💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Long sang hèn và đốn phục 貴賤・頓伏 – Nghi Long Kinh phong thủy

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Long sang hèn và đốn phục 貴賤・頓伏 – Nghi Long Kinh phong thủy

Long sang hèn và đốn phục trong Nghi Long Kinh (疑龍經) là phần cuối thiên trung: mười núi chín nước cùng tụ thì phân sang hèn; người xưa dựng đô thì trước tìm đốn phục. Bài 30 dịch trọn phần này.

Trả lời nhanh: Nghi Long Kinh nói giữa hai nước ắt có núi, giữa hai núi ắt có nước; mười núi tụ thì mười nước về một chỗ. Phân sang hèn: chân long không chịu làm núi chầu, long quý lớp lớp ra vào trướng. Người xưa dựng đô dựng ấp trước tìm đốn phục, như Kinh Thi tả việc lên gò, xuống đồng, đo bóng mặt trời, xem suối.

Thầy Vũ Giới giảng: "Phong thuỷ sư chính là kiến trúc sư cổ." Đoạn Kinh Thi trong thiên này là ghi chép sớm về việc khảo sát đất dựng đô.

Mười núi chín nước cùng tụ thì phân thế nào? – 十山九水

Giữa hai nước ắt có núi, giữa hai núi ắt có nước; mười núi tụ thì mười nước về một chỗ, một nước là cửa ra, chín núi làm cửa ngõ. Đứng đâu nhìn cũng thấy đẹp, nên phải phân sang hèn của các sao trước.

Nguyên văn – 原文

問君疑龍何處難,兩水之中必有山。兩山之中必有水,山水相夾是機源。假如十條山同聚,必有十水歸一處。其間一水是出門,九山同來作門戶。東行看西西山好。西上看東東山妙。南山望見北上山,山奇水秀疑似間。北上看見南山水,矗矗尖奇秀且麗。君如遇見此處時,兩水夾來何處是?與君更為何分別,先分貴賤星羅列。更須參究龍短長,又看頓伏星善良。

Dịch nghĩa – 譯義

Hỏi anh nghi long khó ở chỗ nào: giữa hai nước ắt có núi. Giữa hai núi ắt có nước, núi nước kẹp nhau là nguồn then chốt. Giả như mười dãy núi cùng tụ, ắt có mười nước về một chỗ. Trong đó một nước là cửa ra, chín núi cùng đến làm cửa ngõ. Đi đông nhìn tây thì núi tây đẹp, lên tây nhìn đông thì núi đông hay. Núi nam trông thấy núi phía bắc, núi lạ nước đẹp, ngờ ngợ khó phân. Lên bắc nhìn thấy núi nước phía nam, sừng sững nhọn lạ, đẹp lại xinh. Anh nếu gặp chỗ này, hai nước kẹp đến, chỗ nào là thật? Cùng anh phân biệt thế nào: trước phân sang hèn của các sao xếp hàng. Lại phải xét long dài ngắn, lại xem đốn phục, sao lành hay dữ.

Giảng giải – 講解

"Đi đông nhìn tây thì núi tây đẹp, lên tây nhìn đông thì núi đông hay": câu kinh tả đúng tâm lý người xem đất. Cái đẹp tương đối; phải có tiêu chí. Tiêu chí đầu tiên là dài ngắn của long, đốn phục và sao lành dữ.

Sơ đồ mười núi chín nước theo Nghi Long Kinh
Mười núi chín nước – 十山九水 – Vẽ lại theo Nghi Long Kinh – Phong Thuỷ Liên Hoa
Tranh sơn thuỷ cổ minh hoạ: mười núi chín nước
China, Ming dynasty - Landscape - 1917.94 - Cleveland Museum of Art – tranh công cộng, Wikimedia Commons

Long quý khác long hèn ở đâu? – 貴賤

Long quý lớp lớp ra vào trướng, ở giữa và khác thường; long hèn không có trướng, chỉ hùng mạnh suông. Chân long không chịu làm núi chầu: đỉnh nào đi làm chầu thì phúc trong xương long ấy ngầm tiêu.

