💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Quản Thị Chỉ Mông (12): Thiên 14 Ly khoa nhập lộ

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Quản Thị Chỉ Mông (12): Thiên 14 Ly khoa nhập lộ

Quản Thị Chỉ Mông · Quyển thượng · Thiên 14
管氏指蒙 卷之上 · 離窠入路第十四
Tác giả: đề Quản Lộ (管輅, tự Công Minh, đời Tào Nguỵ) · cùng chú: đề Tiêu Cát (蕭吉, đời Tuỳ), Viên Thiên Cương (袁天綱), Lý Thuần Phong (李淳風, đời Đường), Vương Cấp (王伋, đời Tống) · hiệu chính, bổ chú: Uông Thượng Đường (汪尚唐), Uông Thượng Canh (汪尚賡), người Tân An đời Minh
Bản gốc: bản khắc đời Minh, 2 quyển thượng hạ, 100 thiên (bạt năm Vạn Lịch Canh Thìn 1580).

Thiên 14 của Quản Thị Chỉ Mông có tên Ly khoa nhập lộ (離窠入路), "rời ổ mà vào đường". "Khoa" (窠) là cái ổ, cái tổ: chỗ long mới phát ra từ tổ sơn. "Nhập lộ" là bắt đầu lên đường đi. Thiên này tả một con long từ lúc rời tổ, đi đường, cho đến lúc sắp dừng: lúc rời tổ thì như chim non đợi mồi, chưa cất tiếng; khi lên đường thì phải đi liền mạch "như dải thắt lưng, như tấm lụa trắng", một lần nằm xuống là một cửa ải, một lần nổi lên là một gò cao. Sách cũng tả những con long xấu: cành thân lẫn lộn, chủ khách không rõ, chạy loạn như bầy dê, tung tán như chim hoảng. Cuối thiên là cảnh long tới chỗ dừng: thành nước như dây cung, hai bên giúp đỡ, cửa ngõ giữ chặt. Bài gồm nguyên văn (trích các đoạn chính), bản dịch, phần giảng và phần luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa.

Trả lời nhanh: "Ly khoa nhập lộ" là long rời tổ sơn rồi lên đường. Long xấu là long hướng bối vô thường, tranh nhau làm duyên, cành thân lẫn lộn, chủ khách không rõ, hạ cao xuống thấp, đi như bầy dê bướng, bay như chim hoảng: xấu không thể che bằng gấm, dữ không thể sửa bằng phép. Long tốt thì đường đi liền xa, tự nhiên thành, như dải thắt lưng, như tấm lụa, không lẫn với núi khác; một lần phục xuống là một cửa ải (quan), một lần nổi lên là một gò cao (kinh); đến thì liền dài như buông, đi thì sắp hạ mà lại vọt lên. Khi long sắp dừng (trụ tướng), chỗ thắt cổ phía sau tưởng đứt mà lại liền; phía trước thì có thành nước như dây cung, hai bên chầu giúp, cửa ngõ giữ chặt, khách sơn đoan chính đứng riêng. Phân biệt long dừng (trụ tướng) và long đi qua (quá tướng) là mục đích của thiên.

Thầy Vũ Giới giảng: "Đi tìm long phải biết long đang ở đoạn nào của đường đi. Đoạn mới rời tổ thì còn non, đoạn giữa đường thì đang chạy, chỉ đoạn cuối, khi có thành nước như dây cung, mới là chỗ dừng. Đặt huyệt ở đoạn long đang chạy là đặt trên lưng ngựa."

Tranh sơn thuỷ thanh lục của Trần Hồng Thụ
Tranh sơn thuỷ xanh lam, xanh lục của Trần Hồng Thụ đời Minh: núi có chủ, có khách, có lối vào. (Ảnh: Trần Hồng Thụ, CC0)

Rời ổ: long non chưa cất tiếng – 待哺之雛,伏棲何鳴

Nguyên văn – 原文

待哺之雛,伏棲何鳴?起微之大(先祖也),黨巷何聲?發將之巍,塊然何圓?結咽之關,混然何平?……二氣何儀?五兆何行?奇幻倏忽,易步分程。

Dịch: Con chim non đang đợi mớm mồi, nằm trong tổ thì kêu sao được? Cái lớn khởi từ chỗ nhỏ (tức tổ tiên), trong xóm làng thì có tiếng tăm gì? Cái núi cao nơi phát tướng, sao lại tròn trịa như một khối? Cửa ải chỗ thắt cổ, sao lại lẫn lộn mà phẳng? … Hai khí theo nghi thức nào? Năm điềm đi theo đường nào? Kỳ ảo biến hoá trong chớp mắt, đổi bước, chia chặng.

