Quỷ sơn và chỗ cán long tận trong Nghi Long Kinh (疑龍經) là đoạn giải nghi khi hai bên đều có huyệt đẹp như nhau: phải xem quỷ, xem quan, xem chỗ nước tụ. Bài 29 dịch trọn đoạn này.
Trả lời nhanh: Nghi Long Kinh dạy: khi hai bên đều có chầu, có án, có minh đường như nhau thì không nên lập huyệt cả hai; phải xem quỷ sơn. Long quay ngược có quỷ sơn kéo chân vòng phía sau. Cán long đi tận mà có quỷ thì quay về trước, an ở chỗ rộng; không có quỷ thì xem các nước tụ ở đâu, chỗ đó là minh đường.
Thầy Vũ Giới giảng: "Thần là khí kết tinh cuối cùng của một cục; Quỷ là khí âm sinh ra thần." Quỷ sơn ở đây là gò đỡ phía sau làm chứng cho huyệt.
Hai bên đều đẹp như nhau thì làm sao? – 兩邊皆可
Nghi Long Kinh nói không nên hai bên đều lập huyệt, lớn nhỏ ắt có sang hèn; huyệt hoa khiến người ngờ. Phải xem chân hộ thân và biết rằng hai nước kẹp đến thì long ắt quay.
Nguyên văn – 原文
總饒已能分背面,面得寬平背崖巖。假如兩水夾龍來,屈曲翻身勢大轉。一回頓伏一翻身,一回轉換一回斷。兩邊皆有山水朝,兩邊皆有水抱巖。兩邊皆有穴形真,兩邊皆有山水案。兩邊朝迎皆可觀,兩邊明堂皆入選。兩邊纏護一般來,兩手下邊皆回轉。此山背面未易分。心下狐疑又能判。不應兩邊皆立穴。大小豈容無貴賤。只緣花穴使人疑。更看護身腳各辯。莫來此處談真龍。兩水夾來龍必轉。
Dịch nghĩa – 譯義
Dẫu đã phân được lưng mặt: mặt được rộng bằng, lưng là vách đá. Giả như hai nước kẹp long đến, uốn khúc lật thân, thế quay lớn. Một lần đốn phục một lần lật thân, một lần chuyển hoán một lần đứt. Hai bên đều có núi nước chầu, hai bên đều có nước ôm vách. Hai bên đều có hình huyệt thật, hai bên đều có núi nước làm án. Chầu đón hai bên đều đáng xem, minh đường hai bên đều đạt. Triền hộ hai bên đến như nhau, hai tay phía dưới đều quay về. Lưng mặt núi này chưa dễ phân, trong lòng ngờ vực, ai phân xử được? Không nên hai bên đều lập huyệt; lớn nhỏ há không có sang hèn. Chỉ vì huyệt hoa khiến người ngờ, lại xem chân hộ thân mà phân biệt. Chớ đến đây bàn chân long vội: hai nước kẹp đến thì long ắt quay.
Giảng giải – 講解
Đoạn kinh dùng lối lặp "hai bên đều có…" để tả sự bối rối thật của người xem đất. Lời giải không nằm ở cái đẹp mà ở hướng quay của long. Đây là bài học chống "chọn theo cảm tình".


Quỷ sơn là gì, giúp gì? – 鬼山
Quỷ sơn là gò núi kéo chân vòng phía sau huyệt khi long quay ngược; biết lưng mặt rồi phải biết quỷ, biết quỷ rồi phải biết quan. Quỷ sơn cho biết long đã quay đầu, chỗ huyệt ở phía trước.
Nguyên văn – 原文
逆轉之龍有鬼山,鬼山拖腳皆後環。識得背面更識鬼,識鬼之外更識官。
Dịch nghĩa – 譯義
Long quay ngược có quỷ sơn, quỷ sơn kéo chân đều vòng phía sau. Biết lưng mặt lại biết quỷ, ngoài biết quỷ lại biết quan.
