Nhân Tử Tu Tri
人子須知 (自序)
Tác giả: Từ Thiện Kế 徐善繼 và Từ Thiện Thuật 徐善述 (anh em sinh đôi, người Đức Hưng, Giang Tây, đời Minh) soạn
Bản gốc: Trùng san Nhân Tử Tu Tri Tư Hiếu Địa Lý Tâm Học Thống Tông 重刊人子須知資孝地理心學統宗, 39 quyển, đời Minh; tự tựa năm Gia Tĩnh Giáp Tý (1564), bản trùng khắc ở Dĩnh Trung năm Vạn Lịch Quý Mùi (1583).
Bài trước dịch phàm lệ mười bốn điều. Bài này dịch trọn ba bài tự tựa của anh em họ Từ trong quyển một Nhân Tử Tu Tri: bài của Từ Thiện Kế và bài của Từ Thiện Thuật viết năm 1564, và bài Từ Thiện Thuật viết khi trùng khắc ở Dĩnh Trung năm 1583.
Trả lời nhanh: Từ Thiện Kế nói chọn đất là việc người con phải làm khi lo tang, vì người đã khuất yên thì người sống tự thịnh, như gốc thông lên cành. Ông hợp hình thế với phương vị làm một nhà, lấy long, huyệt, sa, thuỷ làm bốn lệ. Từ Thiện Thuật nói hình thế xét trước khi có huyệt là thể tiên thiên, phương vị xét sau khi đảo trượng là dụng hậu thiên, không bỏ bên nào, nên sách đặt loan đầu trước, thiên tinh sau. Bài tựa năm 1583 kể sách được sửa thêm bớt bốn, năm phần mười ở Dĩnh Trung.
Từ Thiện Kế: chọn đất là việc người con – 擇地一事
Từ Thiện Kế mở bài: việc chọn đất là việc thiết yếu của người con lúc lo tang. Khổng tử có lời dạy bói chỗ đặt mộ, Mạnh tử nói vì người đã hoá mà đừng để đất chạm da, Trình tử răn tránh năm hoạn, Chu tử nói phải cẩn thận, phải thành thật, đừng để ngày sau có chút hối. Thánh hiền dạy cẩn thận như thế. Triều ta lấy hiếu trị thiên hạ, đến nay hơn hai trăm năm, các đời thánh nối nhau, ơn nhân rộng khắp, đại thần và mệnh phụ đều có lễ tuất, dạy thương người thân còn hơn đời xưa.
Vì sống thì thờ, chết thì táng là lễ lớn; thờ người chết như thờ người sống, mà táng thì phải lo sự yên nguy của hồn phách cha mẹ, lại là thiên tính không gỡ ra được, đâu chỉ câu nệ vào thuyết hoạ phúc của nhà thuật. Nhưng người đã hoá được yên thì người sống tự thịnh; bậc tiên chính nói từ gốc thông lên cành, đó là lẽ định.


Bốn lệ long, huyệt, sa, thuỷ – 以龍穴砂水為四例
Ông kể mình không may mồ côi sớm, muốn được đất tốt để thờ hương hồn tiên nhân, không dám giao cho nhà thuật. Lúc đọc Dịch rảnh, ông xét lý ấy, tìm chỗ có căn cứ mà chắc, để dốc lòng thành an táng, làm tròn phần người con phải biết và việc trong phận mình làm được. Nhưng trời đất là cha mẹ lớn, người sinh giữa trời đất đều là đồng bào. Ông không muốn chỉ lo xong mộ nhà mình là hết phận con, vì người trong thiên hạ há chẳng phải đều là con người ta sao. Huống chi mở lòng thương người thân thành cái công không có ta, cũng là điều nhà nho gọi là "lý một".
Ông bèn quên mình hèn kém, cùng em là Thiện Thuật ngày ngày nghiền ngẫm, gom các thuyết mà chiết trung, bỏ chỗ rườm mà về chỗ cốt, hợp hình thế với phương vị làm một nhà, lấy long, huyệt, sa, thuỷ làm bốn lệ, soạn thành một sách, gọn, dễ, rõ, khá tiện cho người lo tang tìm xét, đặt tên là Nhân Tử Tu Tri. Ý là muốn người làm con trong thiên hạ ai cũng thương cha mẹ mình, và điều mình biết không chỉ là cái biết của một người.