Giảng: Sách mở bằng hình ảnh chim non: long mới rời tổ sơn còn như chim non trong ổ, chưa thể "kêu", tức chưa có lực kết huyệt. Câu "cái lớn khởi từ chỗ nhỏ, trong xóm làng có tiếng gì" ví như người tổ tiên lúc hàn vi chưa ai biết, sau con cháu mới hiển đạt. Long cũng thế: chỗ phát ra thường nhỏ, kín, không ai để ý; càng đi xa, qua nhiều lần thắt cổ, tách chặng, mới thành lớn.

Chuỗi câu hỏi "sao lại tròn", "sao lại phẳng", "hai khí theo nghi thức nào", "năm điềm đi đường nào" là lối viết phú, đặt câu hỏi để người học tự xét: ở mỗi chặng của long, phải hỏi hình gì, khí gì, ngũ hành gì. "Đổi bước, chia chặng" là chỉ long đi theo từng tiết, từng đoạn, mỗi đoạn một hình thái.

Đỉnh Everest nhìn từ máy bay
Dãy Himalaya nhìn từ trên không: núi cao chen nhau, phải tìm ra núi làm chủ mới biết lối vào. (Ảnh: Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0)

Long xấu: chủ khách không rõ, chạy như bầy dê – 枝幹相錯,主客不明

Nguyên văn – 原文

一聯鑣綰附,鬱並足爭衡。向背無常,競媚取榮;枝幹相錯,主客不明;降高就卑,懷私詭情;交橫雜還,似群羊之很躑(躑躅,行也);紛縱迅起,若驚鳥之翻翎。醜不堪于羅綺,暴不容于典刑。(李曰:不可栽植脩補,故曰典刑。)

Dịch: Một dãy (núi) như ngựa sóng hàng buộc dính vào nhau, rậm rạp chen chân tranh ngang. Hướng hay bối không chừng, đua nhau làm duyên để lấy vinh; cành và thân xen lẫn, chủ và khách không rõ; từ cao hạ xuống thấp, ôm lòng riêng, tình dối trá; ngang dọc lẫn lộn, như bầy dê bướng bỉnh giẫm đạp; tung tán vụt dậy, như chim hoảng xoè lông. Xấu đến mức không thể che bằng lụa là; dữ đến mức không thể sửa bằng phép tắc. (Lý nói: không thể trồng cây, sửa đắp mà bù được, nên nói là "điển hình".)

Giảng: Đây là bức chân dung của long tạp, long loạn. Mỗi câu là một dấu hiệu nhận biết:

  • "Chen chân tranh ngang": nhiều núi cùng cao ngang nhau, không có núi nào làm chủ.
  • "Hướng bối vô thường": núi lúc quay mặt, lúc quay lưng, không có một hướng nhất quán về huyệt.
  • "Cành thân lẫn lộn, chủ khách không rõ": không phân biệt được đâu là mạch chính (cán), đâu là nhánh phụ (chi).
  • "Hạ cao xuống thấp, ôm lòng riêng": núi tụt dốc thẳng xuống, không có tiết; mỗi núi "nghĩ riêng", không hướng về chung.
  • "Như bầy dê, như chim hoảng": núi chạy toả nhiều hướng, đầu núi xoè ra như lông chim, khí tán khắp nơi.

Câu "xấu không che được bằng lụa là, dữ không sửa được bằng phép" rất nghiêm: long loạn thì không trồng cây, đắp đất mà sửa được. Đây là giới hạn của việc "cải tạo phong thuỷ" mà người học cần nhớ: có cái sửa được (minh đường, đường nước nhỏ), có cái không (bản chất của long).

Sơ đồ nhiều núi cao ngang nhau tranh nhau
Sơ đồ: nhiều núi cao ngang nhau chen chân tranh ngang, không núi nào làm chủ, là chỗ dễ lạc lối. (Phong Thuỷ Liên Hoa)

Đá sắc gió rít, nước chảy lổn nhổn – 石刃颼颼

Nguyên văn – 原文

石刃颼颼(風聲也),……潦溜……,列岡成川,……如圍。勢……,形偃……原隰……。

Dịch: Đá sắc như lưỡi dao, gió thổi vù vù (颼颼 là tiếng gió)… nước mưa chảy tràn…, gò xếp thành dãy mà thành sông…, như vòng vây. Thế thì…, hình thì nằm rạp…, đồng bằng và đất trũng….

