Quản Thị Chỉ Mông · Quyển hạ · Thiên 98
管氏指蒙 卷之下 · 九龍三應第九十八
Tác giả: đề Quản Lộ (管輅, tự Công Minh, đời Tào Nguỵ) · cùng chú: đề Tiêu Cát (蕭吉, đời Tuỳ), Viên Thiên Cương (袁天綱), Lý Thuần Phong (李淳風, đời Đường), Vương Cấp (王伋, đời Tống) · hiệu chính, bổ chú: Uông Thượng Đường (汪尚唐), Uông Thượng Canh (汪尚賡), người Tân An đời Minh
Bản gốc: bản khắc đời Minh, 2 quyển thượng hạ, 100 thiên (bạt năm Vạn Lịch Canh Thìn 1580).
Thiên 98 Cửu long tam ứng (九龍三應) là bảng phân loại long đầy đủ nhất của Quản Thị Chỉ Mông. Thiên mở bằng hai câu cương lĩnh: "Tìm long trước phân chín thế, chọn hướng tất vận ba tinh." Rồi kê chín thế long, mỗi thế kèm hình ví: hồi long như rồng liếm đuôi, xuất dương long như thú ra khỏi rừng, giáng long như vào triều ngồi toà lớn, sinh long như con rết, phi long như nhạn bay ưng vồ, ngoạ long như hổ ngồi voi đứng, ẩn long như bè nổi, đằng long như hồ ngửa lên trời, lĩnh quần long như hươu chạy dê lùa. Phần sau là ba cách chọn án sơn ứng với hình huyệt: theo điều hình sợ, theo điều hình thích, và theo điều cùng loại. Bài gồm nguyên văn, bản dịch, phần giảng và phần luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa.
Trả lời nhanh: Thiên Cửu long tam ứng dạy: long không thật thì huyệt không kết, hướng không cân thì khí khó thừa. Chín thế long: hồi long cuộn đón chầu tông, ngó tổ như rồng liếm đuôi, hổ quay đầu; xuất dương long vượt ra phát tích, uốn lượn như thú ra rừng, thuyền vượt biển; giáng long cao vút hiểm trở như vào triều ngồi toà lớn, ghìm ngựa mở cờ; sinh long có cành đỡ, đốt tầng như con rết, dây dưa; phi long bay lượn như nhạn bay ưng vồ, phượng múa loan bay, hai cánh ôm; ngoạ long ngồi xổm yên ổn như hổ đóng voi đứng, trâu nằm tê nằm; ẩn long mạch lan toả như bè nổi, bàn tay tiên; đằng long cao xa hiểm như hồ ngửa lên trời; lĩnh quần long đông đúc vây quanh như hươu chạy dê lùa, cá bơi chim bay. Long chia chín thế có thật có giả; huyệt chia ba đình có nặng có nhẹ. Án sơn chọn theo ba lối: theo điều hình sợ (mãnh hổ xuất lâm thì án giáo, long mã ẩm tuyền thì án xích sắt), theo điều hình thích (bạch tượng cuốn hồ thì án đống cỏ, linh quy triều đẩu thì án bảy sao, rắn sống lên nước thì án con cóc), theo điều cùng loại (tiên nhân đánh cờ thì án tân chủ, tướng quân ra trận thì án đồn quân). Án ngay ngắn cao thì long mới dừng.
Thầy Vũ Giới giảng: "Chín thế long là chín tính cách. Có long hiền như trâu nằm, có long dữ như ngựa ghìm cương, có long đi theo bầy. Biết tính long rồi mới biết huyệt nằm chỗ nào và cần án gì đứng trước."

Cương lĩnh: chín thế, ba tinh – 尋龍先分九勢,擇向必運三精
Nguyên văn – 原文
尋龍先分九勢,擇向必運三精。龍不真則穴不結,向不等而氣難乘。
Dịch: Tìm long trước hết phải phân chín thế; chọn hướng tất phải vận dụng ba tinh. Long không thật thì huyệt không kết; hướng không cân thì khí khó thừa.