(Bốn chữ in mờ) lời, thánh nhân chọn lấy; nếu từ chỗ lòng người có biết và chỗ không thể không biết mà tìm, thì trong việc bói mộ, tránh năm hoạn để làm xong việc lớn an táng, sẽ nắm được chỗ cốt mà không bị tà thuyết làm mê. Trên thì có thể (một chữ in mờ) lòng nhân của vua thánh tôi hiền ơn đến cả xương khô, dưới thì có thể làm trọn chữ hiếu của con cháu biết trọng gốc, cẩn thận lúc lo tang. Đó cũng là một mối của việc nước lấy hiếu trị thiên hạ, là việc trong phận cùng lý tận tính của nhà nho. Nếu coi chung là thuyết của nhà thuật thì không phải bản ý anh em ông gom sách. Bài đề đầu xuân năm Giáp Tý niên hiệu Gia Tĩnh (1564), Từ Thiện Kế, sơn nhân ở Đức Hưng, viết ở nhà Song Chi (chữ đầu đọc chưa chắc).

Từ Thiện Thuật: ba mươi năm theo thầy – 垂三十年
Từ Thiện Thuật kể: ông từng đọc gia huấn của Mục Đường Thái tiên sinh, nhà nho đời Tống, thấy câu: làm con không thể không biết y dược và địa lý, liền giật mình động lòng. Không may cha mất sớm, lúc sống không được phụng dưỡng, việc còn lo được chỉ có chỗ đặt mộ. Thế là cùng anh bỏ nghiệp thi cử, học nghề kham dư; qua núi danh sông lớn, lăng mộ xưa nay đều xem khắp rồi mới đi; theo thầy cũng không dưới vài chục người; như thế gần ba mươi năm mới hơi có đầu mối.
Nhà thuật hiểu sâu âm dương, giỏi quan sát, đời nào cũng có, nhưng mỗi người riêng truyền cho nhau, dòng sau thành tệ, trái nhau như giáo với khiên, như băng với than: người trọng thiên tinh thì bỏ loan đầu, người nói hình thế thì bác phương vị; thuyết đục đẽo gán ghép và lời chê bai cãi cọ rối rít không tra cho cùng được; người con muốn táng cha mẹ thì mờ mịt không biết dựa vào đâu, nhiều người phải ân hận.

Hình thế là thể, phương vị là dụng – 體用不可偏廢
Ông trộm cân nhắc: hình thế xét trước khi có huyệt, là bản thể tiên thiên; phương vị xét sau khi đảo trượng, là diệu dụng hậu thiên. Thể tiên thiên ra từ tự nhiên, là trời; dụng hậu thiên làm hết chỗ phải làm, là người. Thể và dụng không thể bỏ một bên, trời và người chờ nhau mà cùng đi, sao lại giữ bên này bỏ bên kia.
Ông bèn lấy những điều ngày thường tìm tòi gỡ ra mà đắc, định thành sách: trước bày chỗ cốt của loan đầu, sau kèm phép thiên tinh; hình thế, phương vị mỗi bên có chỗ đúng của nó, trời người thể dụng không trái bỏ nhau, để con hiếu cháu hiền muốn yên hương hồn tiên nhân không bị cái thấy thiên lệch làm lầm, đặt tên là Nhân Tử Tu Tri. Đem mối ngờ nghìn xưa chưa quyết mà gom cả toàn thể, tội vượt phận không lời nào gỡ được; chỉ là lòng riêng cốt ở việc giúp hiếu, đời sẽ có người hiểu cho. Bài đề đầu xuân năm Giáp Tý niên hiệu Gia Tĩnh (1564), Từ Thiện Thuật, sơn nhân ở Đức Hưng, viết ở hiên Di Di.


Tự tựa khi trùng khắc ở Dĩnh Trung – 郢中重刻自序
Từ Thiện Thuật viết thêm khi trùng khắc: trước kia vì lo việc tang cha mẹ, ông cùng anh chuyên tâm vào nghề kham dư, có được điều gì thì ghi thành sách, đặt tên Nhân Tử Tu Tri. Vương Kiến Khê ở Duyên Sơn và hiệu sách họ Dư tuy đã khắc hai lần, ông vẫn tiếc là chưa đủ, mỗi lần muốn sửa lại mà không rảnh. Mùa hạ năm Tân Tỵ (1581), quan trung thừa họ Vương và thái sử họ Lý mời vào Dĩnh; mùa xuân năm sau lại được quan tư không họ Tằng biết đến. Ở Dĩnh hai năm (một chữ in mờ) khá nhiều ngày rảnh, ông lấy sách cũ ra sửa lại. Gặp lúc anh cũng từ Kinh Nam đến, hai người cùng bàn, sửa lời, bỏ chỗ rườm, bổ chỗ sót, so với bản trước, chỗ hợp còn bốn, năm phần mười. Chép xong, quan tư không không chê, hiệu đính khắc in cho truyền rộng.