Giảng: Đoạn này trong bản khắc mờ nhiều chữ, chỉ đọc được các hình ảnh chính: đá nhọn như lưỡi dao, gió rít là dấu hiệu long thô, sát khí lộ; nước mưa chảy lổn nhổn qua các gò là long không có thành nước giữ. Đây là phần nối tiếp chân dung long xấu: long xấu không chỉ ở hình núi, mà ở cả đá lộ, gió lùa, nước tràn. Ba thứ ấy cùng nói một điều: khí không tụ được.

Long tốt lên đường: như dải thắt lưng, như tấm lụa – 如紳如練

Nguyên văn – 原文

路則絛絛(一作然)遠到,頹然自成(一作天成),如紳如練,不伍不朋。一伏斯關,一起斯京。來綿亘而若委,去將降而復騰。天雖渾之已鑿,水猶據而未凭。(應而未憑,水散未停蓄也。)

Dịch: Còn đường đi (của long tốt) thì như sợi dây tơ dài mà tới xa, thuận theo mà tự thành (có bản chép là trời thành), như dải thắt lưng, như tấm lụa trắng, không kết bè, không kéo đảng. Một lần phục xuống là một cửa ải, một lần nổi lên là một gò cao. Đến thì liền dài như buông thả, đi thì sắp hạ xuống mà lại vọt lên. Trời tuy đã đục đẽo cái hỗn mang, nước còn dựa mà chưa nương được. (Ứng mà chưa nương: nước còn tán, chưa dừng tụ.)

Giảng: Đây là đoạn đẹp nhất của thiên, nên học thuộc:

  • "Như dải thắt lưng, như tấm lụa" (如紳如練): long đi mềm mại, liền mạch, uốn lượn, không đứt quãng, không gãy gập.
  • "Không kết bè, không kéo đảng": long chính đi một mình, rõ ràng, không lẫn vào đám núi khác, ngược hẳn với long loạn "chen chân tranh ngang".
  • "Một phục là quan, một khởi là kinh": mỗi lần long hạ thấp xuống là một "cửa ải" (quá giáp, thắt cổ), mỗi lần nổi lên là một gò cao (tinh phong). Long có lực là long có nhịp phục khởi rõ ràng.
  • "Đến thì liền dài như buông, đi thì sắp hạ mà lại vọt lên": long còn có lực đi tiếp. Thấy chỗ tưởng dừng mà lại vọt lên, thì chưa phải chỗ kết.

Câu cuối và lời chú cho biết dấu hiệu long chưa dừng: "nước còn dựa mà chưa nương", tức nước còn tán, chưa tụ thành minh đường. Chưa có nước tụ thì long vẫn đang đi, dù hình núi đã đẹp.

Núi Thiên Tử Sơn ở Trương Gia Giới
Thiên Tử Sơn ở Trương Gia Giới: nhiều cột đá cao ngang nhau, không núi nào làm chủ. (Ảnh: chensiyuan, CC BY-SA 4.0)

Long sắp dừng: thắt cổ, thành nước như dây cung – 住將結咽,一弦洋洋

Nguyên văn – 原文

至于住將結咽,後欲絕而復連;秉宗繼體,前若去而不揚。隰以會……,忌內損蕩,防外傷……(李曰:四勢八方也。)兵立壘,水城限勢,一弦洋洋。(弦洋,山城如弓也。)

Dịch: Đến khi tướng dừng (long sắp kết) mà thắt cổ, thì phía sau tưởng đứt mà lại liền; giữ dòng chính, nối thân tổ, thì phía trước tưởng đi mà không vươn lên nữa. Chỗ đất trũng để hội…, kỵ bên trong bị tổn, bị xao động, phòng bên ngoài làm thương…(Lý nói: tức bốn thế, tám phương.) Như quân dựng doanh luỹ, thành nước giới hạn cái thế, một dây cung mênh mang. (Huyền dương: thành núi như cây cung.)