Giảng giải – 講解
Quỷ đã được Hám Long Kinh tả kỹ ở bài Chín dạng quỷ. Ở đây Nghi Long Kinh dùng quỷ như dấu chứng để giải nghi giữa hai bên. Theo cách hiểu của Phong Thuỷ Liên Hoa, quỷ không phải ma quỷ mà là phần khí âm đỡ phía sau.


Cán long tận có quỷ thì huyệt ở đâu? – 幹龍有鬼
Cán long đi tận có quỷ sơn thì quay về trước, an huyệt ở chỗ rộng; phàm núi cong lớn, nước quay lớn thì ắt có vương hầu. Núi ngoài cách nước đến ngoảnh nhìn là chứng.
Nguyên văn – 原文
大凡幹龍行盡處,外山隔水來相顧。幹龍若是有鬼山,回轉向前寬處安。凡山大曲水大轉,必有王侯居此間。
Dịch nghĩa – 譯義
Đại phàm chỗ cán long đi tận, núi ngoài cách nước đến ngoảnh nhìn. Cán long nếu có quỷ sơn, quay về trước, an ở chỗ rộng. Phàm núi cong lớn, nước quay lớn, ắt có vương hầu ở chốn này.
Giảng giải – 講解
"Núi cong lớn, nước quay lớn" là dấu đại địa. Với quy hoạch, đó là khu đất nằm ở khúc quanh lớn của sông, có đồi phía sau đỡ.


Không có quỷ thì tìm minh đường ở đâu? – 眾水聚處
Cán long đi thẳng không quay đầu, không có quỷ, thì phải xem các nước tụ ở đâu; chỗ các nước tụ là minh đường, trái phải cài răng khoá chân khí. Khoá kết cài răng mới thật đáng quý.
Nguyên văn – 原文
也有幹龍夾兩水,更不回頭直為去。只是兩護必不同,定有護關交結秘。幹龍行盡若無鬼,須看眾水聚何處。眾水聚處是明堂,左右交牙鎖真氣。如此明堂雖是真,鎖結交牙誠可貴。
Dịch nghĩa – 譯義
Cũng có cán long kẹp hai nước, lại không quay đầu, đi thẳng. Chỉ là hai bên hộ ắt không giống nhau, ắt có hộ quan giao kết kín đáo. Cán long đi tận nếu không có quỷ, phải xem các nước tụ ở chỗ nào. Chỗ các nước tụ là minh đường, trái phải cài răng khoá chân khí. Minh đường như thế tuy là thật, khoá kết cài răng mới thật đáng quý.
Giảng giải – 講解
Hai bên hộ ắt khác nhau, có hộ quan giao kết kín đáo. Đây là phép dùng nước để thay cho núi khi long không quay. Phong Thuỷ Liên Hoa áp dụng ở đô thị: xem dòng người, dòng xe hội tụ ở đâu, chỗ đó là "minh đường" của khu.
Vì sao không lập huyệt cả hai bên – 不兩立之理
Khi hai bên đều có chầu, có án, có minh đường như nhau, người ta dễ muốn lấy cả hai. Nghi Long Kinh nói không nên: lớn nhỏ ắt có sang hèn, hai bên giống nhau thường là vì có huyệt hoa đánh lừa. Phải tìm dấu chứng phân biệt.
Dấu chứng đầu tiên là hướng quay của long: hai nước kẹp đến thì long ắt quay. Dấu chứng thứ hai là quỷ sơn: long quay ngược thì có quỷ kéo chân vòng sau. Bên nào có quỷ đỡ phía sau, bên đó là chỗ long dừng.
Quỷ sơn và "lưng có tựa" của nhà ở – 鬼山與宅後
Quỷ sơn trong kinh là gò đỡ phía sau huyệt. Với nhà ở, phần tương ứng là khối tựa phía sau: tường hậu vững, khối sau cao hơn, xa hơn có dãy nhà, đồi, cây cao. Theo cách nhìn của Phong Thuỷ Liên Hoa, quỷ không phải ma quỷ mà là phần khí âm đỡ phía sau, giúp chỗ phía trước thành hình.