Giảng: Hai vế đối nhau: tầm long (hình thế) với trạch hướng (lý khí). "Tam tinh" (三精) ở đây có thể hiểu là ba thứ tinh hoa phải vận vào hướng: tinh của trời (nhật, nguyệt, tinh tú), tinh của long, tinh của thuỷ; hoặc ba đình (thượng, trung, hạ) của huyệt mà cuối thiên nhắc tới ("huyệt biện tam đình"). Dù hiểu thế nào, câu sau đã nói rõ thứ tự: long thật trước, rồi mới bàn hướng cân.

Hồi long, xuất dương long, giáng long – 回龍,出洋龍,降龍
Nguyên văn – 原文
回龍形勢,蟠迎朝宗,顧祖如舐尾之龍,如回頭之虎;出洋龍形勢,特達發跡,蜿蜒如出林之獸,過海之船;降龍形勢,聳秀峭峻,高危如入朝大座,勒馬開旗。
Dịch: Thế hồi long: cuộn lại đón chầu về tông, ngó lại tổ như rồng liếm đuôi, như hổ quay đầu. Thế xuất dương long: vượt trội phát tích, uốn lượn như thú ra khỏi rừng, như thuyền vượt biển. Thế giáng long: cao vút tú lệ, dốc đứng hiểm cao, như vào triều ngồi toà lớn, như ghìm ngựa mở cờ.
Giảng:
- Hồi long (回龍): đã gặp ở thiên 90. Hình ví "rồng liếm đuôi, hổ quay đầu" nhấn vào động tác quay lại: đầu long nhìn về thân, về tổ. Huyệt thường kết ở chỗ quay đầu, lấy tổ sơn làm triều.
- Xuất dương long (出洋龍): long chạy ra khỏi dãy núi, xuống vùng đồng bằng, bãi trống, như thú ra khỏi rừng, như thuyền ra biển. Thế này "đặc đạt phát tích", phát nhanh và rõ, nhưng cần có nước giữ, vì xuống đồng bằng thì long dễ trơ.
- Giáng long (降龍): long từ cao dốc xuống như quan vào triều ngồi xuống toà, như người ghìm ngựa. Cái quý là khí giáng xuống mà dừng, không lao tuột. Huyệt thường ở chân dốc, chỗ thế dịu lại.
Sinh long, phi long, ngoạ long – 生龍,飛龍,臥龍
Nguyên văn – 原文
生龍形勢,拱輔支節,楞層如蜈蚣,槎爪玉帶瓜藤;飛龍形勢,翔集奮迅,悠揚如雁騰鷹拳,兩翼開張,鳳舞鸞翔,雙翅拱抱;臥龍形勢,蹲踞安穩,停蓄如虎屯象駐(蹲肩踞脚),牛眠犀伏。
Dịch: Thế sinh long: có cành đốt chầu đỡ, gờ tầng như con rết, như móng chạc, đai ngọc, dây dưa. Thế phi long: bay lượn tụ hội hăm hở, thong thả như nhạn bay lên, ưng vồ, hai cánh dang rộng, phượng múa loan bay, đôi cánh ôm lại. Thế ngoạ long: ngồi xổm yên ổn, dừng tụ như hổ đóng, voi đứng (vai ngồi chân xổm), trâu ngủ, tê nằm.

Giảng:
- Sinh long (生龍): long sống, nhiều chân nhiều đốt mọc đều hai bên như con rết, như dây dưa có tua. Đó là dấu hiệu long đang có sức sống, cành đỡ cho thân. Thiên 97 xếp sinh long vào hoả: nhiều đỉnh, nhiều nhánh.
- Phi long (飛龍): thế bay, hai cánh mở rồi ôm lại. Chú ý chữ "song sí củng bão": chỉ khi hai cánh ôm thì mới có huyệt ở giữa, như thiên 93 nói "hai cánh ôm thì huyệt ở cánh".