Nguyên văn – 原文

尊星不肯為朝見,從龍雖來橈棹藏。貴龍重重出入帳,賤龍無帳空雄強。十山九水難同聚,貴龍居中必異常。問君如何分貴賤,真龍不肯為朝見。凡有星峰去作朝,此龍骨裏福潛消。譬如吏兵與臣僕,終朝跪起庭前杖。那有精神立自身,時師只說同關局。朝山護送豈無穴,輕重全與貴龍別。龍無貴賤只論長,纏龍遠出前更強。若徒論長不論貴,纏龍有穴反為良。只恐尋龍易厭足,雖有眼力無腳力。

Dịch nghĩa – 譯義

Sao tôn không chịu làm núi chầu; tùng long tuy đến cũng giấu mái chèo. Long quý lớp lớp ra vào trướng, long hèn không trướng, chỉ hùng mạnh suông. Mười núi chín nước khó cùng tụ; long quý ở giữa ắt khác thường. Hỏi anh phân sang hèn thế nào: chân long không chịu làm núi chầu. Phàm có đỉnh sao đi làm chầu, phúc trong xương long này ngầm tiêu. Ví như binh lại và bề tôi, suốt buổi quỳ đứng chống gậy trước sân. Đâu có tinh thần tự lập thân; thầy thời nay chỉ nói cùng một quan cục. Núi chầu, núi hộ tống há không có huyệt, nhưng nặng nhẹ hoàn toàn khác long quý. Nếu long không phân sang hèn, chỉ bàn dài, thì triền long ra xa phía trước lại mạnh hơn. Nếu chỉ bàn dài không bàn quý, thì huyệt trên triền long lại thành tốt. Chỉ e tìm long dễ chán đủ: tuy có nhãn lực mà không có cước lực.

Giảng giải – 講解

Ví dụ của kinh: núi chầu như binh lại suốt buổi quỳ đứng chống gậy trước sân, đâu có tinh thần tự lập thân. Núi chầu, núi hộ tống cũng có huyệt nhưng nặng nhẹ khác hẳn long quý. Nếu chỉ bàn dài không bàn quý thì sẽ chọn nhầm huyệt trên triền long.

Sơ đồ long quý ra vào trướng theo Nghi Long Kinh
Long quý ra vào trướng – 貴龍出帳 – Vẽ lại theo Nghi Long Kinh – Phong Thuỷ Liên Hoa
Tranh sơn thuỷ cổ minh hoạ: long quý ra vào trướng
Attributed to Sheng Mou - Landscape Painting in the Shape of a Fan - 1981.81 - Arthur M. Sackler Museum – tranh công cộng, Wikimedia Commons

Đốn phục là gì, vì sao phải tìm? – 頓伏

Đốn phục là chỗ long dừng nghỉ (đốn) và hạ thấp (phục); người xưa tìm long là tìm đốn phục, vì đốn phục sinh nhọn sinh cong, sau chỗ cong quay sinh cành và quan cục nhỏ. Như người đi xa ắt có lúc tháo yên nghỉ trọ.

Nguyên văn – 原文

若不窮源論祖宗,也尋頓伏識真蹤。古人尋龍尋頓伏,蓋緣頓伏生尖曲。曲轉之餘必生枝,枝上必為小關局。譬如人行適千里,豈無解鞍並頓宿。頓宿之所雖未住,亦有從行並部曲。頓伏移換並退卸,卻看山面何方下。移換卻須尋回山,山回卻有迎送還。迎送相從識龍面,龍身背上是纏山。纏山轉來龍抱體,此中尋穴又何難。

Dịch nghĩa – 譯義

Nếu không truy nguồn bàn tổ tông, cũng tìm đốn phục để biết dấu thật. Người xưa tìm long là tìm đốn phục, bởi đốn phục sinh nhọn sinh cong. Sau chỗ cong quay ắt sinh cành, trên cành ắt làm quan cục nhỏ. Ví như người đi nghìn dặm, há không có lúc tháo yên, nghỉ trọ. Chỗ nghỉ trọ tuy chưa phải chỗ ở, cũng có người theo và bộ khúc. Đốn phục, di hoán và thoái tá, hãy xem mặt núi xuống về phương nào. Di hoán thì phải tìm núi quay về; núi quay về thì có đón tiễn trở lại. Đón tiễn theo nhau mà biết mặt long; trên lưng thân long là núi triền. Núi triền quay đến, long ôm thân; trong đó tìm huyệt có gì khó.

Giảng giải – 講解

Di hoán phải tìm núi quay về; núi quay về thì có đón tiễn; trên lưng thân long là núi triền; núi triền quay đến ôm thân thì tìm huyệt không khó. Chuỗi suy luận này rất chặt chẽ, có thể dùng làm quy trình khảo sát.

