Nhà ven hồ là giấc mơ của rất nhiều người. Sáng mở cửa thấy mặt nước, chiều ngồi hiên nhìn núi in bóng xuống hồ. Nhìn ảnh chụp từ trên cao: hồ xanh, đồi lượn, một mũi đất nhô ra giữa nước, ruộng bậc thang men theo sườn đồi. Ai cũng muốn hỏi: "Nhà tôi ở đâu trong bức tranh này?"
Nhưng người học phong thuỷ nhìn bức tranh ấy theo cách khác. Có người đùa một câu rất đáng ngẫm: "Coi chừng không về được nhà!" Câu đùa mà không đùa. Đẹp mắt là một chuyện, tụ khí là chuyện khác. Cảnh để ngắm khác với đất để ở.
Bài này tôi phân tích: đất mũi nhô ra giữa nước có gì đáng lo, nước quanh nhà ven hồ ôm hay cắt, con đường về nhà quan trọng thế nào, và muốn ở ven hồ cho yên thì cần những gì.
Đẹp mắt chưa chắc tụ khí
Phong thuỷ không phải là chọn chỗ đẹp. Phong thuỷ là chọn chỗ khí tụ. Có chỗ đẹp mà khí tụ, có chỗ đẹp mà khí tán, có chỗ trông bình thường mà khí lại rất đầy.
Lấy ví dụ đời thường. Một cái ghế đặt trên mỏm đá nhìn ra biển, ngồi năm phút thì thích, ngồi cả ngày thì mỏi, gió thổi lạnh người. Còn cái ghế trong góc phòng có tường sau lưng, có bàn trước mặt, nhìn không "đẹp" bằng, nhưng ngồi được lâu, ngồi yên. Nhà ở cũng vậy. Nhà là chỗ ở lâu dài, không phải chỗ ngắm cảnh một buổi.
Thầy Vũ Giới giảng: "Thuật phong thuỷ là tạo ra một căn nhà có sự sống."
Muốn có sự sống thì khí phải dừng lại, phải tụ, phải được giữ. Cảnh càng mở, càng thoáng, càng phóng tầm mắt, thì khí càng dễ đi mất. Đó là cái nghịch lý của những thế đất "view đẹp".
Ngày nay nhiều dự án nghỉ dưỡng, nhiều lô đất ven hồ được quảng cáo bằng đúng một tấm ảnh chụp từ trên cao. Ảnh flycam bao giờ cũng đẹp, vì nó nhìn từ chỗ không ai ở. Người ở thì đứng dưới đất, ngày ngày đi con đường ấy, chịu cái gió ấy, sống với cái ẩm ấy. Cho nên trước khi mê một tấm ảnh, hãy tự hỏi: mình sẽ đứng ở đâu trong tấm ảnh này, và đứng ở đó thì sau lưng có gì?
Đất mũi nhô ra giữa nước: tụ hay tán?
Trong ảnh, chỗ dễ khiến người ta mê nhất là mũi đất nhô ra hồ. Ba mặt là nước, một mặt nối vào bờ. Đứng ở đầu mũi nhìn đâu cũng thấy hồ.
Theo Hình Pháp, phải phân biệt hai trường hợp:
- Mũi đất có thân mạch rõ: sống đất từ trên đồi chạy xuống, có nhấp nhô, có thu thắt, đến gần nước thì dừng lại, đầu mũi đầy đặn, hai bên có gò che. Đó là long đến chỗ tận, gặp nước thì dừng. Người xưa nói "long tận thủy giao", khí có thể kết ở đây.
- Mũi đất mỏng, trơ trọi: thân đất dẹt, thấp, dài như lưỡi, ba mặt gió nước quất vào, không có gì che. Khí đến đây thì bị gió thổi tán, bị nước cuốn đi. Đẹp để ngắm, khó để ở.
Hai trường hợp nhìn từ xa có khi rất giống nhau. Khác nhau ở thân mạch, ở chỗ thu thắt, ở độ dày của đầu mũi, ở chỗ có che chắn hay không. Cho nên không thể nhìn một tấm ảnh mà phán "đất đẹp" hay "đất xấu". Phải đứng trên đất, phải nhìn từ nhiều phía.
Khí đi theo hình, "chạy như nước – xoắn như gió". Chỗ ba mặt trống trải là chỗ gió xoắn mạnh nhất. Gió mạnh thì khí không dừng. Đó là lý do người xưa gọi môn này là phong thuỷ: tàng phong (giấu gió) thì mới tụ thủy, tụ khí.
Nước quanh nhà ven hồ: ôm hay cắt?
Hồ là nước tĩnh, khác sông là nước động. Nước tĩnh tụ được khí, đó là điều tốt. Nhưng hồ lớn thì có sóng, có gió mặt nước, và bờ hồ có chỗ ôm vào, có chỗ lồi ra.