- Phía sau có tựa: không để nhà "treo lưng" ra khoảng trống, vực, sông.
- Khối tựa vững: tường hậu, cầu thang, khối phụ đặt phía sau.
- Có lớp xa: xa hơn có dãy nhà, cây cao che.
- Phía trước rộng: long quay về trước, an ở chỗ rộng.
- Nước tụ trước: chỗ dòng hội tụ là minh đường.
Câu "núi cong lớn, nước quay lớn thì ắt có vương hầu" là dấu của đại địa. Ở tầm khu dân cư, khu đất nằm ở khúc quanh lớn của sông, có đồi phía sau đỡ thường là nơi người xưa chọn lập làng, lập chợ. Nhiều làng cổ ven sông ở Việt Nam đặt theo đúng thế này.
Khi không có quỷ, kinh dạy xem chỗ các nước tụ. Ở đô thị, đó là chỗ các tuyến đường, dòng người đổ về: quảng trường, chợ, nút giao chậm. Nhà ở mặt tiền nhìn ra chỗ tụ ấy, có hai bên cài răng khoá lại, là thế tốt; nhà ở ngay giữa dòng chảy gấp thì không.
Đây là lý pháp. Việc đánh giá một căn nhà cụ thể có "quỷ", có "tựa" đủ hay không, và bù thế nào, thuộc thủ pháp cần khảo sát trực tiếp.
Gia chủ thường hỏi gì về đoạn kinh này – 宅主常問
Hai căn nhà cạnh nhau, hướng giống nhau, sao một nhà khá một nhà không? – 鄰宅異運
Theo Nghi Long Kinh, hai bên giống nhau vẫn có sang hèn: khác nhau ở chỗ được quỷ đỡ hay không, được hộ quay về hay không, khí tụ về phía nào. Ngoài ra còn yếu tố người ở, cách sử dụng, thời vận. Phong thuỷ là một yếu tố, không phải tất cả.
Phía sau nhà là đường đi, có phải mất "quỷ"? – 宅後有路
Phía sau là đường thì lưng nhà thiếu tựa. Có thể bù bằng tường hậu vững, khối phụ phía sau, cây xanh, để tạo lớp đỡ. Cách bù cụ thể cần khảo sát.
Kinh nói "biết quỷ rồi biết quan", quan là gì? – 官
Quan là gò, núi nhỏ phía trước quay đầu lại; quỷ là gò phía sau đỡ. Có quan phía trước, quỷ phía sau là dấu long đã dừng, như đã giảng trong bài Chín dạng quỷ và quan tinh của Hám Long Kinh.
Không có quỷ, không có quan thì còn tìm được huyệt? – 無鬼無官
Được. Kinh dạy xem chỗ các nước tụ: chỗ đó là minh đường, trái phải cài răng khoá chân khí. Ở đồng bằng, cách đọc bằng nước thường dùng nhiều hơn cách đọc bằng núi.
Núi cong lớn, nước quay lớn có phải lúc nào cũng là đất vương hầu? – 大曲大轉
Kinh nói ắt có vương hầu là nói đại địa ở tầm vùng. Ở tầm căn nhà, khu đất nằm phía trong khúc quanh lớn là thế tốt, nhưng còn phải xét nền, hướng, cách xây. Không nên hiểu máy móc thành lời hứa giàu sang.
Hộ quan giao kết kín đáo là gì? – 護關交結
Là khi hai bên hộ không giống nhau nhưng đan vào nhau khép cửa, như hai tay đan ngón. Thế này giữ khí tốt dù long không quay đầu.
