướng kiêm Ngọ hay kiêm Mùi nên hai phân thì tốt. ...Giếng nên ở phương Mùi, Khôn, Đoài, Tân, đều tốt. Số dãy một, bốn, sáu, chín thì phú quý phúc thọ; ba, tám dãy chỉ vượng người; hai, bảy dãy chỉ vượng của; kỵ năm, mười dãy phạm khắc. Số gian ba gian thượng cát, năm gian thứ cát.

Giảng: Tân là can âm nên đi nghịch: sinh ở Tý, vượng ở Thân, và đến Đinh thì ở vị trí suy. Nước của nhà hướng Đinh vì vậy đi từ phải sang trái, ra ở Tốn Ất hoặc Giáp Bính. Hoàng Tuyền chuyển sang Khôn Thân, là phương vượng của nước Tân. Cùng một loại cửa phụ tốt (Canh, Tân, Càn, Giáp, Ất, Tốn) nhưng ba cửa dữ đổi thành Tý, Thân, Mùi. Đặt cạnh hai hướng trước, ta thấy rõ: chỉ dịch mười lăm độ mà nước đổi chiều, Hoàng Tuyền đổi phương, giếng cũng đổi từ Đông sang Tây.
| Hướng | Cục | Nước sân trời | Hoàng Tuyền | Cửa dữ | Giếng |
|---|---|---|---|---|---|
| Nhâm sơn Bính hướng | Hoả | chảy phải, ra Khôn Đinh, Canh Tân | Tốn Tị | Tị, Thìn, Ngọ | Mão, Ất, Tốn |
| Tý sơn Ngọ hướng | Hoả | chảy phải, ra Đinh Khôn, Canh Tân | Tốn Tị | Tị, Thìn, chính Ngọ | Cấn, Mão, Ất, Tốn |
| Quý sơn Đinh hướng | Thuỷ | chảy trái, ra Tốn Ất, Giáp Bính | Khôn Thân | Tý, Thân, Mùi | Mùi, Khôn, Đoài, Tân |

Áp phép ba hướng Nam vào nhà hôm nay thế nào? – 今日之用
Nhà phố, nhà ống ngày nay hiếm khi có nhiều sân trời, nhưng vẫn có ba thứ tương đương: giếng trời, sân trước sân sau, và đường thoát nước mưa của mái. Hướng thoát nước của mái và sân chính là "nước sân trời" mà sách nói. Với nhà hướng Bính hay Ngọ, nên cho nước mái, nước sân gom về phía tay phải (nhìn từ trong ra) rồi thoát ở góc Tây Nam hay phía Tây; tránh thoát ở góc Đông Nam. Với nhà hướng Đinh thì ngược lại.
Cửa phụ, cửa hông, cửa ra sân sau cũng xét theo bảng của sách. Bếp không nên quay lưng ra cửa; giếng khoan, bể nước ngầm đặt theo phương sách ghi. Số gian ba hay năm là kiểu nhà ba gian, năm gian của người Việt, nên phần này áp dụng được cho nhà quê, nhà vườn.

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Thứ nhất, đo hướng chính xác đến phân. Ba hướng Nam cách nhau mười lăm độ mà khác cục. Phong Thuỷ Liên Hoa yêu cầu đo hướng nhiều lần, ở nhiều điểm, tránh sắt thép làm lệch kim, và ghi rõ nhà kiêm bao nhiêu phân. Sách nói "kiêm hai phân thì được, ba phân thì không", tức là chỉ được lệch khoảng hai độ về phía sơn bên cạnh.