- Bờ lõm ôm vào nhà: mặt nước như vòng tay ôm lấy đất. Đây là thế hữu tình.
- Bờ lồi ra, nhà đứng trên đầu chỗ lồi: nước như vòng cung quay lưng, gió mặt hồ thổi thẳng vào nhà. Đây là thế cần xem kỹ.
- Nước ở sau lưng nhà: nhà quay mặt ra đường, lưng dựa vào hồ. Người xưa gọi là bối thủy, lưng không có chỗ dựa vững. Nhà cần núi, cần đất chắc phía sau, không phải nước.
- Nhà sát mép nước: không có khoảng đệm, không có minh đường. Khí từ nước lên, ẩm thấp, gió lạnh, thực tế còn là nguy cơ sạt lở, ngập khi nước lên.
Nhiều người học phong thuỷ chỉ nhớ "nước là tài", thấy hồ là mừng. Nước chỉ là tài khi nước có tình, nước ôm về, nước được khóa. Nước quay lưng, nước ở sai chỗ, nước sát chân nhà thì không phải tài.
Con đường về nhà: long khí của căn nhà
Giờ mới đến chỗ câu đùa "không về được nhà". Các bạn nhìn kỹ những thế đất ven hồ, mũi đất giữa nước: con đường vào thường chỉ có một lối, men theo mép nước, uốn qua mấy khúc đồi.
Trong Hình Pháp đô thị và nông thôn, đường đi là dòng khí. Người về nhà, xe về nhà, hàng hoá về nhà đều theo đường. Đường là mạch dẫn sinh khí đến căn nhà. Vậy:
- Đường độc đạo, một lối duy nhất: khí chỉ có một ngả vào. Ngả ấy bị cắt (sạt, ngập, sửa đường) là nhà như bị cô lập.
- Đường men sát mép nước, thấp: mùa nước lên là đường ngập. Đây là chuyện thực tế, không phải chuyện huyền bí. Không về được nhà theo đúng nghĩa đen.
- Đường quá xa, quá quanh co: uốn khúc là tốt cho khí, nhưng quanh co quá mức, xa xôi quá mức thì nhà thành ra cách biệt, ít người qua lại, nhân khí kém.
- Đường đâm thẳng vào nhà từ dốc đồi: như nước xộc thẳng vào, là xung.
Nhà có đẹp mấy mà đường về trắc trở thì người ở trong nhà cũng trắc trở. Phong thuỷ chính là y học dành cho đất đai. Cái gì cản đường sống của căn nhà, cái đó là bệnh.
Đọc một thế đất ven nước: ba bước
Khi gia chủ gửi tôi ảnh một khu đất ven hồ, ven sông, tôi không nhìn ngay vào mặt nước. Tôi đi theo ba bước, các bạn cũng có thể tập theo.
Bước một: tìm long, tìm chỗ dựa. Nhìn ra phía sau khu đất. Có đồi, có sống đất chạy xuống không? Sống đất ấy liền hay đứt, dày hay mỏng? Đất phía sau cao hơn hay thấp hơn chỗ định làm nhà? Không có chỗ dựa thì dù trước mặt có hồ đẹp đến mấy cũng như người đứng giữa sân không có tường sau lưng.
Bước hai: tìm chỗ khí dừng. Giữa chỗ đặt nhà và mặt nước có khoảng đất bằng không? Khoảng ấy rộng vừa hay hẹp sát? Có bị dốc tuột xuống nước không? Đất dốc tuột thẳng xuống hồ thì khí cũng tuột theo, không có chỗ dừng. Đất có một bậc bằng phẳng trước khi xuống nước thì khí dừng lại ở bậc ấy.
Bước ba: tìm cửa khí vào và cửa khí ra. Đường vào khu đất ở đâu? Nước hồ chảy vào từ phía nào, thoát ra phía nào? Chỗ nước thoát có hẹp, có được che không? Đường vào có một hay nhiều lối, có ngập không?
Ba bước ấy chỉ là nhìn hình. Chưa cần đến la bàn, chưa cần tính tuổi, tính hướng. Nhất hình nhì khí. Định cục là dựa vào hình, còn lý khí thì dựa vào số. Hình chưa đứng thì số tính ra cũng không có chỗ để đặt.
Làm đủ ba bước, các bạn sẽ thấy câu "coi chừng không về được nhà" không phải câu đùa. Nó là lời nhắc: cái đẹp của mặt hồ dễ làm người ta quên nhìn phía sau lưng, quên nhìn con đường về.