Ông nói sự hiểu của mình chỉ như lấy vỏ sò đong biển, nhìn trời qua ống, biết rõ là không đủ làm khuôn phép; nhưng nghĩ anh em ông từ trẻ đi khắp bốn phương, nay tóc đã lơ thơ, tâm lực ba mươi năm đều ở trong sách này, chổi cùn mà quý như nghìn vàng, không nỡ bỏ đi. Có người chê ông từng theo các quan bàn học tính mệnh, sao lại mê mải vào việc vụn này mà không quay về. Ông đáp: cha con Tây Sơn tiên sinh và Ngô Thảo Lư đều là bậc tông nho, từng soạn Phát vi luận, Phát huy, sửa định Táng thư, người quân tử không vì thế mà coi nhẹ họ; tờ nghị trạng về sơn lăng Chu tử dâng lên, lời lẽ thật có vị. Vả lại đưa tang là việc lớn của người con, mà giao vào tay thầy tầm thường thì còn gọi gì là thương cha mẹ.
Ông nói việc làm này chỉ là để cùng làm tròn phận con. Thiên hạ há có ai không có cha mẹ, ai mà không cùng chung việc của người làm con. Nếu bậc cao minh sửa giúp chỗ sai, đưa cái thấy riêng ra để cùng tiến, đó là điều ông mong nhất. Bài đề ngày lành mùa xuân năm Quý Mùi niên hiệu Vạn Lịch (1583), sơn nhân Từ Thiện Thuật viết ở thư phòng Dương Xuân, phía nam Dĩnh Trung.


Nguyên văn – 原文
自序
擇地一事,人子慎終切務也。孔子有卜宅兆之訓,孟子謂比化者無使土親膚,程子有避五患之戒,朱子謂必慎必誠,不使少有他日之悔。聖賢垂教,其慎如此。欽惟我皇朝以孝治天下,迄今二百餘年,聖聖相承,仁恩磅礴,大臣命婦咸有卹典,親親之教,視古尤加。誠以生事死葬,禮之大者,且事死如事生,而葬必慮夫親魄之安危,又天性有不可解者,豈惟拘拘於彼術家所謂禍福之說哉。然化者既寧,則生者自昌,先正謂由根達枝,斯定理也。予不幸早孤,思得善地以奉先靈,不敢付諸術,讀易之暇,因究其理,求其據且確者,盡妥厝之誠,以塞人子當知之分,與夫分內之可為事耳。然天地大父母,則有生天地間者皆吾同胞類也。吾不欲苟於窀穸以畢子職,而天下獨非盡人之子歟。矧推親親之愛,大無我之公,亦吾儒所謂理一焉者,其寧恝然於斯耶。於是忘其僭陋,與弟善述日加鑽研,會諸說而折其衷,芟繁蕪而歸其要,合形勢方位于一家,以龍穴砂水為四例,輯成一書,簡易明切,頗有便於慎終者之探索,目曰人子須知。蓋欲天下之為子者各親其親,而吾之所知不獨為一人之知。□□□□之言,聖人擇焉,苟自其人心之有知與不可不知者須以求之,則於卜宅兆、避五患以畢夫安厝之大事者,斯有以得其要領而不為邪說所惑,庶上可以□聖君賢相澤及枯骨之仁,下可以盡肖子慈孫厚本慎終之孝,亦國家孝治天下之一端,吾儒窮理盡性分內事也。若槩視為術家之說,非予兄弟蒐輯之本意矣。
嘉靖甲子孟春德興山人徐善繼書于雙[?]芝堂
予嘗觀宋儒牧堂蔡先生家訓云:為人子者不可不知醫藥地理。惕然心動。不幸先君蚤逝,生無以為養,所可圖者惟宅兆一事耳。於是與季兄棄舉子業,治堪輿家言,所過名山大川、古今陵墓必周覽之而後去,更事師亦不啻數十人,如此者垂三十年而後稍有端緒。夫術家妙契陰陽,明通觀察,雖代不乏人,然各私相授受,其流之弊遂致矛盾冰炭:右天星者黜巒頭,言形勢者闢方位,穿鑿附會之說與詆毀聚訟之談紛然莫可究詰,人子欲葬其親,茫無所據,有遺憾者多矣。予竊取而權衡之:形勢審於未穴之先,先天之本體也;方位察於倒杖之後,後天之妙用也。先天之體出乎自然,天也;後天之用盡乎當然,人也。體與用不可偏廢,天與人相待並行,烏得執彼廢此耶。乃以平昔所講求紬繹而有得者,定為成書,先列巒頭之要,次附天星之法,形勢方位各有攸當,天人體用不相背遺,俾孝子慈孫欲安其先靈者不為偏見所誤,命之曰人子須知。夫舉千古不決之疑而□然兼總其全,僭越之罪何辭可解,乃私心要在於資孝云爾,世當有諒我者矣。
嘉靖甲子孟春德興山人徐善述書于怡怡軒
又 郢中重刻自序
不佞曩以先人襄事,與季兄究心堪輿家,間有一得,筆之為書,名曰人子須知。鉛山見溪王君、書林余氏雖嘗兩刻,病其未備,每欲再訂弗暇也。辛巳夏,中丞王公、太史李公召入郢;明年春,又知遇司空曾公。客郢兩□,頗多暇日,乃取前書緒正之。會季兄亦自荊南來,更相與討論,潤色刪繁補遺,較昔所著,合者十又四五。錄成,司空不鄙,校梓廣傳。第蠡測管窺,極知不可以為訓,念吾兄弟自少遨遊四方,今顛毛種種[?]矣,三十年間心力盡在此編,敝帚千金,不忍遽棄耳。或誚余嘗從薦紳談性命之學,何屑屑於此,迷而不返。余謂西山先生父子及草廬吳公皆儒者宗,嘗著發微論、發揮、刪定葬書,君子不以此少之。即朱子所上山陵議狀,有味哉其言之也。且送終,人子大事,而付之庸師之手,夫親之謂何。余之此舉,凡以共子職而已。天下豈有無親之人哉,孰與為人子者共之。高明之士寬[?]定紕繆,出特見以相長,尤所願也。
萬曆癸未春月吉旦山人徐善述書于郢中之陽春書屋