Thứ hai, thuỷ pháp trong nhà. Điều quý của Trạch Phổ là đưa thuỷ pháp Tam Hợp vào trong nhà: không chỉ sông ngoài cổng, mà cả nước mưa trong sân, máng xối, cống ngầm. Khi sửa nhà, chỉ cần đổi độ dốc sân và vị trí lỗ thoát là đã sửa được một phần khí của nhà.
Thứ ba, đọc lời ứng nghiệm cho đúng mức. Những chữ "chết trẻ", "khắc vợ" là lời sách cổ để nhấn mức độ nặng nhẹ. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch nguyên văn để giữ tư liệu; khi luận nhà thật, luôn xét tổng thể đại cục, trung cục, tiểu cục rồi mới kết luận, không phán chỉ vì một cánh cửa.
Tóm lại – 總結
- Mỗi hướng nhà trong Trạch Phổ xét theo một khuôn: cục, nước sân trời, cửa chính cửa phụ, nội đường, trung sảnh, môn sảnh, sân trời, bếp, giếng, số dãy, số gian.
- Nhâm sơn Bính hướng và Tý sơn Ngọ hướng thuộc Hoả cục, nước Bính: nước chảy phải, ra Khôn Đinh, Canh Tân; Tốn Tị là Hoàng Tuyền.
- Nhà hướng Ngọ nên mở cửa chính kiêm Bính, cửa chính giữa Ngọ khắc vợ.
- Quý sơn Đinh hướng thuộc Thuỷ cục, nước Tân: nước chảy trái, ra Tốn Ất, Giáp Bính; Khôn Thân là Hoàng Tuyền.
- Kiêm hướng chỉ hai phân; số dãy nhà và số gian theo cặp số Hà Đồ, năm và mười phạm khắc.
Bài trước: Dương Trạch Đại Thành (3) – Bốn cục tam hợp và cửa trái phải.
Bài sau: Dương Trạch Đại Thành (5) – 未坤申向: nhà hướng Mùi, Khôn, Thân.
Nguồn: Dương Trạch Đại Thành (陽宅大成), Trạch Phổ Chỉ Yếu quyển 1, các mục 壬山丙向, 子山午向, 癸山丁向 (tờ 11 đến tờ 13); bản khắc đời Thanh năm Càn Long Tân Dậu (1741), thuộc công cộng. Phần giống nhau giữa các hướng (nội đường, trung sảnh, môn sảnh) chỉ dịch đủ ở hướng Bính, các hướng sau lược và đánh dấu ba chấm. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- Lập Cục Pháp: lập cục cho nhà hướng Nam, kiểm tra nước ra có rơi vào Hoàng Tuyền không.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ mặt bằng có sân, giếng trời, đường thoát nước, đặt cửa phụ và bếp theo bảng của sách.
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo hướng đến từng độ để biết nhà là Bính, Ngọ hay Đinh.
Bài liên quan – 相關文章
- Dương Trạch Đại Thành (3): bốn cục tam hợp và cửa trái phải
- Dương Trạch Đại Thành (2): chọn nền nhà trong núi và đất bằng
- Hoàng Đế Trạch Kinh (8): đồ dương trạch
- Kệ sách cổ Tam Hợp trên Kho Sách Quý
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Thuộc bảng cửa tốt cửa dữ của ba hướng Nam là phần Thư; đo đúng hướng đến phân, nhìn ra chiều nước mưa trong sân, biết sửa lỗ thoát nước để đổi khí là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Nhà hướng Nam thuộc cục nào trong Tam Hợp? – 南向三局
Theo Dương Trạch Đại Thành, hướng Bính và hướng Ngọ thuộc Hoả cục (Dần Ngọ Tuất), hướng Đinh thuộc Thuỷ cục (Thân Tý Thìn). Cùng là hướng Nam nhưng khác cục, nên nước phải chảy khác chiều.
Nhà hướng Bính, nước nên thoát về đâu? – 丙向放水
Nước các sân trời nên chảy về bên phải, ra Khôn Đinh hoặc Canh Tân. Tháo ra Tốn Tị là phạm Hoàng Tuyền, sách nói tổn nhân khẩu.
Nhà hướng Ngọ có nên mở cổng chính giữa không? – 正午門
Sách dặn cửa chính nhà hướng Ngọ nên kiêm sang Bính; cửa chính ngay Ngọ bị ghi là khắc vợ. Vì vậy nhiều nhà cổ để cổng lệch nhẹ khỏi trục giữa.
"Kiêm hai phân" là bao nhiêu? – 兼二分
Mỗi sơn mười lăm độ chia mười phân; hai phân là khoảng ba độ. Sách nói kiêm hai phân thì tốt, tuyệt đối không kiêm ba phân, để không lẫn sang sơn bên cạnh.
Bếp nhà hướng Ngọ đặt thế nào? – 午向廚灶
Bếp nên ở sương bên trái, lò quay Tây hay quay Nam thì tốt. Nếu ở sương phải, lò quay Đông hay Nam đều tốt; kỵ quay Tây ra ngoài, gọi là lò ngược.