- Ngoạ long (臥龍): thế nằm, yên ổn như hổ ngồi, voi đứng, trâu ngủ. Đây là thế hiền nhất, khí dừng tụ rõ ràng; huyệt "ngưu miên" (trâu ngủ) là tên quen thuộc trong truyện địa lý.
Ẩn long, đằng long, lĩnh quần long – 隱龍,騰龍,領群龍
Nguyên văn – 原文
隱龍形勢,磅礴脈理,滲延如浮簰仙掌(體長而虛),……鋪氈;騰龍形勢,高遠峻嶮,特寬(聳秀絕頂,體高),如仰天壺,井泉露金盤;領群龍形勢,依隨稠衆,環合如走鹿驅羊,遊魚飛鴿。
故曰:龍分九勢,有真偽之殊;穴辯三停,有輕重之別。
Dịch: Thế ẩn long: mạch lý rộng lớn, thấm lan như bè nổi, như bàn tay tiên (thân dài mà rỗng), …như thảm trải. Thế đằng long: cao xa hiểm dốc, nổi rộng (đỉnh cao chót vót, thân cao), như hồ ngửa lên trời, như giếng suối lộ mâm vàng. Thế lĩnh quần long: dựa theo đông đúc, vây hợp như hươu chạy, dê lùa, cá bơi, bồ câu bay.
Cho nên nói: long chia chín thế, có thật giả khác nhau; huyệt phân ba đình, có nặng nhẹ khác nhau.

Giảng:
- Ẩn long (隱龍): long ẩn trong đất bằng, mạch "thấm lan" như bè nổi trên nước, như thảm trải. Đây là long bình dương, khó thấy nhất, phải xem chỗ đất hơi cao lên một chút, nước phân hai bên.
- Đằng long (騰龍): long bốc lên cao, huyệt ở đỉnh, như cái hồ ngửa mặt lên trời. Đây là loại "thiên huyệt": trên đỉnh cao mà có chỗ lõm, có nước đọng (giếng suối lộ mâm vàng), tức là trên cao mà vẫn tụ.
- Lĩnh quần long (領群龍): long dẫn đầu cả bầy, nhiều núi xung quanh theo hầu, như hươu chạy dê lùa. Thế này lớn, quý ở chỗ có "chủ", một ngọn làm đầu, các ngọn khác theo.
Câu kết đoạn nhắc hai việc: phân thật giả của long (mỗi thế đều có bản giả: phi mà không ôm, ngoạ mà không yên, đằng mà không tụ), và phân nặng nhẹ của ba đình huyệt (thượng đình, trung đình, hạ đình), đã giảng ở thiên 57 Tam đình thích vi.
Án theo điều hình sợ – 是取其形之所畏
Nguyên văn – 原文
曰:猛虎出林形,卓鎗案;龍馬飲泉形,鐵索案;曰鳳凰儀韶形,張羅案;飛鶴下田形,雙箭案;曰蒼龍漾浪形,神劍案。是取其形之所畏。
Dịch: Rằng: hình mãnh hổ ra rừng thì án là cây giáo dựng; hình long mã uống suối thì án là dây xích sắt; hình phượng hoàng múa nhạc Thiều thì án là tấm lưới giăng; hình hạc bay xuống ruộng thì án là đôi tên; hình rồng xanh vờn sóng thì án là thanh gươm thần. Đó là lấy điều mà hình ấy sợ.

Giảng: Lối thứ nhất là "chế": con vật mạnh, động (hổ, ngựa, phượng, hạc, rồng) thì cần một án sơn khắc chế nó để nó dừng lại, không chạy, không bay mất. Hổ ra rừng gặp giáo dựng thì đứng; ngựa gặp xích sắt thì đứng yên; chim gặp lưới, gặp tên thì không dám bay. Ý tứ là: long động thì án phải giữ. Án có hình "giáo", "xích", "lưới", "tên" thường là núi dài, thẳng, ngang, chắn trước huyệt.