Muốn ở ven hồ cho yên: năm điều cần có
Tôi không nói nhà ven hồ là xấu. Có những thế ven hồ rất đẹp, rất tụ. Nhưng phải đủ điều kiện. Theo Hình Pháp Liên Hoa, có năm điều cần nhìn:
| Điều cần có | Vì sao |
|---|---|
| Chỗ dựa vững phía sau (đồi, đất cao, khối nhà chắc) | Nhà có chỗ tựa, khí có nguồn |
| Hai bên có che (gò, cây, nhà bên cạnh) | Chắn gió mặt hồ thổi ngang, giữ khí |
| Khoảng minh đường giữa nhà và mép nước | Khí dừng lại trước khi gặp nước, tránh ẩm, tránh sạt |
| Nước ôm vào, không quay lưng | Nước hữu tình mới là tài |
| Đường về chắc chắn, không ngập, không độc đạo hiểm trở | Sinh khí và nhân khí vào nhà đều đặn |
Năm điều ấy là lý pháp. Còn đứng chỗ nào để định tâm, dựng nhà cách mép nước bao xa, mở cửa về phía nào cho hợp thế hồ, đó là thủ pháp, phải xem trực tiếp trên đất.
Một điều nữa tôi nhắc: đừng nắn cửa, đừng xoay hướng cho "đón view". Nhà xoay lệch để nhìn ra hồ, mà lưng lại không có chỗ dựa, là đổi cái vững lấy cái đẹp. Nhà ở cần đoan chính, lập cục trọng trung chính.
Nghỉ dưỡng khác với ở lâu dài
Có một sự phân biệt rất thực tế mà nhiều gia chủ bỏ qua. Nhà nghỉ cuối tuần và nhà ở lâu dài là hai chuyện khác nhau.
Nhà nghỉ, căn chòi ven hồ, chỗ ngồi uống trà ngắm cảnh thì cần thoáng, cần view, cần cảm giác mở. Ở vài hôm thì khí tán cũng không sao, vì mình không sống ở đó. Nhưng nhà ở lâu dài, nơi nuôi con cái, nơi làm ăn, nơi thờ tự tổ tiên, thì cần tụ, cần vững, cần chỗ dựa.
Đem tiêu chuẩn của nhà nghỉ áp vào nhà ở là chọn sai từ gốc. Đi từ gốc sẽ thấu triệt cái ngọn, còn trên ngọn thì muôn đời không thể thấy gốc.
Tóm lại: thấy cảnh đẹp thì cứ ngắm. Còn muốn làm nhà, hãy hỏi trước ba câu: lưng có chỗ dựa không, khí có chỗ dừng không, đường về có chắc không. Trả lời được ba câu ấy rồi mới bàn đến view.
Hiểu vậy là đủ!
— Vũ Kim —
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này
- Lập Cục Pháp: định tâm, xem cục đất trước khi chọn chỗ đặt nhà.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa 2D: vẽ nhà, mép nước, đường vào để thấy khí đến và khí đi.
- Dự toán công trình Liên Hoa: ước tính chi phí khi làm nhà ven hồ, nhà vườn.
Bài liên quan
- Thái Cực tỏa thủy: thế nước uốn khúc tụ khí
- Thủy mạch ngầm và cống thoát
- Thủy long, thủy khẩu và thủy thành
- Phong thuỷ Hình Pháp Liên Hoa
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới
Muốn tự xem được đất ven hồ, ven sông trước khi mua, hãy học Hình Pháp từ gốc. Xem các khoá học phong thuỷ Liên Hoa. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp
Nhà ven hồ có tốt về phong thuỷ không?
Có thể tốt nếu có chỗ dựa vững phía sau, hai bên có che, có khoảng minh đường trước mép nước, nước ôm vào và đường về chắc chắn. Thiếu những điều ấy thì đẹp mắt nhưng khí khó tụ.
Đất mũi nhô ra giữa hồ có nên làm nhà?
Phải xem thân mạch. Mũi đất có sống đất rõ, đầu mũi đầy đặn, có che chắn thì khí có thể kết. Mũi đất mỏng, thấp, ba mặt gió nước thì khí tán, khó ở lâu dài.
Nhà quay lưng ra hồ có sao không?
Nước sau lưng gọi là bối thủy, lưng không có chỗ dựa vững. Nhà cần đất cao, khối chắc phía sau; nước nên ở phía trước, có khoảng minh đường đệm.
Vì sao con đường vào nhà quan trọng?
Đường là dòng dẫn sinh khí và nhân khí vào nhà. Đường độc đạo, đường thấp hay ngập, đường đâm thẳng vào nhà đều là những điểm cần xem xét kỹ.
Có nên xoay nhà để đón view hồ?
Không nên nắn cửa, xoay hướng chỉ để đón view. Nhà ở cần đoan chính, có chỗ dựa. Muốn nhìn ra hồ thì xử lý bằng bố cục, cửa sổ, hiên, không đổi cái vững lấy cái đẹp.