Sơ đồ đốn phục và khảo sát theo Nghi Long Kinh
Đốn phục và khảo sát – 頓伏・卜宅 – Vẽ lại theo Nghi Long Kinh – Phong Thuỷ Liên Hoa
Tranh sơn thuỷ cổ minh hoạ: đốn phục và khảo sát
Miaogao Pagoda & Jade Spring Hill 1900 – tranh công cộng, Wikimedia Commons

Người xưa dựng đô khảo sát đất thế nào? – 古人卜宅

Nghi Long Kinh dẫn Kinh Thi: lên gò trông xa, xuống xem ruộng dâu và đồng, đo bóng chiều và xét theo mặt trời để định bốn hướng, lên gò nam ngắm đồi lớn, đến trăm suối xem nước đi, ngắm đồng rộng xem nước tụ. Đó là tìm đốn phục chứ không tuỳ tiện.

Nguyên văn – 原文

古人建都與建邑,先尋頓伏識龍關。升虛望楚與景山,此是尋頓與山面。降觀於桑與降原,此是尋伏下平田。度其夕陽揆以日,南北東西向無失。乃陟南岡覯於京,此是望穴識龍形。逝彼百泉觀水去,瞻彼溥原觀水聚。或陟南岡與太原,是尋頓伏非苟然。古人卜宅貴詳審,經旨分明與後傳。

Dịch nghĩa – 譯義

Người xưa dựng đô và dựng ấp, trước tìm đốn phục để biết quan của long. Lên gò trông đất Sở cùng núi Cảnh: đó là tìm chỗ đốn và mặt núi. Xuống xem ruộng dâu và xuống đồng: đó là tìm chỗ phục xuống ruộng bằng. Đo bóng chiều, xét theo mặt trời, nam bắc đông tây hướng không sai. Bèn lên gò nam, thấy được đồi lớn: đó là trông huyệt, biết hình long. Đến trăm suối xem nước đi, ngắm đồng rộng xem nước tụ. Hoặc lên gò nam và đồng lớn: là tìm đốn phục, không phải tuỳ tiện. Người xưa bói đất ở quý ở xét kỹ; ý kinh rõ ràng truyền cho đời sau.

Giảng giải – 講解

  1. Lên cao trông xa: tìm đốn và mặt núi.
  2. Xuống thấp xem đồng: tìm phục xuống ruộng bằng.
  3. Đo bóng mặt trời: định hướng.
  4. Xem suối nước đi và tụ.

Đây là quy trình khảo sát mà Phong Thuỷ Liên Hoa vẫn dùng: đại cục trước, tiểu cục sau, hướng sau cùng.

Đọc đúng chuyện "sang hèn" của long – 龍之貴賤正讀

Chữ "sang hèn" trong kinh nói về vai trò của khối núi trong cục, không phải về người. Long quý là long làm chủ, ra vào nhiều lớp trướng, ở giữa; long hèn là long làm phụ, đi chầu, đi hộ. Một khối núi đẹp mà phải "đi chầu" thì phúc trong xương nó ngầm tiêu, vì nó phục vụ khối khác.

Hình ảnh kinh dùng rất đời thường: núi chầu như binh lại suốt buổi quỳ đứng chống gậy trước sân. Ý là: đứng ở vị trí phục vụ thì không có tinh thần tự lập. Áp dụng cho nhà ở: căn nhà nằm ở vị trí "chầu" một khối lớn hơn (ví dụ quay mặt vào tường hậu của toà nhà lớn) thường bị lép.

Kinh cũng cảnh báo lối "chỉ bàn dài không bàn quý": nếu chỉ chọn long dài nhất, dễ chọn nhầm triền long chạy xa ra phía trước. Dài chỉ là một tiêu chí; vị trí chủ – khách mới là tiêu chí quyết định.

Phép đốn phục và quy trình khảo sát đất – 頓伏與勘地

Đốn là chỗ long nổi lên rồi dừng như người tháo yên nghỉ trọ; phục là chỗ long hạ thấp xuống. Sau đốn phục, long sinh nhọn, sinh cong, sinh cành, và trên cành có quan cục nhỏ. Tìm được chuỗi đốn phục là lần ra đường đi của long.

Đoạn kinh dẫn Kinh Thi tả người xưa dựng đô là một bản quy trình khảo sát hiếm có. Phong Thuỷ Liên Hoa tóm thành các bước dùng được hôm nay:

  1. Lên cao nhìn xa: xem đại thế, nơi đất nổi, nơi đất hạ.
  2. Xuống thấp xem đồng: xem chỗ phẳng, chỗ trũng, chỗ ruộng vườn.
  3. Đo bóng mặt trời: định hướng nắng, hướng nam bắc, giờ nắng chiều.
  4. Xem nước đi: suối, sông, rãnh chảy về đâu.
  5. Xem nước tụ: chỗ đồng rộng nước dừng là chỗ khí tụ.
  6. Rồi mới định nhà: đặt khối chính, sân, cửa theo cục đã thấy.