Án theo điều hình thích và điều cùng loại – 所愛,所類
Nguyên văn – 原文
曰:白象捲湖形,聚草案;靈龜朝斗形,七星案;生蛇上水形,蝦蟆案;麒麟……形,遊魚案;曰列……入朝形,……案。是取其形之所愛。
曰:仙人對奕形,賓主案;曰將軍出陣形,屯軍案;……師端坐形,列拜案;群龍聚會形,……案;半月隱山形,照日案。是取其形之所類。
故曰:應案端崇,龍始住;夾室藏風,朝峯特穴,方成明堂養氣。
Dịch: Rằng: hình voi trắng cuốn hồ thì án là đống cỏ; hình rùa thiêng chầu sao Đẩu thì án là bảy ngôi sao; hình rắn sống lên nước thì án là con cóc; hình kỳ lân… thì án là cá bơi; hình (quan) xếp hàng vào triều thì án là… Đó là lấy điều mà hình ấy thích.
Rằng: hình tiên nhân đánh cờ thì án là tân chủ (khách và chủ); hình tướng quân ra trận thì án là đồn quân; hình… ngồi ngay thì án là hàng người vái; hình bầy rồng hội tụ thì án là…; hình trăng nửa ẩn núi thì án là mặt trời soi. Đó là lấy điều cùng loại với hình.
Cho nên nói: án ứng ngay ngắn cao thì long mới dừng; hai bên kẹp giữ tàng phong, núi triều có huyệt đặc biệt, thì mới thành minh đường nuôi khí.

Giảng: Lối thứ hai là "dưỡng": con vật hiền (voi, rùa, rắn, lân) thì cần thứ nó thích để nó ở lại: voi thích cỏ, rùa chầu sao, rắn đuổi cóc. Lối thứ ba là "loại": hình người (tiên nhân, tướng quân) thì án là thứ cùng cảnh: bàn cờ có khách, tướng có quân, trăng có mặt trời.
Ba lối này là khung tư duy của phép hỉ hình (喝形) cổ: đặt tên huyệt theo hình vật, rồi tìm án theo tên. Nhưng câu kết thiên đưa mọi thứ về thực chất: án phải ngay ngắn và cao vừa (端崇) thì long mới dừng; hai bên phải kẹp kín gió; phải có núi triều; thì mới thành minh đường nuôi khí. Tên hình chỉ là cách gọi; án thật, tay thật, minh đường thật mới là cốt.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Phong Thuỷ Liên Hoa coi thiên Cửu long tam ứng là một bảng tra hữu ích, và dùng với ba nguyên tắc.
Thứ nhất, phân thế long để biết tìm huyệt ở đâu. Hồi long thì tìm ở chỗ quay đầu; giáng long ở chân dốc chỗ thế dịu; ngoạ long ở bụng hoặc chỗ trũng ấm; đằng long ở chỗ lõm trên đỉnh; ẩn long ở chỗ đất hơi nổi giữa đồng, nước chia hai bên. Biết thế long là thu hẹp vùng tìm huyệt rất nhiều.
Thứ hai, án là cái giữ long. Ba lối chọn án (sợ, thích, cùng loại) đều nhằm một mục đích: làm cho long dừng. Long động mạnh thì cần án chế; long hiền thì cần án dưỡng. Ở thực địa, Liên Hoa xem án có ngay ngắn không, cao vừa tầm mắt không, có ôm không, rồi mới bàn tên hình.

Thứ ba, tên hình là phụ. Như thiên 91 đã cảnh báo, tên hình đẹp dễ thành cái bẫy. Liên Hoa dùng các tên mãnh hổ, ngoạ ngưu, linh quy để dễ nhớ, dễ truyền, nhưng luôn kiểm bằng ba câu hỏi: long có thật không, huyệt ở đình nào, án có giữ được không.