Giảng: Đây là dấu hiệu nhận long "trụ tướng" (tướng dừng), khác với "quá tướng" (tướng đi qua):

  • Phía sau: "tưởng đứt mà lại liền". Chỗ thắt cổ (kết yết) ngay sau huyệt rất nhỏ, thấp, tưởng như đứt, nhưng nhìn kỹ vẫn có mạch nối. Đây là "thúc khí", khí bị thắt lại để dồn vào huyệt.
  • Phía trước: "tưởng đi mà không vươn". Long còn đưa ra một chút phía trước (môi, chiên) nhưng không vọt lên thành núi mới. Ngược với long còn đi "sắp hạ mà lại vọt".
  • Thành nước như dây cung (一弦洋洋): nước hoặc dãy núi vòng phía trước như cây cung ôm lấy huyệt. Như quân dựng doanh trại, có luỹ bao quanh.
Sơ đồ nước như dây cung và mạch như dải lụa
Sơ đồ: thành nước như dây cung; mạch như dải lụa, một phục là quan, một khởi là kinh. (Phong Thuỷ Liên Hoa)

Hai bên chầu, cửa ngõ chặt, khách đoan chính – 夾左右以拱輔,固門戶以關防

Nguyên văn – 原文

會飛軒輊,獸走趫趫……耳鼻以為象,蜿蜒蝹蝹以為龍。尸其不走,夸其有容。夾左右以拱輔,固門戶以關防;賓端崇而特立,儀至止以洋(?)。藏陰造流,清于西隅(陰方);而屬陽靈,經耀于東方。辨宮位而五精斯允,消時序而十日乃藏。故曰:隱隱一絲,而崇岡遠到;堂堂館幅,而星拱辰居。重闕……固,衝刺是虞;應成象于上玄,校五運而害除。是則住將過將之昭昭,吾思得而忽諸?

Dịch: (Núi) hội lại như xe bay cao thấp, như thú chạy nhanh nhẹn… lấy tai mũi làm tượng (voi), uốn khúc quanh co làm rồng. Ngồi yên như tượng thờ mà không chạy, khoe dáng có dung nghi. Kẹp hai bên trái phải để chầu giúp, giữ chặt cửa ngõ để canh phòng; khách (sơn) đoan chính cao vọi, đứng riêng một mình, nghi thức đến mà dừng. Cất âm làm thành dòng chảy, trong ở góc tây (phương âm); mà thuộc về linh khí dương, rực sáng ở phương đông. Phân biệt cung vị thì năm tinh mới đúng; tiêu theo thời tự thì mười can mới cất. Cho nên nói: mờ mờ một sợi tơ, mà gò cao tới từ xa; đường đường một toà quán, mà sao chầu về sao Bắc Thần. Lớp cửa…vững chắc, lo phòng chỗ xung đâm; ứng với tượng đã thành ở trời cao, xét năm vận mà trừ hại. Thế thì tướng dừng, tướng đi qua đã rõ ràng, ta suy nghĩ ra rồi, há lại xem thường sao?

Giảng: Phần kết tả cuộc đất ở chỗ long dừng, với đủ các thành phần:

  • Long hổ chầu giúp hai bên (夾左右以拱輔).
  • Thuỷ khẩu giữ chặt (固門戶以關防): cửa nước ra phải kín, có núi canh.
  • Án, triều sơn đoan chính, đứng riêng (賓端崇而特立): núi khách phía trước cao vừa, ngay ngắn, không lẫn.
  • Nước âm phía tây trong, khí dương phía đông sáng: thuỷ và sơn phối âm dương.

Hai câu "mờ mờ một sợi tơ, mà gò cao tới từ xa; đường đường một toà quán, mà sao chầu Bắc Thần" là câu tổng: mạch vào huyệt nhỏ như sợi tơ, nhưng gốc của nó là cả dãy núi cao từ xa; huyệt nhỏ mà các núi chung quanh chầu về như các sao chầu sao Bắc Cực. Đó là hình ảnh của một long thật dừng lại.

Hoa Sơn với sống núi hiểm trở
Hoa Sơn: sống núi dốc, lối đi một mạch, lạc lối là sa vào chỗ hiểm. (Ảnh: Raffaele Nicolussi, CC BY 3.0)

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Phong Thuỷ Liên Hoa đọc thiên Ly khoa nhập lộ với ba ý.

Thứ nhất, xác định long đang ở chặng nào. Khi đi thực địa, Liên Hoa không vội tìm huyệt mà đi dọc long từ tổ sơn xuống: đâu là chỗ rời tổ (còn non), đâu là chặng giữa (đang chạy, phục khởi liên tục), đâu là chỗ dừng (thắt cổ, có thành nước như cung). Đặt huyệt ở chặng giữa, nơi long "sắp hạ mà lại vọt lên", là lỗi hay gặp nhất của người mới học.

Thứ hai, long loạn không sửa được. Sách nói "xấu không che được bằng lụa là". Liên Hoa thường phải nói thẳng với thân chủ: có những khu đất mà long tạp, núi tranh nhau, không có chủ, thì trồng cây, xây tường, đặt vật phẩm cũng không đổi được bản chất. Lời khuyên đúng là chọn đất khác, không phải "hoá giải" bằng mọi giá.