Theo Thầy Vũ Giới, "Phong thuỷ sư chính là kiến trúc sư cổ." Quy trình trên trùng với cách một kiến trúc sư giỏi khảo sát khu đất: địa hình, mặt trời, thoát nước, rồi mới thiết kế. Điểm khác là phong thuỷ đọc thêm "tình" của đất: chỗ nào ôm, chỗ nào quay lưng.

Gia chủ thường hỏi gì về đoạn kinh này – 宅主常問

Mười núi chín nước cùng tụ là đất gì? – 十山九水

Là chỗ nhiều dãy núi, nhiều dòng nước cùng đổ về một vùng; một nước làm cửa ra, chín núi làm cửa ngõ. Đó là vùng có khí lớn, nhưng chỗ nào trong vùng là chính long thì phải phân sang hèn.

Đứng chỗ nào cũng thấy đẹp thì chọn thế nào? – 處處皆好

Kinh nói đi đông nhìn tây thấy núi tây đẹp, lên tây nhìn đông thấy núi đông hay. Đẹp là tương đối; phải dùng tiêu chí: long dài ngắn, đốn phục, có trướng hay không, ở giữa hay ở bên.

Đo bóng mặt trời để làm gì? – 揆日

Để định hướng chính xác và biết nắng các mùa. Đây là phần "thông thiên" của phong thuỷ: đất tốt mà thiếu nắng, ngược nắng gắt thì nhà ở vẫn khó chịu.

Liên hệ với Hám Long Kinh và bài giảng Liên Hoa – 與撼龍經及蓮花講義相參

Thứ tự "đốn phục" của Nghi Long Kinh tương ứng với "bác hoán, thoái tá" của Hám Long Kinh: long đi qua nhiều lần nổi lên, hạ xuống, mỗi lần thoát bớt sát. Người học đọc hai bài bác hoán của hai bộ kinh sẽ thấy một hình ảnh thống nhất về hành trình của long.

Bài tập quan sát cho người học – 學者觀察練習

Thử khảo sát một khu đất theo quy trình Kinh Thi trong đoạn kinh:

  1. Lên chỗ cao nhất gần khu đất nhìn toàn cảnh.
  2. Ghi hướng nắng sáng, nắng chiều trên khu đất.

Các bài tập này giúp người học tập con mắt hình thế trước khi học thủ pháp. Kết quả quan sát nên ghi chép, chụp ảnh, rồi đối chiếu khi học trực tiếp cùng thầy.

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Lập cục cụ thể theo vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục.

Theo Thầy Vũ Giới, học phong thuỷ phải đủ tầng: đọc sách, học, giải đáp và thực địa; phép đốn phục chỉ thật sự hiểu khi đứng trên gò mà nhìn.

Tóm lại – 總結: Mười núi chín nước thì phân sang hèn; tìm long là tìm đốn phục; người xưa dựng đô khảo sát cao thấp, mặt trời và nước.

Bài trước: Quỷ sơn và chỗ cán long tận. Bài sau: Nghi huyệt và huyệt hoa giả.

Nguồn: Nghi Long Kinh (疑龍經), đề Dương Quân Tùng, bản Tứ Khố Toàn Thư (Wikisource, thuộc công cộng); một số chữ in sai trong bản điện tử đã được hiệu đính theo nghĩa. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Nhận long, nhận sao ngoài thực địa phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

Chân long có làm núi chầu không? – 真龍不朝

Không. Nghi Long Kinh nói chân long không chịu làm núi chầu; đỉnh đi làm chầu thì phúc ngầm tiêu.

Đốn phục là gì? – 頓伏是何

Đốn là long dừng nổi, phục là long hạ thấp; đốn phục sinh cong, sinh cành và quan cục.

Người xưa định hướng thế nào? – 揆日

Đo bóng mặt trời buổi chiều, xét theo mặt trời để định nam bắc đông tây, như Kinh Thi chép.

Vì sao chỉ bàn dài không đủ? – 論長不論貴

Vì triền long ra xa có thể dài hơn chính long; chỉ bàn dài sẽ chọn nhầm huyệt trên triền long.

Từ khoá: nghi long kinh · đốn phục · sang hèn · bốc trạch · kinh thi · phong thủy

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…