Tóm lại – 總結: Thiên 98 Cửu long tam ứng: tìm long trước phân chín thế, chọn hướng phải vận ba tinh; long không thật thì huyệt không kết. Chín thế long: hồi long (rồng liếm đuôi), xuất dương (thú ra rừng), giáng long (vào triều ngồi toà), sinh long (con rết), phi long (nhạn bay, hai cánh ôm), ngoạ long (hổ ngồi, trâu ngủ), ẩn long (bè nổi), đằng long (hồ ngửa trời), lĩnh quần (hươu chạy dê lùa); có thật có giả, huyệt có ba đình nặng nhẹ. Án chọn theo điều hình sợ (hổ gặp giáo), điều hình thích (voi có cỏ, rắn có cóc), điều cùng loại (tiên nhân có bàn cờ); án ngay ngắn cao thì long mới dừng, có tay kẹp, núi triều mới thành minh đường nuôi khí.
Bài trước: Quản Thị Chỉ Mông (64): Thiên 96–97 Âm dương giao cảm, Ngũ khí tường lệ.
Bài sau: Thiên 99–100 – Hình huyệt sâm si, Vọng khí tầm long 形穴參差第九十九 · 望氣尋龍第一百.
Nguồn: Quản Thị Chỉ Mông (管氏指蒙), bản khắc đời Minh, quyển hạ, thiên Cửu long tam ứng đệ cửu thập bát (九龍三應第九十八). Nguyên văn chép lại từ bản khắc, chấm câu mới; chỗ …… là chữ mờ hoặc đoạn lược. Hiệu đính: vài tên hình và tên án ở đoạn "sở ái", "sở loại" chữ mờ, để trống; chú nhỏ ở ẩn long, đằng long đọc theo nghĩa gần nhất. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- Mục Lục Quản Thị Chỉ Mông: 66 bài của 100 thiên, theo dõi các bài đã đăng.
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo hướng, đối chiếu sai số kim.
- Lập Cục Pháp: lập cục theo nguyên lý Liên Hoa, xét long, thuỷ, hướng và mệnh người dùng.
Bài liên quan – 相關文章
- Quản Thị Chỉ Mông, Thiên 19–20: Viễn thế cận hình, Ứng án
- Quản Thị Chỉ Mông, Thiên 9–10: Can lưu quá mạch, Tượng vật
- Quản Thị Chỉ Mông, Thiên 90–91: Hồi long cố tổ, Khu ngũ quỷ
- Quản Thị Chỉ Mông, Thiên 96–97: Âm dương giao cảm, Ngũ khí tường lệ
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Nhận thế long, đoán vùng kết huyệt và đánh giá án sơn có giữ được long hay không là những bài đi núi Liên Hoa luyện cho học trò. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Cửu long là chín thế long nào? – 九龍
Hồi long, xuất dương long, giáng long, sinh long, phi long, ngoạ long, ẩn long, đằng long và lĩnh quần long.
Ba ứng (tam ứng) là gì? – 三應
Ba cách chọn án sơn ứng với hình huyệt: theo điều hình ấy sợ, theo điều hình ấy thích, và theo điều cùng loại với hình.
Vì sao mãnh hổ xuất lâm cần án giáo dựng? – 卓鎗案
Vì hổ là hình động, mạnh; án hình giáo dựng chắn trước để khắc chế, khiến hổ dừng lại, tức long dừng và khí tụ.
Ẩn long là gì? – 隱龍
Là long ẩn trong đất bằng, mạch lan toả như bè nổi, khó thấy; phải xem chỗ đất hơi nổi giữa đồng và nước chia hai bên.
Án sơn tốt cần điều kiện gì? – 應案端崇
Ngay ngắn và cao vừa (đoan sùng), có hai bên kẹp giữ tàng phong, có núi triều; thì long mới dừng và minh đường mới nuôi được khí.