Thứ ba, dương cơ cũng có ly khoa nhập lộ. Một khu dân cư, một con phố cũng có "tổ" (trục chính, nơi đông đúc), có "đường đi" (các nhánh đường), có "chỗ dừng" (ngõ cụt có sân, quảng trường nhỏ có cây và nước). Nhà ở chỗ dòng xe đang chạy qua (như long đang đi) khó tụ tài; nhà ở chỗ dòng xe chậm lại, có khoảng sân ôm như cung, thì tụ.

Sông Cửu Khúc ở Vũ Di Sơn
Sông Cửu Khúc ở Vũ Di Sơn: nước uốn như dải lụa, một phục một khởi. (Ảnh: Rolf Müller, CC BY-SA 3.0)
Đồng cỏ trên dãy Tần Lĩnh
Đồng cỏ trên dãy Tần Lĩnh: núi lớn chia nam bắc, mạch dài phải theo cho đúng lối. (Ảnh: Charlie439753, CC BY-SA 4.0)

Tóm lại – 總結: Long mới rời tổ như chim non chưa cất tiếng; đi xa, qua nhiều tiết mới lớn. Long xấu thì hướng bối vô thường, cành thân lẫn lộn, chủ khách không rõ, chạy như bầy dê, bay như chim hoảng, không sửa được bằng phép. Long tốt đi như dải thắt lưng, như tấm lụa, không kết bè; một phục là quan, một khởi là kinh; còn vọt lên là chưa dừng, nước còn tán là chưa dừng. Long dừng thì sau thắt cổ tưởng đứt mà liền, trước tưởng đi mà không vươn, có thành nước như dây cung, long hổ chầu, cửa ngõ chặt, khách sơn đoan chính. Mạch vào huyệt nhỏ như sợi tơ, mà gốc là gò cao từ xa.

Bài trước: Quản Thị Chỉ Mông (11): Thiên 13 Thích tử vị.

Bài sau: Thiên 15–16 – Hình thế dị tướng, Triều tòng dị tướng 形勢異相第十五 · 朝從異相第十六.

Nguồn: Quản Thị Chỉ Mông (管氏指蒙), bản khắc đời Minh, quyển thượng, thiên Ly khoa nhập lộ đệ thập tứ (離窠入路第十四), chính văn và lời chú. Nguyên văn chép lại từ bản khắc, chấm câu mới; chỗ …… là chữ mờ hoặc đoạn lược bớt, chỗ (?) là chữ đọc chưa chắc. Hiệu đính: đoạn "石刃颼颼" và đoạn bốn thế tám phương có nhiều chữ mờ, bài chỉ dịch phần đọc chắc và giảng theo ý chung.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Đi dọc long từ tổ sơn xuống, nhận chặng rời tổ, chặng đang chạy và chỗ dừng là bài thực địa phải đi cùng thầy. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

"Ly khoa nhập lộ" nghĩa là gì? – 離窠入路

Là long rời tổ sơn (cái ổ) rồi lên đường đi. Thiên này tả long từ lúc phát ra, đi qua các chặng, cho tới lúc sắp dừng kết huyệt.

Làm sao biết long còn đang đi hay đã dừng? – 住將過將

Long còn đi thì sắp hạ lại vọt lên, nước còn tán chưa tụ. Long dừng thì sau có thắt cổ tưởng đứt mà liền, trước không vươn lên nữa, có thành nước ôm như dây cung.

"Một phục là quan, một khởi là kinh" nghĩa là gì? – 一伏斯關,一起斯京

Mỗi lần long hạ thấp là một cửa ải (chỗ thắt, quá giáp), mỗi lần nổi lên là một gò cao. Long có nhịp phục khởi rõ là long có lực.

Long loạn có cải tạo được không? – 醜不堪于羅綺

Theo sách thì không: long cành thân lẫn lộn, chủ khách không rõ, xấu không che được bằng lụa là, không trồng cây sửa đắp mà bù được.

Nhà phố có áp dụng được thiên này không? – 陽宅

Có: nhà ở chỗ dòng xe đang chạy qua khó tụ, nhà ở chỗ dòng xe chậm lại, có khoảng sân ôm như cung thì tụ khí, tụ tài.

Từ khoá: ["ly khoa nhập lộ" · "離窠入路" · "long dừng long đi" · "trụ tướng quá tướng" · "quản thị chỉ mông" · "tìm long mạch"]

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…