Ghi chú: một số chữ in mờ để □; chữ ghi [?] là đọc theo nghĩa. Bản khắc gọi người anh là "quý huynh" theo lối xưng hô của tác giả.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa
Thầy Vũ Giới dặn người học: câu "hình thế xét trước khi có huyệt là thể, phương vị xét sau khi đảo trượng là dụng" là chìa khoá đọc cả bộ sách và cũng là chỗ Liên Hoa luôn nhấn. Loan đầu đúng trước, rồi mới bàn lý khí; bỏ loan đầu mà chỉ xoay la bàn là bỏ thể lấy dụng, bỏ lý khí mà chỉ xem hình là có thể mà không có dụng. Lời Từ Thiện Kế "người đã khuất yên thì người sống tự thịnh" cũng nhắc người làm nghề: việc đầu tiên là để người đã khuất được yên, phúc là chuyện theo sau.
Tóm lại
Ba bài tự tựa kể vì sao anh em họ Từ soạn sách: lo tang cha, ba mươi năm theo thầy, thấy các nhà thiên lệch nên hợp hình thế với phương vị, lấy long, huyệt, sa, thuỷ làm bốn lệ, đặt loan đầu trước, thiên tinh sau. Bài sau dịch danh mục các sách kham dư được dẫn trong sách.
Bài sau: Nhân Tử Tu Tri: danh mục các sách kham dư được dẫn.
Bài trước: Nhân Tử Tu Tri: phàm lệ mười bốn điều.
Nguồn: Nhân Tử Tu Tri Tư Hiếu Địa Lý Tâm Học Thống Tông (人子須知資孝地理心學統宗), Từ Thiện Kế, Từ Thiện Thuật soạn, bản trùng san đời Minh: quyển một, ba bài tự tựa (sách thuộc công cộng). Nguyên văn chép theo bản khắc; lời chú nhỏ đặt trong ngoặc. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo toạ hướng mộ, long nhập thủ và thuỷ khẩu.
- Lập Cục Pháp: lập cục theo nguyên lý Liên Hoa.
Bài liên quan – 相關文章
- Mục lục Nhân Tử Tu Tri 人子須知
- Trác Ngọc Phủ Loan Đầu Ca Quát 琢玉斧巒頭歌括
- Kệ sách Tam Hợp trong Kho Sách Quý
- Địa Lý Ngũ Quyết 地理五訣
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Khẩu quyết trong sách là phần Thư; đem la bàn ra mộ thật, nhận long nhập thủ, thuỷ khẩu và lập hướng là phần Thủ, phải học trực tiếp. Mời tham khảo Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Vì sao Từ Thiện Kế viết sách? – 早孤
Ông mồ côi sớm, muốn tìm đất tốt thờ cha, không dám giao cho nhà thuật, rồi muốn giúp cả người con trong thiên hạ.
Bốn lệ của sách là gì? – 四例
Long, huyệt, sa, thuỷ, hợp hình thế với phương vị làm một nhà.
Hình thế và phương vị quan hệ thế nào? – 體用
Hình thế xét trước khi có huyệt là thể tiên thiên, phương vị xét sau khi đảo trượng là dụng hậu thiên; không bỏ bên nào.
Lần trùng khắc năm 1583 sửa bao nhiêu? – 合者十又四五
So với bản trước, chỗ giữ nguyên chỉ còn bốn, năm phần mười.
Từ Thiện Thuật đáp lời chê thế nào? – 西山父子
Ông dẫn cha con Thái Tây Sơn, Ngô Thảo Lư và Chu tử: bậc tông nho cũng bàn việc táng, vì đưa tang là việc lớn của người con.