Lời bàn thêm: giải nghi bằng nhiều dấu chứng – 多證決疑
Thiên trung dạy một phương pháp đáng học: khi một dấu chứng không đủ, hãy chồng nhiều dấu chứng. Lưng mặt chưa đủ thì xem quỷ; quỷ chưa đủ thì xem quan; không có quỷ quan thì xem nước tụ. Mỗi lớp dấu chứng loại bớt một khả năng sai.
Đây cũng là cách Phong Thuỷ Liên Hoa khảo sát một căn nhà: không kết luận từ một chi tiết, mà đối chiếu hình thế, dòng nước, đường đi, hướng gió, rồi mới định cục.
Kinh dùng chữ "chân hộ thân": chân của các núi hộ quay về phía nào thì long ở phía ấy. Quan sát chân núi, chân dãy nhà, hướng của hàng cây là cách thực tế để đọc "tình" của đất.
Một điều nữa: kinh nói "không nên hai bên đều lập huyệt". Với nhà ở, khi một khu đất có hai phía đều đẹp, nên chọn một phía làm mặt chính, phía kia làm phụ, tránh bố trí hai cửa chính đối lưng nhau khiến khí chia đôi. Cách chọn phía nào cần khảo sát tại chỗ.
Liên hệ với Hám Long Kinh và bài giảng Liên Hoa – 與撼龍經及蓮花講義相參
Quỷ và quan đã được Hám Long Kinh tả thành chín dạng ở bài Chín dạng quỷ và quan tinh. Nghi Long Kinh không tả lại hình mà dùng quỷ, quan như dấu chứng để giải nghi. Đây là cách hai bộ kinh chia việc: một bộ dạy nhận hình, một bộ dạy dùng hình để quyết định.
Bài tập quan sát cho người học – 學者觀察練習
Thử áp dụng phép giải nghi bằng nhiều dấu chứng:
- Chọn hai căn nhà cạnh nhau trông giống nhau; tìm xem nhà nào có tựa phía sau tốt hơn.
- Tìm chỗ các dòng đường đổ về trong khu phố; đó là "minh đường" của khu.
Các bài tập này giúp người học tập con mắt hình thế trước khi học thủ pháp. Kết quả quan sát nên ghi chép, chụp ảnh, rồi đối chiếu khi học trực tiếp cùng thầy.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Lập cục cụ thể theo vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục.
Tóm lại – 總結: Hai bên đẹp như nhau thì xem quỷ, xem quan; long có quỷ thì quay về trước; không quỷ thì xem nước tụ.
Bài trước: Thuỷ thành, La tinh, án ngược nước. Bài sau: Long sang hèn và đốn phục.
Nguồn: Nghi Long Kinh (疑龍經), đề Dương Quân Tùng, bản Tứ Khố Toàn Thư (Wikisource, thuộc công cộng); một số chữ in sai trong bản điện tử đã được hiệu đính theo nghĩa. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: định toạ hướng khi đã nhận được long và huyệt.
- Lập Cục Pháp: lập cục cho nhà, đất theo nguyên lý Liên Hoa.
Bài liên quan – 相關文章
- Thuỷ thành, La tinh, án ngược nước
- Long sang hèn và đốn phục
- Chín dạng quỷ và quan tinh
- Vũ Khúc, quan quỷ và triền hộ
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Nhận long, nhận sao ngoài thực địa phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Quỷ sơn là gì? – 鬼山是何
Quỷ sơn là gò núi kéo chân vòng sau huyệt khi long quay ngược, làm dấu chứng long đã dừng.
Vì sao không lập huyệt cả hai bên? – 不應兩邊
Vì lớn nhỏ ắt có sang hèn; Nghi Long Kinh nói phải xem chân hộ và hướng quay của long để chọn.
Dấu hiệu đất vương hầu là gì? – 王侯之地
Kinh nói núi cong lớn, nước quay lớn thì ắt có vương hầu.
Không có quỷ thì sao? – 無鬼
Xem chỗ các nước tụ làm minh đường, trái phải cài răng khoá khí.









